(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "The Leofric missal as used in the Cathedral of Exeter during the episcopate of its first bishop, A.D. 1050-1072. Together with some account of the Red book of Derby, the Missal of Robert of Jumièges, and a few other early manuscript service books of the English church. Edited, with introd. and notes"

00 
ICO 
CN 




CD 



OO 




THE 



LEOFRIC MISSAL 



WARREN 



Uonfcon 
HENRY FKOWDE 




OXFORD UNIVERSITY PRESS WAREHOUSE 
7 PATERNOSTER ROW 



nftr: 

fWifi VGfl$l 



* ! tmne 
: a n e an n je 






i^ij^ I^SWs 

* c * 







.^- )*-- - ] *& 

V-.^* ,- 

," " 

- >^:-r-, 

^ : ^ if ; ^^ 

^- , > ?*., ^ 

s ar^ -^?> 



THE 

LEOFRIC MISSAL 



AS USED IX THE 



CatiKDtai of ejcetet 

DURING THE EPISCOPATE OF ITS FIRST BISHOP 
A.D. I05O 1072 

TOGETHER WITH SOME ACCOUNT OF 

THE RED BOOK OF DERBY, THE MISSAL OF ROBERT OF JUMIEGES. 



AND 



A FEW OTHER EARLY MANUSCRIPT SERVICE BOOKS OF THE ENGLISH CHURCH 



EDITED, WITH INTRODUCTION AND NOTES 



BY 



F. E. WARREN, B.D., F.S.A. 

RECTOR OF FRENCIIAY, GLOUCESTERSHIRE, 
AND LATE FELLOW OF ST. JOHN S COLLEGE, OXFORD 



xfottr 

AT THE CLARENDON PRESS 
1883 

[ All rights reserved \ 




Dignum judico qui ab Ecclesiastics Historise studiosis a capita ad calccm perlegatur. 

WANLEY, Thesaurus, p. 82. 



To the shame of this country, much of what belongs to our ancient ecclesiastical history has 
been snatched from forgetfulness, and given to the world through the press, not by Englishmen nor 
by English patronage, but by foreigners, such as those truly great and truly learned ecclesiastics, 
Mabillon, Martene, Muratori, and the Bollandists. Let us, however, hope that a new and a brighter 
day may dawn upon England; and while she learns to appreciate her own vast wealth in the 
remains of her ancient literature, she will hearten forwards all those among her sons who are now 
ready and wishful to toil upon the national stores, and bring to light these islands literary riches 
which still lie hidden in manuscripts. ROCK, The Church of our Fathers, iii. i. 191. 









PREFACE. 

THE object of the publication of this volume is to render generally accessible 
the text of the Liturgy of the Church of England during the Anglo-Saxon period. 
The Liturgy of the Anglo-Norman period has been popularized by recent reprints 
of the Sarum, York, and Hereford Missals. With the Leofric Missal before him, 
a student will now be able to trace the alterations and modifications which gradually 
took place in the text of the Canon and in the structure of Masses. The almost entire 
absence of rubrics from the Leofric, in common with all early Sacramentaries, will 
unfortunately prevent him from ascertaining how far the peculiar directions of the later 
Uses as to the position and manual acts of the priest, the sequence of colours, and othnr 
ritual details, are of mediaeval origin, or a perpetuation of earlier English usao- e . 

> > 

In the course of publication the Editor has become indebted to many known, and 
to some unknown, friends, for much valuable assistance and information. His thanks 
are especially due to the Delegates of the Clarendon Press for undertaking a publica 
tion which would have been too costly for individual enterprise ; to the chief Librarians 
and other members of the Library Staff in the University Libraries of Oxford and 
Cambridge, the National Library at Paris, and the Public Library at Rouen, for much 
courtesy and assistance ; to Henry Bradshaw, Esq., for help in deciphering faded pas 
sages in early Missals belonging to Corpus Christi College, Cambridge, and freely 
at the Editor s disposal through the Rev. S. S. Lewis ; to Professor Westwood for 
advice and help in reproducing some of the faded designs in the Kalendar; to }. B. 
Davidson, Esq. and the Rev. C. W. Boase, for help in the identification of Obits, and 
of Anglo-Saxon names of places and persons ; to E. Bishop, Esq., for help in tracing the 
history of a lost Leofric Missal; to the Rev. W. C. Bishop, jun., for aid in attempting 
to discover an ancient Missal of the Church of England, stated to have been a*t 
Cologne in the sixteenth century; to Falconer Maclan, Esq., Miss Wyndham, and others, 
for much general assistance in correcting proof sheets, verifying references, etc. 



ORDO RERUM QU/E IN HOC MISSALI 
CONTINENTUR. 



Pae xix 




C ... Colophon ... ... . . 

C ... Manumissiones ......... ...... 

<" ... 

C ... De episcoponim institutione, et cle Leofrico, episcopo Cridionensi, deinde Exoniensi ... i 2 a. 

< ... Legitimum ieiunium. Missa in For. iv. . . ... ... ... ... ... ... 3 4 a. 

,, ,, ,, l cr. vi. ... ... ... ... . . 3 ... 4 a. 

C ... Sabbato in xii. lectionibus .. ... ... .. ... ... ... ;, ... 4 b. 

C ... Reliquiarum nomina in monasterio Exoniensi 3 ... 6 a. 

... Missa de S. Michahele. .. 5 . . 7 b. 

... Collecta. Manumissiones ... ... ... ... ... ... ... 5 ... 8 a. 

r ... Manumissiones ... ... ... ... ... ... . . ... ... . . 6 ... 8 b. 

< ... K enedictio tintinnabuli. Xomina uiuoram et defunctorum ... 6 ... 9 a. 

A. ... Benedictiones uarice ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6 ... 9 b. 

C ... Pacttim inter abbatissam et abbatcin ... ... ... ... ... ... S . . lib. 

< , ... Apologire saccrdotis ... ... ... . . ... ... ... ... S ... i 2 a. 

A ... Orationes ... ... ... ... ... ... ... . ... ... ... 8 ... 13 a. 

C ... Benedictio pro rege ... ... ... ... ... ... ... . . ... ... 8 ... i^b. 

C ... Benedictio super regem in tempore synodi . . ... . . ... 9 ... 14 a. 

A ... Freces oblationis ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 9 ... 140. 

C ... Benedictio super unum bominem ... ... ... ... .. Q ... IK b. 

C ... Benedictio pro itcr agcntibus ... ... 9 ... i6a, 

A ... Preces ... ... ... ... .. . ... ... ... ... ... ... ... 10 ... i6b. 

C ... Missa ad pluuiam postulandam ... ... ... ... ... 10 ... 17 a. 

C ... Missa pro his qui temptationibus fatigantur aut luxuria seculari ... ... 10 ... iSn.. 

C ... Missa generalis uiuorum et mortuorum ... ... ... ... ... . ... n ... 20 a. 

C ... Missa pro cpiscopo ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12 ... 21 b. 

C ... Missa pro poenitentibus ... ... ... ... 13 ... -23 a. 

C ... Missa pro familiaribus ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 14 ... 24 b. 

C ... Missa pro quacunque tribulatione ... ... ... ... ... ... -.. 14 ... 2-6:;. 

C ... Missa pro pace ... ... ... ... ... ... ... .. 15 ... 27 a 

C ... Missa pro iter agenti bus ... ... ... ... ... ... ... ... ... 16 ... zSb. 

C ... VIII. Id. Dec. Natale S. Nicolai episcopi ... ... ... 17 ... 30 a. 

C ... Missa pro inimicis ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 17 ... 30 b. 

C ... Missa pro fideli am ico ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 17 ... 3 a. 

C ... In anniuersarium ecclesirc missa ... ... ... ... ... . . ... ... 18 ... 33 a. 

C ... In anniuersario festo ecclesirc, bencdictio ... ... .. 19 ... 33 b. 

C ... Missa primo mane in festiuitate S. lohannis [Baptiste] ... ... ... ... ... 19 ... 34 a. 

C ... Missa pro his qui ecclesice Dei pnesunt ... ... ... ... 19 ... 34b. 

C ... Missa pro pace ... ... ... ... ... ... ... ... ... 19 ... 34 b. 

C ... Missa pro rege in tempore synodi dicenda ... 19 ... 35 a. 

C ... Missa propria pro episcopo ... ... ... ... ... ... 20 ... 35 b. 

C ... Missa [B. Egidii abbatis] ........................... 20 ... 36 b. 

C ... Missa pro regina ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 20 ... 37 a. 

C ... Missa in ecclesia ctiiuslibet martyris uel confessoris... ... ... ... 20 37 b. 



Vlll 



mum qua? m f)0c mfssalt continental:. 



B 


Argumentum de bissexto 


21 


Fol. 38 a. 


B ... 


Computus de singulis mensibus; de regularibus, concurrentibus, epactis .. 


22 


38 b. 


B .. 


Kalendarium 


23 


39 a - 


B ... 

B ... 


Bedre ephemeris... 
Ephemeris. Ratio septizodii ... 


35 
36 


45 a. 

45 b. 
46 a. 


B 


Regulares lunares 






B ... 


Eigura ad feriam cuiusque dici inueniendam... 


38 


46!). 


B ... 


De regularibus terminis paschce 


39 


47 a. 


B .. 


Bedce ephemeris 


40 


47 h - 


B .., 
B .. 


. Ephemeris. De signis zodiac! 
/Etas lunrc a kalendis lanuariis inuenienda. Dinumeratio trigenaria sequalis quadrature 


4 1 
42 


... 48 b. 


B .., 


Imago manus humance ... 


43 


... 49 a. 


B .. 


. Imago nitre 


44 


... 49 b - 


B 


Imago mortis 


45 


5 a. 


B .. 


Circuli paschales 


46 


50 b. 


B .. 


Argumcntum descriptionis terminorum deccnnoualis cycli .. 


47 




B . 


De terminis luna: 


48-9 


510. 


B .. 


Circulus quinquagesimus secundus, et quinquagesimus tertius, secundum Dionysium 


5 


... 53 a. 


B .. 


De octo tramitibus circuli decennoualis 


51 


53 b. 


B .. 


De nominibus septcm clierum ebdomadis 


51 


53 b. 


B .. 


De regularibus vii clierum metrice compositis 


5 1 


... 53 b. 


B .. 


De regularibus lunrc super kalendas ... 


5 J 


53 b. 


B .. 


De concorclia mensium metrice dictum 


5 2 


54 a. 


B .. 


Versus de singulis mensibus ... 




54 a. 


B .. 


Arnimentum qualiter Aduentum Domini cclcbrare debes .. 


52 


... 54 b. 


B .. 


Argumcntum ad tcrminum inueniendum xiiiie luna: paschcc 


5 2 


... 54 b - 


B .. 


De concurrentibus 


52 


54 b - 






Z 


H4. b. 


B .. 


De epactis 






B .. 


. Mutatio concurrentium, ct epactrc, et cyclus... 


53 


54 b - 


B .. 


De annis 


53 


55 a- 


B .. 


De ieiuniis 


53 


... 55 a. 


B .. 


. De celebratione paschse 


53 


... 55 a. 


B .. 


. De initio lunoe quadragesimse ... 


54 


55 b. 


B .. 


De luna bona uel mala [ad sanguinem minuendum] . . . 


r \ 


=;6 a. 


B .. 


Aro-nmcntum ad inueniendum in quota hora luna accendatur 


54 


56 a. 


B .. 


. Argumcntum quot horas luna luceat ... 


55 


... 56 b. 


B .. 


Quot sint ebdomadcc diesque a Natiuitate Domini, usque ad initium Quadragesimse 


56 


... 57 a. 


B ., 


. De relate luncc, et decursu maris 


57 


... 57 b - 


B . 


Ilorologium 


58 


... 58 a. 


C . 


,. Orationes dum induitur sacerdos 


59 


... 58 b. 


C . 


Prefatio in XL ... 


59 


... 58 b. 


C . 


.. Octabas S. Anclrere Apost. ... 


59 


... 59 a- 


C . 


.. Epistola Adeke ad L 


59 


... 59 a - 


C . 


Prefatio commv.nis 


59 


59 b - 


C . 


Epistola Pelagii Papre... 


59 


... 59 b - 


A . 


.. CANON MISS.K ... 


60 


60 a. 


A . 


IX. Kal. Ian. Vigilia Natiuitatis Christi. De hora nona 


62 


... 65 a. 


A . 


j, ,, I n nocte 


63 


66 a. 


A . 


,, ,, ,, Primo mane ... 


63 


... 66b. 


A 


.. VIII. Kal. Ian. Natiuitatis Christi ... 


64 


... 67!). 


A . 


Dominica i. post Natale Domini 


65 


69 a. 


A . 


.. Kal. Ian. Octauis Domini ... 


66 


... 6 9 b. 


A . 


.. Dominica ii. post Natale Domini ... 


66 


70 b. 


A . 


.. Non. Ian. Vigilia Epiphaniae 


66 


7o b. 


A 


... VIII. Id. Ian. Epiphania Domini ... 


67 


71 a. 


A 


[Id. Ian.] In Octauis Theophanice ... 


68 


72b. 


A 


Dominica i. post Epiphaniam Domini 


68 


... 73 a- 


A 


Dominica ii. post Epiphaniam Domini 


68 


... 73b. 


A , 


,,. Dominica iii. post Epiphaniam Domini 


69 


... 73 b. 


A 


,.. Dominica iv. post Epiphaniam Domini 


69 


... 74 b - 



mum qiix in ])oc mfssalt contmtntur. 



IX 



A ... 


Dominica v. post Epiphaniam Domini 


Page 69 


Fol. 75 a. 


A ... 


Dominica vi. post Epiphaniam [Domini] 


70 


... 75 b. 


A ... 


In uigiliis festiuitatum S. Maria: 


70 


... 76 a. 


A ... 


IV. Non. Feb. Purificatio S. Maria- 


7=> 


76 a. 


A ... 


VIII. Kal. Apr. Annunciatio S. Maria- 


71 


... 77 a. 


A ... 


Dominica in Septuagesima 


72 


78 a. 


A ... 


Dominica in Sexagesima 


72 


... 78 b. 


A ... 


Dominica in Quinquagesima ... 


73 


79a. 


A ... 


Feria iv. Caput ieiunii. Ordo agcntibus publicam pceniteiuiam 


73 


79 b. 


A ... 


Feria iv. [Missa.] 


74 


81 a. 


A ... 


Feria v. ... 


74 


... 8ib. 


A ... 


Feria vi 


74 


82 a. 


A ... 


Sabbato... 


75 


82 b. 


A ... 


Dominica. Initium Quadragesima; ... 


75 


... 82b. 


A ... 


Fcria ii. ... 


76 


83 b. 


A ... 


Feria iii 


7* 


84 b. 


A ... 


Feria iv. 


77 


85 a. 


A ... 


Feria v. ... 


77 


... 8 5 b. 


A ... 


Feria vi. 


77 


86 a. 


A ... 


Sabbato in xii. Lectionibus 


... 78 


86b. 


A . . 


Dominica uacat. 


79 


873. 


A ... 


Feria ii. ... 


79 


... 8;b. 


A ... 


Feria iii 


So 


... 8Sa. 


A ... 


Feria iv 


80 


... 88b. 


A ... 


Feria v. . . . 


80 


89 a. 


A ... 


Feria vi 


81 


... 8 9 b. 


A ... 


Sabbato ... 


81 


9oa. 


A ... 


Dominica iii. 


81 


90 b. 


A ... 


Feria ii. ... 


82 


91 a. 


A ... 


Feria iii.... 


82 


91 b. 


A ... 


Feria iv 


83 


92 a. 


A ... 


Feria v. ... 


83 


92b. 


A ... 


Feria vi 


84 


... 93 a. 


A ... 


Sabbato ... 


84 


93b. 


A ... 


Dominica iv. ..... 


84 


94 a. 


A ... 


Feria ii. 


85 


95 a. 


A ... 


Feria iii 


85 


... 95 b. 


A ... 


Feria iv. ... 


86 


96a. 


A ... 


Feria v. ... 


86 


... 96b. 


A ... 


Feria vi 


87 


... 97 a. 


A ... 


Sabbato ... 


... 87 


97b. 


A ... 


Dominica v. De Passione Domini 


87 


9Sa. 


A ... 


Feria ii. ... 


88 


99 a. 


A ... 


Feria iii.... 


88 


99 b. 


A ... 


Feria iv 


89 


looa. 


A ... 


Feria v. ... 


89 


100 a. 


A ... 


Feria vi. ... 


... 89 


loob. 


A ... 


Sabbato ...... 


9 


101 a. 


A ... 


Dominica in Palmis. Benedictio palmarum siue florum ... 


9 


101 b. 


A ... 


Feria ii. ....... 


9 1 


... 103 a. 


A ... 


Feria iii 


... 91 


... 103 b. 


A ... 


Feria iv 


... 92 


104 a. 


A ... 


Feria v. Coena Domini [reconciliatio pcenitentium] 


92 


104 b. 


A ... 


Benedictio ....... 


93 


... 105 b. 


A ... 


,, Static ad missam 


93 


... io6a. 


A ... 


Feria vi. Ordo Passionis Domini 


94 


... 107 b. 


A ... 


Sabbato sancto. Benedictio cerei 


96 


noa. 


A ... 


;> xii. Lectiones 


97 


1123. 


A ... 


,, ,, Ad Missam... ... 


... 98 


... H4b. 


A ... 


Dominica sancta. [Paschac.] ... 


99 


... H5b. 



x rtro mum qttet in !)oc mfesalf contmentur. 

A ... Feria ii, in albis Page 100 Fol. ii6b. 

A ... Feria iii IO1 "7 b . 

A ... Feria iv ICI Il8a - 

A ... Feria v i2 ... "8b. 

A ... Feria vi - IO2 IJ 9 b . 

A ... Sabbato Io2 I2Oa - 

A ... Dominica. Octauis Paschce ... ... ... ... IO 3 I2Ob. 

A ... Alice Orationes Paschales IO 3 121 b. 

A ... Missa in Pascha annotina ... ... ... ... ... ... ... IO 5 I2 3b- 

A ... Dominica i. post octauas Paschce ... ... ... ... ... IO 5 124 a. 

A ... Dominica ii. ,, ,, ... ... ... ... 1O 5 1240. 

A ... Dominica iii. ,, ... ... ... ... IQ 6 124 b. 

A ... Dominica iv. ,, ,, IQ 6 I2 5 D - 

A ... Letaniamaior IO 7 12<5a . 

A ... Feria iii IO 7 ... I2 7 a - 

A ... Feria iv. Vigilia Ascensionis Domini ... ... ... ... ... 108 ... I27b. 

A ... Ascensa Domini ... ... ... ... ... JO 9 128 a. 

A ... Dominica post Ascensam Domini ... ... ... ... 109 1 29 a. 

A ... Sabbato Pentecostes. vi. Lectiones ... ... ... ... no ... i29b. 

A ... Ad Missam no ... i3ob. 

A ... Dominica Pentecosten ... ... ... ... ... ... ... ... ni ... I3 j b. 

A ... Feria ii " 2 132 b. 

A ... Feria iii 112 ... 132 b. 

A ... Feria iiii 113 ... 133 b. 

A ... Feria v. ... ... ... ... ... ... IJ 3 ... I33b. 

A ... Feriavi 113 ... I34a. 

A ... Sabbato in xii. Lectionibus ... ... ... ... ... ... ... ... ... 114 134 b. 

A ... Dominica octauis Pentecostes ... ... ... ... ... ... ... ... IJ 4 ... i34b- 

A ... Dominica ii. post Pentecosten ... ... ... ... ... ... ... ... 115 J 36a. 

A ... Dominica iii. post Fentecosten ... ... ... ... ... ... 115 I 36b. 

A ... Dominica iiii. post Pentecosten ... ... ... ... ... ... ... ... 116 ... I37 a - 

A ... Dominica v. post Pentecosten ... ... ... ... ... ... ... ... n6 ... I37b. 

A ... Dominica vi. post Pentecosten ... ... ... ... ... ... ... ... n6 ... 138 a. 

A ... Dominica vii. post Pentecosten ... ... ... ... ... ... ... ... 117 iS^b. 

A ... Dominica viii. post Pentecosten ... ... ... ... ... ... ... ... 117 J 39a. 

A ... Dominica viiii. post Pentecosten ... ... ... ... ... ... ... n8 ... 139 b. 

A ... Dominica x. post Pentecosten ... ... ... ... ... ... ... ... n8 ... 140 a. 

A ... Dominica xi. post Pentecosten ... ... ... ... ... 119 ... I4ob. 

A ... Dominica xii. post Pentecosten ... ... ... ... ... ... ... ... 119 ... 141 a. 

A ... Dominica xiii. post Pentecosten ... ... ... ... ... ... ... ... 119 ... 141 b. 

A ... Dominica xiiii. post Pentecosten ... ... ... ... ... ... ... ... 120 ... 142 a. 

A ... Dominica xv. post Pentecosten ... ... ... ... ... ... ... ... 120 ... I42b. 

A ... Dominica xvi. post Pentecosten ... ... ... ... ... ... ... ... 121 ... 143 a. 

A ... Dominica xvii. post Pentecosten ... ... ... ... ... ... ... ... 121 ... 143 b. 

A ... Dominica xviii. [post Pentecosten]... ... ... ... ... ... ... ... 121 ... 144 a. 

A ... Mensis septimi. Feria iiii. ... ... ... ... ... ... ... 122 ... 144 b. 

A ... Feriavi. ... ... ... ... ... ... ... 122 ... 145 a. 

A ... Sabbato in xii. Lectionibus ... ... ... ... ... ... ... ... ... 123 ... 145 a. 

A ... Dominica xviiii. post Pentecosten ... ... ... ... ... ... ... ... 123 ... 146 a. 

A ... Dominica xx. post Pentecosten ... ... ... ... ... ... ... ... 124 ... 1461^. 

A ... Dominica xxi. post Pentecosten ... ... ... ... ... ... ... ... 124 ... 147 a. 

A ... Dominica xxii. post Pentecosten ... ... ... ... ... ... ... ... 124 ... 147 a. 

A ... Dominica xxiii. post Pentecosten ... ... ... ... ... ... ... ... 125 ... I47b- 

A ... Dominica xxiiii. post Pentecosten ... ... ... ... ... ... ... ... 125 ... 148 a. 

A ... Dominica xxv. post Pentecosten ... . . ... ... ... ... ... ... 126 ... i48b. 

A ... Dominica xxvi. post Pentecosten ... ... ... ... ... ... ... ... 126 ... 1493. 

A ... Dominica xxvii. post Pentecosten ... ... ... ... ... ... ... ... 126 ... 149 a. 

A ... Ebdomada iiii. ante Natale Domini ... ... ... ... ... ... ... 126 ... 149^ 

A ... Ebdomada iii. ante Natale Domini... ... ... ... ... ... ... ... 127 

A ... Ebdomada ii. ante Natale Domini ... ... ... ... ... ... ... ... 127 



mum quae m fioc mfssnlf contfnentur. xi 



A . 


Mcnsis clecimi, Feria iiii. 


Page 128 


Fol. 151 a. 


A . 


Feria vi. 


128 


151 b. 


A . 


Sabbato in xii. lectionibus ... 


128 


152 a. 


A 


Dominica uacat 


129 


153 a. 


A .. 


Alia: orationes de Acluentu Domini 


130 


154 a. 


C 


Consecratio thimiamatis 


130 


I54b. 


c .. 


Benedictio ampullae siue ampullarum 


1 3 r 


156 b. 


C .. 


Benedictio anuli 


131 


i57a. 


c .. 


. Benedictio baculi 


... 131 


X 57a. 


c .. 


Benedictio thuribuli . 


!3i 


157 a 


c .. 


Bcnedictio ad generalem cultum ecclesioc ... 


131 


157 b. 



[PROPRIUM DE SANCTIS.] 



A .. 


VII. Kal. Ian. S. Stephani. 


131 


158 a. 


A .. 


VI. Kal. Ian. S. lohannis, Apost. et Euang. 


132 


1 59 a. 


A .. 


. V. Kal. Ian. SS. Innoccntium 


... 133 


160 a. 


A .. 


II. Kal. Ian. S. Siluestri, Papa; ... 


134 


i6ib. 


A .. 


. XVIII. Kal. Feb. S. Fclicis in Pincis ... 


I7 >4 


161 a. 


A .. 


. XVI[I]. Kal. Feb. S. Marcelli, Papa ... 


J 34 


i6ib. 


A .. 


. XV. Kal. Feb. S. Prises;, Mart.... 


134 


162 a. 


A .. 


. XIIII. Kal. Feb. SS. Maria: et Martha .... 


T 35 


162 a. 


A .. 


. XIII. Kal. Feb. S. Fabiani, Mart. 


135 


l62b. 


A .. 


,, ,, S. Sebastiani 


135 


i6 2 b. 


A ... 


. XII. Kal. Feb. S. Agna, Mart 


135 


163 a. 


A .. 


. XI. Kal. Feb. S. Vincentii, Mart. 


136 . 


163 b. 


A ... 


. X. Kal. Feb. SS. Emerentiani et Macharii, Mart. 


136 


1 64 a. 


A .. 


. VIII. Kal. Feb. Conuersio S. Pauli, Apost. 


J36 . 


164!). 


A ... 


, V. Kal. Feb. S. Agna, secundo ... 


. 137 


165 a. 


A ... 


Non. Feb. S. Agatha, Mart 


137 . 


1653. 


A .. 


. XVI. Kal. Mar. S. Valentin!, Mart 


... 137 - 


.. 165 b. 


A .., 


XIII. Kal. Mar, S. luliana, Mart 


138 . 


1 66 a. 


A ... 


VIII. Kal. Mar. Cathedra S. Petri, Apost. 


138 . 


i66a. 


A ... 


VI. Kal. Mar. S. Matthia, Apost. 


138 . 


167 a. 


A ... 


IV. Id. Mar. S. Gregorii, Papa; 


... 139 


1673. 


A ... 


XII. Kal. Apr. Depositio S. Benedict!, Abbatis .. . . . 


!39 


i67b. 


A ... 


XVIII. Kal. Mai. SS. Tyburtii, Valeriani, et Maximi 


140 


i68a. 


A ... 


VIII. Kal. Mai. S. Georgii, Mart 


1 40 


:6Sb. 


A ... 


IIII. Kal. Mai. S. Vitalis, Mart 


1 40 


1 69 a. 


A ... 


Kal. Mai. SS. Philippi et lacobi, Apost. 


140 


169 a. 


A ... 


V. Non. Mai. SS. Alexandri, Euenti, Theodoli, [Mart.] 


141 


i69b. 


A ... 


Eodem die. Inuentio Sancta Crucis 


141 .. 


1703. 


A ... 


II. Non. Mai. S. lohannis, Apost. et Euang. 


142 


1 70 b. 


A ... 


VI. Id. Mai. SS. Gordiani et Epimachi, [Mart.] 


142 


171 a. 


A ... 


IIII. Id. Mai. SS. Nerei, et Achillei, et Pancratii. Mart. 


... 143 .. 


171 a. 


A ... 


XV. Kal. lun. S. Marci, Euang. ... 


143 


I7ib. 


A ... 


[III. Id. Mai]. In Dedicatione S. Maria; ad Martyres .. 


143 .- 


172 a. 


A ... 


VIII. Kal. lun. S. Vrbani, Papa 


143 .. 


172 a. 


A ... 


Kal. lun. S. Nicomedis, Mart 


143 .. 


I72b. 


A ... 


IIII. Non. lun. SS. Marcellini et Petri, Mart. ... 


144 


. 172 b. 


A ... 


V. Id. lun. SS. Primi et Feliciani, Mart. 


144 


1 73 a. 


A ... 


II. Id. lun. SS. Basilidis, Cyrini, Naboris, et Nazarii, Mart. 


144 .. 




A ... 


XVII. Kal. lul. S. Viti pueri, Mart. 


... 144 .. 


i73b. 


A ... 


XIIII. Kal. lul. SS. Marci et Marcelliani, Mart. 


145 


I 74 a. 


A ... 


XIII. Kal. lul. SS. Gcruasii et Protasii, Mart. 


... 145 ... 


1 74 a. 


A ... 


VIIII. Kal. lul. Vioilia S. lohannis Baptista .. 


145 ... 


i7 4 b. 


A ... 


VIII. Kal. lul. Natiuitas S. lohannis Baptista 


146 


175 a. 


A ... 


VI. Kal. lul. SS. lohannis et Pauli, Mart. 


147 ... 


1 76 b. 


A ... 


IIII. Kal. lul. S. Leonis, Papa 


147 ... 


I77a. 


A ... 


Eodem die. Vigilia SS. Petri et Pauli, Apost. 


147 


1 77 a. 


A ... 


III. Kal. lul. S Petri, Apost. ... 


148 


i77b. 




b 2 







mum qm in f)oc mtssalt contfamtur. 



A ... 


II. Kal. lul. S. Pauli, Apost. 


Page 148 


Fol. i78b. 


A ... 


VI. Non. lul. SS. Processi et Martiniani, Mart. .. 


149 


i79 a - 


A ... 


[Trid. Xon. Tul.] Octauis Apostolorum ... 


149 


... 179 a. 


A ... 


VI. Id. lul. SS. VII. Fratrum ... 


149 


... i79l>- 


A ... 


V. Id. lul. Translatio S. Benedict*, Abbatis 


149 


iSoa. 


A ... 


VIII. Kal. Aug. S. lacobi, Apost. 


... 150 


iSoa. 


A ... 


IIII. Kal. Aug. SS. Simplicii, Faustini, Beatricis, Felicis, -Mart. 


150 


iSob. 


A ... 


III. Kal. Aug. SS. Abel on et Senncs, Mart. 


150 


181 a. 


A .., 


Kal. Aug. S. Petri ad Vincula 


151 


iSia. 


A .. 


Eodem die. Passio SS. Machabeorum 


... 151 


iSib. 


A ... 


IIII. Non. Aug. S. Stephani, Pout. 


151 


182 a. 


A ... 


VIII. Id. Aug. S. Svxti, Episc. ... 


... 151 


182 a. 


A ... 


Benedictio IHKV 


... IS 2 


l82b. 


A ... 


, Eodem die. SS. Felicissimi et Agapiti, Mart. ... 


152 


182 b. 


A .. 


VII. Id. Aug. S. Donati, Episc. et Conf. 


1^2 


183 a. 


A .. 


VI. Id. Aug. S. Cyriaci, Mart. ... 


I5 2 


183 a. 


A .. 


V. Id. Aug. Vigilia S. Laurcntii, Mart. ... 


153 


... 183!). 


A .. 


IIII. Id. Aug. Passio S. Laurcntii, Mart. 


153 


184 a. 


A .. 


III. Id. Aug. S. Tyburtii, Mart 


... 154 


184!). 


A .. 


Id. Aug. S. Ypoliti, Mart 


154 


... 185 a. 


A .. 


XVIIII. Kal. Sep. S. Eusebii, Conf. 


154 


... 185 b. 


A .. 


Eodem die. Vigilia Assumption!* S. Marice 


154 


... 185 b. 


A .. 


XVIII. Kal. Sep. Assumptio S. Maria. ... 


155 


1 86 a. 


A .. 


XVI. Kal. Sep. Octauis S. Laurentii 


... 155 


187 a. 


A .. 


XV. Kal. Sep. S. Agapiti, Mart 


... I 5 6 


1 87 a. 


A .. 


XI Kal. Sep. S. Timothei, Mart 


. -. 156 


i87b. 


A .. 


VIII. Kal. Sep. S. Bartholormei, Apost. ... 


... 156 


i87b. 


A .. 


V. Kal. Sep. S. Hermetis, Apost.... 


... 157 


iS8a. 


A .. 


IIII. Kal. .Sep. Dccollatio S. lohannis Baptistre 


... 157 


... i88b. 


A .. 


Eodem die. S. Sabinre, Mart. 


157 


189 a. 


A .. 


III. Kal. Sep. SS. Felicis et Adaucti, Mart. 


... 158 


i8 9 b. 


A .. 


VI. Id. Sep. Natiuitas S. Maria: 


... 158 


189 b. 


A .. 


. V. Id. Sep. S. Gorgonii, Mart. 


158 


igoa. 


A .. 


III. Id Sep. SS. Proti et lacincti, Mart 


... 159 


1 90 a. 


A ., 


,. XVIII. Kal. Oct. Exaltatio Sanctrc Crucis 


... 159 


190 b. 


A . 


Eodem die. SS. Cornelii et Cypriani, Mart. 


159 


190 b. 


A . 


.. XVII. Kal. Oct. S. Nicomedis, Mart 


I 60 


190!^. 


A ., 


. XVI. Kal. Oct. S. Eufemire, Mart. 


I 60 


192 a. 


A . 


Eodem die. SS. Lucirc et Geminiani, Mart. 


I 60 


192 a. 


A . 


.. XII. Kal. Oct. Vigilia S. Mathei, Apost 


1 60 


I92b. 


A . 


. . XI. Kal. Oct. S. Mathei, Apost. et Euang. 


161 


192 b. 


A . 


X. Kal. Oct. SS. Mauricii, Exupcrii, Candidi, Victoris, Innocentii, Mart. 


161 


J93 a - 


A . 


. V. Kal. Oct. SS. Cosmrc et Damiani, Mart 


. 161 


... 193 b. 


A . 


III. Kal. Oct. Dedicatio Basilicre S. Michahelis Archangeli 


... 162 


i94 a - 


A . 


. II. Kal. Oct. S. Hieromini, Presb. et Conf. 


162 


194 b. 


A . 


Non. Oct. S. Marci, Paprc 


... 163 


i95 a - 


A . 


.. VII. Id. Oct. SS. Dyonisii, Rustici, et Eleutherii, Mart. 


163 


1953. 


A . 


.. 71. Id. Oct. S. Calyxti, Paprc et Mart 


163 


i95b. 


A . 


. XV. Kal. Nou. S. Lucse, Euang. ... 


... 163 


1 96 a. 


A . 


VI. Kal. Nou. Vigilia SS. Simonis et ludse, Apost. 


164 


I96b. 


A . 


V. Kal. Nou. SS. Symonis et lucloc, Apost. 


164 


197 a. 


A . 


. II. Kal. Nou. Vigilia Omnium Sanctorum 


165 


... I97b. 


A . 


Kal. Nou. Sollemnitas Omnium Sanctorum 


165 


198 a. 


A . 


Eodem die. S. Csesarii, Mart. 


165 


1983. 


A . 


VI. Id. Nou. SS. Quattuor Coronatorum 


1 66 


I98b. 


A . 


V. Id. Nou. S. Theodori, Mart 


1 66 


19 a. 


A . 


III. Id. Nou. S. Martini, Ep. et Conf. 


166 


... iggb. 


A . 


Eodem die. S. Mennre, Mart. 


167 


200 a. 


A . 


.. X. Kal. Dec. S. Cecilue, Virg 


... 167 


200 a. 


A , 


,.. VIIII. Kal. Dec. S. dementis, Mart 


167 


201 a. 



(JDrtro rtrum qua in ijoc mt ssnlf contfncntur. 

A ... Kodem die. S. Fclicitatis, Mart Page 167 Fol. 201 a. 

A ... VIII. Kal. Dec. S. Chrissogoni, Mart ... i r > 8 2O1 b - 

A ... III. Kal. Dec. S. Saturnini, Mart. i 68 - ol h - 

A ... Eodem die. Vigilia S. Andrea-, Apost 168 202 a. 

A ... II. Kal. Dec. S. Andrea;, Apost 169 

A ... Id. Dec. S. Luciuj, Virg ... ir >9 2O 3 a - 

A ... XII. Kal. Ian. S. Thomcc, Apost. 169 203 b. 

[COMMUNE SANCTORUM.] 



A ... Vigilia sine natali unius Apostoli ... ... ... ... ... 1 7 

A ... Natali plurimorum Apostolorum ... ... ... ... ... ... J 7 2040. 

A ... Vigiliis Sanctorum Martirum ... ... ... ... ... ... 1 7 I 205 a. 

A ... Natali unius Martyris I 7 l 205!) 

A ... Natali plurimorum Martyrum ... ... ... ... ... ... 1 7 2 206 a. 

A ... Vigiliis Sanctorum Confessorum ... ... ... ... ... ... ... I 7 2 2o6b. 

A ... Natali unius Confessoris ... ... ... ... ... ... ... ... !7 2 207 a. 

A ... Natali plurimorum Confessorum ... ... ... ... ... ... ... ... *73 208 a. 

A ... Natali Virginum et Martyrum !73 208 b. 

A ... Natali plurimorum Sanctorum commnniter ... ... ... ... ... ... i?4 209 b. 

C ... [Missa in tribulatione] i/5 2Iob - 

C ... [Apologia; Sacerdotis] ... ... ... ... ... ... ... ... J 75 211 a. 

[MISS^E VOTIV/E.] 

A ... Missa cle Sancta Trinitate 1 7$ 2I2a - 

A ... Missa dc Sancta Sapientia I? 6 2I2b - 

A ... Missa de Sancta Caritate ... ... ... ... ... ... ... ... J 7^ ... 21 3 a. 

A ... Missa de eordis cmundatione per Spiritum Sanctum postulanda ... ... ... J 77 2I 3 b - 

A ... Missa ad angelorum suffragia postulanda ... ... ... ... ... ... ... 177 214 a. 

A ... Missa in honore Sanctse Crucis ... ... ... ... ... ... ... *?8 i4b. 

A ... Missa in honorem Sanctse Mariae ... ... ... ... ... ... ... ... r /8 2I 5 a - 

A ... Missa in ecclcsia quorum reliquiae ibidem continentur ... ... ... ... ... 178 -- 2I 5 b - 

A ... Missa cotidiana in honore Omnium Sanctorum ... ... ... ... ... ... J 79 2l6a. 

A ... Missa ad suffragia Sanctorum postulanda,.. ... ... ... ... ... ... *79 2i6a. 

A ... Missa pro regibus ... ... ... ... ... ... ... ... ... J 79 2IOD. 

A ... Missa cotidiana pro rege ... ... ... ... ... ... ... ... I 79 217 a. 

A ... Missa pro rcge dicenda tempore synodi ... ... ... ... ... ... ... 180 21 7 b. 

A ... Missa specialis sacerdotis ... ... ... ... ... ... ... ... ... 180 ai8b. 

A ... Item alia lSl 2I 9 b - 

A ... Item alia 181 ... 220 b. 

A ... Missa contra temptationem carnis ... ... ... ... ... ... ... ... 182 ... 221 b. 

A ... Missa pro abbate et congregatione... ... ... ... ... ... ... ... 182 222 a. 

A ... Missa pro iter agentibus ... ... ... ... ... ... ... ... ... 182 -- 222 a. 

A ... Missa pro nauigantibus fidelibus ... ... ... ... ... ... ... ... 183 ... 222b. 

A ... Missa pro pace ... ... ... ... ... ... ... ... ... J ^3 2233. 

A ... Missa pro peccatis ... ... ... ... ... ... ... ... ... l $3 22 3 a - 

A ... Missa de quacumque tribulatione ... ... ... ... ... ... ... ... 183 223 b. 

A ... Item alia 184 223b. 

A ... Missa contra obloquentes ... ... ... ... ... ... ... ... ... 184 224b. 

A ... Missa in contentione ... ... ... ... ... ... ... ... ^4 2240. 

A ... Missa contra indices male agentes ... ... ... ... ... ... ... ... 184 ... 225 a. 

A ... Missa tempore belli... ... ... ... ... ... ... ... ... J 85 225 a. 

A ... Item alia 185 ... 225}). 

A ... Item alia 185 ... 226a. 

A ... Missa contra paganos ... ... ... ... ... ... ... ... ... 185 ... 2 26 a. 

A ... Missa pro petitione lacrimarum ... ... ... ... ... ... ... ... 186 ... 227 a. 

A ... Missa monachorum propria ... ... ... ... ... ... ... J 86 ... 227b. 

A ... Missa in tempore, quod absit, mortalitatis ... ... ... ... ... ... J S6 ... 2283. 

A ... Missa pro peste animalium ... ... ... ... ... ... ... ... I ^7 228 b. 



xiv (Sh tto mum <JUK m fjoc mfssalf contfnentur. 

A ... Missa in slcrilitate tcrrrc ... Page 187 Fol. 229 a. 

A ... Missa ad pluuiam postulandam ... ... ... ... ... ... ... ... 187 ... 229 a. 

A ... Missa ad poscendam serenitatem ... ... ... ... ... ... ... ... 188 ... 22C)b. 

A ... Missa ad repellendam tempestatem ... ... ... ... ... iSS ... 230 a. 

A ... Missa pro temptationibus ... ... ... ... ... ... ... ... ... iSS ... 2303. 

A ... Missa pro amico fideli ... ... ... ... ... 189 ... 231 a. 

A ... Item pro amico ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 189 ... 231!). 

A ... Item pro amico ... ... ... ... ... ... I( > ... 232!). 

A ... Item pro amico uiuo ... ... ... ... ... ... ... 19 2 33 a - 

A ... Missa pro eo qui sua peccata confitetur ... ... ... ... ... ... ... 190 ... 233.1. 

A ... Missa pro familiaribus ... ... ... ... 191 ... 233 b. 

A ... Missa pro omnibus fidelibus uiuis ... ... ... ... ... ... ... 191 ... 2 34 a - 

A ... Missa pro salute uiuorum uel requie defunctorum ... ... ... 191 ... 235 a. 

A ... Item alia missa generalis ... ... ... ... ... ... ... ... ... 192 ... 2 36 a. 

A ... Item alia [missa] generalis ... ... ... ... ... ... ... ... I9 2 2 37 a - 

A ... Missa uiuorum et defunctorum ... ... ... ... ... ... ... 193 2 37^- 

A ... Missa pro infirmis ... ... ... ... ... ... ... ... ... 193 238 a. 

A ... Missa pro reddita sanitate ... ... ... ... ... ... ... ... ... 193 2 3^ b- 

A ... Reconciliatio penitentis ad mortem ... ... ... ... ... ... 194 ... 2 38b. 

A ... Missa pro infirmo qui proximus est morti ... ... ... ... 194 ... 2 39a. 

A ... Missa super episcopum defunctum ... ... 194 ... 240 a. 

A ... Missa pro defuncto sacerdote ... ... ... 195 ... 240!). 

A ... Missa pro defuncto in ipso die ... ... ... ... 195 ... 2410. 

A ... Missa unius defuncti laici ... ... ... ... ... ... 196 ... 241 b. 

A ... Missa pro defuncta femina ... ... ... ... ... ... ... ... ... 196 ... 2423. 

A ... Missa pro defuncto nuper baptizato ... ... 196 ... 242 b. 

A ... Missa pro desiderantibus poenitentiam et minime consequentibus ... ... 196 ... 242!). 

A ... Missa in anniuersario unius defunct! ... ... ... ... ... ... ... 197 ... 243 a. 

A ... Missa plurimorum defunctorum ... ... ... ... ... ... ... ... 197 ... 243!). 

A ... Item alia ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 197 ... 244a. 

A ... Missa in die depositions defuncti uel iii. uel vii. uel xxx. tiel anniuersaria ... ... 197 ... 244!). 

A ... Missa in cymeterriis ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 198 ... 245 a. 

C ... Benedictio in tcmpore hostilitatis ... ... ... ... ... ... ... ... 198 ... 245 b. 



A ... Ordo in agenda mortuorum ... ... 198 ... -2463. 

A ... Orationes super defunctum ... ... ... ... ... ... ... ... 199 ... 246 a. 

A ... Orationes quando inceperint corpus lauare, et in ecclesia, ct dum corpus deportatur ad 

locum sepulturse ... ... ... ... ... ... 200 ... 247 b. 

A ... Orationes post sepultum corpus ... ... ... ... ... 201 ... 250 b. 

A ... Commendatio animse ... ... ... ... ... ... 203 ... 252 b. 

C ... Orationes in commemorationibus Sanctorum ... ... ... 203 2 ? >!> 

C ... Benedictio ignis, in Purificatione S. Marioe ... 203 ... 254 a. 

C ... Orationes super cereos, ,, ,, 203 ... 2^4 a. 

C ... Benedictiones super cineres ... ... ... ... ... ... ... ... ... 204 ... 256 a. 

C ... Benedictiones in die Palmarum ... ... ... ... ... 205 ... 2R6b. 

C ... Litania ... ... ... ... _ ... ... 205 ... 257a. 

C ... III. Kal. Aug. Prefatio SS. Abdon et Sennen. ... ... ... ... ... ... 205 ... 258 a. 

C ... XIII. Kal. Ap. Missa S. Cuthberti, Pontificus 205 2 58b. 

C ... Prsefatio in Inuentione Sanctse Crucis ... ... ... 206 2^ob. 

C ... [VII. Id. Oct.] Missa SS. Dionisii, Rustici, et Eleutherii 206 260 a. 

C ... Prefatio pro defunctis ... ... ... ... 207 261 a 

A ... Oratio pro familiariis ... ... ... ... 2O - 262 a 

A ... Oratio pro omni populo catholico ... ... ... ... 207 26? a 

A ... Oratio generalis pro omni populo ... ... ... ... 20 -. 262 b 

A ... Oratio in agenda mortuorum ... ... ... ... 2O , 26^b 

C ... Missa in laude Sanctorum Omnium ... ... ... ... 2O 264 a 

C ... III. Non. Aug. Inucntio corporis S. Stephani ... ... 208 264 b 

C ... Missa pro peccatoribus ... ... ... ... 2O g 26- a 

A Litania 209 266 a. 



(JDrfco rmun qua? in ftoc nu ggali contuumttv. xv 

C ... Benedictio Page 2 1 j Fol. 26 7 b. 

C ... Missa in Festis S. Maria; ... ... 211 267 b. 

A ... Ordinatio Ostiarii ... ... 211 268 a 

A ... Ordinatio Lectoris ... ... ... ... ... ... ... 2 I2 2 (>8 b 

A ... Ordinatio Exorcistx... ... ... ... ... ... ... 212 268 b 

A ... Ordinatio Acoliti ... ... ... ... ... ... ... ... , 12 269 a 

A ... Ordinatio Subdiaconi ... ... ... ... ... ... ... 21? 270 a 

A ... Ordinatio Diaconi ... ... ... ... ... ... . .. 2 i? 2~ia 

A ... Missa in onlinatione Presbyteri sine Diaconi ... ... ... ... ... ... 214 272 b. 

A,C... Ordinatio Presbyterum ... ... ... ... 214 27^ 

C ... Orationes in Electione Episcopi ... ... ... 215 276 b. 

^ Mii *a 216 ... 277 a. 

A ... Orationes in Ordinatione Episcopi... ... ... 217 2-8 a. 

A ... In dedicatione basilica; notice. Orationes et preces ... 21 S 281 b. 

A Missa 219 ... 282 a. 

A ... Consecratio Altaris ... ... ... ... ... ... ... ... 220 284 a. 

A ... Consecratio Tabulae ... ... ... ... ... ... ... ... 220 284 b. 

A ... Consecratio Patena; ... ... ... ... ... 220 285 a 

A ... Consecratio Calicis ... ... ... ... ... ... ... ... 221 285 a. 

A ... Consecratio super Patenam et Calicem 221 ... 2853. 

A ... Consecratio Corporalis ... ... ... 221 28^ b. 

A ... Consecratio Altaris, et Calicis, et Patense, et Corporalis 221 ... 286 a. 

A ... Ad manus impositionem ... ... 222 286b. 

A ... Consecratio Chrismalis ... ... 222 287 a 

A ... Consecratio Chrismatis in Coena Domini 222 ... 287"b. 

A ... Exorcismus Olei ... ... 22 , 288b 

A ... Consecratio Ignis et Cerse ... 223 289 b. 

A ... Benedictio Fontis, Lactis, et Mellis 224 ... 2913. 

A ... Benedictio Panis ......... 224 201 a. 

A ... Benedictio Vuse uel Fabse 224 291 b. 

A ... Benedictio Pomorum 224 291 b. 

A ... Benedictio Pomorum et Nucleum 224 292 a. 

A ... Benedictio ad Fruges nouas 224 ... 292 a. 

A ... Benedictio Vini 224 292 b. 

A ... Benedictio Crucis ... ... ... 225 202b. 

A ... Benedictio super Vasa in loco antique reperta 225 ... 293 a. 

A ... Benedictio Putei 225 293 a. 

A ... Benedictio super Fontem ubi aliqua negligentia contigerit 225 ... 293 b. 

A ... Benedictio Domus ... ... ... ... ... ... 225 294 a. 

A ... Oratio contra Fulgura 226 294 b. 

A ... Oratio post Mandatum 226 2 94t>- 

A ... Oratio ad Agapem pauperum 226 294^ 

A ... Oratio ad Capillaturam 226 295 a. 

A ... Oratio ad Barbas tontendas 226 2953. 

A ... Oratio ad Clericum faciendum 226 2953. 

A ... Oratio ad Diaconissam faciendam 226 295 b. 

A ... Benedictio Vestium Viduse uel Virginis 226 296 a. 

A Benedictio Virginis, ab episcopo dicenda 227 296 a. 

A ... Item ad uelandam Viduam 227 297 b. 

A ... Oratio ad Abbatem uel Abbatissam faciendam 227 298 a. 

A ... Oratio pro Coniugandis ... ... ... ... 228 ->oSb 

A ... Missa ad Sponsas benedicendas 228 298 b. 

A ... Oratio in Sterilitate Mulierum 229 300 a. 

A ... Reconciliato Ilcereticorum 229 300 a. 

A ... Oratio super eos qui morticinum comederint ...... 229 300 b. 

A ... Reconciliato altaris ubi homicidium perpetratum fuerit 229 300 b. 

A ... Oratio pro Regnantibus ... ... ... ... ... 2 l o 302 a. 

A ... Oratio super Militantes ... ... ... ... 230 302 a. 

A Benedictiones super Regem nouiter electum 230 ... 302 b. 

A ... Item super Regem ... ... ... ... 231 30- a. 



XVI 



mum quae in oc mt ssatf contuwntur. 



A ... 


Orationes super Archiepiscopo antequam pallium accipiat 


Page 232 


Fol. 3o6 a. 


A ... 


Item postquam pallium acceptum fuerit . 


232 


300 b. 


A ... 


Oratio super Infirmum poenitentem 


232 


37b. 


A ... 


Orationes super eos qui a drcmonio uexantur 


232 


308 a. 


A ... 


Impositio manuum super Energuminum Catechummum . . . 


233 


3 9 a - 


A ... 


Item alia pro paruulo Energumino... 


233 


39 a - 


A ... 


Item super Energumino baptizato .. 


233 


309 b - 


A ... 


Ad Catechuminum faciendum 


235 


3 1 2 b. 


A .. 


, Benedictio Salis dandi Catechumino 


235 


3*3 a - 


A .. 


Oratio post datum Salis 


235 


3*3b. 


A .. 


Benedictio Fontis 


236 


3 I 4 a - 










A .. 


Ordo Baptism! 






A .. 


Ordo ad uisitandum et unguendum et communicandum Infirmum 


238 


3 : 9 a - 


A .. 


Orationes pro peccatis 


241 


3 2 4 a . 


A .. 


Orationes cotidianrc ... 


243 


32oa. 


A .. 


Orationes matutinales 


245 


... 3 2 9 a - 


A .. 


Orationes matutinales sen uespertinales . . . 


245 


3 2 9 a . 


A .. 


. Orationes uespertinales 


246 


33 1 a. 


A .. 


Orationes cotidianis diebus ad Missam [ = Missa; cotidiamv] 


... 247 


33 1 b. 


A . 


Benedictiones in cotidianis diebus ... 


... 248 


... S3 2 b. 


A .. 


Benedictio super Regem dicenda tempore Synocli 


249 


334 b- 


A. .. 


Exorcismus Salis 


249 


... 334 b. 


A .. 


Benedictio Salis 


249 


... 335 a- 


A .. 


Exorcismus Aquse 


250 


... 335 a- 


A .. 


Benedictio Aqua 


250 


... 335a- 


A .. 


. Benedictio Salis et Aqua; . . . 


250 


... 335 b. 


A ., 


. Oratio quando Aqua spargitur 


250 


33 6 a. 


A .. 


Benedictio ad omnia qurccumque uolueris... 


250 


33 6 a. 


C .. 


Orationes 


250 


... 33 6 a. 


C .. 


Missa de omni celesti uirtute 


251 


337 a. 


C .. 


Missa generalis pro Viuis et Defunctis 


251 


... 333b. 


C . 


XI. Kal. Aug. S. Maria Magdalene 


251 


... 339 b. 


C . 


III. Non. Aug. Inuentio Corporis S. Stephani, Protomartyris... 


252 


340 a. 


C . 


.. XI. Kal. Sep. Octaua S. Mariic ad Martyres ... 


252 


34 Ia - 


C . 


.. XII. Kal. Aug. S. Margaretre, Virg. et Mart. 


253 


34 1 a - 


C . 


. . X. Kal. lul. S. Albani, Sociorumque eius 


253 


342 b. 


C . 


IIII. Non. lul. Translatio S. Martini, Episc. ... 


253 


... 343 a. 


C . 


.. Dominica xxiiii. post Octabas Pentecosten 


254 


... 344 b. 


C . 


Praifationes uaria; 


254 


345 a. 


C . 


. . Sabbato ante Palmas 


255 


... 346 a. 


C . 


. Dominica vi. in xl. in Ramis Palmarum ... 


255 


... 34 6a - 


C . 


In Coena Domini 


256 


349 a. 


C . 


Feria vi. Parasceues 


261 


361 b. 


C . 


Praifationes uaria: 


262 


364 a- 


C . 


.. III. Id. Mai. Dedicatio ecclesia: S. Maria> ad Martyres 


263 


365b. 


C . 


In Anniuersario Ecclesia: ... 


264 


... 368 a. 


C . 


.. III. Id. Mai. Dedicatio Ecclesia; ... 


264 


368 b. 


C , 


Prasfationes uaria: 


264 


368b. 


C 


... In natale unius Euangelistre 


265 


369 b. 


C 


... In Vigilia unius Martyris ... ... 


265 


... 369 b. 


C 


... In natale plurimarum Virginum 


266 


37a. 


C 


. .. Praifationes uaria; 


266 


... 37b. 


C 


Missa propria Pontificis in Ordinatione ipsius ... ... 


266 


... 37 Ia - 


C 


... VIII. Kal. Oct. Conceptio S. lohannis Baptista: 


267 


... 372 b. 


C 


. . . Missa pro Rege uel Regina ... ... ... 


267 


... 373 a. 


C 


... In Ordinatione S. Gregorii ... ... 


267 


... 373 b. 


C 


VI. Id. Dec. [Conceptio S. Maria:, Virginis] 


268 


... 374 a - 


C 


... Missa pro amico ab aduersariis afflicto 


268 


374b. 


C 


... Octauas S. Martini ... ... 


268 


... 375 a- 


C 


... Octauas S. Andrea; ... ... ... ... 


268 


... 375 a. 



(JDrtro rcrum quae m fjoc mfssali contmtntur. xvii 

C ... Natalc S. Fidis Page 268 Fol. 375 b. 

C ... S. Petri ad Vincula ... ... ... ... ... ... ... ... 269 3 "6 a. 

C ... Natale S. Augustini ... ... ... ... ... ... ... ... 2 (j ( , 776 b 

C ... XV. Kal. Ian. S. Lazari, Episc. et Mart. ... ... ... ... ... ... 269 v a 

C ... Manumissiones ... ... ... ... ... ... ... ... ... 2 6o 3" b 



APPENDIX. 

The Red Book of Derby ... ... ... ... ... ... ... ... 271 

Missal of Robert of Jumieges ... ... ... ... ... ... ... 275 

C. C. C. C. MS. 270 294 

Sidney Sussex Coll. MS. A. 5. 15 ... ... ... ... ... ... ... ^ 02 

Cott. MS. Vitell. A. xviii 30?, 

DigbyMS. 39 307 

Missale Vetus Anglicanum ... .., ... ... ... ... 308 



INDICES. 

1 ... Index of Collects ... ... ... ... ,j-, 

2 ... Index of Prefaces ......... -.27 

3 ... Index of Benedictions and Exorcisms ... ... 3?! 

4 ... Index of Passages of Scripture ...... 31? 

5 ... Index of Subject Matters ...... ? :> 5 

6 .,. Index of Proper Names ......... 356 



INTRODUCTION. 

CONTENTS. 

i. INTRODUCTORY. 2. Life of Leofric. 3. Policy of Leofric. 4. The Leofric Missal. 5. Accents. 6. Punctuation 
7. Forms of Letters. 8. Abbreviations and Contractions. 9. Music. 10. Orthography. 11. Carelessness of tlu- 
Scribe. 

12. LKOKKIC A, Account of. 13. List of Gregorian Sacramentaries. 14. Handwriting of A. 15. Gatherings, Ruling of A. 
16. Ornamentation of A. 17. Classes of Festivals in A. 18. Additions to A. 19. Rubrics and Titles in A. 20. 
Comparison of A with other copies of Gregorian Sacramentary, and with later Missals. 21. Date of A. 22. Localiu 
of A. Proofs of its having been written in North-Eastern France. 

23. LKOFIUC B, Account of. 24. Ornamentation of B. 25. Classification of Festivals, etc.. in B. 26. Other Entries in B. 
27. Centenary and Geographical Tables of Names of Saints in B. 28. Additions to B. 29. List of Obits in B. 
30. Omissions in B. 31. Unusual Entries in B. 32. Date of B. 33. Locality of B. Proofs of its connection will/ 
the Monastery of Glastonbury, and with the dioceses, firstly of Wells, and then of Crediton. 

34. LEOKRIC C, Account of. 35. Ornamentation of C. 36. Contents of C. 37. Date of C. 38. Locality of C. 
39. Liturgical Offices in C. 40. Miscellaneous Entries in C. 41. Manumissions in C. 42. Historical Statement- 
in C. 43. List of Relics at Exeter in C. 44. Letter of Adela in C. 45. Letter of Pelagius in C. 

46. PASCHA ANNOTINUM. 47. Public Penance. 48. Communion in both kinds. 49. Intinction. 50. Benedictions. 
51. Proper Prefaces. 

i. THE MS. volume, now presented for the first time in cxtcnso, has long been known to 
liturgical writers, and has been frequently quoted by them under the title of The Leofric Missal." 
It is so called from its having been the property of Leofric 1 first bishop of Exeter, and by him 
presented to Exeter Cathedral. Its liturgical interest lies in the fact that it is one of the only 
three surviving Missals known to have been used in the English Church during the Anglo-Saxon 
period, its companion volumes being the Missal of Robert of Jumiegcs, Archbishop of Canterbury, 
written in the first half of the eleventh century, and now in the Public Library at Rouen, [MS.Y. 6], 
and the Rede Boke of Darby c, written in the second half of the eleventh century, now in the 
Library of Corpus Christi College, Cambridge 2 . [Nasmith s Catalogue, No. 422.] 

2. Considerable uncertainty hangs over certain points connected with the life of Leofric. 
The exact place and date of his birth arc unknown. Inett calls him a Burgundian : Dr. Oliver is 
a little more circumstantial, and describes him as descended from an illustrious family in 
Burgundy 4 ; but as neither of these writers give any authority for their statements, and as 
evidence can be produced which is inconsistent with them, the Burgundian theory may be dismissed 
without further notice. Florence of Worcester calls him Britonicus 5 , a word which has been 
interpreted to mean a Breton, or native of Brittany, by Mr. Pcdler , and Professor Stubbs 7 , and 



1 Leofricus, fol. i a ; Leouuricus, Bod. MS. 718, fol. 180. h. 4 Oliver, G., Plistory of Exeter, cd. 1821, p. 15. Probably 

* Schultingius gives an account of another English Missal following the earlier authority of Godwin. Cat. of Bps. edit. 1616, 

existing in his time (1599) in the Library of St. Pantaleon at p. 455. 5 In an. 1046. 

Cologne. Biblioth. Eccles. col. 1599, torn. iv. part iii. p. 145. 6 Anglo-Saxon Episcopate of Cornwall, p. 47. 

Some of his extracts have been reprinted on p. 308, q. v. 7 Foundation of YValtham Abbey (or De Inventione Crucis), 

:J Inett, ]., Origines Anglicana;, ed. 1855, i. 468. p. ix. 



C 2 



xx Introduction. 



an inhabitant of the Cornish portion of the diocese of Crediton, by Mr. Freeman \ The latter 
interpretation seems to be the more probable ; yet a person bearing the common Saxon name 
of Leofric 2 cannot have been a Celt pure and simple, and ; Britonicus can only imply that he was 
born in what was actually or traditionally Celtic ground, or that at least on one side of his family 
Celtic blood was flowing in his veins. But whatever may have been his birthplace, we know that 
his youth was spent, and his education received in Lotharingia. By residence he was therefore 
a foreigner 3 , and as such he must have come in contact with Edward the Confessor during his 
enforced absence from England, 1016-42.. at the court of his cousin Robert the Devil, Duke of Nor 
mandy, who died in 1035, or of his infant cousin William, hereafter to be known as the Conqueror. 

When Edward returned to England to assume the Crown in 1042, Leofric probably accom 
panied him in the capacity in which he is first introduced to us in history as priest or private 
chaplain to the king 4 . But further honours were soon showered upon him. The estate of 
Holcombe in Dawlish was conferred upon him 5 . He was made Chancellor to the king . In 
1046 the Bishopric of Crediton, which, since the death of Burhwold or Brithwold Bishop of St. 
Germain s, had comprised the two Sees of Devonshire and Cornwall, and which had become vacant 
through the death of Living 7 , was offered to and accepted by him. Leofric sat as Bishop of 
Crediton for four years, but in 1050 he procured the direction of the King, and the sanction of 
Pope Leo IX, to transfer the headquarters of the See from Crediton to Exeter. The reason given 
for the change, both in the letter written by Leofric, and borne by his priest Lantbcrt, to the Pope s 
and also in^the royal charter authorizing the transfer of the See 1 , was the need of greater safety 
from" the attacks of pirates. The enthronization of Leofric in his new cathedral took place with 
o-reat pomp. The leading nobility and clergy of the realm were present, and formed a brilliant 
throng through which the Bishop advanced, his right arm being supported by the King and his left 
arm by Oueen Edith 10 . 

After an Episcopate at Exeter of twenty-two years, Leofric died on Feb. 10, 
buried in the crypt of the cathedral. The exact site of his grave is no longer known, and no 
memorial stone marks it, although as late as 1419 there is this entry upon the fabric rolls of the 
cathedral, Pro scriptura lapidis Domini Leofrici, primi ccclcsia: Exon. Episcopi 11 . In 156* 
memorial to him was erected under the south tower consisting of an old altar slab of Purbeck 
marble, with a canopy over it of the same material, with this inscription, Leofricus the first 



1 Norman Conquest, ii. 83. 7 The date of the death of Burhwokl, and the subsequent union 

2 E.g. Leofric, Earl of Mercia or Coventry, ob. 1057. His o f the dioceses of Cornwall and Devonshire, is uncertain. Ac- 
grandfather and that person s great-grandfather bore the same cording to William of Malmesbury the union of the sees took 
name. A duke Leofric and an abbot Leofric witness a charter place by the act of Canute, i.e. before 1035 (Gesta Pontif. Ang., 
ofEthelrecl in 994 (Kemble, Cod. Diplom., no. 6*6). Many lib. ii. 94) ; according to Florence cf Worcester by permission 
more instances of the name occur in W. de G. Birch s Index List of Edward the Confessor, who was crowned in 1043. Living also 
of Saxon Abbots, p. 82. Three persons named Leofric are among held the bishopric of Worcester, which was given in 1046 to 
the witnesses to manumissions on fol. 8 and on fol. 377 of this Ealdred. 

Mi ssa i. 8 Ubi ab hostilitatis incursu liber tutius ecclesiastica officia 

3 Apud Lotharingos altus et doctus. William of Mabnes- disponere posset. Leofric Missal, fol. 3. a. 

bury, Gesta Pontif., Rolls Series, lib. ii. 94. p. 201. > Quoniam piratici Cornubiensem ac Cryditonensem aecclesi; 

4 "Kynges preost. Anglo-Saxon Chronicle in an. 1046. Capel- devaslare poterant. Charter printed in II. and S. Councils, 
lano suo. Leofric Missal, fol. 3 a. Meo idoneo capellano Leo- 1.694. The genuineness of this charter was doubted by Hickes, 
frico onomate nuricupato. Charter of Edward in an. 1044, printed but is upheld by Mr. lladdan. Ib. 695, note b. 

in Oliver s Lives of Bishops of Exeter, p. 8. The letter of Pope Leo to King Edward is given in this 

5 Quoddam rus in villa qua: ab incolis regionis illius vocitatur Missal, fol. 3. b. 

Doflisc, scilicet .vii. mansos. Ib. Leofric was confirmed in his " II. and S. Councils, i. 692. Leofric Missal, fol. 3 b. 

possession of this estate by a charter of William the Conqueror, n Quoted in Oliver s Lives of the Bishops of Exeter, p. 

dated 1068. Ib. p. 10. Archdeacon Freeman identifies this lapis Leofrici with the 

6 Regis Cancellarius. Florence of Worcester in an. 1046. sedilia. Architectural History of Exeter Cathedral, p. 40. 



Introduction. xx i 

byshoppc of Exeter lyeth here. Some account must be added of Leofric s character and policy. 
At first sight one would imagine that as a foreigner, at least in education and habits, he would 
incur a share of the popular odium which attached to the foreign favourites introduced by Edward 
into high ecclesiastical positions in England. But Edward s foreign appointments can be 
divided into two classes. In the first place there were cases of the appointment of Ercnchmcn 
from Normandy, who were the King s favourites, but objects of hatred to the English people. 
Conspicuous among this class of nominees were Robert, Abbot of Jumiegcs, appointed to the 
See of London in 1044, and translated to the Archiepiscopate of Canterbury in 1051 ; William, one 
of the king s Norman chaplains, made Bishop of London in 1051 : and Ulf, another Norman 
chaplain, elevated to the Bishopric of Dorchester in 1049. All of these prelates fled from England 
for fear of their lives, before the national reaction of feeling which took place in 1052. But there 
was a second class of foreign appointment, in which the favoured nominees came not from 
Normandy but from Lotharingia. a term which corresponds geographically to the South Nether 
lands, or to Belgium, and part of Germany west of the Rhine, and the French and German 
provinces of Flanders, Picardy, Artois, Alsace, and Lorraine ; ecclesiastically, to the province of 
Cambray, including the dioceses of St. Omer, Tournay, Arras, Cambray, Namur ; the northern 
part of the province of Rhcims, including the dioceses of Soissons, Amiens, Laon ; the province of 
Treves, including the dioceses of Treves, Metz, Verdun, and Toul ; the southern part of the 
province of Mechlin, including the dioceses of Antwerp, Bruges, Ypres, and Ghent ; and the 
western part of the province of Cologne, including the dioceses of Cologne and Liege. This 
district formed a borderland between France and Germany ; in which both languages were 
spoken, but where German preponderated over French, and the inhabitants of which were 
more akin than the French to the inhabitants of this country. The appointment of a Lotharin- 
gian was therefore by no means the same thing as the appointment of a Norman to any post of 
honour or emolument in England. Nor were such appointments confined to Edward the Confessor. 
We may include among the more conspicuous instances of such appointments those of 

(a) Duduc, made Bishop of Wells by Canute, in 1033, whom Florence of Worcester describes 
as of Lotharingian origin 1 , but whom his successor, Gisa, declared to be of Saxon nationality 2 . 

(/?) Hermann, a Lotharingian, chaplain to King Edward, made Bishop of Ramsbury in 1044. 

(c] Lcofric, a Lotharingian. chaplain of the King, made Bishop of Crediton in 1046. 

Not one of these Lotharingian bishops fled from his See, like their Norman brethren 
in the Episcopate, in 1052 a . But though these bishops were not obnoxious to the inhabitants 
of their English dioceses on the score of their nationality, their appointment tended to the 
de-insularization of the English Church, and to its assimilation to the continental Church in, 
the loss of national privileges and in an increased subservience to the Papacy. We are glad 
to believe the post mortem panegyric, preserved in this Missal, which states that Leofric was most 
active in teaching, preaching, promoting church restoration, and in fulfilling all the other duties 
of the Episcopate 4 . His generosity, and his title to be enumerated among the benefactors 
of the diocese of Exeter, are undoubted. He recovered for St. Peter s Minster much of its 
alienated property, $ land ret Culmstoke, and ty land act Brancescumbe, and a^t Sealtcumbe, and $ 

1 De Lotharingia orinnclus, in an. 1060. Waltham. Baldwin, appointed Abbot of Bury St. Edmund s, 

2 Natione Saxo. Camden Society, vol. viii. for 1840, p. 15. 1062-5, mav nave ^ een a Lotharingian, though the balance of 

3 There were numerous later appointments of the same kind. evidence seems to be in favour of his French origin. The clis- 
In 1060 Gisa, a Lotharingian, and native of the bishopric of tinction between Edward s Norman and Lotharingian appoint- 
Liege, was made Bishop of Wells ; and Walter of Lotharingia, merits, first pointed out by Dr. Stubbs in the De Inventione 
chaplain to Queen Edith, was made Bishop of Hereford ; Adel- Crucis, has been set forth at length in Freeman s Norman Con 
hard, a Lotharingian, a native of Liege, was appointed by Earl quest, ii. 585-7. 

Harold as Canon and Lecturer in his newly-founded minster at 4 Fol. 3 a. 



XX 11 



Introduction. 



land a:t sanctc Maria circean, and f land act Stofordtunc, and aet Swearcan willc, and ^ land ;et 
Morccshillc and Sidcfullan hiwisc, and ]? land set Brihtriccs stanc, and ^ land aet Toppeshamme, 
thcah the Harold hit mid unlagc ut nam, and ^ land rot Stoce, and ^ land a* Sydcbirig, and ]> 
laud aet Niwantune, and act Northtunc, and ]? land ait Clist the wid haefdc , He also enriched 
the monastery, by endowing it with his own private possessions, namely, land aet Bemtune and ;et 
Ksttune, and ojt Ccommcnige, and ]> land ret Doflisc, and ;ut Holacumbe, and ret Suth wuda-. 
He also presented to the cathedral a large quantity of church furniture, ornaments, and vest 
ments ; viz. : 

ii b[isceop] roda two bishop s crosses. 

ii mycele gebonede roda, butan oo rum [litlum] sil- two great ivory crosses, besides other small silver 

frenum swur rodum neck crosses. 

ii mycclc cristes bee gebonede two great ivory Christ s book?. 

iii gebonede serin three ivory caskets. 

i geboned altare one ivory altar. 

v silfrene caliceas five silver chalices. 

iiii corporales four corporals. 

i silfren pipe ... one silver pipe 3 . 

v fulle masse reaf live full mass vestments. 

ii dalmatica two dalmatics. 

iii pistcl roccas three tunicles. 

iiii subd[i]aconcs handlin... four subdeacon s handlinen. 

iii cant eravppa three chorister s caps. 

iii canterstafas three choir staves. 

v wa-llcnc wcofod sceatas five woollen altar covers. 

vii of braxlelsas seven carpels. 

ii Uvppcdu two tapestries. 

[iii berascin] three bearskins. 

vii sctlhnvgel seven seat-covers. 

iii ricghnvgel three back hangings. 

ii wahrcft two wall hangings. 

vi msesene sceala ... six brass scales. 

ii gebonede hnojppas two ivory cups. 

iiii hornas four horns. 

ii mycele gebonede candelsticcan two great ivory candlesticks. 

vi laessan candelsticcan gebcnede six smaller ivory candlesticks. 

i silfren stor cylle mid silfrenum stor sticcan one silver censer, with silver censer stick. 

viiikeflas eight ewers. 

ii gmSfana two banners. 

[i] mere one table (?), flag (?). 

vi midrcca six coffers J . 

i lirdwxn one military wagon. 

i cystc one chest. 

& )>ajr nojron ccr but on vii upp hangene bella, & nu six suspended bells, in addition to the seven which 
thser sind xiii upphangene previously existed. 

xii handbella twelve handbells. 

None of these gifts are now known to be in existence. 
And the following list of books : 

ii fulle msesse bee (l, 2) two plenary missals. 

i collectaneum (3) one collectaneum. 

ii pistel bee (4,5) two epistle-books. 

ii fulle sang bee (6, 7) two complete choral books. 

i niht sang (8) one night choral book. 

i ad te Icuaui (9) one ad te levavi . 

1 Bodl. MS. Auct. D. 2. 16, fol. i a, printed, with a translation, 3 See 49. 

in Dugdale s Monasticon, ii. 527. * Probably an Antiphonary, so called from the opening words 

- Ib. The land at Ilolcornbe and Dawlish had been given to of the Introit for the first Sunday in Advent. 
him by King Edward. 



Introduction. xxiii 

i tropere (10) one tropary. 

ii salteras (n, 12) two psalters. 

se J>riddan saltere swa man singo" on rome (13) ... a third psalter with music as sung at Rome. 

ii ymneras (14, 15) two hymnarics. 

i deorwyr Se bletsing hoc (16) one very valuable bencdiclional. 

iii o Sre (17, 18, 19) three other benedictionals. 

i englisc christes hoc (20) one English Christ s book. 

ii sumernedingbec (21, 22) ... two summer reading books. 

i winter reeding boc (23) one winter reading book. 

[i] regula canonicorum (24) one canonical rule. 

[i] martyrlogium (25) ... one martyrology. 

i canon on leden (26) one canon in Latin. 

i scrift boc on englisc (27) one Penitential in English. 

i full spel boc wintres & sumeres (28) one complete book of homilies for winter and summer. 

[i] boeties boc on englisc (29) one Book of Boethius in English. 

i mycel englisc boc be gehwilcum Jjingum on leotf- one great English book on various subjects, composed 

wisan geworht (30) inverse. 

Then, after enumerating five books and one worthless set of mass vestments, which Leofric 
at Exeter, the document names the following Latin books presented by him to the 
cathedral : 

liber pastoralis (31) ,. ... ... the Pastoral of St. Gregory. 

liber clialogorum (32) 

libri iiii prophetarum (33, 34, 35, 36) the .iiii. may be intended to apply to prophetarum. 

liber boetii de consolatione (37) Bodl. Auct. F. i. 15. 

j a later hand adds de Dialectica in Exeter MS. 3501, 
isagoge porphirii (38) . ( fol. 2 a, line 6, and an erasure follows the entry in 

) the MS. here transcribed. 

i passionalis (39) 

i liber prosperi (40) 

liber prudentii psicemachie (41) \ (41) (42) (43) now form one volume in the Bodleian 

liber prndentii ymnorum (42) , \ Library. Auct. F. iii. 6. 

liber prudentii de martyribus (43) } (43) Ex- MS. 3501 adds on aure bee. Auct. F. iii. 6. 

liber ezechielis prophetg (44) 

cantica canticorum (45) 

liber isaie prophetg on sundron (46) ... ... ... the Book of Isaiah by itself. 

liber isidori ethimolagiarum (47) 

passiones apostolorum (48) 

expositio bede super euangelium luce. (49) , 

expositio bede super apocalipsin (50) 

expositio bede super vii epistolas canonicas (51) ... 
liber isidori de nouo & ueteri testamento (52) 

liber isidori de miraculis christi (53) 

liber oserii (54) probably a mistake for Liber Orosii. 

liber machabeorum (55) 

liber persii (56) Bodl. Auct. F. i. 15. 

sedulies boc (57) ... = Liber Sedulii. 

liber aratoris (58) 

!a work of Smaragdus, abbot of the Benedictine monas 
tery of St. Michael on the Meuse, f 24. The 
title is erased in Ex. MS. 3501, fol. 2 a. 

glose statii (60) = Glossoe Statii. 

liber officialis amalarii (61) 

The list 1 closes with a request that worshippers in Exeter cathedral would pray for the 
soul of Leofric, and the imprecation of a malediction on any persons who should be concerned 
in the alienation or removal of his gifts. 



1 Transcribed from Bodl. MS. Auct. D. ii. 16, foil, i a-2b ; an sented by the Dean and Chapter to the Bodleian Library ii 
Evangeliarium given by Leofric to Exeter Cathedral, and pre- It is not one of the volumes in the above list. 



XXIV 



Intnrtmctfon. 



Of the above list of sixty-one MSS. only one (30) is still in the Library of the Dean 
and Chapter of Exeter. It was edited, with translation and notes, by G. B. Thorpe, under the 
title of Codex Exoniensis, in 1842. Of the remainder, one (3) is in the British Museum 
(Harl. 296.); three (24), (25), (27) are in C. C. C. C. (S 12, D 5, L 12, now 190, 196,190); one 
(28) is in the Cambridge University Library (GG ill. 28 ; seven (i), (31), (37), (41)- (4 2 )- 
(43), (56), arc in the Bodleian Library (MS. 579, 7 8 )> Auct - F - * J 5, containing (37) and (56), 
Auct. F. iii. 6, containing (41), (42), (43)- There is an A S " Book of thc Gos P cls > arranged for 
Sundays and Festivals of Saints, in the Cambridge University Library, (I. i. 2. n), which once 
belonged to Lcofric, and may possibly be identified with (20) in the above list. 

3. While admiring thc assiduity and generosity of thc first bishop of Exeter, we must 
also note his tendency and determination, in common with other foreigners intruded about 
the same time into English Sees, to Romanize thc Church of England. Roman in origin, 
owing her existence to thc forethought of one of thc greatest of Popes, and fostered at first by 
Roman missionaries and bishops, the Church of England had been consistently and loyally 
Roman in doctrine and practice. Her first liturgical books, as well as vestments and church 
ornaments, came direct from Rome, being sent by Gregory to Augustine 1 . Her archbishops 
from thc very first applied for and wore the pall . But along with a just and ready recognition 
of her debt to Rome, she had retained, till the reign of Edward the Confessor, certain privileges 
and notes of autonomy, which are necessary to thc independent life of a national Church. For 
example in the election of bishops. Up to thc time of Edward the Church of England kept this 
matter in her own hands. The mode of election resembled that prevailing in thc Anglican 
rather than in the Roman Church of the present day. The chapter, thc witenagcmot, and thc king 
all took their part ; but the appointment, virtually, and under ordinary circumstances, was a royal 
one, and it is thc king who is most frequently described as giving a bishopric to this or that 
royal nominee: but in the eleventh century we hear for the first time of bishops going to 
Rome for consecration or confirmation, and of the Roman court claiming at least a veto on 
the nomination of the English king". Or take thc question of canonization. In the earlier 
Anglo-Saxon Church this power was exercised by the provincial bishops and national councils, 
thc first instance of solemn canonization by a pope being that of Ulric, Bishop of Augsburg, 
by John XV in 993, while the privilege was reserved exclusively to thc Roman See by 
Alexander III in 1170. Thus thc two Saxon brothers, priests, and martyrs. Ilcwald the Swarthy 
and Hewald the Fair, were canonized by the English Church soon after their death circ. 695 
Thc nativity of St. Gregory, March 12, and thc deposition of St. Augustine were fixed by thc 
Council of Clovesho in 747". St. Boniface died in 755, and in thc first synod held in thc 
following year his name was enrolled among thc saints in thc Anglican kalendar* . Thc name 



1 Tapa Gregorius Augustino episcopo misit . . . qua; ad cul- 5 Canon XVII. Seplimo dccimo constituttim est prrecepto, 
turn erant ac ministerium ecclesice necessaria, vasa videlicet sacra ut dies natalities bead 1 apre Gregorii, et dies quoque deposi- 
et vestimenta altarium, ornamcnta quoque ccclesiarum, et sacer- tionis. qui est vii. Kal. lun. Sancti August ini ep scopi atque con- 
dotalia vel clericalia indumenta, sanctorum etiam apostolorum fessoris, qui genti Anglorum missus a prrefato Papa, et patre 
ac martyrum reliquias, necnon et codices plurimos. Bede, Hist. nostro Grcgorio, scientiam fklei, Baptism! sacramentum, et ex- 
Ec J 2g< lestis patriK notitiam primus adtulit, ab omnibus, sicut decet, 

2 j b> honorifice uenerantur. Ita ut uterque dies ab ecclesiasticis et 

3 Freeman, E. A., Norman Conquest, ii. 67. The original monasterialibus feriatus habeatur nomenque eiusdem beati patns 
authorities are given with great fulness and accuracy. Ib. pp. et doctoris nostri Augustini in La-tanioc decantatione post sancti 

(7I _ ( .y. Gregorii uocationem semper dicatur. H. and S. iii. 368. 

4 Inuenta namque eorum corpora, iuxta honorem martyribus c Unde in generali synodo nostra eius diem natalicii illmsque 

condignum, recondita sunt, et dies passionis uel inuentionis eorum, cohortis cum eo martyrizantis insinuantes statuimus annua fre- 

congrua illis in locis ueneratione celebratur. Bede. Hist. EC. v. 10. quentatione sollemniter celebrare. Epist. Cuthberti ad Lullum. 

They are commemorated on Oct. 3 in MS. Vitell. A. xviii. H. and S, iii. 391. 



Untroftttcifon. 



XXV 



of King Edward (f 978) was inserted in the Kalcndar on March i<S. by a Witenagcmot held under 
Ethelred, A.D. 1008 \ That of St. Dunstan (f 9) by a Witenagemot held at Winchester under 
King Canute, A.D. 1033 L> . 

Hut the claims of Rome to interfere in these and other matters grew apace, and submission 
to them was secured by the foreigners, in birth or sentiment, who in the eleventh century were 
selected by Edward the Confessor to fill the chief ecclesiastical posts in England. We can trace 
such a tendency in the policy of Lcofric. He considered the Pope s leave necessary before- 
shifting his See from Creeliton to Exeter, and deferentially applied for it :: . Considerable altera 
tions had taken place in Roman office books since the time of Charlemagne, and Lcofric introduced 
foreign devotional books into his diocese. Among the Psalters, in the list of books previously 
quoted, is one arranged according to the Roman mode of chanting 1 . The present Missal, 
as far as the larger portion of it is concerned, is not English in origin, only in use. It was 
written in Lotharingia 5 and was doubtless brought over to England by Lcofric on his first 
arrival on English shores, and then, with considerable English additions, made one of the principal 
books in use at Exeter cathedral". On transferring his Sec to Exeter in 1050, he ejected 
thc^ nuns 7 who had hitherto occupied the monastery of St. Peter, which was given to him over 
their heads by the king, and introduced for the first time (virtually) regular canons to under 
take the services of the new cathedral 8 . This body is believed to have consisted of twenty-four 
canons and twenty-four vicars, if, in the absence of contemporary authority, we may trust the 
assertions of later documents connected with the cathedral. Much later on in his episcopate 
we are told of his exempting the priory on St. Michael s Mount from episcopal jurisdiction", 
and ejecting the old body of secular canons from St. Germain s and introducing a body of regular 
canons in their place. Such at least is the description of his action at St. Germain s in a document 
written in the thirty-second year of Edward III, and printed by Dugdalc 10 ; but it may be con 
jectured that Leofric acted at St. Germain s as he did at Exeter, where he introduced and enforced 
upon his newly-created canons the severe and, as William of Malmesbury terms it, the un-English 
rule which he brought with him from Lotharingia . This was the famous rule of Chrodegang, 
Bishop of Metz, 743-766, which sought to impose almost all the severities of monastic life upon 
those who submitted to it, although it did not allow them to use the name or to wear the 



1 Thorpe B., Ancient Laws, ii. 308. * Ih. p . 37 o. debita tantum uiginti quatuor canonicis antiquis ; The fol . 

4 Lingard Ang o-Saxon Church, eel. 1858, vol. ii. 356. lowing passage is in Bishop Bronescomb s Statutes, April 28, 

5 p 5al> foL 3 a> 1268: Sicut antiquorum traclicione accepimus, et nos ipsi ex- 

6 r^f C ? XV * perimento nouimus, a tempore fundacionis ecclesice Exoniensis 

ign part has been marked as Leofric A, for an ac- certo, uidelicet uiginti quatuor canonicorum numero ecclesia ipsa 

3f which see 12. floruit Item a temporc ecclcsie prcdicte fuemnt et esse tencntur 

Eiectis sanctimonialibus. Gul. Malm. Gest. Pont. Ang. ii. in ipsa ecclesia uiginti qualtuor uicarii singulis canonicis attitu- 

94. Their monastery, according to tradition, occupied the site lati. Quoted in Oliver s Hist, of Exeter iS i p i; 
of the present deanery. Dugdale, Monast. ii. 5 1 3. All modern Leofric s charter to this effect is printed in Dugdale s Monas- 

wnters, except Mr. Freeman, assert, without making any men- ticon, vol. vi. part ii. p. 989, from the original documents pre- 

tion of nuns, that monks were ejected by Leofric. So Dugdale, served in St. Michael s Mount in Normandy. 
Monast. ii. 514. Leland speaks of eight monks having their 10 Et postea idem Leofricus episcopus fundauit, apud S. Ger- 

s taken away and given to twenty prebendaries by grant of manum, prioratum canonicorum rcgularium, canonicis sccculari- 

Itin. iii. 67. Dr. Oliver, following Godwin, adds bus amotis. Dugdale, Monast. ii. 69. 

the further information that the eight displaced monks were Hie Lefricus, eiectis sanctimonialibus a Sancti Petri Monas- 

transplanted to \\ estminster (Lives of Bishops of Exeter, p. 7 ), terio, episcopatum et canonicos statuit, qui contra morcm Anglo- 

r. M. E. C.Walcott that it was a Benedictine abbey which rum ad formam Lothariiiijorum uno triclinio comederent, uno 

solved (English Minsters, 177). There were two monas- cubiculo cubitarcnt. Transmissa est huiuscemodi regulaad 

Exeter, and the inmates of both establishments, monks posteros, quamuis pro luxu tcmporum nonnulla iam ex parte 

and nuns, were dismissed by Leofric. deciderit, habentque clcrici economum, ab episcopo duntaxat 

A twelfth-century charter of Bishop John, 1186-1191, now constitutum, qui eis cliatim necessaria uictui, annuatim amictui 

ost, bore this title: Carta lohannis episcopi de communa commoda suggerat. Gul. Malm Gest. Pont. Ang. ii. 94. 



xxvi Introduction. 

dress of monks. Indeed the latter was expressly forbidden 1 . Otherwise it seems to have 
differed from a conventual rule, only in nominally allowing, what it practically took away, the 
right of private property 2 . Equal rations of food and drink were served out daily, and clothing 
once a year, by an officer appointed for that purpose :! . There was a common dinner table, and 
a common dormitory 4 . They were bound to keep all the canonical hours \ and their fasts 
were severe and long. From Martinmas to Christmas, Nov. n to Dec. 25, they might cat no 
flesh, nor taste anything at all before 3 p.m. They were not to have wives, and were to 
avoid all women as far as possible, and unmarried women like snakes 7 . Severe penalties 
were assigned to trivial offences, and all, except the aged and the exalted in rank, were 
subject to corporal punishment 8 . It is hardly to be wondered at that William of Malmes- 
bury should describe this system as contrary to the custom of the English, and that, in spite 
of the personal piety of Lcofric, his attempt to plant this foreign rule on an English soil was 
a failure 9 . 

4. Having now described the life, character, and policy of Bishop Leofric, and the phase 
through which the Church of England was passing in the reign of Edward the Confessor, under his 
guidance and that of other foreign prelates, we pass on to describe more particularly the service 
book which he bequeathed to his cathedral, and which therefore has long passed under the 
name of the Leofric Missal. 

In its present condition it is a stout quarto volume, consisting of 378 leaves of vellum, 
Sin. x 6in., exclusive of six blank modern paper fly-leaves, which belong to the same date as the 
brown Russian leather binding, which it received from some Oxford book-binder about a century 
ago. The first of the 378 vellum leaves is blank and is not included in the modern pagination, 
in Arabic numerals, by which the last folio is numbered 377. This numeration has been retained 
for the sake of harmony with the numerous references to this MS. in the works of Dr. Rock, 
Mr. Maskell, and other Liturgical writers. 

The volume, in its present form, is of a very complex character 10 , and consists of three main 
and distinct divisions, which, for convenience sake may be designated as Lcofric A, B, C. 

Lcofric A, which forms the bulk of the volume, is a Gregorian Sacramcntary, written in 
Lotharingia early in the tenth century. 

Leofric B is an Anglo-Saxon Kalcndar with Paschal Tables., etc., written in England circ. 
A. D. 970. 

Leofric C consists of a heterogeneous collection of Masses, Manumissions, historical state 
ments, etc., written in England partly in the tenth, partly in the eleventh centuries. 

The complexity of the volume is increased by the confused arrangement of the leaves belong 
ing to these separate parts, and to the occupation of blank leaves or parts of leaves by entries in 
later handwritings. It is impossible to say when the present dislocation of leaves began, 
and how far it is due to the Oxford binder ; nor is it possible to reproduce exactly the original 
arrangement, some leaves having been lost, as is evident from the incomplete gatherings and 
from the abrupt endings of the text on foil. i6b, 21 ib, etc. 

1 Ut canonici cucullos monachorum non habeant. Cap. liii. Cap. Ivi. The whole passage is worth reading. 

2 Cap. iv. 3 Capp. vii, viii. 6 The younger monks were to be incessantly Hogged, Eorum 
4 Cap. xiii. 5 Cap. xxiv. c Cap. xxxv. latent, ne indurescant, uirgis assidue tundenda sunt. Cap. lii. 

7 Prohibe uirgines commorari tecum qua.- cle tuo genere non 9 Page xxv, note u. 

sunt. Nemo inter serpcntes et scorpiones securus ingrtdilur. . . Another example of a compound volume, partly of foreign, 

Si cum uiris fcmincv habitauerint, uiseai him diaboli non deerit. partly of English execution, is afforded by MS. Cott. Galba, A. 

lanua diaboli, uia iniquitatis, percussus scorpionis, nocuumque xviii, which consists of a ninth-century German Psalter with a 

genus. . . Inde mando atquc remando, ut hospitiolum canoni- tenth-century English Kalendar prefixed to it, and other addi- 

corum aut raro aut nunquam mulicrum pedes terant, etc. tions of a liturgical character. 



Introduction. 



XXVI 1 



The following table represents the present position of the various parts : 



Folio. 


Page. 


/ rout. 


To 


Lcofric. 


Century. 


i .1-9 a 


1-6 


Ilunc missalcm 


Mu* 


C 


X, XI 


9 b-ii b 


6-8 


Deus, dei filius 


pocula christus 


A 


X 


ii b-12 b 


8 


Dis synt 


cunctisque 


C 


X, XI 


I3a-i3b 


8 


Oremus, fratres 


Per eundem 


A 


X 


13 b-i4a 


8-9 


Benedictio pro regc 


et rc/ii/iia. 


C 


XI 


I 4 b-i 5 b 


9 


Suscipe 


deus. Per. 


A 


X 


15 b-i6 a 


9-10 


Benedictio super unum 


dignetur 


C 


XI 


i6b 


10 


Veni 


ut in 


A 


X 


i7a-37b 


10-21 


silientes uenitc 


donis. Per. 


C 


XI 


38 a- 58 a 


21-58 


Inquirendum est 


[ad finem]. 


B 


X 


5$ b~59 b 


59 


Ad sitperhunieralem 


pro defunct is 


C 


XI 


60 a-154 a 


60-130 


Per omnia 


percipiat. Per. 


A 


X 


154 b-i57 b 


130-131 


Exorcizo 


sempiterna. Per. 


C 


XI 


158 a-2io a 


I3I-I74 


Da nobis 


prestnre. 


A 


X 


210 a- .21 1 b 


r 75 


Ouem laudant 


circumadstantium 


C 


XI 


212 a-245 b 


176-198 


Missa <le sancta 


claritatem. Per. 


A 


X 


245 b 


198 


Benedictio in tcmpore 


Ille nos. 


C 


XI 


2 4 6a-253a 


198-203 


Incipit ordo 


seculorum. Amen. 


A 


X 


253 b-26i b 


203-207 


Orationes in 


christum dominum. 


C 


XI 


262 a-263 b 


207-208 


Oratio pro fam 


eundem dominum. 


A 


X 


264 a-265 b 


208-209 


Missa in laudc 


saluandos. Per. 


C 


XI 


266 a-267 b 


209-211 


Christe audi 


eleyson. 


A 


X 


267 b 


211 


Benedicat 


trinitatem. 


C 


XI 


268 a-273 b 


21 I-2I5 


Ordinatio ostiarii 


per septuag. 


A 


X 


27 4 a-27Sb 


215-217 


inta uirorum 


israhel. 


C 


XI 


2 7 8b -33 6 i 


217-250 


Orationes et 


percipiat. Per. 


A 


X 


33^b-377b 


250-269 


Pnx-sta, domine 


on exan ccstre 


C 


XI 



For the different kinds of type employed to distinguish the text of these various parts see 
the Table of Abbreviated Titles under A, B. C. 

It will be necessary, for the sake of clearness, to describe A, B, C, separately, after a short 
history of the volume as a whole. There can be httle doubt that Lcofric brought (A) with him 
from the continent, when, as seems probable, he accompanied Edward the Confessor to England in 
1042. He then procured a somewhat more recent Anglo-Saxon Kalcndar (B), and in the exercise 
of that diocesan independence, which has only ceased to exist in modern times, he added to 
it a selection of Masses (C), one at least of which w r as probably composed by himself 1 . He 
then presented the compound volume to his new cathedral in his own life-time, if we may 
infer so much from the employment of the present tense dat in the colophon on fol. i, compared 
with the perfect dedit in the colophon of his Persius. which must have been left to the canons 
after his death 2 . The Lcofric Missal is almost certainly one of the two fulle mcsse bee 
enumerated among Leofric s gifts on p. xxii. We need not hesitate to interpret the term full 
Mass book, still less the term Missalem in the colophon on the first page, of the Leofric MS. 
taken as a whole, although those terms would not apply to its parts regarded singly. A is 
simply an old-fashioned Sacramcntary or Liber Sacramentorum. B is only a Kalcndar. C is 

1 Missa Propria pro Episcopo, page 20. 

But the Anglo-Saxon word is gef in both cases. The Persius is now in the Bodleian Library. Auct. F. i. 15. 

d 2 



XXV111 



Introduction, 



mainly a miscellaneous collection of Masses, with all their component parts sometimes exhibited 
at length, as in a modern Missal, but too fragmentary in the character and number of such 
Masses to deserve the name of a Missal by itself. 

The whole MS. remained the property of the Dean and Chapter of Exeter till 1602, 
when, through the influence of their fellow-county-man Sir Thomas Bodley, then engaged in 
founding the Library which bears his name, it was presented, along with eighty other MSS., 
to the University of Oxford. A list of those MSS. is contained in the Registrum Benefactorum 
(p. 42), where this Missal is entered simply as Missalc antiquissimum. It will not surely be 
thought uncomplimentary or ill-natured to express a regret that both Leofric s Missals were 
not given to the Bodleian Library at that time, for its companion book, the second of the ii fullc 
majssc bee previously mentioned, is temporarily, if not irrecoverably lost. 

What has become of it? It was believed once to be in the possession of Mr. Bourscough, 
Vicar of Totncs, and Archdeacon of Barnstaple, ob. 1/09. Among the list of his MSS. at 
the close of the seventeenth century this entry occurs: 

7663, 44. Liturgia antiqua eadem, ut videtur, quam Lcofricus Episcopus dedit ecclcsiae 
S. I etri Lxoniensi. Bernard s Catalogue, A.I). 1697, p. 233. 

In 1/05 Wanley, after a description of the present Missal, adds: 

Alter autem mine est peculium Rev. et doctissimi viri D. R. Bourscough, Rectoris ccclesia: 
cle Totcness in agro Devoniensi. (Thesaurus, p. 82.) 

But there are substantial reasons for supposing that both Bernard and Wanley were mistaken, 
and that the MS. to which they refer is a Collcctancum, now in the British Museum, Ilarl. 
MS. 2961. It is certain that the last-named MS. once belonged to Bourscough, from the fact 
that on the fly-leaf is written, in Wanlcy s handwriting, 7, May 1715, which, as appears from 
his Library Diary, was the clay when the MSS. purchased from Bourscough s widow were brought 
into Lord Oxford s Library, and marked by Wanley with that date to distinguish them from 
other parcels. 

The following considerations make it almost certain that this MS. is the Liturgia Antiqua 
eadcm, /// videtur, quam Lcofricus/ etc., of Bernard s Catalogue. That description was probably 
furnished to Bernard by Bourscough himself, and in its hesitating phraseology, we may detect 
either a real uncertainty as to the proper way of describing a rather rare form of Liturgical MS., 
or an antiquary s desire to make a little overmuch of a possession on which he prided himself. 
Now one and one only such MS. is mentioned in the printed Catalogue as being in Bourscough s 
possession. One only is also mentioned in a letter, written by Bourscough to Wanley in June 
1702, giving notice that he had just sent off from Totnes a parcel containing his Saxon MSS., 
under care, to Richard King of Exeter, [who had previously been go-between between Wanley and 
Bourscough, sec Had. MS. 3778. fol. 3], for that antiquary s inspection. In this letter he says : 

I put a great value upon the old Liturgy, and therefore I desire you not to let it go out of your 
hands till you return it with the rest. (Ilarl. MS. 3778 fol. 3.) 

Harl. MS. 2961 contains two rather illegible notes on fol. i a, which afford very satisfactory 
reasons for concluding, both that its original home was Exeter, and that it was one of the MSS. 
presented by Lcofric to his cathedral, while it is known that it afterwards was in Mr. Bourscough s 
hands before it became the property of Lord Oxford. 

The first note runs thus : 

Hunc librum dedisse ecclcsiae D. Petri [Exonicnsi] apparct ex pncfatione sermonis in die Paschae 
Saxonice et Anglice, procurante M. Parkero archiepiscopo Cantuaricnsi, Londini editi, ubi cxtat 
catalogus librorum a Leofrico datorum, Sedulium et Persium dedit, et Boe[tium de Consoljatione, 
Saxonice [etc.] Ibi constat dedisse .i. winter raiding boc cum aliis. 



Intro fcuctum. 



XXIX 



This proposed identification of Harl. MS. 2961 with the winter raiding hoc is erroneous, as that 
MS. implies the continuance of offices throughout the year. 
The second note, at the foot of the same page, is : 

Nactus sum hunc librum Exonix, ego Samuel Canutus in ccemctcrio Divi Pctri. Extant fw- 
menta subscripsionis Saxonic[e] in laceris cxtremi folii reliquiis, quibus opinor testatum fuit 
Leofricum eundem donasse. 

This Canutus is Dr. Samuel Knott, rector of Combe Raleigh in Devon, [661-1698, a diligent 
collector of MSS., which afterwards came into Mr. Bourscough s possession. The torn remains of 
the last leaf no longer exist, but Leofric s habit of writing an inscription at the beginning or end of 
his volumes is in favour of the correctness of Dr. Knott s suggestion. 

The following is an extract from a letter written by Mr. Robert Bourscough on Dec. 31 [year not 
stated, and not addressed], Smith MS., No. 25, which is a collection of MS. Letters bequeathed to 
Thomas Hearne by the Rev. Thomas Smith, D.D., Fellow of Magdalen College, Oxford : 

. . . For several years I have not been at Exeter, but I have thoughts of going thither in the 
spring, and, if I may be permitted to take a catalogue of the MSS. in the Cathedral Library, I 
shall most willingly communicate it to you, and be glad of the opportunity of serving you. In the 
preface to a Saxon piece of the abbot yElfric, concerning the sacrament of the Body and Blood of 
Christ, published by Archbp. Parker, which I doubt not but you have seen, we arc informed that 
many books of that nature were reserved in the libraries of Worcester, Hereford, and Exeter, from 
which places divers of them were delivered into the hands of the said archbishop, but that they 
were restored doth not there appear. . . / 
In another letter he says : 

. . . I have 2 MSS. Latin Bibles, in both which I find these words : Tres sunt qui testimonium 
dant in caelo, Pater, Verbum, et Spiritus Sanctus, et hii tres unum sunt, etc., Joh. i. 5, 7. And in 
prologues that are in both those manuscripts the genuine reading is asserted. I have also a MS. 
Liturgy in which these words occur, and are cited as a part of Scripture : Tres sunt qui testimonium 
etc., as before. This Liturgy \vas written about 600 years ago, and as I have good reason to think, 
this very book was given by Leofrick the first bishop of Exeter to the church of S. Peter at Exeter. 
Letter to the same. Ib. No. 28. Undated. 

Now this passage (i Joh. v. 7) does not occur in the Leofric Missal, nor is it likely to have 
occurred in any missal of the same date as the Leofric Missal, but it does occur in the Collectarium 
(Harl. MS. 2961) as the chapter for Terce on Trinity Sunday. Fol. 108 b. 

The inevitable deduction from all these facts is that the identification of Leofric s second Missal 
with the Liturgical MS. once in Mr. Bourscough s possession must be abandoned. 

We subjoin an account of the principal orthographical peculiarities of the Leofric Missal, append 
ing either the letters A, B, C, or the folio in each case, to enable the reader to ascertain whether 
they belong to the English or the Lotharingian part of it, and reserving other points, such as the 
ornamentation, etc., to be described separately hereafter, with that part of the Missal to which they 
belong. 

5. Accents. A single accent ( ) is employed occasionally and capriciously throughout the 
volume, most frequently over monosyllables, but occasionally over longer words. The same mark 
is sometimes used, especially in the canon of the mass (A) and in C, to mark a long syllabic, or to 
show where the accent is to fall, evidently for the sake of priests whose pronunciation could not be 
trusted. The double accent (") appears occasionally over a double vowel obi it, (B), Aaron (A C). 

6. Punctuation. The only stop in regular use throughout A and B is the low or middle 
point (. or ), but the mark of interrogation () puts in a rare appearance, and the following stop (:) 
appears occasionally, singly, doubled, or trebled, at the end of titles in A, and a solitary semi- 



XXX 



Introduction. 



colon (;) makes an appearance at the end of one paragraph in B. The punctuation in C is more 
varied, and includes the following forms .>. | ? | ; | y | : | v | : | .,. | ;f | r | r | . 

7. Forms of letters. Besides the ordinary form of a capital Q, this form, with a very much 
narrowed loop (Q) occurs in C, and (cj) occasionally in A. 

C for C occurs in B ; V is the more usual, but by no means universal form of a capital u. The U 
shape generally appears in the amalgamated opening capitals of Vcrc Dignum, which throughout A 
appear as t0, but sometimes in C as V. 

Of the smaller letters, the thick stroke of (a) is sometimes elevated very much above the line in 
C ; e, 9, and re are used interchangeably and indifferently, such forms as annure (verb impcr.) and 
pnxxipure (adv.) appearing ; a more rare form of e (e) occurs very frequently, but in A only ; the 
diphthong oc occurs rarely, as in pcenitcntia, which is also written as pamitentia, pcmitentia. and 
penitcntia; the letter h is eleven times represented by the square breathing (K) placed over a word, 
six times in A, five times in C ; the middle stroke of n is sometimes elongated to the extent of one 
or even two inches to fill up a line (foil. 105 b, nob) ; the small v is always written as u, except in 
the case of abbreviations for versus and virgo ; the letter y is clotted ; the thorn is represented by both 
5 and }> (B, C) ; the English |> (w) occurs in B, C, but in the later entries it is written as uu or vv. 

The following letters are combined with more or less frequency: c and t by a convex semicircular 
connccting loop above the line (in C) ; n and t, by the righthand stroke of the N being combined 
with the stem t>f the T, which is raised above the line (N ) in A and C ; r and t by a raised concave 
link h (fol. 31 a). 

(S. Abbreviations and Contractions. Of the abbreviations and contractions in use, the following- 
only seem to deserve special notice as bearing upon the date of the MS. 

A=rAntiphona ad Introitum, for Introit. (in A and C). 

Acuia = Alleluia (in C). This abbreviation occurs also in Cott. Vesp. A. i (;th cent.) fol. 140 b. 

R Rcsponsorium graclualc, for Gradual (in A only, Gr. being substituted in C). 

H ^hautem, for autem, in C (thrice). 

ill. as a substitute for a person or persons to be named (in A), N being used indifferently with 
ill. (in C). 

or -f =obitus or obiit (in B). 

9. Music. Musical motes, in the form of neumes, are placed sometimes over the Introit with 
its Psalm, the Gradual with its Verse, the Offertorium, Communio, and Preface in C. They occur very 
rarely in A, only in the first fifty leaves, only over a few prefaces in the text, and over marginal 
catchwords, and they have mostly the appearance of not being prima manu. Sec foil. 60 a, no a. 

10. Orthography. The following is a list of the orthographical irregularities or peculiarities 
which occur in the MS. Unless otherwise specified, they may be regarded as being found in A. 
a for e : affectus. i propiciatio, preciosi, saciemur, solacia, spaciis, 



(E for a : reffectus. 

ts for e : rescas, repulas. 

b for/: absorbta, obprobium. 

b for v : octabas, edificabit, saltabit, etc. 

cfoYc/i: cyrographum. carismatum, crisogonus, 
pasca, cristum, cristina (B), cristallum, crisolitus, 
crissopassus. 

c for qu : cotidie, cum, secutus, etc. [passim for 
quotidie, etc.] 

c for s : infectationibus (C). 

c for t : dileccio, marcius, pacienter, pacicntia, 



tristicia (C), uicium. 

c omitted : untione. 

c inserted : scandaliis (C). 

cc for c : cicclus (B). 

cJi for c: archana (C), chana, michi, nichil, se- 
pulchrum. 

d for dd : redere (C). 

^/ for /: capud, deliquid, rcliquid. 

c for /: auctore, oblationes, etc., for auctori, ob- 
lationis, etc., a frequent cause of confusion of 
cases ; intellegitur, neglegenter. 



Introduction. 



XXXI 



c for cc : frequent. 

c for cr : frequent. 

ffarff: ofcrcntcs. 

f(o\- pJt: fantasia, antifona. 

fffarf: affra(B). 

g forj: magestas. 

h for g: bcnihnus (C). 

h omitted : cbrcos, cxortationibus, gomorrc- 
orum, iacinctus, myrra, olocaustum, oris, orto- 
doxis, rinoccrotis, timiamatis, tronis, ymnum, 
ysopus. 

Jf inserted : abhominatio, berhtinus (B), coher- 
ccamus, cuthberhtus (C), danihel, ephyphania, 
gabrihcl, ihcrusalem, israhcl, landbcrhtus (B), mi- 
chahclis (A, B), mahthildoj (B), pcrhcnnitatis, 
samuhel. 

h prefixed : habundare, hcrasmus, hcrcma, he- 
remita, hicrcmias, hicricho, hostiarius, hrofensis 
(B), hubertate. 

? for c : bcniuolus, catechuminus, quatinus, 
saltim. Also in immolari, peccatori, etc., for immo- 
lare, peccatore, etc., a frequent cause of confusion 
of voices and cases. 

i for y : acolitus, aegiptiacus, azimus, babilone, 
clionisii, eleison, elemosinam, martir, mistcrium, 
paraliticus, sardonix, sicomorum. 

i omitted : abiciendos, adiciat, eiciant, ma- 
estas. 

k for c : kalcndae, kalendarium, kapita (B), ka- 
rissimi, krysma (C). 

/ for r : fraglans. 

/for //: police, pululet. 
for Dim : amonitio (C). 



11 inserted : quoticns, toticns. 

mi for n : rcnnuas. 

c for 11 : iocundos (for jucundos). 

cvforc: obcedientia, inobuxlicns, obccdirc. 

cc for (c : dcemonium. 

p for b : optincret (A. B). 

p for // : apcllari, oportunus, oportunitatem. 
opugnauit, suplicii, suplicitcr. 

/ inserted : condcmpnes, dampno, hiemps, in- 
dempnes, sollempnis, sollempnitas. 

rr for r : kyrric. 

s for x : ausilium. 

s for ss : profesioncm (C). 

s omitted : puto (after ex for sputo) and in 
composition excquimur, cxtitit, extrui, exupe- 
rasti. 

s inserted : cxsuens. 

ss for s : commissisti. 

t fore: aspitias, commcrtium, consotiare, de- 
litiae, efficatia, effitamur, fallatia, fatiat, fidutiam, 
mendatio, offitium, profitiat, pudititia, sautiati, 
sotia, spurtitiis. 

t for d: davitica. 

// for t : grabatto. 

it for b : sauinam, inuocauit, etc., (for inuo- 
cabit, etc), an occasional cause of confusion be 
tween futures and perfects. 

u for o : furtunatus (B), lurica. 

11 omitted : ungcnti. 

KU for u : euuangelium. 

y for i : crysmate, cybum, cymiteriis, cyrogra- 
phum, epyphania, mynisterium, mynistrum, mys- 
ccatur, paradysi, syderibus, symon, syn, syxtus, 
ymber, ypolitus. 

Hence the fol- 



n for ;/;/ : conubium, conectis. 

Prepositions in composition do not, as a general rule, undergo assimilation, 
lowing forms of words occur : 

Adcrescunt, adfixit, adfligimur, adgrcga, adnunciandum, adposita, adprchendat, adpropinquauit, 
adque, adquisiuit, adscribe, adsisto, adtactus, adtcndite, adteritur, adtingcre, adtolle. 

Conlatio, conligatus, conlaudare, conpctcnter, conplacuit, conprchcndo, conpunctis, inconpre- 
hensibilis. 

Inbecillus, inbuendum, inlzesa, inlcccbris, inlicitis. inlumina, inlustrarc, inluxcrit, inmaculatus, 
inmensus, inmerito, inmitte, inmoderantia, inmortalis, inmundicias, inmuta, inpendo, inpiger, inpli- 
ccmur, inploro, inpositio, inpugnationibus, inradiata, inrcprehensibilis, inriga, inrisit. 

Obprobrium. 

On the other hand, in the case of ad ; assimilation takes place in the words amministratio. 
ammoneo. 

Prepositions out of composition (and pronouns and conjunctions) are frequently written close to 



XXXI 1 



Entrotructfon. 



the governed (or following) word ; so much so that occasionally absorption and assimilation take 
place, e.g. cxion [ = cx syon], impcrpetuam, impreciosis, impresenti, impresepe. 

n. Carelessness of the scribes. Some of the orthographical irregularities in the above list may 
be merely clue to the carelessness of the various wrkers of this MS., which, though by no means 
excessive, exhibits itself in the following ways : 

By omission (a) of the mark of abbreviation or contraction; of a letter or letters, as omnipontia 
for < omnipotent (fol. 291 b) ; of a syllable, as esse for pneesse (fol. 34 b); of a word, as 
tribue (fol. 24 a) ; of the marginal entries of catchwords in A (fol. 73 b, 74 b, etc.) ; of the title of a 
prayer, as Postcommunio (fol. 17 b). The title Collecta is almost always omitted, but it makes an 
appearance on fol. 77 a. By insertion (/;) of a letter, as perficiant for pcrfkiat (fol. 27 a). By repe 
tition (c) of a syllable, as dis dispensations (fol. 15 b) ; of a word, as c die-bus (fol. 287 a) ; of two 
words, as tui fideles (fol. 27 a); of three words, as ut propitiatus absoluc (fol. 24 a). By trans 
position (V) of letters, as iugcant for uigeant (fol. 156 b). By employment (c) of a wrong letter, as 
quicquic for quicquid (fol. 2,-,i b) ; of a wrong syllable, as < quinis for zonis (fol. 277 b) ; of 
a wrong word, as gregem for reginam (fol. 373 b) ; of a wrong numeral, as vii for viii (fol. 44 a) ; 
of a wrong title, as on fol. 371 a, where an extract from the Epistle to the Hebrews is entitled 
Lectio ad Romanes/ 

Very occasionally the scribe has discovered his own mistake, and marks his discovery by placing 
a dot or dots beneath the error, on one occasion (fol. 20 a) writing the word nota, which he spells 
tona, perpendicularly on the margin. The MS. text lias been accurately copied, even at the cost 
of intelligibility, as where (fol. 44 a) the scribe has written Maia gcneroi for Mains Agenorci (B). 
but the proper reading has been, in a few of the more important cases, suggested in a footnote. 

The preceding remarks apply in the main to the whole volume. It is necessary to describe 
separately the three clearly marked off portions which constitute the complete Missal. 

12. Lcofric A, which is at once the most ancient and the largest of the component parts ot 
the Lcofric Missal, occupying 262 out of 377 leaves, is a Gregorian Sacramentary, written in Lotha- 
ringia early in the tenth century. 

13. In printing another copy of this Sacramentary it may be convenient to prefix a 1 
those which already exist in type, and to add some notice of other MSS. which have not been 
printed throughout, but of which partial use has been made in printed editions. 





Name of Codex. 


Date o/JlfS. 


i. 


Codex Coloniensis. 


IX cent. 


2, 


Codex Vaticanus (I). 


IX cent. 



LIST OF PUBLISHED MSS. 



Cologne. E bibliotheca Hildebaldi 
Episc. 

The Preface and Scholia contain no ac 
count of the MS. Rocca, Opera Om- 
nia, ii. 381, Roma;, i/ I 9- 



Editor s Name. 



Famelius 



Angelus a Rocca, Sacrist to 
Clement VIII, 1592- 
1605. Several times re 
printed. 



Place. 


Dale. 


Cologne. 


I57I- 


Rome. 


1605-, but 




Preface 




and Scho 




lia, 1597. 



1 Pamelius also published two other liturgical documents which arc too incomplete in the nature and number of their contents to 
be included in the foregoing list, viz. : 
() Codex Grimoldi. 1 IX cent. Cologne. E Bibl. Hildebaldi Episc. ; written by an Abbot Gri- Pamelius. 



Codex Alcuini. 



moldus, probably in the reign of Louis the Pious, 814-40. 
IX cent. This is an arrangement of certain parts of the Gregorian Sacra- 



Pamelius. 



Cologne. 



mentary, with additions made to it by Alcuin, ex Bibl. llilde 
baldi. 

2 The earliest printed copy of this MS. which I have been able to find is that contained in an edition of the works of Gregory the 
Great. Paris, 1675. 



Introduction. 



XXXlll 



Name of Codex. 
3. Codex S. Eligii. 



Date of MS. 
IX cent. 



4. Codex Vaticanus (II). , IX cent. 

5. Codex Leofrici. X cent. 



Place of MS. 
Erroneously connected with Eligius, 

Bishop of Noyon, 640-46 ; formerly 

in the Monastery of St. Peter at Corbie, 

in Picardy, now at Paris. Bib. Nat. 

Lat. 12051. 

aris, Sweden, now in the Vatican 

Library at Rome. 
Lotharingia, Exeter, now at Oxford. 

Bodl. MS. no. 579. 



Editor s Name. \ Place. 


Dale. 


Menardus. 

Monach. Ord. S. Benedicti. 
Migne, Bibl. Pat. Lat. vol. 
Ixxviii. 


Paris. 
Paris. 
Paris. 


1642. 

705- 

1847. 


Muratori. 


Venice. 


1748. 


F. E. Warren. 


Oxford. 


1883. 



Name of Codex. 

1 . Codex Rodradi. 

2. Codex Rhemensis. 

3. Codex Ratoldi. 

4. Codex Reginos Suecice. 

5. Codex Calensis. 

6. Codex Theodericensis I. 

7. CodexTheodericensisII. 
S. Codex Othobonianus. 



9. Codex Gemmeticensis, 
or Missale Roberti, Ar- 
chiep. Cantuariensis. 
10. Codex Bodleianus. 



LIST OF UNPUBLISHED MSS. 

Place of MS. 

Written by a Priest Rodradus in the Monastery of 

Corbie in Picardy, about A. I). 853. 
Written by a Priest Lantbert in the Monastery of St. 

Remigius at Rheims, by the command of Gaudel- 

gaudus. 
Written by order of Ratoldus, twenty-eighth Abbot 

of Corbie, f 986. 
Written for the Chnrch of St. Cloud (Novigentum), 

near Paris. 

Written in the Monastery of Chelles in Normandy. 
Written in the Monastery of St. Theoderic nearRheims. 
Written in the Monastery of the B.V.M. at Soissons. 
Written at Paris ; once the property of Paul Petau, 

Senator ; then of Queen Christina ; now in the 

Bibliotheca Othoboniana at Rome. 
Written at Winchester ; transferred to Jumieges ; 

now at Rouen. See p. 275. 

Written in France, probably for the Church of Tours; 
now at Oxford, Bodl. Lib. Auct. D. i. 20. 



Date. Place of MS. Remarks. 

IX cent. Written by a Priest Rodradus in the Monastery of Collated by Menard. 

IX cent. Written by a Priest Lantbert in the Monastery of St. Collated by Menard. 

X cent. Written by order of Ratoldus, twenty-eighth Abbot Collated by Menard. 

of Corbie, f 986. 

X or XI Written for the Chnrch of St. Cloud (Novigentum), Collated by Menard. 
cent. near Paris. 

XI cent. Written in the Monastery of Chelles in Normandy. Collated by Menard. 
IX cent. Written in the Monastery of St. Theoderic nearRheims. Collated by Menard. 
IX cent. Written in the Monastery of the B.V.M. at Soissons. Collated by Menard. 

IX cent. Written at Paris ; once the property of Paul Petau, Collated and partly published by 

by Muratori, Lit. Rom. Vet. 

XI cent. Written at Winchester; transferred to fumieges; Collated by Menard and in the 

present volume. 

IX cent. Written in France, probably for the Church of Tours; Written on very fine vellum, with 

beautifully ornamented capital 
letters in red and gold. Partly 
collated in the present volume. 

Muratori asserts that nothing is known, and that nothing can be known, about the character 
of the Roman Liturgy during the first four centuries after Christ : . As a matter of fact our un 
certainty, if not our ignorance, as to its exact nature extends to a much later date -. Such phrases 
as the Gregorian Sacramentary/ the Gregorian Canon/ etc., in common use among Liturgical 
writers, lead the ordinary reader into the supposition that we have contemporary evidence about its 
character and contents, but an inspection of the above list will establish two important points ; 
firstly, that we have no surviving documentary evidence as to the contents of the Gregorian 
Liturgy earlier than the reign of Charlemagne ; secondly, that all the important extant codices, 
which have been printed or collated, were written north of the Alps, and mostly within the 
geographical boundaries of France, if we may use that term in the extended sense which it bore 
in the earlier part of the ninth century". 

An immense number of codices were written at that time by order of Charlemagne, and under 
the fostering care of Alcuin, foreign copies being introduced into France in large numbers for the 
purpose of transcription, especially from England, where the Roman Liturgy had been in use since 
the seventh century. 



1 Qualis fuerit quatuor primis ecclesiee sseculis Romance EC- are not, as we have them, contemporaneous with those popes, 
clesix- Liturgia in sacrificio ineffabili frustra quccras. Lit. Rom. Their probable date ii discussed by Muratori. Lit. Rom. Vet. 
Vet. i. 10. i. ceiii-v. 

2 The Sacramentaries known as those of Leo and Gelasius 3 Freeman s Historical Geography, map xvii. 



XXXIV 



Introduction. 



The unusual demand was caused by the abolition of the ancient and national Liturgy of France 
by imperial authority, and by the need of copies of the innovating Roman rite which was to take 
its place. Leofric A is one of the numerous codices, which in the tenth, as before in the ninth 
century, were being elaborated in the scriptoria of French monasteries, and which owed their exist 
ence to the Romanizing policy of the Carlovingian dynasty. 

Its publication will throw no fresh light on the character of the ancient Liturgy of France ; its 
interest lies chiefly in its being the first published text of a Liturgy actually in use in an Fnglish 
cathedral before the Conquest. 

14. Handwriting of K. The MS. is written throughout in a pure Caroline minuscule hand 
writing, in letters about an eighth of an inch in height. Only one scribe has been employed, but 
his handwriting exhibits occasional signs of slovenliness towards the close of his work, as if he was 
wearied with the length of his task. 

15. Gatherings, Ruling of A. The somewhat coarse dark vellum on which it is written is 
arranged in twenty gatherings of eight leaves, five of ten leaves, two of twelve leaves, and a few 
parts of gatherings or single leaves. There arc no signatures. The vellum is ruled with a sharp 
point on one side only. There arc twenty-one lines on a page as far as fol. 243 b, after which 
twenty-three lines begin frequently to make their appearance ; the ruled lines, rather more than a 
quarter of an inch apart, are confined between single horizontal boundary lines across the full length 
of the page ; and double boundary perpendicular lines, drawn from the top horizontal line to the 
bottom of the page. These perpendicular lines lie three-eighths of an inch apart, and contain the 
ordinary capital letters between them. 

1 6. Ornamentation of A. The Sursum corda on fol. 60 a, the first page of the Sacramentary 
(from per omnia to iustum est ), is written in uncial letters a quarter of an inch high. Ten such 
lines, written alternately in red and black ink, occupy the whole page, with the interstices of the 
letters filled up with patches of gold, and of red and blue paint. 

The next four pages (60 b to 62 a), containing the ordinary Preface and the opening words of 
the Canon (from Vere dignum to cultoribus ), are richly ornamented in the Franco-Saxon style of 
the end of the ninth and beginning of the tenth centuries. 

The first two pages exhibit a broad golden framework, such as is usual in the case of the Euse- 
bian Canons. The arches spring from pillars with foliated bases and capitals. Their groundwork 
is gold with vermilion outlines, their centres being filled up with light interlaced work on a dark 
ground. In the centre of fol. 60 b is a large U of similar work, with two large birds heads as ter 
minations of its lower centre, which is bifurcated upwards ; the letters E R E are written above it, 
and Dignum below it, in a light green oblong framework, all these letters being of considerable 
size, of gold edged with vermilion. 

On fol. 6 1 a the words of the Preface are written in minuscule gold letters, on nine horizontal 
panels, once purple, but now nearly black, edged with vermilion, and filling up the centre of the 
page within the arched frameworks. 

Pages 6 1 b, 62 a exhibit broad square frameworks with smaller squares at the four corners, re 
sembling in their colouring and execution the arches on folios 60 b and 61 a. The centre of fol. 61 b 
is occupied by a gigantic T, with its stem terminating in two dragons heads, with red outstretched 
tongues. A large E in a dark fancy framework is placed on the right-hand side of the stem of the 
T, and igitur at its base. These letters are large gold uncials edged with vermilion. On fol. 62 a 
the next words of the Canon are written in gold minuscule letters, on seven dark purple (nearly 
black) horizontal bands, occupying the centre of the page within the framework. 

The only ornamentation in the rest of Leofric A is spent upon initial letters. These, which are 
written in plain red and black alternately, are about three-eighths of an inch high, at the commence- 



Introtfuctfon. 



XXXV 



ment of separate Collects, and about five-eighths of an inch high at the commencement of separate 
Masses. Very often the first letter of a proper name in the text (fol. 62 a) or the first letter of a new 
sentence (fol. 123 a) is written in red, or ornamented with patches of red and green paint. The more 
dignified festivals are marked by the increased size and more ornamental treatment of the initial 
letters, and of the opening line or lines. The whole of this ornamentation, especially the gold letters 
with red outlining, is of unmistakably French execution of the ninth-tenth century. 

17. These dignified Festivals or Solemn Days seem to be divided by the scribe into three 
classes ; the first class containing four festivals ; the second class twenty-two ; and the third class 
fourteen; total forty. 

First class ; with a very large initial letter of gold groundwork edged with red and black, elabo 
rately shaped and ornamented, and with the opening two, three, or four lines written in large 
uncial letters of pure gold. 



Dec. 25. Christmas Day (fol. 67 b). 
Easter Day (fol. 115 b). 



Ascension Day (fol. 128 a). 
Whitsun Day (fol. 131 b). 



Second class ; with a smaller and less elaborate initial letter of plain gold groundwork edged 
with red, and the opening line written in black rustic capitals ornamented with patches of red and 
green paint : 



Dec. 24. Vigil of the Nativity (fol. 65 a). 

Jan. 6. The Epiphany (fol. 71 a). 

Ecb. 2. The Purification of the B.V. M. (fol. 76 a). 

Fourth Sunday in Lent (fol. 94 a). 

Sixth Sunday in Lent (Dominica in palmis) fol. 102 a. 

Maundy Thursday (fol. io6a). 

Easter Eve (fol. 114 a). 

"Wednesday within the Octave of Easter (fol. 1 18 a). 

Octave of Easter (fol. 121 a). 

Whitsun Eve (fol. 130 b). 

Octave of Pentecost (fol. 135 b). 



Dec. 26. St. Stephen (158 a) 1 . 

May 3. Invention of the Cross (fol. 170 a). 

June 24. Nativity of St. John Baptist (fol. 175 a). 

29. St. Peter 2 (fol. 177!;). 
Aug. 15. Assumption of B.V. M. (fol. 186 a). 
Sep. 8. Nativity of B.V. M. (fol. iSc,b). 

,, 14. Exaltation of the Cross (fol. 191 a). 

29. St. Michael, Archangel (fol. 194 a). 
Nov. i. All Saints (fol. 198 a). 

ii. St. Martin (fol. 199 b). 

30. St. Andrew (fol. 202 b). 



March 25. Annunciation of B.V. M. 3 (fol. 77 a). 
Septuagesima Sunday (fol. 78 a). 
First Sunday in Lent (fol. 82 b). 
First Sunday in Advent (fol. 149 b). 

27. St. John the Evangelist Jo\. 159 a). 

28. Holy Innocents (fol. 160 a). 

i. SS. Philip and James (fol. 169 a). 



Dec. 



Third class ; with red initial letter not ornamented with gold, followed by one line of 
black rustic capitals ornamented with patches of red and green paint : 

July ii. Translation of St. Benedict (fol. iSoa). 
Aug. i. St. Peter s Chains (fol. 181 a). 

,, 10. St. Lawrence (fol. 184 b). 

,, 24. St. Bartholomew (fol. 187 b). 
Sep. 21. St. Matthew (fol. 192!)). 
Oct. 28. SS. Simon and Jude (fol. 197 a). 
Dec. 21. St. Thomas (fol. 2O3b). 

If we leave movable feasts out of calculation, we shall find that this list corresponds, generally, 
with the list of thirty-four festivals which have a capital F prefixed to them in the kalendar 
in Leofric B, with the following variations : 

TEX FESTIVALS SI F.CIAU.Y RANKED IN LEOFRIC B, AND NOT IN LEOFRIC A. 
Jan. i. The Circumcision. 
Feb. 24. St. Matthias. 
Ap. 25. Lcutania maior. 
June 30. St. Paul. 
Aug. 29. Decoll. of St. John. 



March 12. 


St. Gregory. 


20. 


St. Cuthbert. 


Ap. ii. 


St. Guthlac. 


May 26. 


St. Augustine. 


Nov. 23. 


St. Clement. 



1 The first line in large gold uncials probably marks the 
opening page of the Proprium Sanctorum. 

2 The initial letter here belongs to the first class, and is 
followed by a line of large black uncials, ornamented with 



red and green patches, and then by a line of rustic capitals tion in Bod. fol. 57 b. 



similarly ornamented. This treatment marks special regard 
for St. Peter, but does not quite elevate his festival into the 
first class. 

The Annunciation is treated without exceptional ornamenta- 



e 2 



XXXVI 



Introduction. 



Two FESTIVALS SPECIALLY RANKED IN LEOFRIC A, AND NOT IN LEOFRIC B. 
July ii. Translation of St. Benedict. | Aug. i. St. Peter s Chains. 

1 8. Additions in a later hand to A. Apart from the somewhat extensive interpolations, 
of whole pages and passages of Leofric C in Leofric A 1 , the following must be noted as not 
part of the original Sacramentary, but as added or altered by various English scribes after A 
had been brought by Leofric into this country. 

1. The marginal entries of Epistles and Gospels. These have been entered sometimes before, 
sometimes after, the rest of the catchwords, never in their proper place. Sometimes they are 
omitted altogether. 

2. The marginal entries of the Sequences in the few cases where they occur, as in the 

Feriae post Pascha. 

3. The Alleluias placed between the Epistle and Gospel in some of the Missae in Easter-Tide. 

4. The whole of the marginal entries on fols. 76 a, 77 a, ii2b, 113 a, 123 b, 129 b, 149 a, and 
from fol. 204 a (inclusive). 

5. Certain alterations in the text of the Bcncdictio Cerei on fol. mab. 

19. Rubrics and Titles in. A. There is no Ordinarium Missrc 2 , and there are no Rubrics 
in the Canon of the Mass ; nor in the more strictly eucharistic portions of the Sacramentary ; 
but Rubrics of some length and importance are placed to regulate the ceremonial observances 
of Ash Wednesday, Holy Week, etc., and in the Agenda Mortuorum, and other offices which occur 
at the conclusion of the Missx Votivx. They arc written in red, very rarely in black, ink. Some 
times they are rather paragraphs giving information than Rubrics, as in the case of the IV. Coronati 

(fol. I98b). 

The titles of Miss;e, and of their constituent parts, are written in rustic capitals, except from fol. 
262-278 b (inclusive), where uncial letters are substituted. They are written throughout in red ink. 

With regard to their nomenclature, the first Collect is mostly untitlcd, but the headings 
Ad missam and Collecta are employed very rarely. Sccrcta is more frequently used than 
Super oblata; Ad complendum more frequently than Postcommunio ; In fractione as fre 
quently as Infra actioncm; but the two latter titles arc very apt to get confused, and it may 
be doubted whether In fractione, both here and elsewhere, is not always due to a clerical error. 

20. Comparison of Leofric A with other copies of the Gregorian Sacramentary, and with 

later Missals. 

The result of a comparison of Leofric A with other Sacramcntaries is that of the 318 Masses 
which it contains, 264 have been found wholly or partially in the Codex Vaticanus published 
by Muratori, and of the remaining 54 Masses the following 15 have been found in the Codex 
S. Eligii, as published by Menard :! . 



Thursday after Pentecost 113 

Twentieth Sunday after Pentecost 124 

Twenty- second 124 

Twenty- third ,, ,, 125 

Twenty-fifth 126 



Page. 

St. Bartholomew 156 

Vigil of St. Matthew 160 

St. Matthew 161 

Vigil of SS. Simon and Jude 164 

SS. Simon and Jude 164 



St. Matthias 138 Vigil of All Saints 165 

Invention of the Cross 141 All Saints ... 165 

St. James 15 

The following twenty Missae have been found in the Gelasian Sacramentary, as published 
by Muratori 4 : 

1 See Table on page xxvii. indicated for use, and not the Creed. 

2 But there are indications of one in the Office in Dedicatione 3 Migne, Bib. Pat. Lat. vol. Ixxviii. 

Basilicse noua: on fol. 281 b, where the Gloria in Excelsis is * A considerable number of Gelasian Collects are introduced 



Introduction. 



XXXVll 



Page. 

Jan. i. The Circumcision 66 

5- Vigil of Epiphany 66 

13. Octave of Epiphany (part) 68 

Saturday after Ash-Wednesday 75 

In Pascha Annotina 105 

Vigil of Ascension 108 

Octave of Pentecost ... 114 

Jan. 19. SS. Maria and Martha 135 

,, 23. SS. Emerentianus and Macharius 136 

Feb. 16. St. Juliana 138 



150 



Page. 

May 12. SS. Nereus, Achilleus, etc 142 

June 12. SS. Basil ides, Cyrinus, etc 144 

15. St.Vitus I44 

July 29. SS. Simplicius, Faustinus, etc. 
Aug. 7. St. Donatus 

17. Octave of St. Lawrence X r- 

Sep. 9. St. Gorgonius ... j ^ 

,, 14. Exaltation of the Cross I^Q 

In sterilitate terrre jg^ 

Pro defuncto sacerdote 105 



The following nineteen Missne are of more miscellaneous and (to the editor) mostly un 
known origin : 



March 12. 
21. 
May 1 8. 
July ii. 
Sep. 30. 
Oct. 9. 



Probably composed by Alcuin. 



Day or Object. Page. Source. 

Vigil of Feasts of B.V.M 70. 

St. Gregory (part) I 39 . 

Deposition of St. Benedict 139. 

St. Mark, Evang 143. 

Translation of St. Benedict 149. 

St. Jerome 162. 

SS. Dionysius, Rusticus, etc ... 163. 

For tears !86. 

Proper of Monks 186. 

For a living friend 10,0. 

For a penitent 190. 

For all the faithful living 191. 

For the health of the living or repose of the dead ... 191. 

A General Mass 192. 

For the very sick 194. 

For the departed on the day of his death 195. 

For a woman departed 106. 

In points where the arrangement of ancient MSS. varies, or where readings differ, Leofric A 
follows the Codex Othobonianus (O), generally agreeing with it as against the Codex Vati- 
canus ii. (V). 

The following are among the more important illustrations of such agreements and differ 
ences : 

(a) Leofric A contains over 200 proper prefaces, most of which are to be found in O. 
Here, as in Bod. and E, they are borrowed from a Gallican source. The Roman Sacramentary 
in its Gregorian form, of which in this respect V is a sample, contained only eight such prefaces . 

(b) It contains a large number of the triple episcopal benedictions which, according to the 
custom of the ancient churches of Gaul and Spain, were pronounced by the bishop after the 
Lord s Prayer and before the Communion. These did not form part of the Roman rite, and 
are not found in V. Where they are found, as here and in Bod. and E, they are importations 
from a Gallican source 2 . 

(c) The opening words of the Introit and its Psalmus, the Gradual (or Tract) with its Verses. 
the Offertorium, and the Communio are written prima manu on the margin. Those of the 
Epistle and Gospel and Sequences were added afterwards. This unusual arrangement is also 
found in O (but without the Psalmus and Versus), and in Codex Theodericensis, i. Its object is 



in an isolated way, as Orationes super populum, in the Sundays 
after Pentecost, and in the Pontifical Offices which form the latter 
part of A. 

1 Viz. two for Christmas Day, V. p. 8-10, and one for each 
of these Festivals: Epiphany (p. 16), Easter (p. 66), Ascension 
Da Y (P- 85), Pentecost (p. 89), St. Peter s Day (p. 102), St. 
Andrew s Day (p. 131). Seventy- two more Prefaces were written 



at the close of V. by its Gallican scribe by way of appendix. 
Murat. Lit. Rom. Vet. ii. 274. 

2 They were also contained in separate volumes, hence called 
Benedictionals. Full information on the subject is given in the 
Introduction to J. Gage s edition of the Benedictional of St. 
^Ethelwold. Scudamore, W. E., Notit. Eucharist., second edition, 
p. 662. 



XXXVlll 



Introduction. 



not obvious. They are the parts of the mass which were sung by the choir, or which were 
read by the deacon and subdcacon at High Mass, and which were usually contained in the 
separate volumes known as the Antiphonarium, Epistolarium, and Evangeliarium. The priest 
was not bound then, as now, to repeat them privately, and if he was so bound, the mere catch 
words would have been insufficient for the purpose, unless he was endowed with almost superhuman 
powers of memory. They are possibly handy references to the various volumes in which those 
parts of the service, which are printed in cxtcnso in the modern Missale Plcnarium, were then 
separately contained. 

(d) In many important variae lectioncs, where the text differs from V, it is found to agree 
with O, e. g. within the canon, Et antistite nostro .ill. et omnibus orthodoxis atque catholicse 
et apostolicjE fidci cultoribus (fol. 62 a). Pro quibus tibi offerimus vcl (fol. 62 b). Other less 
important examples will be found on foil. 63^ 64ab, 72 a, 107 a, io8b, in ab, ii3b, n8b, i58ab, 

190 b, 196 a, etc. 

A comparison of Leofric A with the Roman and Sarum Missals has been carried out 
only as far as the Missre Dominicalcs and the Proprium Sanctorum arc concerned. The 
minutiae would occupy too much space to print, but the result may be approximately summed 

up thus : 

Of entire Missre, one is retained in R only, six are retained in S only, fourteen arc 

represented in neither R nor S. 



As Roman Missal. 
June 9, SS. Primi et Feliciani. 



As Sariim Missal. 

In vigilia ascensionis. 
Dorii. xxvi. Pentec. 
Feb. 16. S. luliance. 
June i. S. Nicomedis. 

July 2. SS. Processi et Mart. 

Nov. 8. IV Coronatorum. 





As neither. 


Jan. 23. 


S. Emerentiani. 


] une 24. 


S. loan. Kapt. (Missa i). 


July 11. 


Trans. S. Benedicti. 


Aug. 6. 


S. Sixti. 


> 7- 


S. Donati. 


22. 


S. Timothei. 


28. 


S. Ilermetis. 


Sep. 9. 


S. Gorgonii. 


u. 


S. Proti. 


15- 


S. Nicomedis (Of. Com. as R.). 


1 6. 


S. Lucioc. 


Oct. 7. 


S. Marci (Of. Com. as R.). 


18- 


S. LUCK (Of. as R.). 


Nov. 24. 


S. Chrysogoni. 



An examination of the constituent portions of the remaining Missae which occur in 
Leofric A, as well as in R and S, produces the result that in 

60 cases Leofric A agrees with R as against S. 

n5 S 

203 ,, differs from both R and S. 

21. Date of Leofric A. 

It is almost superfluous to call attention to the Missa in natale S. Gregorii Papa? (March 12, 
p. 139); and to the wording of a Collect on p. 229, where St. Gregory s prayers are 
indirectly besought on behalf of a barren woman, as proving that here, as in other MSS., we 
have not got the Gregorian Sacramentary in its original condition. 

The combined weight of the following considerations, some pointing to a very early, 
others to a later date, proves that it cannot have been written earlier than the second half of 



Jntrotmctfon. 



XXXIX 



the ninth century, and points to the soundness of the conclusion, which, chiefly on palaeographical 
considerations,, assigns it to the first half of the tenth century 1 . 

(a) The arrangement of the seven opening Missae Votive for the seven days of the week, 
p. 176. The votive Mass de Sancta Trinitate and the six following Masses were compiled by 
Alcuin (f 804) and assigned by him to the different days of the week. There is a slight 
variation in the wording of their titles and in the order in which they occur in early Missals, 
as may be seen by the following Table : 



DieDom. 
For. ii. 
Fer. iii. 

Fer. iv. 

Fer. v. 
Fer. vi. 
Sab. 



Alcuini Liber Sacramentorum. 
Migne, Pat. Lat. ci. 446. 



A. 



De sancta Trinitate. 

Pro peccatis. 

Ad postulanda angelica suffragia. 

De sancta sapientia. 

De charitate. 
De sancta cruce. 
De sancta Maria. 



Id. 

De sancta sapientia. 
De sancta caritate. 

De cordis emundatione perSpiritum 
sanctum postulanda. 

Ad angelorum suffragia postulanda. 
In honore sanctoc crucis. 
In honorem sancta; Marice. 



Bod. 



Id. 

De sapientia. 

DC postulando dono Spiritus sancti 

Ad postulanda angelica suffragia. 

De caritate. 

De cruce. 

De sancta Maria. 



(b) The separate commemoration of the Apostles. Till the eighth century, they were jointly 
commemorated on June 29, in the West, and on June 30, in the East of Christendom 2 . Hence 
there is a good deal of uncertainty and variety in the wording, etc. of these Missae. A trace 
of this older arrangement might seem to be found in the title written for July 6, In octauis 
Apostolorum (p. 149), but the Collect refers only to St. Peter and St. Paul. 

(c] The presence of the following Octaves and Vigils : 



OCTAVES (6). 

Jan. i. Of Christmas Day. 
13. the Epiphany. 

,, Faster Day (p. 103). 
Pentecost (p. 114). 
July 6. the Apostles. 
Aug. 17. St. Lawrence. 



VIGILS FOR THE COMMON oi< SAINTS (3). 

Of one Apostle (p. 170). 
Martyrs (p. 171). 
Confessors (p. 172). 



VIGILS (14). 

Dec. 24. Of Christmas Day. 
Jan. 5. the Epiphany. 

the Feasts of St. Mary (p. 70). 
Easter Day (p. 98). 
Ascension Day (p. 108). 
,, Pentecost (p. no). 
June 23. St. John Baptist. 

28. SS. Peter and Paul. 
Aug. 9. ,, St. Lawrence. 

15. ,, Assumption of the B.V. M. 
Sep. 20. St. Matthew. 
Oct. 27. SS. Simon and Jude. 

,, 30. ,, All Saints. 
Nov. 29. St. Andrew. 



The octave of no festival other than Christmas, Easter, and Pentecost was universal in the 
first eight centuries. The octaves of Saints Days are spoken of as unsettled by Amalarius, 
t8i5 3 - The vigil of the festival of the Assumption (together with its octave) was ordered to 
be kept by Leo IV, in 847. 

(d} The presence within the canon of the late clause, Pro quibus tibi offerimus vel (p. 60). 
(e) The absence of a Dominica or * Festum Sanctse Trinitatis, the institution of which is 
assigned to Alexander III (1159-81). 



1 Professor Westwood says, Middle of the ninth or first half of the tenth century. Facsimiles of the Miniatures, etc. p. 99. 
* Smith, W., Diet, of Christ. Antiq. i. 109. 3 De Eccles. Offic. iv. 36. 



xl Introduction. 

(/) The absence of all Sequences ; the few which do occur having been added by a later hand. 
Their invention is attributed to Notker, a monk of St. Gall, f9ii, and they began to make 
their appearance in Sacramentaries in the tenth century. 

() The allusion to diptychs in a Missa Generalis pro uiuis et defunctis : 
Et animas famulorum famularumque tuarum, omnium uidelicet fidclium catholicorum 
orthodoxorum, quorum commemorationem agimus, et quorum corpora circum quaquc requiescent, 
uel quorum noniina ante sanctum altarc tuum script a adcssc uidcntur, electorum tuorum iungere 
digneris consortio (p. 192). The phrase is repeated in the following Secreta 1 . 
(//) The retention of certain early forms of nomenclature : 

i. The title of Octauis Domini instead of Circumcisio Domini, for June i. The 

latter title is used in V> (p. 23). 
ii. The inverted enumeration of the Sundays in Advent, beginning with Ebdomada iv, 

ante natale Domini, 
iii. The title Domiuica uacat for the Sunday after the sabbatum in xii. Lectionibus 

(pp. 79, 129). 

iv. Pascha Annotina (p. 105, q. v.). 

(/) The Invocation of several eighth -century saints in the Litany on pp. 209-1 o, the latest 
of them being St. Opportuna, abbess of Seez in Normandy, t 769. 

Monastic cJiaractcr of Lcofric A. Like other Sacramentaries, Leofric A seems to be monastic 
in its origin, and to have been written in the scriptorium, and first used at the altar of a Bene 
dictine monastery. 

This may be inferred from the Missa monachorum propria (fol. 22 7 b), which a later English 
hand has specialized and appropriated by inserting in the Collect the words Et sancto Benedicto 
confessore tuo, and by writing an additional Collect on the margin, in which the name of 
the same saint is introduced. 

There arc two festivals connected with St. Benedict s name, 

xii. Kal. Apr. Depositio St. Bcncdicti, Abbatis (p. 139). 
v. Id. I ul. Translatio St. Bcnedicti Abbatis (p. 149). 
The latter being distinguished as one of the festivals of the third class (p. xxxv.) 

There are also a considerable number of monastic saints invoked in the Litany on fol. 266 a. 
(p. 209). 

22. Locality of Lcofric A. The Roman stations arc. as usual, entered, and preserve a proof 
of its Gregorian or Roman origin. Such stations as Ad sanctam mariam trans Tibcrim (p. 80), 
Ad pontem Molbi (p. 107), Ad sanctam mariam maiorem (p. 128)., etc., can only point to 
one locality. But the copy was written in Erance and contains many Gallican additions, 
and exhibits many signs of Gallican influence. The character of the handwriting and of the 
ornamentation, as already described 2 , would be alone sufficient to establish its non-Anglican origin. 
An approximation to the French style is said to be occasionally found in tenth-century English 
documents, as in the Charter of Eadgar for a new minster at Winchester. A.D. 960, but even here 
the lengthened letters e, f, g. r, s, w, unmistakably betray an English scribe :! . In the present MS. a 
contrast is constantly afforded between the two styles, by the additions of the Epistles and Gospels, 
and occasionally Sequences, on the margin by a later English hand, and by small alterations, 
as on fol. iSyb, where quite a different r has been written by an Anglo-Saxon hand over the 
word sacis, from which it had been accidentally omitted by the original scribe. But., apart 



1 A beata: predestinationis liber" is mentioned in a Secreta on fol. 2375. 2 Page xxxiv. 

J Facsimiles of Charters, part iii. no. 22. 



Introduction. 



from palaeographical considerations, the following indications of French influence or origin are 
to be noted : 

(a) The numerous Episcopal Benedictions, which are not an original part of the Roman 
Liturgy. 

(b) In the long Litany which occurs on p. 209, the following French saints are invoked ; 
such French saints as St. Hilary and St. Martin, whose names are of too general occurrence 
in the Kalendars and Litanies of Western countries for any localization to be based upon their 
presence, are omitted here. 

At the end of the list of fifty-four martyrs : 



Lamhertus. 
Ragnulfus (Ranulfus). 
Salvius. 
Justus. 



Bishop of Maestricht. 

Bishop in Artois. 

Bishop of Amiens. 

Martyr in Artois, in the diocese of Arras. 



Dale in Kalendar. 


Obit. 


Sep. 17. 


t 79- 


May 27. 


t c. 700. 


Jan. ii. 


t c. 615. 


Oct. 1 8. 


Uncertain. 



At the end of the list of fifty-one confessors :- 



Remigius. 

Vedastus. 



Bishop of Rheims. 

First Bishop of Arras and Cambray. 



Oct. i. 
Feb. 6. 



t c. 532. 
t c. 540. 



(Vedastus is the only name in the Litany which is written in rustic capitals and ornamented 
with patches of red and green paint. This exceptional treatment of the name points to the volume 
having been written in a locality where St. Vedast was held in special honour, that is to say, 
probably in the dioceses of Arras or of Cambray, dioceses which were held together from the 
time of St. Vedast, their first bishop, till A.D. 1095 l .) 



Audomarus (Omer). 


Bishop of Therouanne in Artois. 


Sep. 9. 


t 670. 


Bertinus. 


Abbot of St. Omer in Artois. 


5- 


f 7oq. 


Germanus. 


Bishop of Paris. 


May 28. 


i 4 y 
t 576. 


Medardus. 


Bishop of Noyon and Tournai. 


June 8. 


t 545- 


Amandus. 


Bishop of Maestricht. 


Feb. 6. 


f 684. 


Audoenus (Ouen). 


Bishop of Rouen. 


Aug. 24. 


t 673. 


Philibertus. 


Abbot of Jumieges and Noirmoutier. 


20. 


t 687. 


Richarius (Riquier). 


Abbot of Centule, near Abbeville. 


Ap. 26. 


t c. 670. 


Walaricus (Valery). 


Abbot at Luxeuil. 


Dec. 12. 


t 622. 


Furseus (Fourcy). 


Abbot at Lagny, near Paris. 


Jan. 16. 


t c. 653. 


Bavo (Alloynus, Aldowin). 


Confessor at Ghent. 


Oct. i. 


t 6154. 


Trudo (Trond). 


Priest and Confessor in diocese of Liege. 


Nov. 23. 


1 JT^ 

t 698. 


Fortunatus. 


Bishop of Celle. 


June i 8. 


t 575- 


Albinus. 


Bishop of Angers. 


March i. 


t 549- 


[Here follow four Saints connected with England : Bonifacius, Patricius, Cudbertus, Gudlacus.] 


Paulinus. 


Bishop of Treves. 


Aug. 31. 


t 360. 


Lupus. 


Bishop of Lyons. 


Sep. 25. 


6th century. 


Ursus. 


Bishop of Auxerre. 


July 30. 


6th century. 


Modestus. 


Bishop of Treves. 


Feb. 24. 


t c. 480. 


Hucbertus. 


Monk at Brilanniacum in diocese of Soissons. 


May 30. 


t 712. 


Arnulfus. 


Bishop of Metz. 


July 1 8. 


f6 4 o. 



At the end of the list of twenty-nine virgins and widows : 



Genovefa. 


Virgin at Paris. 


Jan. 3. 


t 5 12 - 


Rictrudis. 


Widow, Abbess of Marchiennes. 


May 12. 


f 688. 


Aldegundis. 


Virgin at Maubeuge in Hainault. 


Jan. 30. 


t673- 


Radegundis. 


Queen of Clothaire, nun at Poitiers. 


Feb. ii. 


t57- 


Opportuna. 


Virgin, Abbess at Seez in Normandy. 


Ap. 22. 


t c. 769. 



1 The name of St. Vedast, though thus conspicuously treated here, does not occur at all in the English Kalendar (B) prefixed 
to this Sacramentary. 



xlii Introduction. 

All these saints are connected with the north of France, and most of them with that district 
of Lotharingia in which Leofric was brought up 1 . 

(c) The elevation of St. Martin, alone of local saints, into the second class of dignified 
festivals 2 . 

(d) The Mass for the Translation of St. Benedict, on July n. This Mass does not occur 
in the present Roman Missal, or in any of the older Roman Sacramentaries. It was the Mass 
of a popular Gallican Festival, transferred to England probably in the tenth century " . 

(e) The Missa? for the three Rogation Days between the fifth Sunday after Easter and 
Ascension Day 4 . The L;etania maior was a Roman institution, and kept on April 25. The 
three Rogation days were a Gallican institution, and would not be part of a Roman Sacramentary 
except by importation from a foreign source, before their introduction into Rome by Leo III 
(795-816). Much stress cannot therefore be laid upon their presence in Sacramentaries subsequent 
to that date 5 . 

(/) There is a class of phrases, used in prayers for the chief ruler of the country in which 
a Missal has been written, which it is dangerous to press too far, unless the emperor or king 
in question is actually named, which unfortunately is the exception, and not the rule 1 . The 
following expressions, taken together, indicate that Leofric A was written within the limits of 
the Roman empire, and probably within the French domains of Charles the Simple (893-929) 
or Lewis IV (936-954). 

(1) Suscipe oblationem . . . pro rcge nostro et sua uenerabili prole (p. 9). 

(2) Oremus et pro christianissimo (ucl christiano) imperatore nostro Ml (p. 95). 

(3) O n P- 97 tl 10 original phrase has been carefully erased, and a later hand has substituted 
et archiepiscopo nostro atque rege nostro, for (probably) imperatore nostro. The alteration 
seems to have been made after the book had come to England, and the reference may be 
to King Edward the Confessor and the Archbishop of Canterbury. 

(4) On p. 179 the following phrases occur in the original MS., in each case altered by the 
later English hand in the way here denoted between brackets : 

Romanum imperium (uel Christianum). 

Famulis tuis principibus nostris (famulo tuo regi nostro). 

Famulus tuus .ill. (rex noster). 

(5) Regem nostrum, cum coniuge et natis eius . . . conseruare digneris (p. 207). 

If conjecture may be hazarded, the reference may be to Lewis IV, t954 his wife Gerberga, 
and his sons Lothaire and Charles. 

(6) In the Litany on p. 211 : Ut reges nostros et exercitum eorum conseruare digneris. 

(7) From Orationes pro regnantibus : 

Romanorum regum tibi subditorum protege principatum (p. 230). 

Romani regni adesto principibus (Ib.}. 

Romani imperii auxiliare principibus (Ib.). 



1 Page xx. 2 Page xxxv. H. and S. iii. 368. 

3 Martene, de Antiq. EC. Rit. edit. 1788. iv. 198. 6 The beautiful Anglo-Saxon Tropary in the Bodleian Library, 

4 Pages 107-108. MS. 775, can be dated by the prayer for Ethelred ; a Missal at 

5 The sixteenth canon of the Council of Clovesho, A.D. 747, Florence (Bibl. Naz. xxxvi. 13) by a prayer for the emperor 
orders the observance of the Lsetania Maior on April 25 in Otho ; sometimes a people or country is named, as pro impera- 
England iuxta ritum Romance Ecclesice, but the observance of tore Francorum (Murat. Lit. Rom. i. 64), regem Hibernensium 
the three Rogation Days iuxta morem priorum nostrorum. (Corpus Missal, p. 133), regem Anglorum in Leofric C, p. 205. 



Introduction, xliii 

(8) Ut tuo nomine dirigatur ct Romana securitas ct dcuotio Christiana (p. 243). 

(9) A few of the prayers afford internal evidence of warmer climate than, and a different 
natural produce from, that of England, e. g. : 

1. The Benedictio uuae (p. 152). 

2. The Benedictio uurc vel fabae (p. 224). 

3. The Benedictio uini (p. 224). 

No. i, inserted in the Mass on Aug. 6 has got copied from its French original into the 
Sarum Missal, but can only have originated like 2 and 3 in a vine-growing country. 

23. The second part of the Leofric Missal in point of date is an English Kalendar which 
we designate as Leofric B, and which Leofric, or whoever else brought the Arras-Cambray book 
(Lcofric A) into England, prefixed to it. 

The absence of any original connection between the Sacramentary and the Kalendar is 
shown by the entire change of style of writing and of ornamentation, as well as by the fact 
that there arc seven Masses in the Sacramentary (Leofric A) in connection with festivals not 
named in the Kalendar, and 147 Saints Days noted in the Kalendar for which there is no 
corresponding Mass in the Sacramentary. 

The Kalendar, which is preceded by two pages, and followed by twenty-seven pages, of 
elaborate Paschal Tables, Solar and Lunar calculations, etc., is written on a fine vellum in gather 
ings of eight leaves, not signed. The last gathering wants two leaves, and its three last pages 
are occupied by miscellaneous matter belonging to Leofric C. There are thirty-four lines on 
a page, on fine lines ruled from as many extreme marginal prickings. Of the horizontal lines 
only the topmost and bottommost are ruled across the pages, the rest being confined within 
a framework formed by at least two, often more, perpendicular lines. 

24. Ornamentation. On fol. 49 a, a large human hand with outstretched fingers, and with 
blue clothing on the wrist, is being extended from the clouds. It is labelled Dextera Domini, 
and various Paschal dates are written along the fingers. It is enclosed within a foliated framework. 
Two somewhat angular and contorted human figures are skilfully introduced into the lower 
right and left hand corners, and appear to be reading with astonishment the inscription on 
the hand. 

On fol. 49 b there is an allegorical figure of life, crowned, with a cross as a sceptre in the 
left hand, and with a scroll depending from both hands, which are extended for its display. 
This figure is probably intended to represent our Lord as the Prince of Life. Its red and blue 
drapery, like the dresses of the figures on fol. 49 a, is arranged in fluttering folds, in the style 
which is peculiarly characteristic of Anglo-Saxon art in the tenth century. Above and on 
both sides of the figure and on the scroll are verses or numbers connected with the chances 
of life. 

On fol. 50 a there is a representation of Death, or of Satan as the Prince of Death. The 
figure is nude, save for a shaggy girdle round the loins. A pair of horns spring upwards from 
the head. The enlarged ears flap like leaves. The hair of the head devclopes outwards into six 
dragons, three on the right, three on the left hand side. A pair of wings is fitted to the shoulders. 
There is hair on the chin and chest. The elbows, knees, fingers, and toes are furnished with 
claws or spurs. Both hands are extended, displaying a scroll. Above the figure, on both 
sides of it, on the scroll in its hands, and on the diamond-shaped shield in the left hand 
lower corner are lines or figures connected with the chances of death, sickness, success in busi 
ness, etc. The design is borrowed from, and is described as, The sphere of Apuleius, the 
well-known author of The Golden Ass. This sphere/ varying somewhat from its present 

2 



xliv 



Introduction. 



form, and now placed among the spurious and not the genuine works of Apuleius, is printed in 
BartJdi Comment. Lib. Ix (Frankfort, 1624), col. 1404. 

On fol. 50 b there are two large circles with excrescent foliated ornamentation, containing 
Paschal calculations. Within each larger circle there is a smaller circle, and within the upper 
small circle there is the bust of a monk, or priest, with a shaven crown. It is inscribed Dionisius, 
and is doubtless meant to represent Dionysius Fxiguus, the inventor of the Paschal Cycle 
of nineteen years, A.D. 525. 

On fol. 58 a there is a Horology, being a calculation of the time of clay, by the number of 
feet in the shadow cast by a man s body in the sun. It is arranged in six circles, each con 
sisting of four rings, within an outer framework of four coloured vertical lines. 

Light blue, purple, green, and two shades of red arc effectively used in these drawings as 
well as for capital letters, headings, and for distinguishing columns throughout the Kalendar 
and Tables of Calculation. 

25. The arrangement of the Kalendar is elaborate 1 . At the top of each month stands 
a line, in green, purple, blue, or red, recording the sign of the Zodiac. Immediately beneath is 
a red line stating the number of days of the month and moon, and there is another red line 
at the bottom of each page recording the division of the twenty-four hours into day and 
night. 

On the left hand side of each page of the Kalendar there are nine perpendicular columns 
of letters or numbers between parallel lines finely ruled with a hard point. The first column 
contains the golden number. The second, third, fourth, fifth, and sixth columns contain letters 
of varying number and arrangement. 

Second column. Fourteen letters to O inclusive, with one line intervening. 

Third Ten K two lines 

Fourth The five vowels , r two ., 

Fifth Twenty letters to U no line 



1 But there are no pictures. Kalendars were often embellished with pictorial representations, on their margins, of the seasons 
and their occupations, of the signs of the Zodiac, of saints, or, in early printed books, of the various stages of human life, e.g. : 





Sarum MS. 150. 
X cent. 


Cott. Tib. B. V. 
XI cent. 


L,es Heures d Anne de 
Bretagne, A.D. 1507. 


Sarum Primer, 
A.D. 1531. 


Cott. Galba. A. xviii. 
X cent. 


January 


Capricornus 


Ploughing 


Snow scene 


Nursery 


Twelve saints in 


February 


Aquarius 


Pruning 


Feasting 


School 


circular or rect 


March 
April 


Piscis 
Aries 


Sowing 
Feasting 


Wood-chopping 
Flower-gathering 


Hunting 
Courting 


angular frames 
at the end in 


May 


Taurus 


Lambing 


Maying 


Maying 


addition to the 


June 


Gemini 


Mowing 


Mowing 


\\ edding 




July 


Cancer 


\Yood-cutting 


Reaping 


Married life 


Zodiac in cir- 


August 


Leo 


Reaping 


"Winnowing 


Ingathering 




September 


Virgo 


Feeding pigs 


Vintage 


Vintage 




October 


Libra 


Hawking 


Sowing 


Feasting 




November 


Scorpius 


Pruning wood 


Feeding pigs 


Old age 


month 


December 


Sagittarius 


Threshing 


Curing pork 


Death 





The following list of early English Kalendars, Paschal Tables, etc. (IX-XI cent.), may be useful : in the British Museum, Cott. 
Galba, A. XVIII; Vitell. E. XVIII ; Tib. B. V ; Tib. C. I; Tib. C. VI; Julius, A. VI ; Tit. D. XVII; Calig. A. XV; Arundel, 
CLV : at Oxford, Bodleian MSS. 579 ; Junius, 27 ; Junius, 99 ; Douce, 296 ; Digby, 65 : at Cambridge, C. C. C. MS. 422 : at Salis 
bury, MS. 150: at Rouen, MS. Y. 6. 



Introduction. 



xlv 



These letters, entitled vocationes T , have reference to the various Tables which follow the 
Kalcndar 2 . The sixth column gives the seven dominical letters. The seventh and eighth columns 
give the day of the month according to the Roman calculation. The ninth column contains 
the capital letters -F , and -S , which are prefixed by way of distinction to certain festivals. Each 
F and S is ornamented with two dots, that on the right hand side being rather higher than that 
on the left. 

F-, which probably stands for Festum or for dies feriatus 3 , is prefixed to the following 
thirty-four festivals 4 : 



Four Feasts of our Lord. 

i.Jan. i. The Circumcision. 

2. ,, 6. The Epiphany. 

3. May 3. Invention of the Cross. 

4. Dec. 25. Christmas Day. 

Four Feasts of the B. V. M. 

5. Feb. 2. The Purification. 

6. Mar. 25. The Annunciation. 

7. Aug. 15. The Assumption. 

8. Sep. 8. The Nativity. 

9. Ap. 25. Loetania maior [not St. 

Mark, for whom see 

May 1 8]. 

10. Sep. 29. St. Michael. 



Sixteen Feasts of New Testament Saints. 



11. Feb. 24. 

12. May I. 

13. June 24. 

14. 29. 

15- >. 30. 

16. July 25. 

17. Aug. 25. 

1 8. 29. 

19. Sept. 21. 

20. Oct. 28. 

21. Nov. i. 

22. 30. 

23. Dec. 21. 

24. 26. 

25- 27. 
26. 28. 



St. Matthias. 

SS. Philip and James. 

St. John Bapt. (Nativ.). 

SS. Peter and Paul. 

St. Paul. 

St. James. 

St. Bartholomew. 

St. John Bapt. (Decoll.). 

St. Matthew. 

SS. Simon and Jude. 

All Saints. 

St. Andrew. 

St. Thomas. 

St. Stephen. 

St. John Evang. 

Holy Innocents. 



Five Feasts of English Saints, or Saints 
connected with England. 

27. March 12. St. Gregory. 

28. 20. St. Cuthbert. 

29. ,, 21. St. Benedict. 

30. April n. St. Guthlac. 

31. May 26. St. Augustine. 

Three Feasts of Foreign Saints. 

32. Aug. 10. St. Lawrence 5 . 

33. Nov. ii. St. Martin 5 . 

34. 23. St. Clement 5 . 



These thirty-four Festivals correspond, but not quite exactly, to the three chief classes 
of Festivals recognized in the Constitutions of Archbishop Lanfranc 6 . 

Of the Days we should expect to find among them, the Conversion of St. Paul (Jan. 25), 
the Exaltation of the Cross (Sept. 14), St. Luke (Oct. 18), will be found in the next list. 
St. Mark occurs on May 18, without either an -F* or -S prefixed. St. Barnabas (June n) is 
absent. 

The letter -S 1 is prefixed to the following seventy-seven Festivals ; neither the principle 
of selection, nor the meaning of the prefixed -S - is very obvious 7 : 



1 Cott. Jul. A. VI. f. 3 a. 

2 Migne, Bib. Pat. Lat. xc. 755, and 810, etc.; cxxix. 1338. 
They are connected partly with the name of St. Jerome. D Achery, 
Spicilegium, ii. 64. 

3 The Festivals of SS. Gregory and Augustine were ordered 
to be kept as dies feriati ab ecclesiasticis et monasterialibus 
by the Seventeenth Canon of the Council of Clovesho, A.D. 747. 
H. and S. iii. 368. 

4 A golden cross is substituted for this F in MS. Cott. Jul. A. 
vi. (tenth century), a black cross in a Bodleian MS., Digby 63. 
(ninth century), a red cross in the Sarum Psalter, MS. No. 150 
(tenth century). 

The more common way of marking the dignity of Festivals in 
Anglo-Saxon Kalendars is to write the first class of Feasts in 
coloured enlarged capitals, uncial or rustic, and the second class in 
smaller black rustic capitals, as in Bodleian MSS. Junius, 99 (tenth 
century) ; Douce, 296 (eleventh century); Rouen MS.Y. 6. 



5 These three Saints, two Roman and one Gallican, were of 
more than local repute, and are marked specially in most Anglo- 
Saxon Kalendars, and Menologies, and in yKlfric s Homilies, 
as edited by Thorpe, where, with Gregory, Benedict, The Seven 
Sleepers, and Alexander, Eventius, and Theodulus, they are the 
only saints not mentioned in the Bible to whom a Homily is 
devoted. 

Wilkins Concilia, i. 341-4. For earlier lists of principal 
Festivals the reader is referred to a list of Festivitates in anno, 
qua; per omnia venerari debent," in the Capitularies of Charle 
magne, A.D. 809 (Pertz, Mon. Germ. Hist. Legum, i. 162); to 
the Thirty-sixth Canon of the Council of Mainz, in 813 (Mansi, 
Concil. xiv. 73) ; and to cap. 46 of Monastic Regulations made 
under Louis the Pious at Aix-la-Chapelle in 81 7 (Pertz, tit supra, 
i. 202). 

7 Such distinctions as simplex or semi-duplex do not seem 
to have existed in the tenth century. 



xlvi 



Introduction. 



JANUARY. (10.) 

3. Genouefa. 

13. Oct. of Epiphany. 

14. Felix. 

1 6. Marcellus. 

1 8. Prisca. 

20. Sebastian and Fabian. 

2 1 . Agnes. 

22. Vincent and Anastasius. 
25. Conversion of St. Paul. 
28. Oct. of St. Agnes. 

APRIL. (4.) 

14. Tiburtius, Valerian, Maximus. 

23. George. 

24. Mellitus. 
28. Vitalis. 



JULY. (7.) 

2. Processus and Martinian. 

6. Oct. of the Apostles. 

10. Seven sons of St. Felicitas. 

21. Praxedes. 

23. Vincent and Apollinaris. 

29. Felix, Simplicius, etc. 

30. Abdon and Sennen. 



5- 
14. 

22. 



FEBRUARY. (3.) 
Agatha. 

Valentine and Vitalis. 
Chair of St. Peter. 



i 


12. 
3 

Z5. 



i I 
13- 

; ! 

is 



- I 
z8. 



31- 





OCTOBER. (6 ) 




7- 


Marcus. 


8. 


s. 


* * 


9- 


9 


Dionysius, Rusticus, Eleutherius. 


22. 


M 


Callixtus. 


2 4 . 


18. 


Luke. 




a; 


Gagus. 



MAY. (7.) 

St. John before the Latin Gate. 
Gordian, Epimachus., etc. 
Nereus, Achilleus, Pancratius. 
Dedication of St. .Mary s Church 
Victor, Quartus, etc. 
Potentiana. 
Urbanus and Desiderius. 

AUGUST. (13.) 
Stephen. 

Sixtu>, Felicissimus, etc. 
Cyriacus and Afra. 
Tiburtius. 
Hippolytus. 
Eusebius. 

Oct. of St. Lawrence. 
Agapitus. 

Timotheus and Paul. 
Patrick, senior. 
Hermes and Augustine. 
Felix and Adauctus. 
Aidan. 

NOVEMBER. (5.) 
The four crowned Martyr.-,. 
Theodorus. 
Cecilia. 
Chrysogonus and Eleutherius. 



MARCH, (i.) 
40 soldiers. 



JUXK. (8.) 

Marcellinus and Peter. 

Primus and Felician. 

Basilides, Cirinus, etc. 

Marcus and Marcellianus 

Gervasius, Protasius, etc. 

/Kthedreda. 
26. John and Paul. 
28. Fabian, Gordian. 



SEPTEMBER. (10.) 

9. Gorgonius and Audomarus. 

ii. Protus and Ilyacinthus. 

14. Exaltation of the Cross. 

15. Nicomede. 

1 6. Lucia, Geminianus, etc. 
20. Privatus. 

22. Maurice. 

25. Ceolfrith. 

27. Cosmas and Damian. 

30. Jerome. 



DECEMBER. (3.) 
7. Oct. of St. Andrew. 
13. Lucy. 
31. Sylvester. 



26. Besides the Saints Days, the following entries are to be noticed. 

(a) Divisions of the natural year : 

May 24. TEstas oritur. 

Aug. 23. Autumnus oritur, dies xcii. 

Nov. 23. Hiemps oritur. 

March 25. /Equinoctium. 

Tune 24. Solslitium. 

Sep. 24. /Equinoctium. 

Dec. 25. Solstitium. 

(b] Claues Terminorum, and other technical directions as to the length of the seasons, 
position of Epacts, Concurrents, etc., and points connected with Easter Day : 



Jan. 


[8 


Sol 


in Aquario. Jul. 


18. 


Sol in Leonem. 


Feb. 


J 5- 


Sol 


in Pisce. 


Aug. 


18. 


Sol in Virginem. 


Mar. 


18. 


Sol 


in Ariete. 


Sept. 


T7- 


Sol in Libram. 


An. 


i ; 


Sol 


in Tauro. 


Oct. 


18. 


Sol in Scorpionem. 


1 

May 


18 


Sol 


in Geminos. 


Nov. 


17- 


Sol in Sagittario. 


June 


13 


Sol 


in Cancro. 


Dec. 


18. 


Sol in Capricornu. 



Feb. 7. Verni initium habet dies xci. 

S. Ante istum locum non potest esse xl. 
24. Et si Bissextilis locus. 



Feb. 26. Ante ultimos quinque dies Februarii mensis cele- 

brandus est semper Bissextus. 
Mar. 8. Vltima incensio ii. luna initii. 



Introduction. 



xlvii 



Mar. 22. Sedes /Epactarum. 

,, 24. Concurrentium locus. 

Ap. 5. Infra nunquam accenditur luna Paschalis Martii. 

,, 24. Vltimum Pascha. 

May 9. /Estas habet dies xci. 

,, 15. Primum Pentecosten. 



Jul. 14. Dies Caniculares. 

,, 17. Orius Caniculsc. 

Aug. 7. Autumni initium, dies xci. 

Nov. 2. v. Embolismus. 

,, 7. Iliemps initium habct dies xcii. 

Dec. 4. iiii. Embolismus. 



April 26. ix. /Egyptiorum mensis, Pascho. 
June 25. xi. /Egyptius mensis, Epichi. 



It is to be observed that these entries are imperfect and to a certain extent incorrect. 
Five of the seven Embolismi, required to mark the seven intercalary months in the cycle of 
nineteen years, are omitted, viz. those numbered i, ii, iii, vi, vii. May 15 is not the first day 
on which the Feast of Pentecost can fall ( = May 10), but the day on which it would fall if Easter 
fell, as it is represented as falling, on March 27. 

(c} The names of four Egyptian months are entered, viz. : 

Sep. 28. ii. Mensis ./^Egyptiorum, Faoni. 
Nov. 27. iiii. /Egyptius mensis, Choeas. 

And of one Greek month : 

June 4. Initium mensis Desii secundum Grecos. 

The Dies v^Egyptiaci are not noted. 

(d] Four Old Testament saints are commemorated : 

June 14. Heliseus Propheta. i Aug. i. Passio Machabeorum. 

Jul. 5. Esaias Propheta. Dec. 29. Hierosolimis Dauid magni Regis. 

Two events of which there is record in the Old Testament : 

Mar. 17. Primus dies seculi. | Ap. 29. Egressio Noe de area. 

Three events of which there is record in the New Testament : 

Feb. 15. Diabolus recessit a Domino. 

(This was an important day to mark in an Anglo-Saxon Kalendar, as it was one of the 
few days ordered by King Alfred to be observed as holidays by all freemen 1 .) 

Mar. 27. Resurrectio Domini. | May 5. Ascensio Domini. 

These entries must not be taken as indicating the date of the occurrence of Easter and 
Ascension Day in the year in which the Kalendar was written, and so as affording some clue to 
its date. They are supposed both here, and generally in Western Kalendars, to supply the 
actual date of the Resurrection, etc., as facts recorded in the Gospel narrative. 

(e] Five Octaves are inserted : 



Jan. 13. Octave of the Epiphany. 

28. ,, St. Agnes. 

Jul. 6. ,, the Apostles. 



(/) And seven Vigils : 



June 23. Vigil of St. John Baptist. 

28. SS. Peter and Paul. 
Sept. 20. St. Matthew. 
Oct. 27. SS. Simon and Jude. 



Aug. 17. Octave of St. Lawrence. 
Dec. 7. ,, St. Andrew. 



Oct. 31. Vigil of All Saints. 
Nov. 29. St. Andrew. 
Dec. 24. Christmas. 



27. Exclusive of commemorations of persons and events connected with the Old and 
New Testaments, there are 250 festivals marked in Leofric B commemorating some 340 separate 



1 The other days were St. Gregory, March 12; SS. Peter and 
Paul, June 29 ; All Saints , Nov. i ; twelve days at Christmas ; 
seven days before and after Easter ; seven days before St. Mary s 



Feast in Harvest, = Aug. 15; the four Ember Wednesdays. 
Thorpe, B., Ancient Laws, i. 93. 



I 



Introduction. 



28. The following Festivals and Commemorations have been added to the original Kalendar 
in various later handwritings of the tenth and eleventh centuries : 



Day 



in Kalcndar 

Feb. 13. 
M arch i . 

1 8. 

April 19. 

28. 



May 
July 

Aug. 
Sep. 

Oct. 
Nov. 



[9 
16 



i 

6. 
13- 

25 



6 



Name. 

S. Eormenhildre. 
S. Devvi Episc. C onf. 
S. Albini Episc. Conf. 
Sci. Eadvvardi Regis et Mart. 
S. rElphcagi Archiepisc. et Mart. 
Eodem die ordinal us fuit Leofricus Episc. 
8. Wynwaloci Confessoris. 
At the foot offol. 40!) [April i i] > 
S. Leonis Paprc et Conf. \ 

S. Athanasii Episc. et C onf. 
Depositio Dunslani Archiepisc. 
Eustachii. 
Minulfi. 
Gundulfi. 
Seruacii. 
Bertini Conf. 
Ad uincula S. Petri. 
8. Afre Mart. 
8. Egidii Abbatis. 



Ordinatio beati Cregorii Papa. . 

S. Fidis Virg. et Mart. 

8. Giraldi Conf. 

8. Maglorii Episc. 

Bartholomei Translatio. 

8. Eustachii cum sociis. 

lu.sti Mart. 

8. /Erchi Conf. 

8. Melanii Episc. Conf. 

Saturnini Mart. 

8. Nicholai. 

8. Lazari Episc. et Mart. 



Description. 
Abbess of Ely. 
Bishop of 8t. David s. 
Bishop of Angers. 
King of England. 
Archbishop of Canterbury. 
Consecrated to the 8ee of Crediton. 
Abbot of Landenechum or Tauracum in Brittany. 



Bishop of Rome. f 461 . 

Bishop of Alexandria. 1*373- 

Archbishop of Canterbury. t 988. 

Abbot of Luxeuil [usually March 29]. t 625. 

= Monulf, Bishop of Maestricht. f c. 600. 

Bishop of Maestricht. t c. 700. 

Bishop of Maestricht [usually May 13]. f 384. 

A Belgian Abbot [usually May 29 1 . Uncertain. 

A festival instituted at Rome in the 5th century. 

Martyr at Augsburg in Bavaria. 

Abbot in Provence. 

Consecration as Bishop of Rome in A. n. 590, com 
memorated in the original Kalendar on March 30. 

Virgin, Mart, at Agen in Aquitaine. t 287. 

Count at Aurillac in Auvergne. "* 909. 

A Welshman, Bishop of Dol in Brittany. f c. 586. 

In 508, by order of the Emperor Anastasius. 

Martyrs at Rome [usually on Sep. 20]. f 1 18. 

Martyr at Trieste. t 303. 

Bishop of Slane in Ireland. t 513. 

Bishop of Rennes in France [in Roman Kalendar on 
[an. 6]. His relics were at Glastonbury. William 
of Malmesbury, 1 >e Antiq. Glaston. Eccles., Hcarne s 
edit. p. 29. 

Bishop of Toulouse. t c - 2 5- 

Dec. 6. 8. Nicholai. [Arch]bishop of Myra. 4th cent. 

Legendary first Bishop of Marseilles. 

There are twenty-eight names of saints in this list. Five of them are connected with the 
Celtic Church (including Brittany) ; four with the Anglo-Saxon Church ; eleven with the Church 
of France ; and six of the remaining eight arc those of saints usually found in early Western 
Martyrologies, with the Ordination of St. Gregory (Sept. 4), and the Translation of St. Bartho 
lomew (Oct. 25). 

29. The following obits are also marked in the Kalendar by various later scribes. They 
have been identified where possible : 



Date. 

f c. 700. 
t 601. 
t 549- 
t97. 

I 101 2. 
1046. 

6th cent. 



Jan. 31. 

Feb. 10. 

T 3- 

16. 
19- 

April 3. 



June 26. 
Aug. 29. 



Obiit JE? 

Obiit Leofricus Episcopus. 

Obitus Godonis iuuenis Presbyteri. 

Obiit Brihtricus Decanus. 
Hie obiit Lifingus Episcopus. 

Hie obiit Byrhtric. 



Obitus Eadrici Sacerdotis. 
1 Obitus ^Elfwini Episcopi. 



First Bishop of Exeter. 

Godo Presbyter occurs in the Exon. Domesday as tenant T.R. E. 
(1066) of Bichetone = Bickingtou in Teignbridge hundred. 

Not identified. See April 3. 

Predecessor of Leofric as Bishop of Crediton. 
Another Living was Bishop of Wells 999-1012. 

A person of this name is mentioned as manumitting on fol. Sab. 
p. 6. There is much confusion between the names of Byrhtric, 
Birhtric, Brictric, etc. There does not seem to be any clue for 
identifying the Byrhtric whose obit is entered here with any of 
the Brictrics holding land T. R. E. 

Bishop of Wells. 



t 1072. 



f- 1046. 



f 99 8. 



Introduction. 



Day in 

Calendar 
Sep. 



NOT. 



Dec. 



9- 

12. 

27. 
2. 

9- 
ii. 

22. 

16. 



Name, 

Obitus Willelmi Senioris Regis. 
Obitus Segiuce. 
Obitus Mahthildrc. 
Obitus yKlwoldi Monachi. 
Obitus Eadulfi Episcopi. 
Obitus Landberti piissimi Regis. 
Obitus Ordlaui Laici. 
Hie obiit Ordulfus. 



Description , / ;#/, 

William the Conqueror. j- Io ^- 

Not identified. 

Wife of William the Conqueror. -t- 1083. 

Not identified. 

First Bishop of Crediton, 909-934. -j- 07,4 

King of Italy, Emperor of the Romans. )- uo8. 

Not identified. 

Ordulf or Edulf was the name of the giant son of Earl j 
Ordgar. Dugdale, Baronage, i. 12. lie signs from 975-1005. 
Several persons of this name held land. The signature of an 
Ordulf Minister occurs at the end of a charter of Kthelred, 
A. 1x994, Kemble, Cod. Diplom. iii. 278; and again among 
the witnesses to the charter of Edward the Confessor transfer 
ring the see of Crediton to Exeter, A. L). 1050. Dugdale, 
Monast. ii. 537; II. and S. i. 695. 
Hie obiit /Elfwerdus Sacerdos. Not identified. 

There are also the following obits entered on the margin opposite certain years in the 
Paschal Tables, on fol. 53 a. p. 50 : 



Date. 
A. D. 976. 

979- 
985- 
988. 

,-, 99- 
99 2 - 
994- 



Name. 

Obitus Eadgari Regis. 
Hie interemtus est rex Eaclweardus. 
Depositio Adelwoldi Episcopi. 
Obitus Archipresulis Dunstani. 
Hie /Ej>elgar Episcopus obiit. 
Obitus Osvvaldi Archiepiscopi. 
Depositio Sigerici Archiepiscopi. 



Description . 
King of England. 
King of England. 
Ethel wold, Bishop of Winchester. 
Archbishop of Canterbury. 
Archbishop of Canterbury. 
Archbishop of York. 
Siric, Archbishop of Canterbury. 



30. Omissions. Hardly any two MS. Kalendars of early date are exactly alike, but 
among the notable omissions in Leofric B are the following: 

o 





3 




















13 x 


















C/3 


i^ 







jl 


:^: 


r >> 









c3 "a 


s 


>- 


^ 




x >-, 


x 5 


S J 


- b 






- r^ 


. 


O ri 


<^ 3 




T" 


^ ^ 


Omitted in the Leofric Kalendar. 


lO M U 

i-S <u - n 


CN fi 

CN OJ 

tn 
.5 ^ 


c 

o u 


^ 
"6 


| 


. o 
lu 73 


H 


g S 


















2- 1 K 




^ O 1 i ;>, 


^^ 
<u 


o.s 


fl S 


^ S 


> I 


P 


3 <U 
O > 




^ ^ [3 


M 




w 


u 


o W 




"S 




f " 










(J 








en 


















March 19. St. Joseph. 






* 








* 




* 


June ii. St. Barnabas. 


* 




* 


* 


* 


* 


* 


* 


* 


July 22. St. Mary Magdalene. 


* 




* 


* 


* 


* 


* 


* 


May 26. Ven. Bede f 735. 






* 








* 




July 2. St. Swithun f862. 


* 




# 




* 




* 





An asterisk is placed where the name occurs in other MSS. 
g 2 



Hi Introduction. 

St. Swithun is usually honoured, as in the Anglo-Saxon Missal at Rouen, with three festivals, 
July 2, the Deposition ; July 15, the Translation; Oct. 30, the Ordination. Bede is mentioned on 
fol. 54 a, but did not early obtain a place in the Kalenclar 1 . Other names, constantly found 
in later English Kalendars, arc necessarily absent from an early tenth-century MS. like 
Leofric B, e.g. Nov. 20. Edmund, King and Martyr, t 870 ; March 18, Edward, King and Martyr. 
-1-978; Aug. I, St. Ethclwold, Bishop, t9<^4; May 19, St. Dunstan, Archbishop, f9 88 5 April. 19. 
St. Alphage, Archbishop, t 1012, etc. 

There are no local Dedicationes Ecclcsirc connected with England. The commemoration on 
May 13 refers to the dedication of the Pantheon at Rome to the B.V. M. by Pope Boniface IV. 
608-615. 

31. The following features are worthy of separate notice, as connected with the antiquity 

of the Kalendar : 

Jan. 10. St. Paul the hermit is commemorated here in all the above Kalendars, instead of 
on Jan. 15, to which date his commemoration has been shifted since the sixteenth century. 

April 4. St. Ambrose is commemorated on April 4, the day of his death, in Anglo-Saxon 
Kalendars, and in the Sarum, York, and Hereford Uses, instead of on Dec. 7, the day of his 
ordination, as in the Roman Martyrology and Missal. 

July 3. St. Martin. This day of his Ordination and Translation is marked in lieu of his 
Deposition on Nov. IT, in most Anglo-Saxon Kalendars; but in addition to it in Galba, A. xiii ; 
Vitell. E. xviii ; Tib. D. xxvii, and in the Uses of Sarum, York, and Hereford. This is not in the 
present Roman Kalenclar. 

Sep. 24. Conception of St. John. This festival is frequent in Anglo-Saxon Kalendars, e.g. 
Jun. 99; Digby, 63; Douce, 296; Galba, A. xviii; Vitell. E. xviii. It docs not occur in the later 
Uses of Sarum. York, Hereford, or in the Roman Missal. 

June 3. St. Thomas the Apostle is not commemorated on this day in any of the above MSS. 
or in later Uses. 

June 13. St. Bartholomew. This day is marked as his Nativity in the Martyrology of 
St. Jerome, but it docs not occur in any of the above MSS. or later Uses. His translation is 
entered against Oct. 25, by a later hand. 

July i. St. Jude. This is the day of his Passion in the Persian Kalendar, but it is not 
marked in any of the above MSS. or later Uses. 

The paucity of Octaves is to be noted, especially the absence of the Octave of the 
Assumption of the B.V. M. which was instituted by Leo IV, in 847-; also the paucity of Vigils 3 . 
Vigils of all Feasts of St. Mary and the Apostles, except SS. Philip and James, were ordered 
to be observed in England by a Witenagcmot held under Ethelred in ioo8 4 . They arc ordered 
again in the laws of Edward the Confessor, the Vigils of St. John Baptist, St. Michael, All Saints, 
and the patron saint being added to the list of names 5 . 

Numerous and elaborate tables of calculation precede and follow the Kalendar, which have 
an astronomical rather than a liturgical importance. Their nature is briefly indicated in the table of 
contents. A few notes have been appended explaining some of the abbreviations employed in the 
text. The tables on fols. 53 a, 57 a, pp. 50, 56, and the obits on fol. 53 a, p. 50, arc of great use in 
helping to fix the date of the MS. 

32. Date of Leofric B. Apart from the character of its palaeography, and ornamentation, 

1 This omission tells against William of Malmesbury s state- 2 Page xlvii. s Ib. 

ment that Bede s relics were at Glastonbury. De Antiq. Glas. * Thorpe, B., Ancient Laws, i. 321. 

Eccles., Hearne s edit. (Adam de Domerham) p. 29. Ib. p. 443. 



Introduction. liii 



the date of a kalendar must be fixed between the elate of the last saint entered prima 
and a date indicated by the character of its later obits. The latest saint commemorated in 
the original Kalendar is St. Boniface, who died in 755 (June 5). The obits, so far as their 
dates can be ascertained, cover a period from the death of King Edgar in 976 (p. 50). to the 
death of William the Conqueror in 1087. The one exception is the obit of Kadulf first 
Bishop of Crediton, who died in 934 (p. 33) ; but its insertion may be an afterthought and 
due to the same hand which inserted the obit of /Elfwin, Bishop of Wells, on p. 30 (t 998). 
A list of other non-contemporaneous additions to the kalendar has been given on p. 1. 

The tables for finding the date of Easter Day (p. 50) range from 969-1006. comprising 
the fifty-second and fifty-third of the Dionysian cycles of nineteen years, acquaintance with 
which was popularized in England by Bcde l . One or more of these cycles was often appended 
to a kalendar in its entirety 2 . There is no certain ground for assigning the date of the writing 
to the first year, but there are reasonable grounds for assigning it to one of the years, and 
probably to one of the earlier years, in the first cycle. 

Another and less usual table on p. 56 gives the number of weeks and days which 
elapsed between Christmas Day and Ash Wednesday, from A. D. 979 to A. D. ion. 

Taking all these foregoing facts into consideration we may assign the latter part of the tenth 
century as the date of Leofric B. 

33. Locality of Leofric B. In addition to the unmistakeably Anglo-Saxon character of 
its handwriting and ornamentation, the English character of this Kalendar is proved by (a) the 
saints whom it commemorates :>> , (/;) by the illustrious persons whose obits it records 4 , and (c) 
by the following entry on p. 53 : 

Haic sunt ieiunia que sanctus Gregorius genti Anglorum predicare precepit/ 

But it can be localized more narrowly, and for this purpose we must confine our attention 
to the original handwriting and leave out of sight later entries and obits, which were inserted 
after the kalendar had been taken to Crediton or Exeter. 

It certainly was written in the province of Canterbury and not in that of York. 

Three Archbishops of Canterbury are commemorated, as such : 

April 24, Mellitus ; May 26, Augustine; September 19, Theodore. 

Two bishops are commemorated who can claim connection with the See of York ; but the 
first appears expressly, and the second probably, in virtue of connection with a southern See : 

October 10. Paulinus. Bishop of Rochester; October 12, Wilfrid, Converter of Sussex. 

The connection of Samson (June 28) with York is legendary. 

The names of one northern bishop and two northern abbots appear, but the second and 
third expressly, and the first probably, in connection with a southern monastery, viz. : 

Jan. 12. Dencdict, First Abbot of \Yearmouth. | Aug. 31. Aidan, Bishop of Lindisfarne, in Glrestonia. 

Sep. 25. Ceolfrith, Second Abbot of Wearmouth. in Glrcstonia. 

William of Malmesbury, or the author who passes under his name, states that abbot Tica brought the 
relics of these saints, along with others, to Glastonbury in 704 5 . We have thus, incidentally, a partial 
tenth-century corroboration of one of the many wonderful stories told in later times about Glastonbury. 
Two more northern bishops of wide fame are added : 

March 2. Chad, Bishop of Lichfield. March 20. Cuthbert, Bishop of Lindisfarne. 

The remaining saints connected with the Anglo-Saxon Church are from mid or south 
England, viz. : 



1 Inter opera dubia. Migne, Bib. Pat. Lat. xc. 843. 3 Page xlix. * Pages 1-li. 

a The same cycles occur in Sarum MS. Psalter, No. 150. > De Antiq. Glaston. Eccles., Hearne s edit. p. 29. 



liv 



Introduction, 



April 1 1. Guthlac of Croyland. I June 23. Etheldreda of Ely. 

Tune 5. Boniface (Winfrid). Oct. n. Ethelburga of Barking. 

The following saints of the Celtic Church are also found : 

c. June 28. Samson of Brittany. 

6. Aug. 24. Patrick, senior, of Ireland and Gias- 

tonbury. 

7. 31. Aidan, of North Britain, 



r. Jan. 29. Gildas, of Britain. 

2. Feb. i. Bridget, of Ireland. 

3. March r/. Patrick, of Ireland. 

4. June 22. Alban of Britain. 



Of this list, tradition says that (i) Gildas lived at Glastonbury 1 ; (2) St. Bridget visited 
there - ; (3) Patrick was its first abbot 3 ; (4) St. Aidan s relics were translated thither 4 . In 
addition to which Paulinus, Bishop of Rochester (Oct. 10), is said to have adorned its church " . 

The evidence tends to the conclusion that the kalcndar is to be connected with the monastery 
of Glastonbury in the diocese of Wells. 

There is no localizing connection with any other diocese, and, in the case of several adjoining 
or neighbouring dioceses, the absence of names indicating such connection almost amounts to 
a negative proof. It can hardly have belonged to the diocese of Ramsbury without mention 
of Aldhelm as Abbot of Malmesbury ; or to that of Shcrbornc without mention of Aldhelm as 
its bishop ; or to that of Dorchester without mention of Birinus ; or to that of Winchester without 
mention of St. Swithun ; while the references connecting it with the diocese of Crediton arc 
all of later date (i . 

It is impossible to fix the exact date at which it left its first home, to become eventually 
the property of Lcofric, and be bound up by him along with his Arras Sacramentary. 

It should be added that among the home bishops whose obits or commemorations have 
been added by later hands are : 

Archbishop of Canterbury. 



Foil 41 a, 53 a. 


Dunstan 7 , Mav 19. 
/Kthelgar 7 , page 50, 
Sigcric 7 , ,, 


Fol. 40 b. 
Fol. 53 a. 


Alphage, Apr. 19. 
Oswald, page 50. 
/Kthelwold, ,, 


Fol. 44 a. 
Fol. 40 a. 
Fol. 39 b. 
Fol. 42 b. 


F.adulf, Nov. 9. 
l.il mg 7 , Mar. 19. 
Leofric, Feb. 10. 
/"Klfwin, Aug. 29. 


And the Celtic bishops : 


Fol. 40 a. 
Fol. 43 b. 
Fol. 44 a. 


David, Mar. i. 
Maglorius, Oct. 25. 
/Krchus, Nov. 2. 



Archbishop of York. 

Bishop of Winchester. 

Bishop of Crediton. 

Bishop of Crediton [or Bishop of Wells, f 1012]. 

Bishop of Crediton, afterwards of Exeter. 

Bishop of Wells. 



t 9 88. 



t994- 

f 1012. 

t99- - 
t9 8 5- 
1 934- 
t 1046. 
f 1072. 
t 99 8. 



Bishop of St. David s in Wales. f 60 1. 

Bishop of Dol in Brittany. f c. 586. 

Bishop of Slane in Ireland. f 513. 

The insertion of this last name is curious. Possibly as a friend of St. Patrick and St. Bridget 
he had some mythical connection with Glastonbury. The preponderance of French or 
Lotharingian saints among the continental names of saints in this supplementary list s , suggests 
that many of the additions are due to Leofric himself or his companions. Three bishops 
of Maestricht are added on July 16, to a kalcndar which already contained the names of two 
bishops of that See, viz. in the original kalendar : 

Feb. 6. Amandus. Bishop of Maestricht. 1 684. | Sep. 17, Lambert. Bishop of Maestricht. f 709. 

Amomr the later entries : 



Julyi6. Monulf. Bishop of Maestricht. f c. 600. | July 1 6. Gundulf. Bishop of Maestricht. 

July 1 6. Servacius. Bishop of Maestricht. f 384. 



0.700. 



1 De Antiq. Glaston. Eccles., Hearne s edit, of Adam de Do- 
merham, p. 18. 

2 Ib. p. 23. 3 Ib. p. 103. 4 Ib. p. 29. 5 Ib. p. 28. 
6 Compare the map in Freeman s Norman Conquest, ii. 83. 



7 These three Archbishops of Canterbury, and Living, Bishop 
of Crediton, were monks of Glastonbury, according to William 
of Malmesbury. De Antiq. Glaston. Eccles., Hearne s edit. 
pp. 92, 94. 8 p a g e i 



Introtructton. 



lv 



34. The third part of the Missal consists of a large quantity of miscellaneous material 
chiefly liturgical, which, for convenience sake, is here grouped together under the title of Leofric C 
The greater part of it lies together at the beginning and close of the volume, other portions 
being scattered up and down the volume in a way already described . 

It occupies eighty-six leaves of vellum, arranged in gatherings of eight leaves, not signed 2 , 
for the most part of a finer and whiter skin than that employed in A. In many instances" spare 
pages or parts of pages of A have been covered by collects or benedictions, in one of the later 
hands (245 b, 276 b), the older writing being in a few instances erased for the purpose (274 a 
278 b). 

Nearly thirty different handwritings may be distinguished, most of them of a thoroughly 
Knglish character, but the partly Lombardic type of letters which appears occasionally may betray 
one of the foreign attendants of Bishop Leofric . There arc no proofs that any one of them 
s in the handwriting of Leofric himself; but if we should expect to detect it anywhere, it would 
be in the case of such a Missa as the Missa propria pro episcopo (p. 20), which, by whomsoever 
written, can only have been composed and used by a Bishop of Lxeter. 

^ 35. Ornamentation. All titles and rubrics are written in red, the former in small rustic 
capitals. The initial letters vary from half an inch to an inch in height. On and after fol. 18 a, 
the first, third, fifth, etc., are light red, the intervening letters being light blue or light green! 
The same quality and shade of paint may be seen in the other MSS. which were once presented 
by Leofric to Exeter, and are now in the Bodleian Library 4 . The Amens on fol. 33 b are 
written in red. The last few pages are unfinished, the coloured initial letters ceasing to appear 
from the bottom of fol. 37 5 a. 

36. Contents of C. Masses are provided in C for : 



Fol. 7 b. 
3 a - 
34 *. 
36 b. 

59 a - 
2=j8 a. 
258 b. 
260 b. 
264 a. 

34 a - 
c-6 4 b. 

339 b. 
341 a. 
34 2 b. 
343 b. 
365 b. 

37 2 b. 

373 b. 

374 a. 

375 a. 
375 a. 

375 b. 

37 6 a. 
376b. 

377 a. 



t St. Michael. 

* St. Nicholas. 

t St. John Bapt., primo mane. 

* St. Giles. 

t Oct. of St. Andrew. 

f SS. Abdon and Sonncn. 

t St. Cuthbert. 

f SS. Dionisius, Rusticus, etc. 

f All Saints. 

f Invention of St. Stephen. 

St. Alary Magd. 

Oct. of St. Alary ad Marlyres. 
t St. Alban. 

f Translation of St. Martin, 
f St. Mary ad Martyres. 
f Conception of St. John Bapt. 
f Ordination of St. Gregory. 

Conception of St. Mary. 

Oct. of St. Martin, 
t Oct. of St. Andrew. 

* St. Faith. 

* St. Peter ad Vincula. 

t St. Augustine [of Hippo]. 
St. Lazarus. 





Sep. 


29. 


Different from the Mass in A (fol 


194 a). 




Dec. 


6. 


Not in A. 






June 


24. 


In A (fol. 175 a). 






Sep. 


i. 


Not in A. 






Dec. 


7- 


Not in A. 






July 


30. 


Preface only. Not in A. 






March 


20. 


Not in A. 






Oct. 


9- 


1 Afferent from the Mass in A (fol. 


J95a). 




Nov. 


i. 


Different from the Mass in A (fol. 


198 a). 




Aug. 


3 (bis). 


1 Neither of these Masses are in A. They 
( have only one Postcom. in common. 




July 


23- 


Not in A. 






Aug. 


22. 


Not in A. The Mass is of the Assumption. 




June 


22. 


Not in A. 






Jiy 


4- 


Not in A. 






May 


13- 


Different from the Mass in A (fol. 


172 a). 




Sep. 


24. 


Not in A. 






March 29. 


Not in A. 






Dec. 


8. 


Not in A. 






Nov. 


20. 


Not in A. 






Dec. 


7- 


Not in A. 






Oct. 


6. 


Not in A. 






Aug. 


i. 


Preface only. Not in A. 






,, 


28. 


Not in A. 






Dec. 


18. 


Not in A. 





1 See the table on p. xxvii. 

a Two of the gatherings contain ten leaves, one four leaves 
(folios 34-37). 



by a later English hand, and must be included under Leo 
fric C. 

4 Page xxiii. There are no green initial letters in A and B. 



" . - 1 u y c **ui. mere aie no green initial leners in /A. anu r>. 

E.g. folios 267 b, 274 a b, 276 b, 2773. The marginal They appear in C only, and are said not to have been used 
entries of Epistles, Gospels, and Sequences in A were added before the eleventh century. 



Ivi Introduction. 

Festivals to which a f is prefixed arc entered prima manu in the kalendar (B). 

* sccunda 

Those to which no mark is prefixed are not in the kalendar at all. 

With the single exception of the Mass for St. John the Baptist s Day, which is probably an 
accidental repetition, the above list is supplementary to Lcofric A, and includes chiefly feasts 
of much popularity in England, or a feast like the Conception of St. Mary (Dec. i), instituted 
after Leofric A was written. 

There are also thirty-four Common or Votive Masses, and a large number of isolated Collects, 
Benedictions, Prefaces, Apologia; Sacerdotis, etc., with full offices and ritual for Palm Sunday, 
Maundy Thursday, and Good Friday (fols. 34^^-364 a). 

37. Date of Lcofric C. The colophon (fol. i), entries of manumissions of slaves (pp. i, 5, (5, 269), 
statements about the transfer of the see from Crcditon, etc. (p. 2), the list of relics (p. 3), the 
Mass for a bishop (p. 20), connect this part of the volume with Devon and Cornwall, partly 
before, partly during, the episcopate of Lcofric, 1050-72, but the document on fol. 2 a was 
evidently written after his death. 

Other general indications of an eleventh-century date, or at least of a later date than that 
of A, may be pointed out. 

(a) The use of Sequences, which arc introduced on seven occasions : 
Feria .11. in albis. Cajlica resonent, fol. 117 a. 
.III. Mater scquentiarum, fol. n/a 1 . 

.IV. Claris uocibus, fol. n8a. 

,, .VI. Lira, fol. 119 b. 

Sabbato Omnes sancti, fol. 120 a. 

S. Mariae Magd. Scalam ad celos, fol. 339 b. 
Ccena Domini. Audi, index, fol. 354 a. 

The invention of Sequences is referred to Notker a monk of St. Gall in 880. In the next 
century they were introduced into England, where their use became so popular that it is a matter 
of surprise that only seven have found their way into the Lcofric Missal ~. 

(/;) The Masses in C assume in many cases the complete fcrm of Masses as contained in 
a modern Plenary Missal, instead of the limited shape found in A, and in older Sacramcntaries 
(pp. 10, 252, etc.). 

(c) The Mass for the Conception of the B. V. M., on p. 268, implies a date later than the 
institution of that festival in 1067 ?J . 

(d] The prayers for royalty include the following expressions : 

1. A benediction for a childless king: 

Da de lumbis eius sobolem regnaturam (p. 9). 

2. A prayer for all estates includes 

Regem nostrum et reginam nostram (p. 12). 

3. A Missa pro Rcgina occurs on p. 20. 



1 Pangamus Crcatoris atque Redemptoris. Fer. ii. Paschatis. Bodleian Library, MS. 775. Surtces Society, vol. Ix. p. 283. 

B. Notkeri tituli Mater. Titulus Mater designat festiuitatem Dr. Rock quotes a passage from a Paris MS. (without press 

Paschalem, ceterum quasi Matrem ct Dominam. Et commemo- mark or date), which attributes their invention to Alcuin, f 804, 

rat ipse Notkerus carmen supra scriptum in Epistola sequentiis and their introduction into the Service to Adrian II, 867-872. 

suis pnefixa. Daniel, H. A., Thesaur. Hymnol. v. 52. This (Church of our Fathers, vol. iii. part ii. pp. 22-24.) 
same Sequence is described by F. J. Mone as mit Neumen und 3 This Festival did not become general and obligatory till 

der Melodic Mater. Lateinische Hymnen, i. 206. much later. Smith, W., Diet, of Christian Antiq. ii. 1144. 

* Ninety Sequences are contained in an Anglo-Saxon Tropary It occurs in another eleventh-century kalendar. Cott. Tit. 

written during the reign of Ethelred (978-1016), now in the D. xxvii. 



Introduction. Ivii 

4. The English Litany on p. 205 includes the petition : 

Ut rcgcm Anglorum et cxcrcitum eius conseruare digncris. 

.5. The expressions rcgi nostro atquc rcginaj, rex nostcr et rcgina/ etc., occur in a Mass 
on p. 251. 

6. On p. 267 there is a Missa pro regc uel pro regina, in which prayer is offered for 

Regem nostrum famulamque tuam gregem [ = reginam]. 

To these we must add the alterations introduced by the eleventh-century English hand 
into the older text of A, viz. in the Missa pro rcgibus, on fol. 216 b, where the plural, reges, 
is throughout changed to the singular, rex, and Romanum into Christianum ; and in a 
Missa pro amico on fol. 23 1 b, where rex noster famulaque tua regina is twice inserted 
between the lines. 

There is a marked difference between this phraseology and that which has been quoted as 
occurring in A 1 . The mention of a king and queen only, and the implication that they are 
childless, point to Lcofric s great friend and patron Edward the Confessor and his wife 
Queen Edith. 

38. Locality of Lcofric C. In addition to the indisputable palajographical evidence and 
to the above allusions to English royalty, a few more evidences of the Anglican character of 
C may be adduced. 

(a) Its list of additional services 2 includes three Masses connected with the British or 
English Church, St. Alban, protomartyr of Britain, f 304 ; St. Cuthbert, Bishop of Lindisfarne, 
1 685 ; and the ordination of St. Gregory (March 29} ; while strong Gallican influence is still 
visible in the addition of St. Giles (Sept. i) ; the Translation (July 4), and the Octave (Nov. 20), 
of St. Martin; SS. Dionysius, Rusticus, Eleutherius (Oct. 9), St. Lazarus, legendarily connected 
with Marseilles (Aug. 18). 

(b} The mention of St. Peter and St. Swithun in the next passage appears to point to both 
Exeter and Winchester: 

Familiam beatissime Dei genitricis Marine, necnon et sancti Petri apostoli, atque sancti 
Swithuni confessoris Christi . . . custodi (p. 12). 

Another Mass includes expressions which prove that it can only have been used at Exeter, 
and that it was composed by or for Bishop Leofric himself. They are part of a Missa propria 
pro Episcopo, on p. 20. 

In the Collect: 

Quique me famulum tuum .ill. non meis mcritis, sed dono tuze gratis, pontificali cathedra 
Exoniensium sublimasti . . . 

In the Secreta: 

... me famulum tuum, quern Exoniensium uoluisti esse antistitem, et populorum, qucm 
institucndum lege preceptorum tuorum mihi commendasti, hac sacri mysterii oblatione a pec- 
catis emunda . . . 

In the Postcommunion : 

Inploro, Dominc Deus, ut me famulum tuum quern sancte Exoniensi aecclesiae prccsse 
uoluisti, et agnos tuos quos tibi ex uniu.ersali a^cclesia specialius electos, mihi nutriendos 
commisisti . . . 

39. The very full offices for Palm Sunday, Maundy Thursday, and Good Friday, pp. 255- 
262, are of a foreign stamp. They are of Roman origin, modified perhaps in Lotharingia, and 
introduced by Leofric into England. The office for blessing palms opens with this statement : 

1 Page xlii. 2 p age j v 



Iviii Introduction. 

Sabbato ante palmas Domnus Papa clcmosinam dat 1 . The Roman stations are named: Ad 
sanctam Mariam maiorcm, Ad Lateranos, etc. V At the same time there arc indications that 
the Roman Ritual was foreign to and different from the Ritual of the Church for which this 
part of the Missal was written. Such arc the order that seven lamps are to be lit at 1 1 a.m. 
on Good Friday, or two altar candles as the Ordo Romanus enjoins : 

. . . illuminentur lampades vii, uel ut alius orclo precipit, id est, Romanus, illuminentur duas 
inde candelai ad ministerium ad altare ubi officium agitur 3 . 

The mention that it is the custom of the Roman Church to extinguish all lights between 
noon and 3 p. m. on Good Friday : 

Notandum uero est quia in Romana ecclcsia cxtinguitur totus ignis in hac feria, hora scxta. 
et rcaccenditur hora nona 4 . 

The only allusions in the Leofric Missal to ecclesiastical colours are found here in the direction 
that casube nigrre are to be worn on Maundy Thursday r> , and ucstes quadragesimales, scilicet 
planetae fusca;, on Good Friday . 

Among points worthy of notice is an order for the stealthy removal of a linen cloth from 
under the Gospel Book on the altar during the recital of the Passion on Good Friday, and 
for the rending asunder of two linen cloths placed on the altar for that purpose at the 
words Partiti sunt ucstimenta 7 . 

40. Besides its liturgical offices Leofric C contains various documents of a miscellaneous 
character, of some of which it is necessary to give a short description. 

41. Anglo-Saxon entries of manumissions of serfs occur on fols. i ab, 8 ab, 377 b. Those on 
fols. lab and 377 b have been printed more than once; the most recent and accurate reprint, together 
with a translation, being found in Haddan and Stubbs Councils and Ecclesiastical Documents 8 . 
They are, as to handwriting, of the same date, and may be assigned, on internal evidence, to the 
reign of Edward the Confessor (1042-66) . Those on fol. 8 ab were printed by Mr. J. B. Davidson 
as an Appendix to a Paper on Anglo-Saxon Boundaries, read before the Devonshire Association 
for the Advancement of Science, vol. viii. 1876, p. 417. As that volume is not easily accessible, 
and as the text as given here (pp. 5-6) has been added to in some points, and differs in others 
from the readings of Mr. Davidson, a translation is appended : 

(Fol. a). * freed Hunu at Ocmundtun 10 on Midsummer s mass even, for *, at four cross roads 
in witness of Brown, mass-priest, and of all the priests. 

+ Birhtric freed Hroda at Coryton 11 on * * after the mass -day of Pentecost, in * * * 
priests, and of all the priests of the convent there, and of * priest. 

(Fol. 8 b.) + These arc the names of the men who were freed for Ordgar at Bradstone 12 , where 
he lay sick, that is Cynsie from Liwton 13 , and Godchild of Lambourn u , and Leofric of Sourton l: \ 

1 Page 255. 2 Page 262. n Coryton, a parish in the hundred of Lifton, near Tavistock 

;i Page 261. * Page 261. in South-west Devon. 

5 Page 261. 6 Page 261. la Bradstone, a parish in the hundred of Lifton, about eight 

7 Page 261. Compare the direction in the Sarum Missal, miles from Tavistock in South-west Devon. 

P- 3 2 3- There is a certain resemblance between these offices 13 = Lifton, a parish about four miles from Tavistock in South- 

and the Ordo Romanus printed by Hittorpius, which cannot be west Devon. 

earlier than the time of Charlemagne, and seems to be a com- " = Lamerton, a parish in the hundred of Lifton, near Ta- 

potind of various Uses, based upon an older Ordo, and drawn up vistock in South-west Devon, the town on the Lambourn 

for some French or German cathedral ; Dr. Rock says, without stream. There is also a hamlet called Lambourn in the parish 

giving any reasons, for that of Cologne. Church of our Fathers, of Perranzabuloe in Cornwall. The manor of Lambourn, 

vol. iii. part ii. p. 37. held under Tywarnhaile, belonged to the Lambourns as early 

8 Vol. i. pp. 688-690. as the reign of Henry III (Lysons, D. and S., Magna Britannia, 

9 See the fourth Manumission on page i, col. i. iii. 260-1). 

10 = Okehampton in the hundred of Lifton in South Devon. 15 = Sourton, in the hundred of Lifton in South-west Devon. 



Jntrotmctum. H X 

Dolawinc s son, and Eaclsig of Churchford l , and /Elfgyth of Buckland -, and Small of Ocmundtun", 
and Wifman of Bradstonc 4 , and Byrhflaxl of Trematon 5 , and yElfled of Clymeston ", in witness of 
Wynstan the mass-priest, and Wulfsic of Lambourn 7 , and of all the priests of the convent there, 
and yElfgyth of Sourton*. And thereto is witness Cynsic the priest, and Goda the priest, and 
yElfric the priest, who wrote this writing. This was done at Borslea 1 for Ordgar. 

+ Eadgifu freed /Elfgyth, the daughter of Birhsie, loaf distributor 1 ", at Borslea 1 , at four cross 
roads, in witness of Wynstan the mass-priest, and of Gocla the priest, and of Cynstan Goda s son, 
and of Afa. Birhtric freed /Effa at Coryton ", in witness of Brown the mass-priest, and of Wynstan 
the priest, and of all the priests of the convent there. 

+ Eadgyfu freed Leofrun at Coryton ", for Ordgar, in witness of Brown the mass-priest, and 
of all the priests of the convent there. 

+ Byrhtric freed Ribrost and White on midwinter mass-day at Tiwarhel 12 in witness of Prude 
the mass- priest. 

+ Eadgyfu freed Wulfric at four cross roads, three weeks before midsummer, in witness of 
Byrstan the mass-priest, and of Cynstan, and of the clerk who wrote this. 

4- Eadgyfu freed Wulfwunn on midsummer mass-day, in witness of Wulfnoth the mass-priest, 
and of all the priests of the convent there. 

+ Eadgyfu freed /Ethclgyfu, Wunchild s wife, at four cross roads on the eve of midsummer 
mass-clay at Brrcg i:! , in witness of Brown the mass-priest, and of Wulfnoth the mass-priest, and of 
all the priests of the convent there. 

These entries are important as preserving the names of several otherwise unknown persons and 
places in Devonshire and Cornwall, some of which have a decidedly Celtic ring about them u ; an 
allusion to the occupation of steward 15 ; proof of the existence in Great Britain of a custom, un- 
evidcnced hitherto by any other printed Anglo-Saxon documents, of manumitting serfs at places 
where four cross roads met. The expression on feower wegas occurs in four places 16 . The 
prevalence of such a custom in England has been inferred by Mr. Kemble 17 from its later use in 
England, and from its use among continental Teutonic nations, and the entries in the present 
Missal prove the correctness of his inference. Publicity was secured 1S , and freedom was symbolized 
by the choice of such a locality, and the manumission was entered, in the same w^ay as manumissions 
made before a high altar, in one of the Service-Books of the nearest cathedral or important abbey 
church. Nothing is known of the Priest ^Elfric who states that these entries are in his handwriting 
(sup. line 5). 

1 Xo place of this name is now known to exist. It may be shire Archceological Society in 1876. 
Charford in South Brent. H See note 1 1 p Iviii 

2 There are many Bucklands in Devon. This is probably " =Tywarnhayle, the house on the Saltmarsh, in Perran- 
Buckland Monachorum, four miles from Tavistock in the hundred zabuloe in Cornwall. 

of Roborough. 13 ^Bridgerule in Devon and Cornwall, the Brige of Domes- 

\ Sccnote I0 . P- Iviii. * See note 12, p. Iviii. day, fol. 114 (4), Exon. p. 383; in the hundred of Black Torrington, 

5 Trematon, a manor, village, and castle near Saltash in Corn- adjoining the hundred of Lifton. (Academy, Jan. 21, 1882, p. 45.) 
wal1 - " E.g. Tiwarhel, Trefmeutun, etc. 

= Stoke Climsland, near Callington, in Cornwall. There is 15 hlaf bryttan," (Nos 4). 

a farm called Climson half-a-mile from the parish church. 6 In Xos. (i), (4), (7), (9). 

D. and S. Lysons, Magna Brit. iii. 291. Cliston (Broad Clist) 17 Saxons in England, 1876, vol. i. p. 221. 

near Exeter belonged to Ordulf. T. R. E., but this is too far off. lfi Si qui uelit seruum suum liberum facere . . . ostendat ci 

The place in the text is almost certainly the Clismestone in Corn- Hi/eras uias ct portas, et tradat illi libera arma et gladium. 

wall mentioned in Domesday, p. i. Deinde liber homo efficitur. Laws attributed to Wil. Conq. iii. 

See note 14, p. Iviii. See note 15, p. Iviii. 15. Ancient Laws and Institutes of England, 1840, p. 213. See 

= Bowsleigh, in the parish of Bratton Clovelly in the hundred Leges Henrici I. c. 78, i. Per omnes terras suas de xxx hominibns 

of Lifton in South-west Devon. numeratis xiii manumisit, qucmadinodum eum fors docuit, ut in 

10 I.e. Steward. The word berebrittus, for a distributor of bere quadrivio positi pergereiit quocumque voluissent. Historia Ra- 

(barley) or beor (beer), occurs in The Customs of North Curry, mesiensis, c. xxix. in ilist. Brit. Scriptores op. Thos. Gale Oxon. 

published as an appendix to the Index volume of the Somerset- 1691, p. 407 

h 2 



Ix 



Introduction. 



We may assign the year 970, with some degree of certainty, as the date of this batch of manu 
missions, identifying the Ordgar who is mentioned as manumitting in them, with the Ealdorman 
of Devonshire of that name who died in 971. 

Ordgar was not an uncommon name in the tenth and eleventh centuries, but the 
only other two prominent persons named Ordgar, who might otherwise possibly be the Ordgar 
named in the text, may be dismissed from consideration for the following reasons. Ordgar, whose 
floruit was from 900-926. is certainly too earl} . Ordgar minister, miles, nobilis, who is first 
mentioned in 1031, and who continues to sign down to 1049, is not known to have been connected 
with any of the places named in the text, nor were they the property of any of the Ordgars 
(Orgarus) mentioned more than once in the Exeter Domesday Book as holding land in Devon, 
Somerset, and Oxon in the time of Edward the Confessor. 

On the other hand, there arc the following reasons for identifying the Ordgar of the text with 
the important person variously described as Ealdorman . Dux Domnania: V Comes Domnoni- 
ensis 3 , whose daughter /Elfthryth (Elfrida) married, as second wife, King Edgar, and whose 
gigantic son, Orclulf. Dux Cornubi. e V is reported to have once treated the gates of the city of 
Exeter in the same way as Samson treated those of Gaza r> : 

(<?) Nearly all the places named in the text arc situated cither in West Devon or in Cornwall, 
where the territorial influence of Ealdorman Ordgar is known to have lain. The Devonian places are 
grouped round Tavistock, where Ordgar founded the famous abbey in 961. in which, according to 
one account, he was buried in 971, and which was completed by his son Orclulf in 981. 

(b] According to another tradition, which cannot be traced to a very early source, Ordgar was 
buried at Trcmaton Castle in Cornwall, one of the places mentioned here in these manumissions 
effected for Ordgar 7 . 

(c] The Ordulf whose obit is entered at Dec. 1 6 in the Lcofric kalendar may be the son of 
this Ordgar. The name of Ordgar s wife has not been recorded. It is just possible that we have 
it here in Eadgyfu/ 

(d] These manumissions are entered on an isolated leaf, dislocated from its original position, 
and in an earlier and more faded handwriting than that of the manumissions at the commencement 
and close of the volume. 

I have not been able to identify the Birhtric , or Bryhtric, named as manumitting at Coryton 
and Tywarnhale. Brictric, or Brictricius, was the name of more than one person mentioned in 
Domesday as holding land in Devon and Cornwall, T. R. E. The obit of a Brihtricus Dccanus 
will be found on Feb. 16 in the kalendar, and of a Byrhtric on April 3. 

On fol. ii a (p. 8) there is another Anglo-Saxon entry, of which the following is a translation : 

These are the men who arc made sureties between Eadgyfu the abbess and Leofric the 
abbot, respecting the land at Stocton [ Stoke Canon], Wulfsig, Edwig, and Cytel, and Denisc, 
and Godwin, and Hunwin, and Swete, and Edwig Bow, and Brown the priest, that the abbot should 
have it for his day, and that after his day [it should go] to the minster. 

The minster mentioned in this passage must undoubtedly be that of Exeter, where we know, on 
independent grounds, that there was both a monastery and a nunnery, and that property at Stoke 
belonged to them 8 . It is also evident that this paragraph must have been written before the 



3 Anglo-Saxon Chronicle. 

2 Florence of Worcester, an. DCCCCLXXI. 

3 William of Malmesbury, Gest. Pont. ii. 95. 
1 Dngdale, Monast. ii. 489. 

5 William of Malmesbury, Gest. Pont. ii. 93. 

6 Dugdale, Baronage, i. 12. 



7 Harl. MS. 4031. p. Si. See also Carew s Survey of Corn 
wall, edit. 1^23, p. in b. Florence of Worcester states that 
Ordgar was buried at Exeter. Sub an. 971. 

s It had become alienated from the minster and was recovered 
for it by Leofric. Bodl. Auct. D. ii. 16, fol. i a, published with 
translation in several places, as in Mr. J. B. Davidson s paper 



Introfcudfon. Ixi 

episcopate of Lcofric in 1050, who expelled both monks and nuns, and instituted a body of secular 
canons under strict, almost monastic rule, to serve the cathedral in their place. It is possible that 
this Abbess Eadgyfu is identical with the lady of that name who is mentioned on fol. 8 b (p. lix) 
as manumitting over the territory of Ordgar, and who, as his widow, may afterwards have taken 
the veil. 

This part of the Missal, therefore, though partly written in the time of Leofric, must partly have 
existed before his time, and have been added by him to those remaining portions of MS. which 
have been already described, and which go to make up the complex volume which we speak of as 
the Leofric Missal. 

On page 6 there is a list of names of persons, living and departed, who were probably specially 
prayed for in the eleventh century. There is a foreign ring about them, and their insertion may be- 
due to Leofric himself. The list includes the names of two bishops, Madalbcrtus and Odolgarius. 
There was a bishop of the former name at Paris, in the middle of the eighth T , and a bishop 
Odogarius at Spires in the middle of the tenth, century -, but there are not sufficient data for their 
identification with the persons named in the text. 

42. On pp. 1-2 a there is a lengthy statement to the effect that in A.D. 905 Pope Formosus 
wrote to King Edward, complaining of the paucity of bishops in Wcssex, and threatening his male 
diction unless more sees were created. A synod was consequently held under the presidency of 
Plegmund, Archbishop of Canterbury, and seven bishops were shortly afterwards consecrated on one 
day to fill seven sees. The names of the bishops and their sees are given. One incidental allusion 
to the unruliness of the Cornish church throws light on the state of independence which it possessed 
before it became thoroughly subject to Anglo-Saxon rule 3 . Two later MS. copies of this document 
are in existence 4 , and its substance is repeated by William of Malmesbury 5 , who probably had the 
Leofric copy before him as he wrote. Its contents have been by common consent (as far as their 
details go) branded as unhistorical. The anachronism with which it commences is sufficient to 
discredit it, Pope Formosus having died in 896, five years before the accession of Edward, and nine 
years before his alleged letter to that king G . 

This document is closely followed by another, also to be assigned to quite the latter part of the 
eleventh century, describing the transference of the see of Crediton, including both Devon and 
Cornwall, by Bishop Lcofric and Edward the Confessor, with papal sanction, to Exeter, in A.D. 1050. 
The letter of Pope Leo IX to the king is given in cxtcnso, and is followed by an account of the 
action taken in consequence ; of the enthronization of Leofric at Exeter ; of his generosity to the 
see, and of his death on Feb. 10, 1071-2 7 . 

43- On page 3 there is a long list of the relics, mostly given to the monastery of Exeter by 
Athelstan, at its foundation by that king A.D. 932. A similar, but by no means identical, list of 
these relics is written in an earlier and an Anglo-Saxon hand\vriting, at the commencement of an 
Evangeliarium once given by Leofric to the cathedral of Exeter, but now in the Bodleian Library 
[Auct. D. ii. 16 fol. 8 a]. The latter list has been published with a Latin translation by Dugdale 
[Monasticon, ii. 528]. There is also a later MS. list preserved in the Cathedral Library at Exeter 
[MS. 2861]. They were collected on the Continent for Athelstan by messengers sent abroad for 



on the Early History of Dawlish in the Transactions of the Gest. Regum Angl. lib. ii. 129; Eng. Hist. Soc. Edit. i. 

Devonshire Association for the Advancement of Science, etc. 203. 

l $ I - 6 Stubbs, W., Registrum Sac. Anglic, p. 13, and Sir Thomas 

1 Gallia Christiana, vii. 29. Duffus Hardy s note to the above chapter of Gest. Reg. Angl. 

2 Universal Lexicon, Leipzig 1743, vol. xxxviii. p. 1548. 7 Printed in II. and S., i. 691-2. The charter of Edward the 
Non decretis apostolicis obcediebant; page 2. Confessor transferring the see is also printed there from MS. 

4 Cott. MS. Cleop. E. i. fol. 43 b; Regist. Priorat. Eccles. C. C. C. C. 59, no. 36. There is another early copy of Pope 

Cantuar. A. fol. 3 b. Leo s letter in fine MS. Bodl. 718. 



Ixii 



Introduction. 



that purpose. The list is an appalling one, both in its character and dimensions, and yet we arc 
told that it forms only a third part of the relics possessed by that king. 

The following names occur in the list which seem to be the names of obscure French saints, 

o 

or of Celtic saints, connected chiefly with Brittany and Cornwall : - 



Wlmarus. 

Wtuualus. 

\\~inuualoi. 

Tutus. 

\Vinardus. 

Conocanus. 

Petrocus. 

Wlframnus. 

Wernocus. 

Quonoquanus 
Melanius. 

Withenocus. 

Macotus. 
Tuduuualus. 



Uuicrcnocus. 



Ermelanus. 

Mamilla. 

Morenna. 
Satiuola 

(Sidwell) 
Biigida. 



Confessor [ = \Yulmare ]m halgan abbode. Auct. I). 11. in\ fol. isa] =Vulmar, a French 
Abbot, near Boulogne ; July - o. 

Confessor, [not identified]. 

Confessor, = \Vin\valoc, a British Saint, Abbot of I.andeveneck in Brittany; March 3. 

Possibly the Cornish St. Tudy. 

Confessor, =Vinard, at I.angrcs; Oct. n. 

Confessor, = Bishop of Ouimper in Brittany; Oct. 15. 

Confessor, --- Pctrock, Hermit at Badstow in Cornwall. 

Bishop, :=Wulfram, Bishop of Sens; March 20. 

Confessor. Perhaps = (lyernocus, a bishop near St. Michael s Mount; commemorated on 
Dec. 27. William of Worcester, Itinerary, p. 107. 

Confessor. Probably the same as Conocanus. J idc supra. 

Confessor (-=St. Meen , a Briton, Abbot in Brittany, friend of St. Samson. 

Confessor, --St. Withcnye, a Saint of Padstow in Cornwall. A Saint of this name is men 
tioned in the Exeter MS. Registers of Bishop Bronscomb (Sep. 28, 1415) and Bishop 
Stafford, i. fol. 213, Xov. 7. William of Worcester s Itinerary, Camb. 1778, p. 108. 

Confessor, ^Machutus or Malo, Bishop in Brittany. 

-=TugduaI, Abbot of Trcquier or Lantriquet in Brittany. June 25. 

Confessor, = Winocus or Winnoc. There were three Celtic Saints of this name, (i) An 
Abbot of Wormholt in Flanders, who. with his brother Judoctis, is said to have been a 
Briton. (2) A British Bishop, coadjutor of St. Patrick in Ireland. (3) A British saint 
and pilgrim mentioned by St. Gregory of Tours. Tlist. Franc v. 22. 

Or Ermilanus, or Ilermil.inus, - St. Ilermiland, Abbot of Ilindres, near Xantcs in France. 
May 25. 

Virgin. Her relics (ossa) were asserted by William of Malmesbury to be at Glastonbury. 
De Antiq. ( .last. Fccles., Ilearne s edit. p. 31. 

Virgin, of Morwenstow in Cornwall. July 6. 

Virgin. British Princess, martyred near the church of St. Sidwell, Exeter, Dec. 18. 
William of WoTcester, Itiner. p. 91. 

Virgin. Probably the Abbess of Kildarc. 



The three following names seem to be those of royal English saints :- 



Eduuardus. 

Alfgiva. 

Sigeburga. 



Martyr and King. 

Widow of Edmund, at Shaftesbury. A Saint so named is described in Auct. D. ii. 16, fol. 

14 a, as ]>rcre halgan cristes o inene . Seo wolde dceghwamlice hire andettnisse don, XT 

heo into cyrcan code." 
Virgin, = Scxburga, Queen and Abbess of Ely. 



End of 
7th cent. 

t 5^- 

Sth cent. 
6th cent. 
6th cent. 



t c. 617. 



f c. 650. 

1 564- 



Sth cent. 

5th cent. 

t 74- 
t5 7- 

t97. 
t 94 8. 

t 699. 



44. On page 59 a there is a letter from a certain lady named Aclela, who is described as 
: Dei famula to a certain bishop, of whose name only the initial letter L is given. It contains 
a request for the bishop s prayers, and lays down directions as to prayer for the dead. 

Adela, the fourth daughter of William the Conqueror and Maud, after the death of her 
husband, Stephen, Count of Blois, in 1102, entered the Benedictine monastery of Marsigny 
(Marcheniacum) in France, where she died in 1137. The decrees of two abbots of this monastery 
are referred to in the course of the letter, viz. Ricardus, abbot from 1090-1100, and Odolo, abbot 
1100-1102. The letter must therefore have been written after 1102 and before 1137, and cannot 
have been addressed to Leofric, who died in 1072. It has been written on a blank space in a 
different handwriting from the rest of the volume. 

45. On page 59 there is a letter, attributed to Pope Pelagius II, 57^~59j fixing the 
number of Proper Prefaces as nine, for use on the following occasions : Christmas, Lent, Easter, 



Introduction. Ixiii 

Ascension, Pentecost, Holy Trinity, Holy Cross, Feasts of Apostles, for the dead. The letter has 
been printed by most of the mediaeval ritualists 1 , and has been accepted as genuine by Baronius -, 
Binius ;! , etc.. but its spurious character has been pointed out by Cardinal Bona 4 , Merati^ Labbc 
and Cossart (; , etc., and it is now generally believed to be the composition of some unknown person 
in the tenth or eleventh century. 

46. The tripartite character of this MS. has involved so lengthy an introduction, that many 
points of minor interest which present themselves for remark must be passed over in silence, and 
the editor must be content to provide others with a wealth of Liturgical material to which reference 
may be made, or from which information may be drawn, on many points connected with the ancient 
services of the Church of England. 

But it may be permitted, in conclusion, to summarize a few points in the Ritual, Discipline, or 
form of Liturgy, as represented by the Lcofric Missal, which arc now obsolete in the Roman, and, 
with one exception 7 , in the Anglican communion. 

47. A missa in pascha annotina is inserted between Low Sunday (Die Octabas Pasch;e) 
and the Second Sunday after Easter (Dom. i post Oct. Pasch.) 8 . 

This Pascha annotinum, kept on or near Low Sunday, denoted the solemn and public 
renewal of their baptismal vows on the part of those who had been baptized at Easter-tide in the 
preceding year 9 , From the rubric in the margin it seems to have been a fixed day which might 
fall in Lent. The rubric is written in the later hand, and shows that the ceremony had not become 
obsolete in the eleventh century in P^ngland 10 . 

48. An ordo agentibus publicam pcenitcntiam on Ash Wednesday page 73, and an ordo 
ad reconciliandum, page 92, on Maundy Thursday, exhibit the ritual which accompanied the public 
exclusion from church of penitents on the first day of Lent, and their formal reconciliation on 
Thursday in Holy Week n . 

49. The practice of communicating people as well as priest, in both kinds, is evidenced by 
the language which occurs in various collects, e. g. 

Cuius ca^lcsti mysterio pascimur et potamur 12 . 

Ipsi qui sumimus communionem huius sancti panis et calicis 13 . 

Cuius carne dum pascimur roboramur, ct sanguine dum potamur abluimur 14 . 

Illius agni cibo satiemur et poculo L V 

Rcfecti cibo potuque cselesti 1( V 

Repleti alimonia cselcsti ct spiritali poculo, etc. 17 / 

The consecrated contents of the chalice were generally administered to the people through a 
metal reed or pipe. The silver pipe mentioned among the donations of Bishop Leofric was 
probably used for this purpose 18 . 



E.g. Honorii, Gemma Animoe, cap. cxx. edit. Ilittorp. lu Pasca Annotina is entered in the Kalendar of X on April 8. 

P ^ 14 There was a Missa in Pascha Annotina after Domin. in Albis in 

Tom. vii. anno 590, p. 966, Moguntise, A.D. 1601. the ancient English Missal at Cologne. Biblioth. Eccles. iii. 

Concil. torn. iv. p. 479, edit. 1636. p . 174. See p. 308. 

Rerum Liturg. lib. ii. cap. x. iii. n The ceremonial is fully described by Dr. Rock, Church of 

Commentar. in Rubricas, torn. I. pars i. tit. xii. our Fathers, vol. iii. part ii. pp. 6:, 75. Its restoration is alludo! 

Concil. v. 931. to as a thing much to be wished in the Commination .Service 

Communion in both kinds. * Page 105. in the Anglican Book of Common Prayer. 

Romani annotinum Pascha, quasi anniuersarium Pascha 2 Postcom. Vig. Natiu. Christi, p. 63. 

dicunt, quia antiquitus apud illos qui in priori Pascha baptizati 3 Pref. Dom. v. post Epiph. p. 70. 

erant, insequenti anno, eadem die, ad ecclesiam conuenere, * Pref. Fer. iv. post Dom. i. Quadrages. p. 76. 

suceque regenerationis anniuersariam diem cum oblationibus 5 Pref. Dom. xxiv. post Pent. p. 126. 

solemniter celebrauerunt. Microl. de Eccles. Observ. cap. Ivi., 6 Postcom. S. lohannis Apost. p. 134 and on p. 137. 

where a different Epistle is assigned. Further information is 7 Postcom. Inuentione S. Crucis, p. 142. 

given by Ducange sub voc. p a g e xx jj 



Ixiv Introduction. 

An exception to this general rule occurred on Good Friday, when all were bidden to receive 
the communion, under one kind only, from the consecrated Host which had been reserved from 
Maundy Thursday l . 

50. Sick or dying people were communicated in both kinds, not separately, but conjointly, 
by intinction. The priest was ordered to dip the Host in wine, or water, and to administer it with 
a formula which implied the presence of both kinds 2 . The permission to substitute water for wine 
is one of a class of objectionable directions sometimes found in medi;eval Rituals 3 , of a date prior 
to the Council of Constance, which expressly ordered communion in one kind only 4 . 

51. The solemn rite of the episcopal benediction pronounced by the Anglo-Saxon bishop 
in the course of the Canon, immediately after the fraction of the Host, and before the kiss of peace. 
These Benedictions consisted of three variable clauses, having reference to the festival for which 
they were provided, and to each of which the people responded Amen, and of two invariable- 
clauses, which, as they are seldom written in full, arc given here : 

Ouod ipsc prcstarc dignctur cuius regnum ct imperium sine fine permanet in secula scculorum. 
Amen. 

Bcncclictio dei patris, et filii, et spiritus sancti, ct pax domini sit semper uobiscum. Rcsp. 
Et cum spiritu tuo. 

They were in use on every Sunday and Greater Festival, and were either written in separate- 
volumes, hence called Benedictionals, to be handed to the bishop when the proper time arrived , or 
they were accumulated together at the commencement or close of the Sacramentary , or they were 
dispersed, as here, throughout the volume, under the heads of the various Masses to which they 
belonged 7 . 

This episcopal benediction occupied a similar position in the Gallican and Mozarabic Liturgies. 
and was perpetuated in England by the Sarum Use up to J ,549 s , and in various mediaeval French 
Uses . It never formed part of the Roman Liturgy except where it was borrowed from one of 
these sources. In the Lcofric Missal, as in Bod., Benedictions are wanting for the Sundays after 
Pentecost. 

52. Every greater festival, and almost every minor holy clay and separate Missa. had its 
Prop erPrcface. There arc several hundred Prefaces in the present volume; a number which has 
been reduced to ten in the present Roman, and to five in the present Anglican rite. These Prefaces 
are sometimes of great beauty, sometimes adorned with well-expressed antithesis, or with quaint 
conceits of thought, sometimes couched in language which perpetuates the memory of the life or 
character of a saint. In illustration of these remarks the reader is referred to the Prefaces for the 
Friday after the Third Sunday in Lent, embodying our Lord s interview with the woman at the 
well of Samaria (page 84) ; to that for the invention of the cross (page 141) ; for the common of 
virgin martyrs (page 174); for many departed ones (page 197) ; for St. Cuthbcrt s day (page 205). 



1 Corpus Domini, sine uino consecrate), quod altera die re- extant Ordines communicandi infirmum of the Celtic Church, 
mansit. Rubric on page 96, See Lit. and Kit. of the Celtic Church, pp. 164, 170, 173, 224. 

2 Page 241. The Rubric is a curious one, ordering the 3 Mabillon, Mus. It. ii. Iviii ; Le Brun, Explication de la 
Eucharist to be administered thus to the sick man, daily for a Mcsse, i. 568. 

week, and the choir of the church to sing to him daily Matins 4 A.D. 1415. Quod nullus presbyter sub pcena excommuni- 

and Vespers during the same period. Mr. Maskell accidentally cationis communicet populum sub utraque specie panis et uini. 

misquotes this Rubric in his Monumenta Ritualia, substituting Mansi, Concil. xxvii. 728. 

sine for siue, 2nd edit. vol. i. p. in. The accident saves " Two Benedictionals of the Anglo-Saxon Church are in exist - 

him from the difficulty, if not the impossibility, of offering a cnce, that of St.. -Ethel wold, the property of the Duke of Devonshire, 

satisfactory explanation of a most strange form of Eucharist. and that of Robert of Jumieges, MS. no. 27 in the Public Library 

There is not a single instance of substitution of n for u or u at Rouen. The former was edited by Mr. John Gage in 1832. 

for n in the text of the Leofric Missal, except in the case of a c As in Bod. 7 As in E. 8 S. p. 622. 

proper name on page 29, line 14. Intinction is involved in the 9 De Moleon, Voyages Liturg. pp. 59, 76, etc. 



Xntrobuctfon. 



Ixv 



There is much beauty also in the language of many of the Benedictions 1 , and Collects 2 , etc. 
An objectionable element is the presence of many and lengthy exorcisms, which have now been 
wisely removed in part from Roman, and entirely from Anglican offices. They include statements 
about the possession of inanimate things as well as animate beings by the devil (pp. 2^3, 235, 
257) ; lengthy enumerations of the various parts of the body, and of the different diseases to which 
they are subject (pp. 234-5, 257) ; prayers for delivery from the attacks of monsters, and from the 
powers of necromancy 3 . 

With this exception, the Leofric Missal is a repertory of ancient and beautiful prayers, applicable 
for every festival and in almost any emergency, which, it is hoped, may be borrowed for use, or at 
least may serve for models of composition, whenever, from time to time, devotions for special occa 
sions are put forth by authority in the Church of England 4 . 



The orthography of the MS. has been retained throughout, but in the Latin passages the 
punctuation has been modernized, and capital letters have been introduced after full stops, as well 
as retained in places where they occur in the MS. 

In Anglo-Saxon passages the original punctuation and division of words have been retained. 
Letters in Italics are represented in the MS. by the sign of abbreviation or contraction. The 
modern (w) has been substituted for the Anglo-Saxon ([?). 

Prepositions, pronouns, and conjunctions, which are frequently written in the MS. close to 
the following word, have been separated in print, except where a sort of compound word has been 
produced, as impresenti/ etc. 

The ae and oe of the diphthongs, which have been printed throughout in combination (ZE, ce), 
are separated in the Latin and combined in the Anglo-Saxon passages of the MS. 

The imperfections of the MS. and errors of the scribe have been faithfully retained, as e.g. 
in the lowest line of p. 23, where the xii and vii are clerical errors for xvi and viii. On p. 46 the 
numbers within the concentric circles are faithful reproductions of the numbers as they exist in the 
MS. at present, not of the numbers as they should be, if correctly written or printed. It has not 
been thought worth while, as a general rule, to call attention to such irregularities in the text 5 . 



1 See the Benediction for a King, pp. 230-1. 

2 Da nobis eorum gloriam sempiternam et proficiendo cele- 
brare, et celebrando proficere, Per. Coll. for SS. Simon and 
Jude, p. 164, R. S. See the play on words in the Collect for 
St. Mellitus in Y, p. 297. 

1 Artes maleficorum, Chaldeorum, augurum et diuinorum in- 
cantationes (p. 257). 



4 Among minor points of interest note the rule about Friday, 
which is to be observed as a fast, except between Easter and 
Pentecost, or on the occurrence of a Greater Festival, p. 53. 

Throughout the Appendix, as well as in the case of the 
Leofric Missal, the proof-sheets have been compared not only 
with the Editor s transcript, but also with the original MSS. 



Ixvi 



ABBREVIATED TITLES OF PRINTED BOOKS AND MSS-, ETC. 



A. = Leofric A, described in the Introduction, pp. xxiv xxxiii. 
The text of A has been printed in small pica type with double 
space between the lines. 

A. S. = Anglo-Saxon. 

B. = Leofric B, described in the Introduction, pp. xxxiii-liv. The 

text of B has been mainly printed in small pica type with 
less space between the lines. 
Bod. = Codex Bodleianus. See Introduction, p. xxxiii. no. 10. 

C. = Leofric C, described in the Introduction, pp. Iv-lxiii. The 

text of C has been printed in long primer type. 
E. = Codex S. Eligii. See Introduction, p. xxxiii. no. 3. 
Gel. = Gelasian Sacramentary, as published by Muratori, Lit. 

Rom. Vet. i. 484-791. 
Greg. = Gregorian. 
H. & S. = Haddan and Stubbs, Councils and Ecclesiastical 

Documents, relating to Great Britain and Ireland. Oxford, 

1869. 
L, = Leonian Sacramentary, as published by Muratori, Lit. Rom. 

Vet. i. 288-483. 

Mart. = Martene de Antiquis Ecclcsise Ritibus. Bassani, 1788. 
O. = Codex Othobonianus. See Introduction, p. xxxiii. no. 8. 
Pam. or Pamel. = Codex Coloniensis, edited by Pamelius. See 

Introduction, p. xxxii, no. i. 

R. = Missale Romanum. Mechlinise, MDCCCLXX. 
Reg. Suec. = Codex Reginse Suecise. See p. xxxiii. no. 4. 



S. = Missale Sarisburiense. Burntisland, 1861. 

Sacr. = Sacramentary or Sacramentarium. 

V. = Codex Vaticanus (II), of the Gregorian Sacramentary, as 

published by Muratori, Lit. Rom. Vet. ii. pp. 1-271. See 

Introduction, p. xxxiii. no. 4. 
Vul. = Biblia Sacra Vulgatrc Editionis Sixti V iussu recognita 

atque edita. 
X. = Red Book of Derby. C. C. C. C. MS. 422. A Winchester 

Missal, c. A.D. 1061. See p. 271. 
Y. = C. C. C. C. MS. 270. A Canterbury Missal, written late 

in the eleventh century. See p. 294. 
Z. = Codex Gemmeticensis or Missal of Robert of Jumieges, 

early eleventh century. Now in the Public Library at 

Rouen; olim Y 4 bis, nunc Y. 6. See p. 275. 
f = obitus or obiit. 

* Asterisks denote letters or words erased or otherwise illegible. 
[ ] Words or letters within square brackets are not in the 

original Text. 
( ) Words or letters within round brackets have been added to 

the Text by a later hand. Round brackets in the Index 

denote a variety of reading. 
7 A small 7 affixed to any Collect, etc., denotes that it occurs 

in the Codex Vaticanus of the Gregorian Sacramentary, as 

published by Muratori, Lit. Rom. Vet. ii. pp. 1-271, 



TABLE OF ABBREVIATIONS 

(Chiefly employed in the Appendix, Index, and Notes). 



A. = Antiphona [ad Introitum] (in text 

of A). 

3e = oeternus. 

Aeuia. = Alleluia (in the text of C). 
Ai. = Alia. 
All. = Alleluia. 
b. = beatus. 
Col. = Collecta. 
Co. = Communio. 
D. = Dignum (in text of A, C). 
d. = deus. 
dns. = dominus. 



Dom. = Dominica. 
Ep. = Epistola. 
Ev. = Evangelium. 
Gr. = Graduale (in C). 
I. or i. = Ihesus. 
Lee. = Lectio, 
m. = misericors. 
n. = noster. 
o. = omnipotens. 
Oct. = Octava. 
Of. = Offertorium. 
p. = pater. 



Ps. = Psalmus. 

q. = quoesumus. 

R. = Responsorium [graduale] (in text of A). 

s. = sempiternus. 

Scs. or s. = sanctus. 

Seq. = Sequentia. 

Tr. = Tractus. 

_ J Uere or Vere (U always in A ; 

V preponderating in C). 
V. = Versus. 
Vul. = Vulgate. 
Xtus. or x. = Christus. 



y . v _ 



To which must be added the common abbreviations of the names of months and parts of months, and of numbers, and of certain 
titles, in the Kalendar and Tables of B, and in the headings in A and C. 



ERRATA. 



Page 24 col. line id for blocus read locus. 

33 9 for XXII read XCII. 

2 53 ii- 20 for martirum read martinum. 

2 75 4 1 f or gemmetefnjsum mz</ gemmetesium. 
277 1 1 for XII read XIII. 

278 i. 4 for VIIII read VIII. 

,, ,, ii. (>for XI read X. 



Page 278 col. ii. line 16 (after) insert Id. Dec. Nat. S. Luciae 

Virg. 

279 i. 51 for Pomonum read Pomorum. 
,, ,, ,, ,, ,, 3 for ussa read uasa. 
,, ,, ii. ,, 6 for defunctis read defuncti. 
,, 280 i. 25 for Grimbaldi read Grimboldl. 



THE 



LEOFRIC MISSAL 



MISSALE VETUS LEOFRICI. 



I June missalem LEOFRICUS episcopus dat gcclesie 
sancti petri apostoli in exonia ad utilitatcm successo- 
rum suorum. Si quis ilium inde abstulerit, gterne 
subiaceat maledictioni. FIAT. FIAT. Confirma hoc, 
deus, quod operatus es in nobis. 

Das boc leofric bisccop gcf s<7/;c/o petrcr 7 eallu;;/ 
his seftergengum into exanccstre gode mid to benienne. 
7 gif hig cenig man ut abrcde heebbe he godcs curs and 
wrcu S Se ealra halgena l . 

Halwun hoce on cxecstre freode hcegelflcede hire 
wiwmian pi hy bocte 7 tilde for hire sawuale crist 7 
see peter 7 ialle cristes halga him wurfte wrao pe hi 
ha_ frc ge bywie. amen. 

Her kytS on bisse bee jj ceilgyuu gode alysde hig 
7 dunna 7 heora ofspring- cet mangode to .xin. mane- 
son. 7 ceignulf port gerefa- and Godric gupa namon 
f) toll- on manlefcs ge wittnisse- 7 on leowerdes hcalta- 
7 on leowines his bro Sor 7 on oelfrices maphappes. 
7 on sweignis scyldwirhta. 7 hcebbe he godes curs 1 be 
pis sefre un do aon ecnysse. Amen. 

Her kytS on Syssere bee -J3 godwine blaca bohte hine 
sylfne 7 his wyf 7 his ofspring set willelme hosethe mid 
.xv. sci-rh on edmeeres gnvittnis<? prcostes 7 on celwies 
7 on dunninges 7 on scemceres 7 on xlmceres 7 on 
ealles pees hundredes on cuic lande. 7 aelfric hasl naw 
pcet toll for pees kynges hand 7 hcebbe he godes curs 
pe hit cefre un do. amen. 

Her kyS on "Sysse bee ]> eclwy beorneges sunu lysde 
hyne and his wif and his cyld on edwerdes dcege 
cynges cet hunewine hega suna ut of toppesham/// 
lande- akynstanes ge wittnisse preos/es and a leofsuna 
ge wittnisse a \vunforda 7 an ailfrices hwita 7 on wycinges 
bat swegencs 7 on szewincs lufa sunu 7 on leofsies 7 
on celfsies 

Her kyS on pissere bee ediuuu sseuugcles laf 
bohte gladu cet colcwine wytS healfe punde to cepe 7 
to tolle- 7 aelword port ge refa na/w f toll. 7 peer to 



Introd. i. 



was ge witniss leowine leowordes bro<5or 7 vElwi blaca 
7 JElwinc se cyng 7 land byriht 7 Alca. 7 Sajwerd. 
7 hcebbe he godes curs be pis cefre un do on ecnisse. 
Amen 1 . 

Anno illo quo transact! sunt a natiuitate domini nostri 
ihesu christi (anni) DCCCCV. Misit formosus, pontifex 
apostolicus romane cclesi, in terrain anglorum ad 
regem eaduuardum filium alfridi, motus cum magna 
iracundia ac deuotatione, et mandauit ei cum suis 
omnibus maledictionem contra benedictionem quam 
beatus papa gregorius per sanctum uirum augustinum 
genti anglorum antea misit, nisi cum cpiscopis insti- 
tuisset dcstitutas j)arrochias episcoporum secundum 
antiquam traditionem qu tradita est genti anglorum 
a sede sancti petri ; nam per .vii. annos plene destituta 
est regio icuuissorum (uel uuest saxonum) ab omni 
episcopo. Quo facto congregauit eaduuardus rex 
synodum senalorum gentis anglorum, In quo presi- 
debat plegmundus archiepiscopus, regi recitans et dis- 
putans districta uerba apostolicg legationis, quam misit 
beatus papa formosus. Tune sibi rex cum suis, et 
plegmundus archiepiscopus salubre consilium inuene- 
runt, assumentcs sibi dominicam senteniiam, Messis 
quidem multa est, operarii uero pauci, Singulis(que) 
tribubus ieuuissorum (uel uuest saxonum) singulos con- 
stituerunt episcopos, et singulis episcopia constituerunt, 
Et quod dudum duo habuerunt in quinque diuiserunt. 
Acto illo consilio cum honorificis muneribus plegmun 
dus archiepiscopus romam rediit, apostolicum formosum 
cum magna humilitate placauit, regis decreta et seni- 
orum regionis cnuntiauit, quod et apostolico maxime 
placuit. Rediens ad patriam (in urbe) dorobernia 
.vii. episcopos .vii. gcclesiis in uno die ordinauit; Fry- 
thestanum ad cclesiam uuentaniensem ; ^Ethelstanmn 
ad cclesiam coruinensem ; Wcerstanum ad gcclesiam 
sciraburnensem ; ^Ethilhelmum ad gcclesiam fontani- 
ensem; Eaduulfum ad ecclesiam cridionensem. In- 
super addiderunt illi tres uillas in cornubia quorum 

1 Introd. 41. 



2 De (Spfscopatu 

nomina polltun 1 , ceelling 2 , landuuithan ", ut inde sin- 
crulis annis uisitaret gentem cornubiensem ad expn- 
mendos eorum errores ; Nam antca in quantum potu- 
erant ueritati resistebant, ct non decretis apostohcis 
obccdiebant; Sed et aliis prouinciis constituit duos, 
australibus saxonibus uirum idoncum beorneh ordi 
nauit, et mercionibus coenuulfum ad ciuitatem que, 
dicitc r dorceccaster ; hoc hautem tolum Sic papa apo- 
stolicus in synodis e.cclesie. sancti pctri conclusit, ut 
dampnaretur in pcrpetuum qui hoc salubrc mutaret 

consilium. 

Anno uero 4 dominie? incarnationis .mill. XLIII. loco 
.xi. post eduuardum predictum, filium scilicet alfridi 
regis, imperium totius anglorum rcgni suscepit ed- 
uuardus, filius athelredi regis, die dominico pasce, id 
est .iii. nonas apriles cum niagno gaudio totius gentis 
anglice., in uuintonia ciuitatc consccratus. Tertio 
autem anno imperii sui, id est, anno .M.XLVI. dominie? 
incarnationis, dedit episcopatum cridioncnsis ecclesie, 
atque cornubiensis prouinci? capellano suo leofrico, 
uita moribusque modcsto ; Qui uir uenerabilis. accepto 
pontificatus honore, diocesim suam perlustrans populo 
sibi commisso uerbum dei studiose predicabat, clericos 
doctrina informabat, Ecclcsias non paucas construebat, 
et cetera que. officii sui erant strcnuc amministrabat; 
Cernens uero utramque prouinciam diocesis sue, id est 
deucnoniam et cornubiam, piratarum barbarica in- 
festatione sepius deuastari, cepit, diuina, ut credimus, 
inspiratione, diligenter meditari qualiter cpiscopalem 
cathedram cridionensis loci ad urbem cxonicam trans- 
ferre posset. Et quia sagaci animo prospexit, hoc 
absque roman? ecclesie. auctoritate fieri non posse, 
misso illuc idoneo legato, id est, landberto prcsbitero 
suo, ad sanctissimum papam leonem, humiliter postu- 
lauit, quatinus, directis paternitatis sue littcris, regem 
eduuardum rogaret, ut de cridionensi uilla ad urbem 
exoniensem episcopalem sedem transmigrate conce- 
deret; ubi ab hostilitatis incursu liber, tutius ccclesias- 
tica officia disponere posset. 

Apostolicus uero pontifex. libentcr rationabili eius 
petition! annuens, huiusmodi literas rcgi eduuardo 
direxit. 

Leo episcopus, seruus seruorum dei, E[duuardo] 
anglorum regi salutem karissimam cum benedictione 
apostolica. Si bene habes et bene uales, inde non 
modicas domino ihesu christo referimus gratias, Et hoc 



Crfofonenst ct C&xontcnst. 

optamus ut ita luculenter possideas regni gubernacula, 
ut in terna maneas tabernacula. Et quia audiuimus 
te circa dei gcclesias et e.cclesiasticos uiros studiosum 
et religiosum esse, inde multum gaudemus, et hoc 
ammonemus atque benigne rogamus, ut ita in dei 
opere pcrseuerare studeas, quatinus regi regum deo 
placere ualeas, atque cum illo in cejesti regno per- 
maneas. Notum itaque est nostre. pietati qualiter 
leofricus episcopus sine ciuitate sedem pontificalem 
tenet, unde multum miramur, non de illo solo, sed ct 
de omnibus illis episcopis qui talia agunt. Cum uero 
ad uos nostrum miserimus legatum, de aiiis dicemus, 
nunc autem de nostro fratre iam dicto leofrico pre- 
cipimus atque rogamus, ut propter domini et nostri 
amoris causam adiutorium prebeas, ut a cridionensi 
uillula ad ciuitatem cxoniam sedem episcopalem possit 
mutare. H?c et alia bona opera ita agcre studeas, ut 
a christo domino eternum regnum adquirere ualeas. 
VALE, KARISSIMK, SEMPF.K IN DOMINO J . 

His- rex littcris cum magna deuotione assensum 
prebens, ilico dcdit predicto episcopo monasterium 
sancte marie et sancti petri apostoli in ciuitate exonia, 
ut ibi episcopale solium construerct. Et post aliquot 
menses illuc ucniens rex ipse gloriosus, per brachium 
dextrum episcopum duccns, ct nobilissima regina ed- 
githa per sinislrum, in cathedram pontificalem in pre- 
fato monastcrio constitucrunt, presentibus ducibus, 
multisque angli? proceribus. 

Sicque uenerabilis uir leofricus anno dominie? incar 
nationis .mill. i,. indict, iii. cum magna gloria inthroni- 
zatus, primus episcopus factus est exoniensis e.cclesie., 
iussuque regis canonicos ibi constituit. Et quia locus 
ille terris, libris, omnibusque ornamentis ccclesiasticis 
pcne despoliatus erat ; Nam ex .xxvi. terris quas rex 
religiosus cethelstanus illuc dedit uix una uilissima re- 
mansit, et tres codices, ferctrumque reliquiarum ; presul 
ipse de suis propriis multo tempore congregationem 
pauit, et cum maximo studio quantum potuit, locum 
ilium restaurauit et cmendauit, datisque illuc tribus 
proprietatis sue terris augmentauit 3 . Anno autem 
dominicc incarnationis .M.LXXI. episcopatus uero sui 
(anno) .xxvi. die .1111. idus februarias, ex hac erum- 
nosa uita sublractus, sepultus est in cripta eiusdcm 
ecclesie., pro cuius anime, requie, pie lector, non omittas 
orare 4 . 



1 Pawton, in the parish of St. Brcock. 

2 Callington. 

s Lawhitton, near Launceston. 

4 Here the handwriting is greatly diminished in size, in order 
that the whole passage may be finished on fol. 3 b. 



1 There is another early copy of this letter at the end of Bodl. 
MS. yiS, in which the bishop s name occurs as Leouuricus. 

2 Here the handwriting is still further diminished in size, and 
compressed so as to finish the statement on fol. 3 b. 

The grant is preserved in Bodl. MS. Auct. D. u. 16. It is 
printed in Kemble s Cod. Diplom. No. 940. 
1 Introd. 42. 



fb. bf. 



3Lrtjtttmttm t n um um cclcbrntur. JFcn a iiii. 1 
Reminiscere miserationum tuarum, domine. Require 

retro. 

Oratio. 

Omnipotens et misericors deus, apta nos tug pro- 
pitius uoluntati, quo sicut cius prgtereuntes tramitem 
deuiamus, sic intcgro tenore dirigamur, ad illius semper 
ordinem recurrentes. Per. 

Alia. 

Vt nobis, domine. Icrrenarum frugum des ubertatem, 
fac mentes nostras celesti fertilitate fecundas. Per. 

Secreta. 

Sollemnibus ieiuniis expiandos suo nos, domine, 
mysterio congruentes hoc sacrum munus efficiat, quia 
tanto nobis salubrius aderit quanto id deuotius sump- 
serimus. Per. 

Prefatio. 

Qui corporal! ieiunio. Require in XL. 

Postcommunio. 

Quos ieiunia uotiua castigant tua, domine, sacra- 
menta uiuificent, ut terrenis affectibus mitigatis facilius 
celestia capiamus. Per. 

Jcria bf. 1 

Fiat, domine, quesumus, gratia tua fructuosior nostrg 
deuotionis affeclus; quia tune nobis proderunt sus- 
cepta ieiunia, si tug sint placita pietati. Per.? 

Secreta. 

Omnipotens sempiterne deus, qui non sacrinciorum 
ambitione placaris, sed studio pig deuotionis intendis, 
da familig tug spiritum rectum et habere cor mundum, 
ut fides corum hec dona tibi conciliet, et humilitas 
oblata commendet. Per. 

Postcommunio. 

Annue, quesumus, Omnipotens deus, ut sacramen- 
torum tuorum gesta recolentes et temporal! securitate 
releuemur, et erudiamur legalibus institutis. Per. 

Sabbato in n t. Icrtiontfaus \ 

Oratio. 

Presta 2 , domine, quesumus, nobis famulis tuis, tales- 
que concede fieri tug gratig largitate, ut bona tua 
fiducialiter impetremus, et sine difficultate sumamus. Per. 

Alia. 

Da nobis, domine, quesumus, regnum tuum iusti- 

1 Gel. pp. 603-4. 

2 A later hand has written on the margin : vet Presta, domine, 
quesumus, famulis tuis tales nos fieri tug gratig largitate ut b. 



tiamque semper inquirere, ut quibus indigere nos 
prospicis clementer facias abundare. Per. 

Alia. 

Deus, qui nos dc presentibus adiumentis esse uetuisti 
sollicitos, tribue, quesumus, ut pie sectando qug tua 
sunt, uniucrsa nobis salutaria condonentur. Per. 

Alia. 

Deus, qui nos misericordia tua preuenis non pe- 
tentes, da nobis affectum maiestatem tuam iugiter 
deprecandi, ut pietate perpetua supplicibus potiora 
defendas. Per. 

Alia. 

Deus, qui nos despicis corde contritos et afflictos 
miseriis, populum tuum ieiunii ad te deuotione cla- 
mantem propitiatus exaudi, ut quos humiliauit aduer- 
sitas, attollat reparationis tug prosperitas. Per. 

2lt missam. 

Deus, qui tribus pueris mitigasti flammas ignium, 
concede propitius ut nos famulos tuos non exurat 
flamma uiiiorum. Per.* 

Secreta. 

Domine, deus noster, qui in his potius creaturis, 
quas ad fragilitatis nostrg presidium condidisti, tuo 
quoque nomini munera iussisti dicanda constitui, tribue, 
qugsumus, ut et uitg nobis presentis auxilium, et eterni- 
tatis efficiant sacramentum. Per.v 

Prefatio. 
Qui corporali ieiunio. Require in capitc ieiunii. 

Postcommunio. 

Sumptum, domine, quesumus, uenerabile sacramen 
tum et presentis uita? subsidio nos foueat et gterng. 
Per . 

Oratio post ymnum trium puerorum. 

Deus, cuius adorandg potentia maiestatis flamma 
seuientis incendii sanctis tribus pueris in splendorem 
mutata est, animarum gcclesig tug similibus adesto 
remediis, ut de grauioribus mundi huius aduersitatibus 
propitiatione celesti populus tuus ereptus exultet 1 . 
Per 2 . 

[Reliquiae]. 

Hgc 3 sunt nomina sanctarum reliquiarum qug ha- 
benter in exoniensi monasterio sanctg marig et sancti 
PETRI apostoli, quarum maximam partem gloriosissimus 
et uictoriosissimus rex Athelstanus, eiusdem scilicet 
loci primus constructor, illuc dedit. 

De ligno domini. 

1 Gel. p. 605. 2 The rest of fol. 5 b is blank. 3 Introd. 43. 

B 2 



ifalfquue. 



De sepulchre domini. 

De uestimento domini. 

De presepe domini. 

De iordane ubi dominus fuit baptizatus. 

De mucrone et de lancea unde latus domini fuit 
apertum. 

De monte excelso ubi dominus ieiunauil. 

De mensa christi in qua ipsemet cenabat. 

De candela quam angelus domini in sepulchro 
christi irradiauit. 

Item de presepio et de sepulchro domini. 

De uestimento Sancte, marie matris domini, (et de 
capillis eius). 

De uelamine eiusdem dei genitricis. 

De corpore sancti iohannis baptistg. 

De reliquiis sanctorum innocentium. 

De rubo de quo locutus est dominus moysi. 

De monte oliueti unde dominus ascendit in celum. 

De altari quod ipse dominus benedixit. 

De loco ubi fuit dominus incarnatus. 

De (reliquiis et de) uestimento sancti iohannis 
baptist^. 

De barba Sancti petri apostoli. 

De capillis eiusdem apostoli. 

Item de uestimento Sancti petri apostoli. 

De collo sancti pauli apostoli et de uesle eius. 

De manna sancti iohannis euangelistg. 

Item De uestimento eiusdem apostoli. 

De baculo Sancti andree. apostoli. 

De capite Sancti bartholomei apostoli. 

De Reliquiis sancti iacobi apostoli. 

Mariyrcs. 

De sanguine Sancti stephani protomartyris et de 
reliquiis eius. 

Item De capite Sancti stephani martyris. 

De lapide Sancti stephani. 

De sancto uincentio martyre. 

De Sancto uitale martyre. 

De carbone Sancti laurentii martyris (et de reliquiis 
eius). 

De Sancto sebastiano martyre. 

De Reliquiis Tiburtii et ualeriani martyrum. 

De ossibus Sancti laurentii. 

(Reliquiae Sancti quirini martyris.) 

Reliquiae Sancti sebastiani martyris. 

Reliquiae Sancti crisanti et darig martyrum. 

Reliquiae Sancti urbani pape, martyris. 

Reliquiae Sancti uitalis martyris. 

Ossa Sancti candidi martyris. 

De capite et Reliquiis Sancti georgii martyris. 

Reliquiae Sancti apollonaris episcopi et martyris. 

Reliquiae Sancti quintini martyris. 



Reliquiae Sancti cornelii martyris. 

Reliquiae Sancti marcelli papae. 

Reliquiae Sancti petri martyris. 

De capite Sancti ciriaci martyris. 

Reliquiae Sancti mauricii. 

Reliquice Sancti iuliani martyris. 

Reliquiae Sancti luciani martyris, id est, de corpore 
eius. 

Reliquiae Sancti geruasii martyris. 

De capite Sancti christofori martyris. 

De corpore Sancti cononi martyris. 

Ossa Sancti anastasii. 

Reliquiae Sancti uiti martyris. 

Reliquice Sancti nicasii martyris. 

De corpore et de brachio Sancti iuuenalis. 

Reliquiae Sancti tiburtii martyris. 

De sanguine Sancti uiuiani. 

Reliquice eresii martyris. 

Reliquiae ciriaci martyris. 

De reliquiis Sanctorum martyrum qui fuerunt in 
hierusalem martyrizati. 

Ossa cesarii martyris (et de ueste eius). 

Confessorcs. 

Reliquiae Sancti martini confessoris. 
De uirga et de dente Sancti basilii. 
De corpore Sancti euurtii episcopi. 
Reliquiae Sancti medardi episcopi. 
Reliquiae Sancti audoeni cpiscopi. 
Ossa Sancti benigni martyris T . 
Reliquiae Sancti iusti et Sancti ladii. 
De Sancto eduuardo martyre. 
Reliquiae desiderii martyris. 
Reliquiae Sancti pancratii martyris. 
Reliquiae Sancti felicis papae. 
(De sancto gordiano martyre.) 

(De reliquiis Sancti oflamni consobrini petri apostoli.) 
(Reliquiae Sancti Augustini.) 

(Reliquice Sancti Germani autisiodorensis episcopi.) 
Reliquiae Sancti petri diaconi. 
Reliquiae Sancti maurilii. 
Reliquiae Sancti \V[u]lmari confessoris. 
Reliquiae Wtuualif?] confessoris. 
Reliquiae crispini confessoris. 
Reliquiae Sancti siluestri confessoris. 
Reliquiae Sancti galli episcopi. 
De (reliquiis et) cilicio Sancti Remigii. 
Reliquiae Sancti lupi episcopi. 
De capillis Sancti (T)uti 2 . 

1 A small m on the margin calls attention to the fact that 
the next few martyrs are misplaced. 

2 The first four letters of this word have been erased, and a -T 
substituted by a later hand. 



Jftanumissfonts. 



Reliquiae Sancti odonis cpiscopi. 

Reliquiae Winuualoi confessoris. 

Reliquiae Sancti Winardi confessoris. 

De brachio Sancti dioneti episcopi. 

De brachio Sancti ipotemii confessoris. 

Brachium Sancti uuennali confessoris. 

(De planeta et tunica et crismali sancti remigii .) 

(Reliquiae sancti liudgeri episcopi 1 .) 

De capite et de brachio Sancti conocani confessoris. 

Reliquiae Designati. 

De ossibus (et capillis) et de uestimentis sancti 
petroci confessoris. 

Costa Sancti auiti confessoris. 

Reliquiae sancti remigii. 

De corpore Sancti aniani cpiscopi. 

De corpore Sancti maximini confessoris. 

De monumento Sancti W[u]lframni episcopi. 

(De sancto Wernoco confessore.) 

Reliquiae Sancti quonoquani confessoris. 

Ossa Sancti melani[i] confessoris. 

De corpore Sancti Withenoci confessoris. 

De corpore Sancti macoti confessoris. 

Reliquiae Sancti Tuduuuali. 

De digito Sancti hieronimi. 

Reliquiae Sancti gregorii, 

Reliquke Sancti ualeriani. 

Reliquiae Sancti uuigenoci confessoris. 

De sepulchro Sancti Simeonis. 

De laipide Sancti siluini, quern portauit romam tribus 
uicibus. 

De capite Sancti nicolai episcopi. 

Item Reliquiae Sancti audoeni. 

De capite Sancti benedicti abbatis. 

De uestimento Sancti saluini. 

Reliquiae Sancti ermelani. 

(Reliquiae crispini et crispiniani.) 

Virgines. 
(De sancta elisabeth.) 

De digito Sancte marie magdalene. 
De sancta cecilia. 
De sancta Agatha uirgine. 
De sancta agnete. 

Reliquiae Sancte, praxedis, et Sancte. Eugenie, et 
felicule. 

Costa Sancte, felicule. uirginis. 

DC capite Sancte, margarete uirginis. 

De sancta lucia. 

Item De sancta eugenia et de sancta felicula. 

Ossa Sancte. mamillg uirginis. 

Reliquiae Sancte, Genouefe. uirginis. 



Ossa sancte balthildis et Sancte. gcnouefe.. 

Reliquiae Sancte. leonille.. 

Reliquiae Sancte. morenne. uirginis. 

De Sancta alfgiua. 

Reliquiae Sancte. sigeburge. uirginis. 

De uelamine Sancte. Agathe. uirginis (et dentes eius.) 

Reliquiae sancte cecilie. et sancte alfgiue 1 . 

(Maxilla Sancte, Brigide, uirginis.) 

His exceptis, plurime, alie. ibi habentur sanctorum 
reliquie. quarum, quia non inuenimus nomina scripta, 
que sint ignoramus 2 . 

Deus, cuius claritatis fulgore beatus michahel arch- 
angelus precellit agminibus angelorum, presta. quesu- 
mus, ut sicut ille dono tuo principatum meruit possidere 
celestem, ita nos eius precibus uitam optineamus gter- 
nam. Per. 



Written on the margin. 



tie sancto mfrfjnfjrlc. 

Deus, qui beatum michahelem archangelum elcc- 
tionis tug populis constituisti principem, presta, que- 
sumus, ut quern nobis dedisti salutis ducem, contra 
adversa omnia tribuas defensorem. Per. 

Secreta. 

Munus nostrum, quesumus, domine, dignantur as 
sume, quod mentis et intercessione archangeli tui 
michahelis sit tibi acceptabile, et nobis propitiabile. Per. 

Postcornmunio. 

Beati archangeli tui michaelis, ut omnium angelo 
rum tribue nos, domine, orationibus foueri, ut quorum 
memoriam predicamus in terris, eorum sanctis precibus 
adiuuemur in celis. Per. 

Propitiare 3 misericors deus, supplicationibus nostris, 

et familiam tuam peruigili protectione custodi, ut qui 

1 unigentum tuum in carne nostri corporis modo naturn 

confitemur, intercessionibus beatorum apostolorum petri 

i et pauli. omniumque eiusdem diuine humaneque christi 

i natiuitatis ministrorum ministrarumque mentis nulla 

possimus diaboli sociorum- 

que eius a te co sed sancti spiritus 

gratia illuminati contra vitiorum temptationes pugnare(?) 

ualeamus illesi. Per eundem dominum. 

[fHamumissiancs]. 

freode huna set ocmund tune on midcs sumeres 
messe euen for J?on 7 for J?a 

on feower wegas on brunes gewitnesse messe preostes 
7 an ealra }?aera preosta. 

1 This line has been erased, and the next line written over it 
by a later hand. * The next page, fol. 7 a, is a plank page. 

3 The whole of this page, fol. 8 a, Propitiare 7 on * ^reosics, 
is very much worn and nearly illegible. 



6 JWnnumisstonts. 

tBirhtric freode hroda set curi tune on sum * * ofcr 
pentecostenes messe daig on \) 

* preosta ealra bara hyred i 

preosta 7 on preostes. 

tpys sint bara manna naman Se man freode for 
ordgar cct bradan stane tSa he keg on adle. f> ys cynsie 
fram liwtune 7 godcild of lamburnan 7 leofric of 
swuran tune dola wines sunu 7 eadsige of cyric forda ; 

7 x-lfgyb of boc lande 7 smala of ocinund tune 7 wif- 
man of brada stane 7 byrhflced of tref meu tune 7 
xlflced of clymes tune on wynstanes ge wytnysse mxsse 
preostes 7 on wulfsies set lamburnan 7 on eallra bara 
liircd preosta- 7 celfgytS of swuran tune 7 bxr his to 
gc witnysse cynsie \>reost 7 goda pnw/ 7 celfric preost 
fee bis ge wryt wrat bis was cet borslea ge don for 
ordgar 

t Eadgifu gefreode xlfgiSe birhsies dohtor hlaf bryt- 
tan oet borslea on feower wegas on wynstanes gewitt- 
nesse moesse preostes 7 on goda preostes 7 on cynstanes 
goda suna- 7 on afair birhtric gefreode oeffan set curri- 
tune on brunes gewitnesse mcesse preostes 7 on wyn 
stanes preostes 7 and on ealra bsera hyred preosta. 

t Eadgyfu gefreode leofrune cet curri tune for ordgar j 
on brunes gewittnesse messe preostes 7 on ealra bxra 
hyred preosta. 

t Byrhtric ge freode ribrost 7 hwite on middes \vin- 
trcs mxsse dgeg set tiwarhel on prudes ge witnysse 
mxsse preost. 

t Eadgyfu gefreode wulfric on feower wegas ]:>rim 
ucan ser middan sumera on gewitnesse byrhstanes 
msesse preostes 7 on cynstanes 7 on clerices be bis 
gewrat. 

t Eadgyfu ge freode wulfwunne on middes sumeres 
maesse dseg on wulfnobcs ge witnysse moesse preostes 
7 on ealra boera hired preosta. 

t Eadgyfu gefreode aebelgyfe wuncildes wif on feower 
wegas on middes sumeres moesse sefen xt brasg- on 
brunes ge wittnisse massse preosles j on wulfnotSes 
mxsse preostes 7 on eallra basra hyred preosta ] . 

[Bnutifctio tmtinnaiuli], 

Omnipotens dominator christe, qui secundum ad- 
sumptionem carnis dormiens in naui, dum aborta 
tempestas maria conturbasset, te protinus excitato 
inperante dissoluit, tu necessitatibus populi tui be- 
nignus succurre, tu hoc tintinnabulum sancti spiritus 
rore perfunde, sonitum illius semper fugiat inimicus. 
inuitetur ad fidem populus christianus, hostilis terreatur 
exercitus, confortetur in domino per eum populus 

1 Introd. 41. 



euocatus, atque, sicut super dauiticam citharam de- 
lectatus, desuper descendat spiritus sanctus, ut samuel 
crini"-erum agnum mactantem in holocaustum tuum, 
rex eterni imperii, fragor aurarum turbam repellit ad- 
uersantem, ita dum huius uasculi sonitum transit per 
nubila, ecclesix conuentum manus seruet angelica 
fruges credentium mentes et corpora saluet petitio 
sempiterna. Per 1 . 

Nomina vivo rum. 

Utbertus, Bernoz ancilla sua, Becco, Eluric. 
Nomina mortuorum. 

Madalberlus episcopus, Odolgarius episcopus, Petrus, 
presbiter, Lcotfrid[us ?] presbiter, Eleneus presbiter, 
Odolbramnus presbiter, Gontran (?), Centulfus, Aldo, 
Rotbertus, Elena, Utberga, Ermengardis, Ildeardis, 
^lu* (?) 2 . 

3-nctpiunt bcnrtitctionrs ati kctorrm. 
JDc natalr tiomtni. 

Dcus, dci filius, qui hodicrna die dc uirginc 
nasci dignatus cst, miscrcatur nostri. Amen. 

Dcus ucrus ct homo ucrus, natus ex uirginc, 
nos benedicat. Amen. 

Rex regum, hodie natus, nos custodirc dig- 
netur. Amen. 

Regnans cum patre, natus ex matrc christus, 
nos benedicat. Amen. 

Saluator mundi, natus ex uirgine, nos saluare 
dignctur. Amen. 

Redemptor humani generis, hodie natus, con- 
| seruet nos dominus. Amen. 

Auctor uitoj, natus ex uirgine, miscreatur 
nobis dominus. Amen. 

Dcus pacis et dilectionis, hodie natus, sit cum 
omnibus nobis. Amen. 

Ipse nos benedicat in terris, qui hodie nasci 
dignatus est ex utero uirginis. Amen. 

JDc ncpupfjanta. 

Deus, dei filius, qui hodicrna die mundo ap- 
parere dignatus est, misereatur nostri. Amen. 

)c rcsurrcrtfonc. 

Deus, dei filius, ab aeterna morte nos resus- 
citare dignetur. Amen. 

Saluator mundi, pro nobis passus, et a morte 
resurgens, nos saluare dignetur. Amen. 

1 Surt. Soc. xxvii. 119; Maskell, Mon. Kit. 2nd Ed. i. 188. 

2 Introd. . 41. 



Deus, dei filius, qui hodic a mortuis resurgcre 
dignatus cst, miscrcatur nostri. Amen. 

DC ascension c. 

Deus, dei filius, qui hodicrna die cables as- 
cendit, miscrcatur nostri nunc ct in secula. 
Amen. 

DC pcntacoslcn. 

Deus, dei filius, qui hodicrna die cliscipulis 
suis sanctum misit spiritum, nostra inlustrare 
dignetur corda. Amen. 

Dr atjtirntu tiomim. 

Deus, dei filius, quern ucnturtim colimus, det 
nobis ucniam nostrorum dclictorum. Amen. 

Cotttuam s tuebus. 

Ab omni malo dcfcndat nos dominus. Amen. 

A cunctis malis imminentibus liberet nos 
dominus. Amen. 

A morte secunda cripiat nos dominus. Amen. 

Diuina maiestas nos tueatur. Amen. 

Deus, dei filius, nos bencdicere dignetur. Amen. 

Diuina gratia nos bcncdicat. Amen. 

De scde sancta sua aspiciat nos dominus. 
Amen. 

Bcnedictionibus suis rcpleat nos dominus. 
Amen. 

Creator omnium nos bencdicat. Amen. 

Gustos omnium custodiat nos christus. Amen. 

Ipse nos benedicat qui nos crcauit. Amen. 

Protegat seruos suos omnipotcns dominus. 
Amen. 

Spiritus sanctus nostra inlustrare dignetur 
corda. 

Spiritus sanctus aperiat nobis sensum cordis. 
Amen. 

Trinitas sancta nos benedicat. 

Saluet ct bencdicat nos omnipotens dominus. 
Amen. 

In suo sancto seruitio confortet nos dominus. 

In sancta rcligionc conseruet nos dominus. 
Amen. 

Deus misereatur nostri, et benedicat nobis. 
Amen. 

Commcntiationcs post nocturnes. 

Intcrcedente pro nobis sancta dei genitrice 
maria, auxilietur nobis omnipotens dominus. 
Amen. 



Per intcrcessioncm sanctae dei genetricis marie 
in suo sancto seruitio confortet nos dominus. 
Amen. 

Rex regum, et dominus dominantium. da 
paccm in dicbus nostris, omnipotcns dominus. 
Amen. 

Deus omnipotens, sancta trinitas, misereatur 
nostri, qua, uiuit in secula scculorum. Amen. 

DC apostolorum. 

Intcrcedcntibus pro nobis christi apostoloru.m 
mentis, succurrat nobis omnipotens dominus. 

DC marturtbus. 

Intercedcntibus pro nobis christi martyrurn 
mentis, misereatur nostri omnipotens dominus. 

DC canfcssoribus. 

Intercedcntibus pro nobis christi confessorum 
meritis, exaudiat nos omnipotens dominus. 

DC omnibus sanctis. 

Omnium sanctorum suorum meritis eruat no? 
dominus a malis. Amen. 

Cunctis pro nobis interccdentibus sanctis 
saluator mundi misereatur nostri. Amen. 

Sanctis intcrcedentibus, christe, tuorum clectis, 
succurre nobis, omnipotens domine. Amen. 

33cnctuctfo ante n bum. 

jj Deus, qui nos ad dclitias spiritalcs semper 
inuitas, da bcnedictionem super dona tua, ut ea 
qua; in tuo nomine sunt cdenda sanctificata per- 
cipere mercamur. Per. 

Alia. 

Bencdic, domine. dona tua, qu as dc tua Iar~ 
gitate sumus sumpturi. Per. 

Alia. 

Protege nos, domine deus noster, et fragilitati 
nostra; necessariam prebe substantiam. Per. 

Alia. 

Refice nos, domine, donis tuis, ct opulentiae 
tuas largitate sustenta. Per. 

Alia. 

Tua nos, domine, dona reficiant, et tua gratia 
consoletur. Per. 



8 



SK rnftum ftrnrturcrrtmm. 

In nomine sanctoc ct unicc trinitatis, quod 
nobis cst allatum creator omnium bonorum deus 
bcnedicat. 

Seruis suis adposita a domino sint bcncdicta. 

Creaturam suam christus filius dei benedicat. 

Quod nobis est appositum dei filius benedicat. 

<3tj potum tmutu rcntium. 

Qui mutauit aquam in uina falcrna nunc quo- 
quc nostra benedicat pocula. Amen. 

Omnipotcns deus nostra bcnediccrc clignetur 
pocula. Amen. 

Nos deus ct nostra benedicat pocula christus. 

Dis synt ]?a men be synt anburge betwinon eadgyfo 
abbcdysse 7 Icofrice abbodc cet }?aw. landc xi stoctune 
vulfsige edwig 7 cylcl 7 denisc 7 godwine 7 
hunwine 7 swcta 7 cdwig boga 7 brun yreost f> 
se abbod hil hgbbe his dreg 7 xfUr his (\xg in to 
mynstre 1 . 

Deus, qui iustc corrigis et clemcnter ignoscis, et 
non uis inuenirc ciuod damncs sod potius quod corones, 
qui etiam pcccantium non mortem sod uitam magis 
desideras, me miserum fragilemque peccatorcm sor- 
dibus dclictorum plenum a tua pietale non repellas, 
neque respicias ad peccata, et scelera, et inmunditias. 
turpesque cogilationes meas, quibus tue misericordie 
dulcedinem merito mihi in maritudinem conuerti pec- 
catorum, sed ad inmensas misericordias tuas quibus 
gratuito subuenire consuesti ; prccorquc humiliter ut 
immemor sis peccatorum meorum, et memor miseri- 
cordiarum tuarum, uota preccsque meas elementer sus- 
cipias, tibique placita mihi postulare concedas, collegio- 
que sanctorum tuorum qui in hoc ministerio tibi placu- 
erunt me ascisci digneris, atque per eorum exempla 
facias tibi semper placere, et ad te cum fidcli grege 
tuo peruenire. Per 2 . 

Domine ihesu christc, propitius esto mihi peccatori, 
qui misericordia tua primus indigco, et pro consacer- 
dotibus nostris exorare presume, quia tu es in- 
mortalis, et sine peccato solus, domine deus noster. 
Tu es benedictus qui benedicis omnia. Tu es sanctus 
qui sanctincas omnia. Indulge nobis indi^nis famulis 
tuis, quia peccatores sumus et indigni qui presumimus 
ad sanctum altare tuum inuocare te ; quia peccauimus 
coram te, et coram angelis tuis ; sed tribue nobis 



1 In trod. 41. 

2 This and the following prayer occur in the Missa a Flacio 
Illyrico eclita, published by Martene. Lib. i. cap. iv. art. xii. 
ordo iv. Edit. A.D. 1700. pp. 491, 2. 



indulgentiam delictorum, et confirma sanctain ec- 
clesiam tuam in fide orthodoxa, et doce nos facere 
uoluntate[m] tuam omnibus diebus nostris. Per. 

Beate_ semper uirginis marias, beatorumque apo- 
stolorum ac martyrum, et confessorum, uirginum, et 
omnium electorum tuorum, et quorum hodie natalicia 
per uniuersum mundum celebrantur intercessionibus, 
quesumus, domine, gratia lua nos protege, et famulis 
ac famulabus tuis, qui in nostris se commendaucrunt 
orationibus, et suas nobis elemosinas donauerunt, 
necnon et qui nobis de propriis peccatis et criminibus 
coram tua maiestate confess! fuerunt, seu omnibus 
benefactoribus nostris, et omnibus inimicis, necnon 
in tribulatione positis, ct consanguineis, cunctisque 1 . 

Oremus, fratres karissimi, clomini misericordiam 
pro fratribus ac sororibus nostris ab orientc 
uscpic ad occidentcm, ut et illi orcnt pro nobis 
unusquisque in diuersis locis. Per christum 
dominum nostrum. 

Oremus ctiam pro imitate ?ccclcsiarum, pro 
infirmis, pro clebilibus, pro captiuis, pro p;cniten- 
tibus, pro laborantibus, pro nauigantibus, pro 
iter agentibus, pro elemosinas facientibus, pro 
defunctorum spiritibus, ct pro his qui non com 
municant, ut dot illis dominus clignam agerc 
pajnitcntiam. Per christum dominum nostrum. 

Oremus ctiam clomini misericordiam pro spiri 
tibus carorum nostrorum pausantium .///. ut eis 
dominus placidum rcfrigcrium tribucre dignetur, 
ct in locum quietis ac rcfrigerii sanctorum suorum 
intercessione cos transfcrat. Per ihesum christum 
dominum nostrum. 

Offcrimus tibi, domine ihcsu christe, hanc 
orationem ab ortu solis usque ad occidentem a 
dextcram usque ad sinistram, in honorem et 
gloriam diuinitatis christi et humanitatis ; in 
honorem et gloriam omnium graduum culcstium, 
michahelem. gabrihelem archangclum ; in hono 
rem et gloriam patriarcharum, prophetarum, 
apostolorum, ac martyrum ; pro omnibus uir- 
ginibus, fidelibus p.-unitentibus ; pro omnibus 
matrimoniis ; pro bonis non ualde ; pro malis 
non ualde ; pro omnibus merentibus orationem 
et deprccationem nostram. Per cundcm. 

Bcnctiictio pro rcrjr. 

Benedic, domine, hunc clcmentissimum regem cum 
uniuerso populo, sicut benedixisti abraham in milia, 
isaac in uictoria, iacob in pascua. Amen. 

1 Fol. 1 2 b. ends abruptly here. 



Da ei dcrore ceji benedictionem, ct dcpingue, do- 
mine, terre. ubertatcm; da ci de inimicis triumphum; 
de lumbis cius sobolcm regnaturum. Amen. 

Sit in regno illius indeficiens amor in populo ; sit 
pax pcrgrinis in regno; sit aduenientibus uictoria in 
transitu. Amen. 

Vt ille transiens in seculo, uictoriam inueniat in cejo, 
et cum patre clementissimo sine fine mereatur rcgnarc 
in throno. Amen. 

Quod ipse, et cetera. 

13cnrtii rtt0 super rrrjnn in tcmpori grmotii. 

Benedicat tibi dominus custodiensque te, sicut te 
uoluit super populum suum constitucre regem, ita et 
in prgsenti seculo feliccm et oeterng felicitatis tribuat 
esse consortem. Amen. 

Clerum ac populum suum quen: sua uoluit opitu- 
latione et tua sanctione congregari, sua dispensatione 
et tua amministratione per diuturna tempora faciat 
feliciter gubernari. Amen. 

Quatenus diuinis monitis parentes, aduersitalibus 
omnibus carentes, bonis omnibus exuberantes, tuo 
ministerio fideli amore obsequentes, et in presenti 
seculo pacis tranquillitate fruantur, et tecum reternorum 
ciuium consortio potiri mereantur. Amen. 

Quod ipse prestare dignetur, cuius regnum, et 
reliqua. 

Suscipe, sancta trinitas, hanc oblationcm quam 
tibi offcro in memoriam incarnationis, natiuitatis, 
passionis, resurrcctionis, ascensionis domini nostri 
ihcsu christi, et in honore omnium sanctorum 
tuorum, qui tibi placuerunt ab initio mundi, ct 
eorum quorum hodie festiuitas cclcbratur, et 
quorum hie nomina ct reliquiae habentur, ut illis 
proficiat ad honorcm, nobis autcm ad salutcm, 
ut illi omnes pro nobis intcrccderc dignentur in 
ccelis, quorum memoriam facimus in tcrris *. 

Suscipe, sancta trinitas, hanc oblationcm 
quam tibi offerimus pro regc nostro et sua 
uenerabili prole, et statu regni nostri, ac pro 
omni populo christiano ct pro his qui nostri 
memoriam in suis continuis orationibus habent, 
ut hie ueniam recipiant pcccatorum, et in future 
premia conscqui mereantur aeterna 2 . 
^ Suscipe, sancta trinitas, hanc oblationem quam 
tibi offcro pro me peccatori miserrimo omnium 
hominum ; pro meis peccatis innumerabilibus, qui- 
bus peccaui coram te, in dictis, in factis, in 



1 Bod. fol. 206 b. 



Ib. 



9 

tionibus, ut pretcrita mihi dimittas, ct dc futuris 
me custodias ; pro sanitate corporis et ani mc. 
mere ; pro gratiarum actionc dc tuis bonis quibus 
cotidire utor. Quid retribuam domino pro omni 
bus qtire retribuit mihi? Calicem salutaris ac- 
cipiam et nomcn domini inuocabo. Laudans 
inuocabo dominum, et ab inimicis meis saluus 
ero . 

Suscipe, sancta trinitas, hanc oblationcm 
quam tibi offcro pro animabus famulorum. famu- 
larumquc tuarum .ill. ut requiem actcrnam dones 
eis inter sanctos ct electos tuos, ut in illorum 
consortio uita perfruantur neterna. 

Ignosce, domine, quod dum rogare compcllor 
dum per inmunda labia nomen sanctum tuum 
assume, ct inmundorum actuum sccrcta con- 
fiteor; non habco apud tc ucrba sine criminc ; 
tu enim conscientiai me a; uulncra, tu cogita- 
tionum mearum occulta nosti, et inmunditias 
meas tu solus agnoscis, miserere mihi, domine, 
miserere mihi, ignosce mystcrii tui tractanti, nee 
indignum miscricordiae tua; indices quern pro 
aliis rogare permittis, et in quo tcstimonium 
boni opcris officium saltim dis dispcnsationis 
rederc non recuses, saluator mundi, qui cum 
patre, et spiritu sancto uiuis et regnas deus. Per-. 

23mrtrictt0 super unum fjominnn. 

Benedicat te deus cgli, adiuuet te christus filius dei. 
Amen. 

Corpus tuum in seruitio suo custodire, ct dignetur 
conseruare. Amen. 

Mentem tuam illuminet, sensum tuum custodial, 
gratiam suam ad profectum anime. tug in te augeat. 
Amen. 

Ab omni malo te liberet et dextera sua te defendat. 
Amen. 

Deus qui sanctis suis semper adiuuat ipse te adiu- 
uare et conseruare dignetur per omnia sgcula seculorum. 
Amen. Ille uos. 

BcnrtJictto pro itrr agnitilms. 

Exaudi, domine, preces nostras, et iter famuli tui 
Ml. propitius comitare, atque misericordiam tuam sicut 
ubique es, ita ubique ei largire. Amen. 

Quatenus a cunctis aduersitatibus defensus, gratia 
rum tibi referens actionem tua opitulatione sit securus. 
Amen. 



1 Bod. fol. 206 b. 



Bodl. Canonici, MS. 319. fol. 25 b. 
C 



IO 



plubiam posmlantat. 



Angelum pads, omnipotent dcus, mittcre digncris 
qui in uiam rectam comitctur famulum tuum. Amen. 

Et cum omni fiducia ac sine ullo impediment ad 
desideratum locum perducat, et exinde ad pristinum 
locum deducat. Amen. 

Quod ipse prestare dignetur. Ui supra. 

Eton alia. 

Purificet omnipotens dcus tui cordis archana, ct 
benedictionis sue. tibi tribuat incrcmenta. Amen. 

Ab omnibus uite prcscnlis pcriculis exuaris, et uir- 
tutum spiritalium ornamentis induaris. Amen. 

Quo illius adiutorio fultus sic ci seruias in terris ut 
ei coniungi ualeas in celis. Amen. 

Quod ipse prestare dignetur. 

Vcni, sanctificator omnipotens ojterne dcus, 
bencdic sacrificium prcparatum tibi ; in nomine 
del patris, et filii. et spiritus sancti, sit aduna- 
tum ct bencdictum atque sanctificatum hoc 
sacrificium laudis. 

Accipe, sancte pater, hostiam inmaculatarn, 
quam tibi deo meo uiuo et uer<> ego indignus 
tuus famulus ct sacerdos pro a-terne salute ani- 
marum nostrarum suppliciter offcro. 

Memento, dominc, famulorum famularumque 
tuarum, ct omnium in tc credcntium amicorum 
carorum propinquorum mcorum, ct qui me ha- 
bcnt in suis orationibus et quibus orationcm 
meam promisi. tu dcus omnipotens, illis miserere 
quorum tu nosti nomina singulorum, et om 
nium circumadstantium quorum tibi fides. Ut 

supra. 

Memento etiam, dominc, ct corum nomina 
sanctorum tuorum apostolorum ac martyrum. 
omniumque sanctorum qui mcrucrimt pro nomine 
glorias tuse coronari, ut in 1 

fHt ssa ati phtuiam postu antiam. 

Antiphona. 

Sitientes uenite ad aquas, dicit dominus, et qui non 
habetis pretium uenite, et edite (bibilc) cum letitia. 
Psahnus. Adtendite, populus meus. 
Terram tuam, domine, quam uidemus nostris iniqui- 
tatibus tabescentem celestibus aquis infunde, atque 
in(r)iga beneficiis gratis: sempiterne.. Per dominum. 

Deus, in quo uiuimus, mouemur, et sumus, pluuiam 
nobis tribue congruentem, ut presentibus subsidiis suf- 
ficienter adiuti, sempiterna fiducialius appetamus. Per 
domimim.Y 



In temptations. 

Lectio icremie prophelc \ 

In diebus illis factum est uerbum domini ad hierc- 
miam de scrmonibus siccitatis. Luxit iudea, et porte 
eius corruerunt et obscuratce sunt in terra, et clamor 
hierusalem ascendit. Maiores miserunt minoraes suas 
ad aquam, uenerunt adhauriendum, et non inuenerunt 
aquam ; rcportauerunt uo^a sua uacua. Confusi sunt 
et afflicti-. Operuerunt capita sua propter terre uasti- 
tatem, quia non uenit pluuia in lerra 3 . Defecerunt 
oculi eorum, quia mm crat herba. Si iniquitates nostnv 
responderunt 4 nobis, domine, lac propter nornen tuum. 
quoniam multiu sunt auersioncs nostme. Tibi pecca- 
uimus, cxpectatio israhel, saluator eius in tempore 
tribulationis. 

Graduate. Protector noster, aspice, cleus, et respice 
super seruos tuos. 

V. Domine ileus uirtutum, exaudi preces seruorum 
tuorum. 

In illo tempore dixit ihesus turbis phariscorum ct 
saduceorunr . C um uideritis nubem orientem ab occasu, 
statim dicitis, nimbus uenit ; et ita fit ; et cum austrum 
flantem dicitis; quia ojstus erit ; et fit. Hypocrite, 
faciem celi et terre nostis probare, hoc autem tempus 
quomodo non probatis ? Generatio mala ct adultera 
ignum querit, et signum non dabitur ei nisi signuin 
ione, prophet?. 

Off ^r tori urn. Sperent in te omnes qui nouerunt no- 
men tuum, domine, quoniam non derelinquis qucrentes 
te. Psallite domino qui habitat in sion, quoniam non 
est oblitus orationes pauperum. 
Seer eta. 

Oblatis. domine, placare muneribus, et oportunum 
nobis tribue pluuix sufiicientes auxilium. Per.v 

Communio. Ego clamaui quoniam exaudisti me, 
deus, inclina aurem tuam et exaudi uerba mea. 

\A d complendum^\ 

Tuere nos, domine, quesumus, tua sancta sumentes, et 
ab omnibus propitius absolue peccatis. Per dominum.v 

ffltssa pro rjt qui tcmptationtbus fattrjantur, 

aut luiuria smilart. 

Inclina, domine, aurem tuam ad me et exaudi me. 
Saluum fac seruum tuum, deus meus, sperantem in te. 
Miserere mihi, domine, quoniam ad te clamaui tota die. 
Psahnus. Letifica animam semi tui. 

Oratio. 
Omnipotens sempiterne deus, qui ad imaginem tuam 



Fol. i6b. ends abruptly here. 



1 ler. xiv. 1-8. 2 Vul. + et. 3 Vul.+3 verses. 

* Vul. responderint. 5 Luc. xii. 54-56- Vul - 

m. = Mat. vii. 39. 



n temptation?. 



bt bts ct mortttis. 



1 1 



factum inuidia diaboli a paradyso deicclum unici filii 
tui domini nostri ihesu christi sanguine redcmisti homi- 
nem, cxaudi me toto cordo totaquc mcntc te dominum 
uniuersorum inuocantem pro me famulo tuo, in le 
solum defensorem et protcctorcm ucrum deum spem 
habentem. INIittc mihi auxilium do cells te dcprccamlo, 
teque inuocando. Da fordtudinem ad inimicum rc- 
spuendum. Subueni plus ne conscnsum prebeam 
illius suggestion!. Non permittas me, domine, ain- 
plius temptationibus concuti quam sustincre possum. 
Da mihi sancti spiritus feruorem, ul aduenientes cog- 
noscam cogitationes, et cognitas a me inimicorum 
insidias temptationesque repellam ul tibi in omnibus 
diebus uite meg, placeam. Per. 

Lectio c pistole b. pauli apostoli ad romanos\ 

Fratres, scimus quod 2 lex spiritalis est, ego autem 
carnalis sum uenundatus sub peccato. Quod enim 
operor non intelligo. Non enim quod uolo bonum 
hoc ago, sed quod odi 3 illud facio. Si autem quod 
nolo illud facio, consentio legi quoniam bona est. 
Nunc autem iam non 4 operor illud, sed quod habitat 
in me peccatum. Scio enim quia non habitat in 
me, hoc est in carne mea, bonum. Nam uclle adiacet 
mihi, perficcre autem bonum non inuenio 5 . Con- 
delector enim legi dei secundum interiorem hominem. 
Uideo autem aliam legem in membris meis repugnantem 
legi mentis mee, et captiuantem me in lege peccati, 
qu est in membris meis. Infelix ego homo, quis me 
liberabit de corpore mortis huius ? Gratia dei per 
ihesum christum dominum nostrum. 

Graduate. Dirigatur oratio mea sicut incensum in 
conspectu tuo, domine. 

V. Eleualio manum mearum sacrificium uesper- 
linum. Aeuia. 

V. De profundis clamaui ad te, domine, domine, ex- 
audi uocem meam. 

Secundum lucam . 

In illo tempore dixit ihesus ad quosdam qui in se 
confidebant tamquam iusti, et aspernabantur ce,teros 
parabolam istam. Duo homines ascenderunt in tem- 
plum ut orarent, unus phariseus, et alter publicanus. 
Phariseus stans he,c apud se orabat dicens 7 , deus, 
gratias ago tibi quia non sum sicut ccteri hominum, 
raptores, iniusti, adulteri, uelut etiam hie publicanus. 
leiuno bis in sabbato ; decimas do omnium quo, pos- 
sideo. Et publicanus a longe stans, nolebat nee 
oculos ad cejum leuare, sed percutiebat pectus suum, 
dicens, deus, propitius esto mihi peccatori. Dico au- 



1 Rom. vii. 14-25. 2 Vul. quia. 3 Vul. + malum. * Vul. -f ego. 
Vul. + 3 verses. 6 Luc. xviii. 9-14. 7 Vul. om. 



tern uobis ; dcscendit hie iustificatus in domum suam 
ab illo, quia omnis qui se exaltat humiliabitur ; ct qui 
He humiliat exallabilur. 

Offertorium. Exaudi, deus, orationem meam. 

Seer eta. 

Hostiam, domine. quam tibi pro me famulo tuo 
offero clemens suscipcre digneris et benedictionem 
sancti spiritus lui dignanter perfunde mihi seruo tiu>, 
ct intercedente pro me sancto michaele archangelo tuo, 
et beata et gloriosa semperque uirgine maria, et bcatis 
apostolis tuis petro et paulo, et omnium cateruis sanc 
torum, peccatorum meorum omnium indulgentiam 
tribuc, et misericordiam largire mihi famulo tuo ; hec 
petenti pro tua pietate miserere, ut dignus efficiar huius 
seruitutis sacrique mysterii, ut quod te, deus clcmentis- 
sime, deprecor, mihi concgdas pro tua pietate propitius. 
Per. 

Prefatio. 

U. D. a^terne deus. Qui iustis presto cs supplica 
tionibus, miserere mihi famulo tuo mala mea preterita. 
cogitationesque temptationum iniquarum confitenti, 
hostis iniqui suasiones insidiasque procul a me, domine, 
pro tua pietate repclle, ne consensum prebeam sugge- 
renti, ne superer ab aduersario, ne inobcediens appa- 
ream preceptis tuis, dum tibi confiteor deo meo interi- 
ora cordis mei in tempore tribulalionis, nee in hora 
exitus animg meg de corpore iudicium contemplationis 
cum infidelibus recipiam ; sed, pius et misericors deus, 
pro hac pugna, laborumque certamine, fatigatione 
quoque mentis, coram te gloriam cum sanctis et electis 
tuis percipiam. Per christum dominum. 

Communio. Unam petii a domino. 

Ad complendum. 

Gratias tibi agimus, omnipotens reterne deus, pro 
sacramenti huius satietate, preces quoque supplices 
fundo, ut me famulum tuum ab omni culpa liberum 
esse concedas, ut 2 qui fuleliter 2 et per corpus et san- 
guinem domini nostri ihesu christi non sinas me, do 
mine, ad propria mala reucrti, sed ne plusquam sus- 
tinere possum permittas me temptari, sed mittere 
digneris angelum tuum, qui me ab omni malo custo 
dial, uisitct, et defendat, et in operc bono confirmet, et 
in operibus mandatorum tuorum deducat. Per. 

fflfssa rjcncrah s imtorum rt movtttantm. 
Pietate tua quesumus, domine, nostrorum omnium 
solue uincula delictorum, et intercgdente beata maria 
semper uirgine, omnique ce.lesti uirtule ; ac beatorum 
patriarcharum, prophetarum, apostolorum, marlyrum, 
confessorum, uirginum,omniumque sanctorum precibus, 



1 Vul. om. 



2 Dotted as error. 
C 2 



12 



cpiscopo. 



cptscopo. 



clomnum apostolicuin .N. ponlificcs, abbatcs, regem 
nostrum et rcginam nostram ac principes nostros, oin- 
ncsque congregationcs illis commissas, et nos famulos 
tuos, ac locum nostrum, et familiam beatissime. dci 
genitricis marie., necnon et sancti pctri apostoli, atque 
sancti suuithuni confcssoris cbristi, ct omnia loca 
sanctorum in omni sanctitate custodi ; omnesque affi- 
nitate ct familiarilate nobis coniuncto.s, ct nobis com- 
missos, nobisquc scruicntcs, necnon ct omncs christi- 
anos a uitiis purga. uirtutibus illustra, paccm ct sanitatem 
nobis tribuc, hostcs uisibilcs ct inuisibilcs rcmoue, car- 
nalia desidcria rcpcllc, acris cornrnoditatem tribuc, iter 
famulorum famularumque tuarum fidclium in salmis 
tue. prospcritatc disponc, nauigantibus fidelibus portum 
salutis indulge, inimicis nostris ueram caritatcm et per- 
fcctain remissinnem largire, nos<]uc ab eorum insidiis 
potentcr eripe, ct omnibus fidclibus uiuis ct dcTunctis 
uitam et requiem eternam concede. Per. 

Sccrcta. 

Deus, qui singular! corporis tui hostia totius mundi 
soluisti delicta, hac oblatione intercessionequc omnium 
sanctorum placatus maculas scelerum nostrorum, om- 
niumque pro quibus hoc sacrificium offerimus absterge, 
et omnium christianorum uiuorum atque mortuorum 
peccata dimitte, eisque prcmia e_tcrna concede. Per. 

Prefatio. 

U. D. STERNE DEIS. Kt tuam clemcntiam humiliter 
implorare ut omnibus sanctis tuis interuenientibus de 
licta nostra clementer emundcs, diesque nostros in tua 
uoluntate disponas, simukjue credentibus in te sani- 
tatcm mentis et corporis tribuas, incrcdulos conuertas, 
errantes corrigas, discordantibus unitatem pacis lar- 
giaris, omnibusquc uiuis et defunctis ueniam conferas 
ut ad interminabilem gloriam peruenire mcreanlur. Per 
christum. 

Ad compkndum. 

Sumpta, quesumus, domine, sacramenta omnia 
crimina nostra detergant, omncmque prauitatem ct 
infirmitatem, sen ctiam hosticam rabiem atque subi- 
tam mortem, mcritis sanctorum omnium a nobis pro- 
cul depellant, et omnibus fidelibus uiuis et defunctis 
prosint ad ueniam, pro quorum quarumque tibi sint 
oblata salute. Per. 

fHtssa pro rpiscopo. 
Inclina, domine, aurem tuam. Ut supra. 

Oratio. 

Concede, quesumus, domine, famulo tuo episcopo 
nostro .N. ut predicando et exercendo que. recta sunt 



fidelium is added by a different hand above the line. 



xernplo bonorum operum animas suorum instruat 
subclitorum, et e.terne, remunerationis mercedem a te 
piissimo pastore percipiat. Per. 

Lectio epistole bcati pauli ad hebreos . 

Fratrcs, omnis pontifex ex hominibus assumptus pro 
hominibus constituitur in his qug sunt ad deum, ut 
offerat dona et sacrificia pro peccatis ; qui condolere 
possit his 2 qui ignorant et errant ; quoniam et ipse cir- 
cumdatus cst infirmitate. Et propterca debet quemad- 
moclum pro populo, ita etiam et pro semetipso offerre :i 
sacrificia 4 ; nee quisquam sumit sibi honorem sed qui 
uocatur a deo tamquam aaron r> , quemadmodum scrip- 
turn cst 6 : Tu es sacerdos in eternum, sccundum 
ordincm melchisedehc. 

(iraduale. Saluum fac scruum tuum, dcus meus, 
spcrantem in te. 

i\ Auribus percipc, domine, orationem meam. 
Aeuia. 

V. Uerba mea auribus percipe, domine, intellege 
clamorem meum. 

Sccundum matheum 7 . 

In illis dixit ihesus discipulis suis ; uigilate et orate, 
quia H nescitis quando tempus sit. Sicut homo qui pere- 
gre proficiscens 10 reliquit domum suam, et dedit seruis 
suis potestatem cuiuscunque opcris, et ianitori pre- 
cepit uigilare n . Sic ergo uigilate 12 . Nescitis enim 
quando dominus domus ueniat, scro, an media nocte, 
an gallicantu, an mane, nc cum repente" uenerit la 
inucniat uos dormientes. Quod autem uobis dico, 
omnibus dico ; uigilate. 

Offcrtorium. Domine, exaudi orationem meam, et 
clamor meus ad te perucniat. 

St crela. 

Suscipc, quesumus, clementer, omnipotens deus, 
nostry oblationis deuotionem, et per uirtutem huius 
sacramcnti cpod tue obtulimus maiestati tuum .ill. cum 
commisso sibi grege a cunctis protege aduersitatibus. 

Per. 

Prtfatio. 

U. D. ojterne deus. Qui cs iustorum gloria, et mi- 
sericordia peccatorum, pietatem tuam humili prece 
deposcimus, ut intercgdente beata dei genitrice maria, 
et sanctis apostolis tuis PETRO et paulo atque andrea, 
et omnibus sanctis tuis, famulum tuum pontificem 
nostrum benignus respicias, et pietatis tug custodiam 



1 Ilcb. v. 1-6. * Vul. iis. 3 Vul. + pro peccatis. 

4 Vul. ow. 5 Vil. + sic te. 6 Vul. et in alio loco 

elicit. 7 By error for Marc. xiii. 33-37. 8 Vul. om. 

9 Vul. + enim. 10 Vul. profectus. u Vul. ut vigilet. 

!i Vul. + ergo. 13 Vul. transpose. 



P:O penttentfbus. 



pcnitcnttbus. 



impendas. Quatenus ex toto corde ct ex toto cordc 
et ex tota mente tibi descruiat, et sub tua semper 
protectione con.-istat, ut quando ei extrema dies ue- 
nerit, societatem omnium sanctorum percipiat, cum 
quibus inenarrabilem gloriam sine fine possideat. Per 
christum. 

Communio. Intellege clamorem rneum, intende uoci 
orationis meg, rex mcus et deus meus, quoniam ad 
te orabo, domine. 

Ad complendum. 

Deus, qui populo tuo pastores preesse uoluisti, fa- 
mulum tuum episcopum nostrum, ill. quem preesse et 
prodesse gclesie. tug iussisti, da, quesumus, ut irices- 
santer recta monenJo et operando subditorum suorum 
mentes in tui amoris desiderio excitet, et secundum 
te ad utilitatem sui prouectus et aliorum uiuerc ualeat 
Per. 

fftfssa pro pcrutcntibus. 

Misereris omnium, domine, et nihil odisti eorum 
que fecisti, dissimulans peccata hominum et parcens 
illis quia tu es dominus deus noster. 

Psalmus. Miserere mei, deus, miserere. 

Oratio. 

Preces nostras, quesumus, domine, memor humane 
fragilitatis placatus admitte, et quia infirmitatis nostre. 
conscii ad impetranda qug poscimus de meritorum 
qualitate diffidimus, pietatem tuam humiliter implora- 
mus, ut intercessione sanctg dei genitricis marig, sanc- 
torumque omnium apostolorum, martyrum, confesso- 
rum, uirginum, omniumque electorum tuorum, famulis 
tuis Ml. ac famulabus propitius indulgentiam culparum, 
et plenitudinem gternorum largiaris gaudiorum. Per. 

Lectio beati iacobi apostoli ] . 

Karissimi, confitemini alterutrum peccata ucstra, et 
orate pro inuicem ut saluemini. Multum enim ualet 
deprecatio iusti assidua. Helias homo erat similis 
nobis passibilis ; et orationem orauit, ut non plueret 
super ten-am, et non pluit annos tres et menses sex. 
Et rursum orauit, et celum dedit pluuiam, et terra dedit 
fructum suum 2 . Si quis autem 3 errauerit ex uobis 
a ueritate, et conucrterit quis eum, scire debet quoniam 
qui conuerti fecerit peccatorem ab errore uig sue., 
saluabit animam eius a morte, et operit 4 multitu- 
dinem peccatorum. 

Graduate. Respice, domine, in testamentum tuum, et 
animas pauperum tuorum ne obliuiscaris in fincm. 



1 lac. v. 16-20. 
4 Vul. operiet. 



2 Vul. + fratres mei. 



Vul. 



V. Exurgc, domine, et iudica causam tuam, memor 
esto obprobrii scruorum tuorum. Acuia. 

V. Qui sanat contritos corde, et alligat contritioncs 
eorum. 

Secundum lucam . 

In illis crant appropinquantes ad ihesum publicani 
et peccatores ut audirent ilium. Et murmurabant 
pharisei et scribe, dicentes; quia hie peccatores re- 
cipit, et manducat cum illis. Et ait ad illos para- 
bolam istam dicens ; Quis ex uobis homo qui liabet 
centum oues ? et si pcrdiderit unam ex illis. nonne 
dimittit nonaginta nouem in deserto, ct uadit ad illam 
que perierit 2 , donee inueniat illam 3 ? Et cum in- 
uunerit cam, imponct 4 in humeros suos gaudens, et 
ueniens domum conuocat amicos et uicinos, dicens r> , 
congratulamini mihi quia inueni ouem meam que 
pcrierat. Dico uobis quod, ita gaudium erit in celo 
super uno peccatore pcenitentiam agente, quam super 
nonaginta nouem iustos c qui non indigent pceni- 
tentia. 

Offer tor inm. Populum humilem saluum fades, do 
mine, et oculos superborum humiliabis, quoniam quis 
deus prajter te, domine? 

Secreta. 

Hanc igitur 7 , domine, oblationem, quam pro famulis 
.///. et famulabus tuis tug pietati offerimus, pius ac pro 
pitius suscipe, et omnium peccatorum suorum uincula, 
quibus propria accusante conscientia miserabiliter in- 
stringuntur, intercessione dei genitricis propitiatus 
absolue, ut s propitiatus absolue 8 , ut pro his ueram pu- 
ramque coram te confessionem et dignam fructuo- 
samque agere ualeant pcenitentiam, et plenissimam 
illis gratuito dono indulgentiam. 

Prefatio, 

U. D. asterne deus. Et pietatem tuam supplici 
deuotione exposcere, ut hgc oblatio quam tibi pro 
famulis et famulabus tuis Ml. offerimus sit in oculis 
tuis semper accepta ; et sicut sanctos tuos fides recta 
prouexit ad coronam, ita eos deuotio perducat ad 
ueniam, qualiter hac oblatione placatus a cunctis eos 
emundes sordibus delictorum, et dites fructu opcrum 
bonorum. Per christum. 

Communio. Dico uobis gaudium est angelis dei 
super uno peccatore pcenitentiam agente. 

Ad complcndum. 
Sacrosancti corporis et sanguinis domini nostri. 



1 Luc. xv. 1-7. - Vul. perierat. 3 Vul. cam. 

4 Vul. imponit. s Vul. + illis. Vul. justis. 7 This 

word is underlined hy a later hand. 8 s Underlined by a 

later hand. 9 tribue is written on the margin by a later hand. 



familumbus. 



3ht tribulatione. 



ihcsu christi refectionc uegetati, suppliccs tc rogamus, 
omnipotens dcus, ut hcc salutaria sacramcnla famulos 
tuos ct fainulas .ill. prccibus sanctg del genitricis 
marie, ab omni uinculo iniquilatis absoluant, ct quic- 
quid in eorum mcnte uitiosum cst corum medicationis 
dono curetur ; fidei quoquc, spci, caritatisque gemmis 
ornatos xterng felicitatis participes cfilciant. Per. 

fHt ssa pro farmliartlnts. 

Omnia qug fecisti nobis, domine, in uero iudicio 
fecisti, quia peccauimus tibi cl mandatis tuis non ob- 
cediuimus ; sed da gloriam nomini tuo, el fac nobis- 
cum secundum multitudinem misericordig tue. 

Psalmus. IMagnus dominus. 

Oratio. 

Dcus, qui caritalis dona per gratiam sancti spiritus 
tuorum cordibus fidelium infudisti, da famulis ct 
famulabus tuis .N. pro quibus tuam deprecamur cle- 
mcntiam salutcm mcniis ct corporis, ut tc tota uirtutc 
diligant, et qug tibi placita sunt tota dilcctione per- 
ficiant. Per.v 

Lectio lihri machabeorum . 

In diebus illis oralionem faciebant sacerdotes, dum 
offerrent sacrificium pro populo israel, ionatha incho- 
ante, cgteris aulem respondentibus, et dicentibus, I>e- 
nefaciat uobis deus et memincrit testamenti sui, quod 
ad 2 abraham et isaac et iacob locutus est 2 ser- 
uorum suorum fidelium. Et del uobis cor omnibus, 
ut colatis cum, et faciatis eius uoluntatem 3 . Ada- 
pcriat cor uestrum in lege sua, et in preceptis suis, 
et taciat pacem; exaudiat orationem 1 uestram r , et 
reconcilietur uobis, ncc uos dcserat in tempore malo 
dominus fi deus uester . 

Gradnale. Conuertere, domine, aliquantulum, et de- 
precarer super seruos tuos. 

U. Domine, refugium factus es nobis a generationc 
et progenie. Aeuia. 

V. Qui timent dominum sperent in eum, adiutor et 
protector eorum est. 

Secundum mar cum 7 . 

In illo tempore dixit ihesus discipulis suis. Amen 
dico uobis, quia siquis 8 dixerit huic monti ; Tollere 
et mittere in mare, et non hgsitauerit in corde suo, sed 
crediderit quia qugcumque 9 dixerit fiat, fiet ei. Prop- 
terea dico uobis, omnia qugcumque orantes pelitis 
credite quia accipietis et uenient 10 uobis. Et cum 

1 Mach. i. 2-5. 2 Vul. transposes. 3 Vul. corde 

magno et aniino volenti. * Vul. orationes. 5 vestras 

6 Vul. om. 7 Marc. xi. 22-26. " Vul. quicunque 

* Vul. quodcumque. 10 Vul. evenient. 



stalls adorationem ~ dimitlite si quid habetis aduer- 
sus aliquem ; ut et pater uester, qui in celis est, di- 
mittat uobis delicta uestra. Quod si uos non dimi- 
seriLis, ncc pater uester, qui in celis est, dimittet uobis 
leccata uestra. 

Ojfcrtoriuin. Sperent in te omnes qui nouerunt no- 
men tuum, domine, quoniam non derelinquis qug- 
rentes te. Psallite domino qui habitat in syon, quo 
niam non est oblitus orationem pauperum. 

Seer eta. 

Miserere, quesumus, domine. famulis et famulabus 
tuis .N. pro quibus hoc sacrificium laudis tug offeri- 
mus maiestati, ut per hgc sancta superng bcatitu- 
dinis gratiam obtineant, ct gloriam gterng beatitudinis 
adquirant. Per.v 

Prefatio. 

U. D. X tcrnc deus. Clementiam tuam proms men- 
tibus obsecrantes, ut famulos tuos quos sancte, dilec- 
tionis nobis familiaritate coniunxisti, tibi facias toto 
corde subiectos, ut tug caritatis spiritu repleti a ter- 
renis mundentur cupiditatibus, et celesli beatitudine te 
donante digni efliciamur. Per christum. 

Communio. Amen, dico uoliis quicquid orantes pe- 
titis, credite quia accipietis, et fiet uobis. 

Ad complendum. 

Diuina libantes mysteria, quesumus, domine deus 
noster, ut hgc salutaria sacramenta illis proficiant ad 
prosperitatem ct pacem, pro quorum quarumque di- 
lectionc hgc tug obtulimus maiestati.i 

fHtgsa pro qunrumquc tn bulnti onr. 

Salus populi ego sum dicit dominus, de quacum- 
que tribulatione clamauerint ad me exaudiam cos, et 
ero illorum dominus in pcrpetuum. 

Psalmus. Attendite, populc. 

Col led a. 

Ineffabilem misericordiam tuam nobis, quesumus, 
omnipotens deus, clementer ostende, ut simul nos a 
peccatis omnibus exuas, et a pcenis quas pro his 
meremur eripias. Per.v 

Lectio libri sapient ie z . 

INIiserere nostri, deus omnium, et respice nos, et 
ostende nobis lucem miserationum tuarum; et in- 
mitte timorem tuum super gentes, qug non exquisi- 
erunt te, et cognoscant te quia non est deus nisi tu, ut 
enarrent magnalia tua. Alleua manum tuam super 
gentes alicnas, ut uideant potentiam tuam. Sicut 



1 Vul. stabitis. 
xxxvi. i-io. 



2 Vul. ad orandurn. 



3 Ecclus. 



pace. 



pec. 



mim in conspectu eorum glorificatus cs in nobis, sic 
in conspectu nostro glorificaberis ] in illis 2 , ut cog- 
noscant te sicut ct nos cognouimus, quoniam non cst 
deus pretcr te, clominc. Innoua signa et inmuta mira- 
bilia. Clarifica manum et brachium dextrum. Excita 
furorem, et effunde iram. Extolle :! atluersarium et 
afllige inimicum. Festiua tempus, ct memento finis, 
ut enarrent mirabilia tua, domine *, deus nosier 4 . 

Gradualc. Ad dominum dum tribularer clamaui, et 
exaudiuit me. 

V. Domine, libera animam meam a labiis iniquis et 
a lingua dolosa. Aeuia. 

V. Multg tribulationes iustorum, et dc omnibus his 
liberauit eos dominus. 

Secundum iohanncm 5 . 

In illo tempore dixit ihcsus discipulis suis: Amen , 
dico uobis, quia plorabitis et flebitis uos, mundus 
autem gaudebit ; uos autem contristabimini, sed tristicia 
nestra uertctur in gaudium. Mulier cum parit, tristi- 
ciam habet, quia uenit hora eius ; cum autem pepcrerit 
puerum, iam non meminit pressure., propter gaudium 
quia natus est homo in mundum. Et uos igitur nunc 
(iuidem tristieiam habetis. Iterum autem uidebo uos, 
et gaudebit cor uestrum, et gaudium uestrum nemo 
toilet a uobis. 

Offcrlorium. Si ambulauero in meclio tribulationis 
uiuificabis me, domine, et super iram inimicorum 
meorum extendes manum tuam, ct saluum me fecit 
dextera tua. 

Secreta. 

Purificet nos, domine, quQsumus, muneris presentis 
oblatio, et dignos sacra participatione perficiant. Per.v 

Prcfatio. 

U. D. aeterne deus. Qui fragilitatem nostram non 
solum misericorditer temporalibus bonis consolaris ut 
nos ad eterna prouehas, sed etiam ipsis aduersitatibus 
seculi benignus erudis, ut ad cejestia regna perducas. 
Per christum. 

Communio. Inclina aurem tuam, accelera ut eruas 
nos. 

Ad complcndum. 

Presta, domine, quesumus, ut terrenis affectibus 
expiati, ad superni plenitudinem sacramenti, cuius 
libauimus sancta, tendamus. Per.v 



pro part. 
Da pacem, domine, sustinentibus te, ut prophete 



1 Vul. magnificaberis. 2 Vul. eis. Vul. tolle. 

4 Vul. om. 5 loan. xvi. 20-22. Vul. + amen. 



tui fidclcs tui fidclcs inucniantur; cxaudi prcces serui 
tiii et plel.)is tug israhel. 
Psalmus. Letatus sum. 

Collecta. 

Deus, a quo sancta desideria, recta consilia. et iusta 
sunt opera, da semis tuis illam quam mundus dare 
non potest pacem, ut et corda nostra mandatis tuis 
dedita, et hostium sublata formidinc, tempora sint tua 
protectione tranquilla.v 

Lectio epistolcc b. pauli apostoli ad ihessalonicos^ . 

Fratres, nolitc deficere benefacientes in 2 christo 
ihesu domino nostro 2 . Si " quis autem 3 non obaudit 
uerbo nostro per cpistolam, hunc notate, ct non com- 
misceamini cum illo ut non confundar fl . Et nolite 
quasi inimicum existimare, sed corripite ut fratrem. 
Ipse autem dominus pacis dct uobis pacem scmpiter- 
nam in omni loco. Dominus cum omnibus uobis 7 . 
Gratia domini nostri ihesu christi, et * caritas dei s , 
cum omnibus uobis. Amen. 

Gradualc. Letatus sum in his qug dicta sunt niihi, 
in domum domini ibimus. 

V. Fiat pax in uirtute tua et habundantia in turribus 
tuis. Ai-uia. 

V. Qui posuit fines tuos pacem, et adipe frumenti 
satiat te. 

Secundum iohannem 9 . 

In illo tempore dixit ihesus discipulis suis ; pacem 10 
meam do uobis ]0 , pacem ] " relinquo uobis 10 . Non 
quomodo mundus dat, ego do uobis. Non turbetur 
cor uestrum, neque formidet. Audistis quia ego dixi 
uobis; uado et uenio ad uos. Si diligeretis me, gau- 
deretis utique, quia uado ad patrem, quia pater maior me 
est. Et nunc dixi uobis priusquam fiat, ut cum factum 
fuerit credatis. Iam non multa loquor uobiscum. Uenit 
cnim princeps mundi huius, et in me non habet quic- 
quam. Sed ut cognoscat mundus quia diligo patrem ; 
et sicut mandatum dedit mihi pater, sic facio. 

Offertorium. Sanctificauit moyses altare domino, 
offerens super illud holocaustum, et immolans uic- 
timas fecit sacrificium uespertinum in odorem sua- 
uitatis domino deo in conspectu filiorum israhel. 

Secreta. 

Deus, qui credentes in te populos nullis sinis con- 
cuti terroribus, dignare preces et hostias dicat tibi 
plebis suscipere, ut pax tua pietate conccssa christianos 
fines ab omni hoste faciat esse secures. Per.v 

1 Thess. iii. 13-18. 2 - 2 Vul. om. 3 " 3 Vul. Quod si 

quis. 4 Vul. om. 5 Vul. confundatur. c Vul. + sit. 

7 Vul. salutatio scribo. "- s Vul. om. 9 loan. xiv. 
27-51. I0 - 10 Vul. transposes. 



i6 



ftcr ngcntftus. 



ftcr agcntfibus. 



Prefatio. 

U. D. TETERNE DEUS. Cuius potcntia rciernalis cst j 
in filio, et consubstantialis in spiritu sancto, rogamus i 
ergo te, domine, ut pacem quam in angelicam ab guo j 
prouidisti naturam supplicibus tuis annuas essentialem. j 
Te igitur, regem regum, dominum uniuersorum adora- ! 
mus in perpetuum, per christum dominum nostrum. 
Quern laudant angeli, pauescunt archangeli, throni et 
dominationes, cumque omnis cglorum uirtus tibi coniu- 
bilat, cum cherubin et seraphin proclamemus una uoce 
dicentes, 

Sanctus, sanctus, sanctus. 

Commimio. Letabimur in salulari luo, et in nomine 
domini dei nostri magnificabimur. 

Ad complendum* 

Deus, auctor pacis, et amator caritatis quern nosse 
uiuere, cui seruire regnare est ; protege ab omnibus 
inpugnationibus supplices tuos, ut qui in defensione 
tua confidimus, nullius hostilitatis arma timeamus. j 
Per.? 

fHi ssa pro itcr arjcntilnis. 

Domine, refugium factus es nobis a generatione ct i 
progenie a sgculo et in seculum tu es. 
Priusquam montes fierent. 

Collects 

Adesto, domine, supplicationibus nostris, et uiam 
famuli tui 1 .N. (uel [famu]lorum famularumque tua 
rum) 2 omniumque sibi adherentium in salutis tug 
prosperitate dispone, ut inter omnes uie uel huius 
uitg uarietates tuo semper protegatur (uel protegantur) 
auxilio. Per.? 

Lectio libri genesis 3 . 

In diebus illis locutus est dominus ad abraham, 
dicens ; dominus deus cgli, qui tulit me de domo 
patris mei, et e terra natiuitatis meg ; qui locutus est 
mihi et iurauit 4 , dicens, semini tuo dabo terram hanc, 
ipse mittet angelum suum coram te. 

Graduak. Angelis suis deus mandauit de te ut 
custodiant te in omnibus uiis tuis. 

V. In manibus portabunt te ne umquam offendas 
ad lapidem pedem tuum. Aeuia. 

V. Domine, deus salutis meg, in die clamaui et 
nocte coram te. 

Secundum matheum 5 . 

In illo tempore dixit ihesus discipulis suis; euntes pre 
dicate dicentes, quia appropinquabit regnum celorum 6 . 
In quamcunque autem ciuitatem et 7 castellum intra- 

1 Above the line in a contemporary hand. 2 V. om. 

3 Gen. xxtv. 7. * Vul. + mihi. 5 Mat. x. 7-15. 

6 Vul. + Infirmos suo. 7 Vul. aut. 



ueritis, interrogate quis in ea clignus sit, et ibi manete 
donee exeatis. Intrantes autcm in domum salutate earn 
dicentes ; pax huic domui, ct si quidem fuerit domus 1 
digna ueniat ~ pax uestra super earn ; sin 3 autem 
non fuerit digna, pax uestra ad uos reuertetur 4 . Et 
quicumque non receperit uos, neque audierit sermones 
uestros, cxeuntes foras de domo uel ciuitate, excutite 
pulucrem de pedibus uestris. Amen dico uobis, tolera- 
bilius erit terrg sodomorum ct gomorreorum in : die 
iudicii quam illi ciuitati. 

Offerioriwn. Perfice gressus meos in semitis tuis, ut 
non moueantur uestigia mea ; inclina aurem tuam et 
exaudi uerba mea ; mirifica misericordias tuas qui 
saluos facis sperantes in te, domine. 

Sccrcta. 

Propitiare, domine, supplicationibus nostris, et has 
oblationcs quas tibi offerimus pro famulo tuo (ml 
famulis, famulabus tuis) .N. omnibusque r< secum 
comitantibus 5 benignus assume, ut uiam illius (uel 
uias illorum) precedente gratia tua dirigas, et subse- 
quente comilari digneris, ut de actu atque incolo(w/u)- 
mitate eius (uel corum) sccundum miscricorclig tug 
presidia gaudeamus. Per.? 

Prefatio. 

U. D. oeterne deus. Cuius inmensam misericordiam 
humillimis precibus imploramus, ut iter famuli tui 
(famulorum tuorum, famularumque tuarum) cum suis 
in prosperitate dirigere ; eumque (eosque, casque) inter 
uig et uitg huius uarietates digneris custodire; qua- 
tinus angelorum tuorum presidio fultus, et intercessione 
sanctorum munitus (muniti, munitg), a cunctis aduersi- 
tatibus tua miseratione defensus (defensi, defensg), 
profectionis et reuersionis sug felicitate potitus (potiti, 
potitg) et compos (compotes) reddatur iustorum uo- 
torum, et de suorum Igtetur (Igtentur) remissione pec- 
catorum. Per christum. 

Commum o. Scapulis suis obumbrabit tibi dominus, 
et sub pennis eius sperabis, scuto circumdabit te ueritas 
eius. 

Ad complendum. 

Deus, qui diligentibus te misericordiam tuam semper 
impendis, et a seruientibus tibi in nulla es regione 
longinquus, dirige uiam famuli tui (uel uias famulorum 
famularumque tuarum) .N. omniumque sibi adhgrentium 
in ueritate tua ; ut te protectore, te preduce, per iustitig 
semitas sine offensione gradia(n)tur. Per.? 



1 Vul. + ilia, 
revertetur ad vos. 



Vul. veniet. 
5 5 V. om. 



3 Vul. si. 



Vul. 



im mfn s. 



FEEE. Eli. lire, natalc sancti nfrolat rpisrapi. 

Deus, qui beatum nicholaum pontificem tuum in- 
numeris decorasti miraculis ; tribuc nobis, quesumus, 
ut eius mentis et precibus a gehcnne incendiis liberemur. 
Per. 

Secreta. 

Sanctifica, quesumus, domine, oblata munera, que. 
in sollempnitate sancti antistitis nicolai ofFcruntur, ut 
per ea uita nostra inter aduersa ubique dirigatur et 
prospera. Per. 

Postcommunio. 

Sacrificia que. sumpsimus, domine, pro sollempnitate 
sancti pontificis tui nicholai, scmpiterna nos protectione 
confirment. Per. 



fHissa pro tntmi ds. 

Deus pacis, caritatisque amator et custos, da 
omnibus inimicis nostris (uisibilibus) pacem carita- 
temque ueram ; cunctorumque eis remissionem tribue 
peccatorum; nosque per intcrcessionem sancte; tug 
genitricis marig, sanctique michaelis archangeli, et 
sanctorum apostolorum petri et pauli, omniumque 
sanctorum, ab eorum (et inuisibilium) insidiis potenter 
eripe. Per. 

Secreta. 

Oblatis, domine, quesumus, placare muneribus, et 
intercedente bcata dei genitrice maria, omnibusque 
sanctis, nos ab inimicis nostris clementer eripe, eisque 
indulgentiam tribue dclictorum. Per dominum. 

Prefatio. 

U. D. /ETERNE DEUS. Qui pro rcdemptione ac salute 
humani generis cruci affixus pro suis orauit inimicis 
dicens, Pater dimitte illis, non enim sciunt quod fa- 
ciunt; per ipsum nos, quesumus, omnipotens pater, a 
cunctis eripe inimicis, eisque ueniam tribue dclictorum, 
et intercedente beata dei genitrice maria, cum omnibus 
sanctis, eos ad pacis caritatisque concordiam clementer 
reuoca. Per christum. 

Postcommunio. 

Hsec nos communio, domine, exuat a delictis, et 
sancte; dei genitricis marig, sanctique mi(c)haelis arch 
angeli, et sanctorum apostolorum petri ct pauli, omni 
umque sanctorum mcritis, ab inimicorum (uisibilium 
et inuisibilium) defendat insidiis. Per. 

Alia. 

Deus, qui famulis tuis moysi, samuheli, et stephano 
protomartiri uirtutem patientie dedisti, ut pro suorum 



delictis inimicorum cxorarent; da nobis, quesumus, 
sanctg dei genitricis marie., omniumque sanctorum 
meritis, ut inimicos nostros ucrg dilectionis amore 
diligamus, corumque pro exccssibus tota mentis in- 
tentione, preces assiduas in conspectu maiestatis tug 
fundamus. Per. 



pro fiforli amtco. 

Inclina, domine, aurem tuam. 
Psalmus. Custodi animam meam. 

Collecta. 

Domine sancte, pater omnipotens, a.Hcrne deus, cui 
tibi 1 (iusta) accepta sunt uota, supplices deprecamur 
et exoramus magnam clementiam tuam, ut per inter- 
cessionem angelorum, archangelorum, prophetarum, 
apostolorum, martyrum, confessorum, atque uirginum, 
omniumque ciuium supernorum, uota famuli tui .N. 
dignanter accipias (et) tribuas (ei) et 1 diuitias gratia? 
tug et ab omnibus periculis earn 1 (eum) liberare 
digneris. Tuere earn 1 (eum), domine, ac defendas, 
protegas et confortas ! (confortes) diebus ac noctibus, 
horis atque momentis, rex angelorum, preces exaudias, 
uota suscipias, desiderata confirmes, postulata con- 
cedas; des ei auxilium tui presidii. iuxta euangelicam 
uocem, ut quod precatur obtineat et quod inpretauerat (i) 
agnoscat. Per. 

Lectio libri sapienlie 2 . 

Beatus uir qui confidit in domino, et erit dominus 
fiducia eius. Et erit tamquam 3 lignum quod trans- 
plantatur super aquas, quod ad humorem mittit radices 
suos. Et non timebit cum ucnerit gstas 4 . Et erit 
folium eius uiride, et in temporc siccitatis non erit 
sollicitum, nee aliquando desinit (net) facere fructum. 
Prauum est cor hominis 5 , et inscrutabile. Quis 
cognoscet illud? Ego, dominus, scrutans cor, et 
probans renes, qui do unicuique iuxta uiam et iuxta 
fructum ad inuentionum suarum, dicit dominus omni 
potens. 

Graduate. Dirigatur oratio mea. 

U. Eleuatio. Alleluia. 

U. Domine, refugium factus es est nobis a genera - 
tione et progenie. 

Secundum malheum . 

In illo tempore dixit ihesus discipulis suis ; non 
(pot)est enim 7 arbor bona fructus 8 males" facere, 



1 Underlined. 2 ler. xvii. 7-10. 3 Vul. quasi. * Vul. 
zestus. 5 Vul. omnium. fl Mat. vii. 18-21. 7 Underlined. 
Vul. owz. 8 Vul. transposes. 

D 



i8 



ffoclt amfco. 



&nmbcrsnrio 



neque arbor mala fructus 1 bonos facere. Omnis 
arbor que non facit fructum bonum excidetur, et in 
ignem mittetur. Igitur ex fructibus eorum cognoscetis 
cos. Non omnis qui dicit mihi, dominc, domine, in- 
trabit in regnum cclorum, sed qui facit uoluntatem patris 
mei, qui in cells est, ipse intrabit in regnum celorum. 
Offer lor ium. Domine, conuertere. 

Seer eta. 

Domine ihesu christe, qui per os dauid (locutus es), 
uouete et reddite domino deo nostro, te, domine. 
suppliciter imploramus ut famulum tuum .N. per inter- 
cessionem sancig marie matris tue., domine deus omni- 
potens, uigilanter eurn custodias, et luearis, et protegas; 
oblationcm quam pro illo tibi offerimus, interueniente 
sancto michaele archangelo cum omnibus angelis, 
atque archangelis, omnibusque sanctis interuenientibus, 
clementer ac benignitcr accedere - (accipere) digneris 
et accende in cor(de) famuli tui .N. igncm tui amoris 
ac timoris, et sanctorum patriarcharurn exemplis imitato- 
rem facias in bonis operibus testimoniorum firmct 2 (es) 
et stabiles- (i) perseueret. Per. 

Prefatio, 

U. D. ceterne deus. Te laudare, te benedicere, qui 
das escam omni carni, in quo est salus omnium popu- 
lorum ; eui abcl munera obtulit, cui iacob uotum 
uouit et reilidit, miserere famulo tuo .N. circumda 
cum sicut- o - (scuto) et arma 2 (is) fulei ; salua cum 
ab inimicis, et a laqueis mortis. Qui es uita sperantium 
atque auxiliator inmitte in eum, qucsumus, domine, 
spiritum sanctum, spiritum sapientie. et intellectus, de 
ore celi, et de pinguedine terrc. Tribue ei hcreditatem 
benedictionis anerne, ut mancat in sensu eius pax 
uera, et fides firma, caritas non deficiens, humilitatis 
precipue mansuetudo, et patientia uera, ac proximi 
dilectio integra. Propitius esto ei, domine, per inter- 
cessiones omnium sanctorum luorum, et euacua ab 
eo omne malum, cuiusque - (luisque) eum reple per 
omnia bonis. Tribue in sensu cius quod ele(i)gis 2 , 
et misericors repelle que. odis ; et sicut liberasti seruum 
tuum moysen cum filiis israhel de manu pharaonis 
regis egypti, ita ut (et) famulum tuum .N. liberare 
digneris de omnibus uite huius periculis, et ne tradas 
eum in manus tribulantium et insurgentium in se. 
Tu es enim deus qui nullum hominum uis perire, sed 
semper saluare. Per christum. 

Commum o. Tu, domine, seruabis nos. 

Poslcommiinio. 
Deus, qui es initium et finis, protege famulum tuum 



.N. pro quo tibi in bonore beate; marie. genitricis tue, 
domine, ac sancti archangeli michaelis, omnibusque ! 
sanctis 1 tuis 1 (omniumque sanctorum tuorum) uota 
et munera eius tibi offerimus ; ut sub ope dextere tug 
ubique protegatur ; et mitte auxilium tuum de sancta 
(o), et de sion tuere eum, domine, et auge ei felicitatis 
tempora, sicut execlne, ter quinos annos auxisti ad 
uitam. Tribue ei, domine, per merita sanctorum 
martyrum tuorum cosm et damiani gratiam tuam in 
cejis, et dele cyrographum peccatorum suorum. Per. 



En anntucvsanum a-cdrsir missn. 

Terribilis est locus iste. 
Psalmus. Quam dilecta. 

Collecta. 

Deus, (jui nobis per singulos annos huius sancti 
templi tui consecrationis reparas diem, et sacris sem 
per mysteriis rcpresentas incolumes ; exaudi preces 
populi tui, et presta ut quisquis hoc templum, bene- 
ficia petiturus, ingreditur, cuncta se impetrasse letetur. 
Per.? 

In diebus illis nidi ciuitatem sanctam hierusalem 2 . 

(rraduale. Locus iste a deo factus est. 

U. Deus cui adstat. Alleluia. 

(\ Adorabo. 

In illo tempore egressus ihesus perambulabat hieri- 
cho 3 . 

Domine deus, in simplicitate cordis mei. 

Secreta. 

Annue, quesumus, domine, prccibus nostris ut qui- 
cumque intra templi huius, cuius anniuersarium decli- 
cationis diem celebramus, ambitum continemur, plena 
tibi atque perfecta corporis et anime deuotione pla- 
ceamus ; ut dum hgc prescntia uota reddimus, ad 
a;terna premia, te adiuuante, uenire mereamur. Per.? 

Communio. Domus mea. 

Postcommunio. 

Deus, qui secclesiam tuam sponsam uocare dignatus 
es, ut que; haberet gratiam (per) fidei deuotionem, 
haberet etiam ex nomine pietatem; da, ut omnis hgc 
plebs nomini tuo seruiens huius uocabuli consorlio 
digna esse mereatur, et oecclesia tua in templo cuius 
anniuersarius dedicationis dies celebratur, tibi collecta, 
te timeat, te diligat, te sequatur ; ut dum iugiter per 
uestigia tua graditur, ad celestia promissa, te ducente, 
peruenire mereatur. Per.v 



3 Vul. transposes. 



- Underlined. 



Underlined. 



Apoc. xxi. 2-5. 



Luc. xix. i-io. 



Mjnnms 23apt. 



pace. 



[Bcnrtu ctt o.] 
n anm ucrsan a fcsto arcrlcstf. 

Deus, fons saluationis, et origo bencdictionis, uos in 
hac dome congregates cum gaudio iubilationis pro 
anniuersario festo sue dcdicationis, uasa facial esse 
benedictionis, omniumque rcpleat intellectu sacrc eru- 
ditionis. Amen. 

Custodial in uobis fidci intcgritatem, spei gubcrnct 
longanimitatem, accendat caritalcm, donet sobrieta- 
tem, firmct castitalem, aeris Iribuat salubritatem, om- 
nemque concedat oportunitatem. Amen. 

Preces uestras hie et ubique exaudiat, delicta deleat, 
uirtutes augeat. hostes amoueat, infirmitates coerceat, 
et per hec festa anniuersaria uos ad superne secclesie 
perducat sollempnia. Amen. 

Quod ipse. 



ffh ssa prhno mane in natfuftatr sanctt tofyannis 
baptists. 

lustus ut palma florebit. 

P sal-nuts. Bonum est confiteri. 

Collecta. 

Concede, quesumus, omnipotens deus. ut qui beati 
iohannis baptiste sollempnia colimus eius apud te in- 
tercessionibus muniamur. Per. 

Lectio hieremie prophele . 

In cliebus illis factum est uerbum domini ad me 
dicens ; tu ergo, fill hominis, accinge lumbos tuos et 
surge. 

Graduale. lustus ut palma. 

U. Ad adnuntiandum. Alleluia. 

U. Inter natos mulierum. 

Secundum lucam "-. 

In illo tempore respondens gabriel dixit ad zacha- 
riarn. 

Offertorium. In uirtute tua. 

Secrela. 

Munera, domine, oblata sanctifica, ct, intercedente 
beato iohanne baptista, nos per hgc a peccatorum nos- 
trorum maculis emunda. Per dominum. 

Communio. Posuisti, domine. 

Postcommunio. 

Presta, quesumus, omnipotens deus, ut qui celestia 
alimenta percepimus, intercedente beato iohanne bap 
tista, per hgc contra omnia aduersa muniamur. Per.v 



1 ler. i. 17. 



Luc. i. 13. 



fHissa pro fjt s qui ecrrlrsia: tin prcsunt. 

Deus, omnium fidclium pastor et rector, famulos 
tuos (uel .ill. episcopurn nostrum quern), quos ccclesig 
tug preesse uoluisti, respicc propitius ; da eis, quesu 
mus, uerbo et exemplo quibus prcsunt proficcre, ut ad 
uitam una cum grege sibi credito perueniant (at) scm- 
piternam. Per. 

Secrela. 

Oblatis, quesumus, domine, placare mum. ribus, et 
famulos tuos quos pastorcs (famulum tuum quern pas- 
torem) populo tuo esse uoluisti, assidua protectionc 
guberna. Per. 

Postcommunio. 

Hajc nos, quesumus, domine, diuini sacramenti pcr- 
ceptio protegat, et uniuersos famulos tuos quos pas- 
tores (famulum tuum .? //. quern pastorem) a^cclesi^ 
tu preesse uoluisti, una cum commisso grege saluet 
semper et muniat. Per. 



pro pace 1 . 

Deus, largitor pacis, et amator caritatis, da semis 
tuis ueram cum tua uoluntate concordiam, ut ab om 
nibus que, nos pulsant temptationibus liberemur. Per. 

Seer eta. 

His sacrificiis, domine, quesumus, concede placatus. 
ut qui propriis oramus absolui delictis, non grauemur 
a3ternis (externis). Per. 

Postcommunio. 

Confirma, domine, quesumus, tuorum corda fide- 
Hum, et gratia? tug uirtute corrobora, ut in tua sint 
supplicatione deuoti, et mutua dilectione sinceri. Per. 



pro rcrjr in trmporc sinotii 2 

Deus, qui es temporalis uitg amministrator, xterng 
quoque auctor atque largitor, miserere supplici regi 
nostro .N. in tua protectione et defensione fidenli, ut, 
per uirtutem brachii tui omnibus sibi aduersantibus 
superatis, gaudeat se euasissc periculum. Per. 

Secreta. 

Dens, qui subiectas tibi glorificas potestates, suscipe 
propitius oblationem nostram, et fideli famulo tuo rcgi 
nostro attribue uires, eiusque remitte peccata ; et mise- 
ratus concede, quatinus qui se clextera tua cxpetit pro- 
tegi, nulla possit aduersitate superari. Per. 



1 This differs from the V. Missn pro ])ace. ]i. 203. 

2 A later hand has written belli over this word. 

I) 2 



20 



a (pt scopt. 



?. gfou. 



Postcommunio. 

Fidelcm famulum tuum regem nostrum, quesumus, 
domine, potentig tue muniat inuicta dcfcnsio, ut pio 
semper tibi existcns clcuotus affectu et ab infestis libe- 
retur iniinicis, et per tuam misericordiam salutem con- 
sequatur mentis et corporis. Per. 

iHissa propria pro rpisropo. 

Domine, deus omnipotens, qui cglum syderibus de- 
pinxisti, et mundum sanctorum locorum spatiis dis- 
tinxisti, in quibus precipue nomen tuum sanctum a 
nobis inuocari, et ad bcneflcia fidelibus tuis prestanda 
interpellari uoluisti ; quique me famulum tuum .ill. 
non meis meritis sed dono lug gratia) pontificali cathe 
dra exoniensium sublimasti ; presta, quesumus, ut me j 
et omncs oues tuas, quas pabulo doctrine pascendas 
mihi commissisti, interueniente bcato petro apostolo 
tuo, ab omni aduersitate protegas, et gratig tug ubertate 
Igtifices, pacem et salutem, uitam et requiem eis mecum 
concedas, tarn his qui uersantur in corpore, quam illis 
qui teguntur in funere ; ncc eis delicta mea quibus 
te irritaui officiant, sed preces tibi piissimo domino 
humiliter fuse eterna eis paradysi gaudia conferant. 
Per. 

Secreta. 

Quesumus, omnipotens dcus, me famulum tuum, 
quern exoniensium (em) uoluisti esse antistitem, et 
populorum, quern instituemlum lege preceptorum tuo- 
rum mihi commendasli, hac sacri mysterii oblatione a 
peccatis cmunda. et unici filii tui domini nostri ihesu 
christi corpore ct sanguine sanctifica, ut remota om 
nium hostium perturbatione. beato petro apostolo tuo 
interueniente, securi perueniamus ad consortia pacis 
angelicg. Per. 

Postcommunio. 

Salutaris hostig participatione refectus, misericordiam 
tuam supplex inploro, domine deus, ut me famulum 
tuum quern sancte exoniensi xcclesig preesse uoluisti, 
et agnos tuos, quos tibi ex uniuersali xcelesia spe- 
cialius electos mihi nutriendos commisisti ; non sinas 
ullis aduersitatibus fatigari ; da nobis, domine, inex- 
pugnabilem uerg fidei firmitatem, intercedente beato 
petro apostolo tuo, perdue nos pariter ad pa(t)rie 
cglestis hereditatem. Per. 

[IDr 0. on tito.] 

Kal. Sept. Nemansensi ^ pago, loco qui uocatur 
uallis flauiana, in prospedu marts, natale sancti egidii 

1 Nismes. 



abbatis et confessoris ; apud athenas, grecig urbem, or tux 
ex patre thcodoro, inatre ucro pelagia. Missal. 

Pretcnde nobis, domine, quesumus, misericordiam 
tuarn, et bcati egidii abbatis intercessio, cuius nos 
dedisti patrociniis adiuuari, tribue ut maiestatem tuam 
exoret pro nobis. Per dominum. 

Secreta. 

Intercessio, quesumus, domine, beati egidii abbatis 
munera nostra commendet, nosque eius ueneratio 
sancta tug maiestati reddat acceptos. Per. 

Prefatio. 

U. D. reterne deus. Qui in omnium sanctorum tuo- 
rum es prouectione laude colendum, maxime in hac 
die quam beati confessoris tui egidii sacro transitu 
consecrasti. Da ergo cecclesig tug de tanto gaudere 
patrono, et illam sequi pia deuotione doctrinam, qua 
dilectus tuus tuum gregem pane eruditionis pauit, ut 
adiuuari nos apud misericordiam tuam et exemplis 
eius sentiamus et meritis. Per christum dominum nos 
trum. 

Postcommunio. 

Quesumus, omnipotens deus, ut qui celestia alimenta 
percepimus, intercedente beato egidio abbate contra 
omnia aduersa muniamur, et ad gterna gaudia con- 
sequcnda spes nobis suppetat et facultas. Per. 

iHissa pro rctjina. 

Guberna, domine, famulam tuam, et tuis beneficiis 
semper accumula, ut et presenlis uitg subsidiis gaudeat 
et ceterng. Per. 

Secreta. 

Ilajc, domine, quam maiestati tug offerimus hostia 
famulg tug .///. in sanctarum proficiat augmentum uir- 
tutum; ut qug, tua misericordia, regali dignitate extat 
gloriosa, actibus ajliam morum tibi placitorum clares- 
cat sublirnata. Per dominum. 

Postcommunio. 

Rege, quesumus, domine, famulam tuam .ill. et 
gratig tug in ea dona multiplica ; ut ab omnibus libera 
offensis, et temporalibus non destituatur auxiliis, et 
sempiternis gaudeat institutis. Per. 



i Hissa in cccdcsia cuiuslibct martrjrts ntl 
confessoris. 

Propitiare, quesumus, domine, nobis famulis tuis 



1 This differs from the S. Missa, also from the Collects in six 
teenth-century French Missals. 



De (Komputo (Kccltsiastfco. 



21 



per huius sancti martinis tui, uel confcssoris .N. qui 
in present! requiescit gcclesia, merita gloriosa; ut cius 
pia intercessione ab omnibus protegamur aduersis. 
Per. 

Sec ret a. 

Suscipiat dementia tua, domine, quesumus, de mani- 
bus nostris munus oblatum, et per huius sancti .N. 
merita ab omnibus nos emundet peccatis. Per. 



Poslcommunio. 

Diuina libantes mysteria que pro huius sancti mar- 
tiris uel confessoris .N. ueneratione tug obtulimus 
maiestati, presta, domine, quesumus, ut per earn ue- 
niam mereamur peccatorurn, et celestis gratie. reficia- 
mur donis. Per 1 . 



1 The rest of this page (fol. 37 b.) is blank. 



[DE COMPUTO ECCLESIASTICO.] 



Inquirendum est quare dicitur bisexus. Dicitur 
biscxus proptcr his kalendas nominatas. et ut clii 
quando opugnauit iosue in terra gabaon orauit 
ad dominum ut staret sol tribus oris in celo, ct 
per optineret uictoriam. Et ita factum est quasi 
annis singulis ipsi bore adcrescunt. Et in tres 
annos ad quartam faciunt unum diem. Et ipse 
dies dicitur biscxus duos dies ebdomadis contra 
unum diem, diem mensis, et contra unum diem 
lime quasi unus dies rcputantur, ut est a uerbi 
gratia .VI. kalendas hodie .VI. kalendas eras, non 
primus numcratur sed retro exigitur. Bisexus 
Solaris cuentus cui nulla uis est cum tenebris, id 
est, in luna motus quidam Solaris, cui nulla uis 
est cum tenebris ille diei, id est, cum nocte. 
Hoc non est facile ; nullus enim dies est sine 
nocte, et aliter cui nulla uis est, hie dies non 
habct ajtatem lunoe, quod non est facile ab eo 
temporc quod hc_c duo luminaria in firmamcnto 



ceji statuta sunt. Nullus dies solis sine de lune 
fuit, et si intellegitur hoc testimonium, cui nulla 
uis est cum tenebris, id est, cum luna, nam luna 
pro tenebris dicitur, dum tenebris presit. Nam 
hie saltus qui in hoc sole habctur non est in 
anno .IX. luna bisexus non perturbat cursum 
epactarum luna, et est saltus uilum cui nulla uis 
cum soleris, cui * nulla uis cum soleris ^ nulla uis 
est cum sole ; nam bisexi dies in diebus ebdo 
madis abundat, ct in diebus dies mensis in bi- 
scxto, ut dicitur .vi. kal. hodie et .Vi. kal. 
eras ita. Et etas luna; geminatur, ut dicitur, 
uerbi causa, secunda hodie, secunda eras. Ob 
hoc aetas lunae geminatur ne in marte luna, 
februarii inuenitur, nam luna martis .XXX. est, 
sed tamcn ille annus in quo sit bisexus .CCC.l.X.vi. 
dies habet. 

1-1 Lined throughout. The whole passage is corrupt. 



22 



OTomputo CBcctcsmsifco. 



Regulares. Feriaa. 


Con cur 


rentes. 


Epacte. 




Martins. 


V 


111 15.11 15. Ill 


Nulla 


I 


Aprelis. 


I 


11 III HIT 


XT 


II 


Maias. Ill 


111 1111 V 


XX IT 


III 


lunius. 


VI 


1111 V VI 


III 


mi 


lulius. 


T 


R VI B. VTI 


XIIII 


V 


Agustus. 


TUT 


VII I 




XXV 


VI 


September. 


VII 


1 II 




VI 


VII 


October. 


II 


11 111 




XVII 


VIII 


Nouember. 


V 


B. HIT B. V. 




XXVIII 


VII 11 


December. 


VII 


V VI 




vim 


X 


lanuarius. 


in 


VI VII 




XX 


XI 


Februarius. 


IV 


VII I 




i 


XII 









XII 


XIII 


Regulares. 


Lunares. 







XXIII 


XIIII 


lanuarius 


[IX]* 


lanuarius 


II 


III] 


XV 


Februarius 


[X]* 


Februarius 


V 


XV 


XVI 


Martins 


IX Martins 


V 


XXVI 


XVII 


Aprelis 


X 


Aprelis 


T 


VII 


XVIII 


Maias 


XI 


Maias 


III 


XVI [I XV1III 


lunius 


XII 


lunius 


VI 





lulius 


XIII 


lulius 


1 


Coniunge regnlares singu- 


Acustus 


XIIII 


Agustus 


mi 


lorum nicnsium ct epactas 


September 
( )clober 


XVI 
XVI 


September 
October 


VII 

ii 


anni cuiusquc. et, si XXX ta 
fucrint, ipsa cst lima super 
kl. Si amplius .XXX t;l . tolle 


Nouember 


XVIII 


Nouember 


V 


.XXX tn . et quot rcmanent 


December 


XVIII 


December 


VII 


ipsa cst ret as lunnc. 



DC singulis mensibus. 

lanuarius, Agustus. et December .ITT I. nonas habent, .XIX. kl. post idus ct dies .XXXI. Martins, 
Maias, lulius, et October .VI. nonas .XVIT. kl. post idus ct dies .XXXI. Aprelis, lunius, September, et. 
Nouember .1111. nonas habent, .XVIII. kl. post idus ct dies .XXX. Februarius uero .1111. nonas habet. 
XVI. kl. post idus et dies .XXVIII. et, si bissextus fuerit, dies .XXIX. 
Omncs uero menses octo idus habent. 



Baltnlrarium. 



ill 


A 


A A A 


A 








B 


B 


nil 


XI 


B 


C 


C 


in 






B K D 


D 


ii 


XIX 


C 


E 


E 




VIII 




F 


F 


VIII 




D 


C I G 


G 


VII 


XVI 




H 


A 


VI 


V 


E 


I 


B 


V 






D O K 


C 


mi 


XIII 


F 


L 


D 


m 


II 




M 


E 


ii 




G 


E U N 


F 




X 




O 


G 


XIX 




H 


P 


A 


XVII] 


XVIII 




F A Q 


B 


XVII 


VII 


I 


R 


C 


XVI 






S 


D 


XV 


XV 


K 


GET 


E 


XIIII 


mi 




U 


F 


XIII 




L 


A 


G 


XII 


XII 




H I B 


A 


XI 


i 


M 


C 


B 


X 






D 


C 


vim 


IX 


N 


I O E 


D 


VIII 






F 


E 


VII 


XVII 


O 


G 


F 


VI 


VI 


A 


K U II 


G 


V 






I 


A 


mi 


XIIII 


B 


K 


B 


in 


III 




A A L 


C 


ii 



Sci. saturnini, et sci. furtunati. 
Sci. pauli primi hercmite. 



[IANUARIUS.] 

Principium iani sancit tropicus capricornus . 
lanuarius habct dies .xxxi. luna .xxx. 

KL -F- IAN. GTt rtumcisfo foomim nosiri tljesti cfju su. 

N Sci. isidori cpisc. ct macharii abbatis. 

N -S- Sca,\ genoucfe^ uirginis. 
N 

NON Sci. simeonis. 

ID -F- (JEpfpDania fcomt m nostri t jjtsu 

ID 

ID 

ID 

ID 

ID 

ID Depositio sei. bcncdicti abbatis. 

IDUS -S- Octauas cpiphaniae. 

G XIX KL -S- FEB. Natale sci. felicis in pincis. 
A XVIII KL 

B XVII KL -S- Natale sci. marcelli papa;. 

KL Depositio sci. antonii monaehi. 

KL -S- Sea;, priscce uirginis. 6W in aqnario. 

KL Natale scg. marie;- ct marthaj. 

F XIII KL -S- Scorum. sebastiani, ct fabiani mart. 

KL -S- Passio sec. agnetis uirginis. 

KL -S- Scorum. uincentii et anastasii. 

KL 

KL Sci. babilli episc. et trium pucrorum. 

D VIII KL -S- Conucrsio b. pauli apost. 

KL Dormitio sec;, paule uirginis ;! . 

KL 

KL -S- Octauas scse. agnetis uirginis 4 . 

KL Natale sci. gildc sapientis. 

KL Scae. aldegundis uirginis. 

KL (Ob. acglflacd). 
Nox horas .xii. dies habet .vii. 



1 For an explanation of this and similar lines at the top of each month, see Migne, Bib. Tat. Lat. xc. 375. In the MS. they arc- 
written in small coloured capitals, as arc also the entries represented here in italics, and the line next below each month. 

2 For Maris. 3 y or Vidurc. 

* Nativitas S. Agnes, late eighth-century Kalendar prefixed to the Evangeliariurn of Charlemagne. Paris, Bib. Nat. MS. Lat. 1993. 
and in Gel. p. 639. 



[FEBRUARIUS.] 

Mensc numc in mcdio sol constat sidere aquari. 
Februarius habct dies .xxviii. luna .xxiiii. 



FEBRUAR. Sere, brigidae uirginis, 

^fjurtficatto scoc. marta. 



Sex. agathse uirginis. 

Sci. amandi episc. 

Vcrni initiinn habct dies .xci. 

Ante istum locum non potcst cssc .xl. 

Sere, scholasticre uirginis. (Obiit leofricus episc.). 

Pictauis scac. radegundis uirginis. 

Sea:, eulalire uirginis. 

(Sere, eormenhilde. Obitus godonis iuuenis presb.). 

MAR. Scorum. ualentini ct uitalis. 

Diabolus recess it a domino. Solinpisce. 

Scai. iulianrjc uirginis mart. (Obiit brihtricus decanus). 



Sci. policroni episc. ct mart. 



Cathedra sci. petri in antiochia. 

Sci. policarpi episc. 

^Ct. matbuc apost. Et si bisscxtilis blocns. 

Sci. donati. 

Ante ultimas qninqnc dies fcbrnarii 

mcnsis cclcbrandus cst semper bisscxtus. 



Nox horas .xiiii. dies ucro horas .x. 

Memento quod anno bissextili luna februarii .xxx. dies computes, ut tamen luna martii dies 
habcat sicut semper habet, ne paschalis lunrje ratio uacillet. 





c 


M 


D 




KL 


XI 




N 


E 


IIII 


N -F- 


XIX 


D 


B E O 


F 


III 


N 


VIII 




P 


G 


[] 


N 




] 


Q 


A 




NON -S- 


XVI 




C I R 


B 


VIII 


M i 


V 


F 


3 


C 


VII 


tD 


t 




i 




V] 


ii ) 


XIII 


G 


D V 


i 


V 


ID 


II 




A 


F 


IIII 


ID 




1 


B 


( 


III 


ID 


X 




E U C 


\ 


ii 


i! 




: 


D 


B 




IDUS 


XVIII 




1 


C 


XVI 


KL -S- 


VII 


K 


F A F 


i 


XV 


KL 






G 


E 


XIIII 


KL 


XV 


1, 


M 


F 


XIII 


KL 


IIII 




G E I 


G 


XII 


KL 




M 


K 


A 


XI 


KL 


XII 




1 


B 


X 


KL 


I 


\ 


H I M 


i 


IX 


KL 






N 


D 


VIII 


KL -S- 


IX 






! 


VII 


KL 







I O P 


! 


V] 


KL -F- 


XVII 







G 


\ 


KL 


VI 


B 


R 


\ 


IIII 


KL 






K U S 


! 


III 


KL 


XIIII 


1 


r 


1 


i! 


KL 



Halenfcarfum. 



2 5 



[MARTIUS.] 

Proccdunt dupliccs in martis tempore pisccs. 
Martius habet dies .xxxi. luna .xxx. 



Ill 




A A A 


D 




KL 






D 


B 


E 


VI 


N 




XT 




C 


F 


V 


N 






E 


BED 


G 


IIII 


N 




XIX 




E 


A 


III 


N 




VIII 


F 


F 


B 


II 


N 








C I G 


C 




NON 




XVI 


G 


H 


D 


VIII 


ID 




V 




I 


E 


VII 


ID 


S- 




H 


I) K 


F 


VI 


ID 




XIII 




L 


G 


V 


ID 




II 


I 


M 


A 


IIII 


ID 


F. 






E U N 


B 


III 


ID 




X 


K 


O 


C 


II 


ID 








P 


D 




IDUS 




XVIII 


L 


FAQ 


E 


XVII 


KL 




VII 




R 


F 


XVI 


KL 






M 


S 


G 


XV 


KL 




XV 




GET 


A 


XIIII 


KL 




IIII 


N 


U 


B 


XIII 


KL 


F- 






A 


C 


XII 


KL 


F- 


XII 


O 


H F B 


D 


XI 


KL 




I 




C 


E 


X 


KL 






A 


D 


F 


IX 


KL 




IX 




I O E 


G 


VIII 


KL 


F- 




B 


F 


A 


VII 


KL 




XVII 




G 


B 


VI 


KL 




VI 


C 


K U H 


C 


V 


KL 








I 


D 


IIII 


KL 




XIIII 


D 


K 


E 


III 


KL 




III 




A A L 


F 


II 


KL 





MAR. Sci. donati mart, (ct sci. dcvvi episc. conf. 
Sci. ceaddc^ episc. conf. [albini episc. conf. 

Scorum. .dccc. mart, et sci. adriani. 
Sci. eusebii. 
Sci. uictoris. 

Scae. perpctuae, et felicitatis. 
Vltima inccnsio .ii. hina initii. 
Passio scorum. .xl. militum. 



Dcposttio set. grcgoru papae. 

Sci. cyriaci diaconi. 
Natale sci. leonis paprc. 

APR. Scse. eugenic uirginis. 

Sci. patricii episc. 

Primus dies secnli. Sol in arictc. (Sci. eadwardi rein s 

(Hie obiit lifingus episc.) [et mart.) 

Bepositfo sci. ctttpcrtt cpfsc. conf. 
bci. bcnctrfctf afofcatfs. 

Scdes ccpactarum. 



Concnrrcntium locus. 

^tmunttatto scae. martse. 
Besurrcctto ttommf. 



Ordinatio sci. gregorii papse. 
Sci. domnini. 



Nox horas .xii. dies uero .xii. 



26 


Utalentfarium. 
[APRILIS.] 

Respicis aprclis arics frixenc 1 kalcndas. 


Aprelis habct dies .xxx. luna .xxviiii. 




K M 


G 




KL 


APREL. Sci. quintiniani. 




XI 


\ 


A 


IIII 


N 


Sci. urbani, niccti. 






F B E O 


B 


III 


N 


Sci. pancratii, ct thcodosirc uirginis. (Hie obiit byrhtric.) 


XIX 


P 


C 


M 


N 


Sci. ambrosii. 




VIII 


G Q 


D 




NON 


Infra nnnqitam acccnditur Inna pasc. mar. 




XVI 


C I R 


E 


VIII 


ID 






V 


H S 


i 


VII 


[D 


Sci. timothci, diogcnis, et uictoris. 






T 


G 


V] 


11) 


Sci. succcssi, maximi, et solutoris. 




XIII 


I D O U 


A 


V 


ED 


Transitus marine ajgiptiacaj. 




!! 


A 


i; 


IIII 


ID 








K B 


C 


III 


ID 


F- gjcf. ptfjlact anadjortta:. 




X 


E U C 


D 


II 


ID 








L D 


E 




IDUS 


Sere, cufcmirc uirginis. 




XVIII 


1 


r 


XVIII KL 


S- MAI. Scorum. tiburtii, ualcriani, et maximi. 




VII 


M K A F 


G 


XVII 


KL 








G 


A 


XVI 


KL 


Sci. fclicis, luciani, et faustini. 




XV 


N H 


B 


XV 


KL 


Petri, ermogcnis. Sol in taitro. 




IIII 


G E I 


C 


XIIII 


KL 








K 


D 


XIII 


KL 


Sci. gagi et rufi. F (et sci. rdphcagi archiepisc. et 


mart. 


XII 


A L 


i 


XII 


KL 


[Eodcm die ordinatus fuit leofricus 


cpisc.) 


i 


H I M 


F 


X! 


KL 


Sci. furtunati. 






B N 


(, 


K 


KL 


Sci. gagi 2 papa;, leonis cpisc. 




l\ 


< i 


A 


\\ 


KL 


S- Natalc sci. georgii mart. 






C I OP 


B 


VIII 


KL 


S- Sci. mclliti archiepisc. Vltimum pascha. 




XVII 


Q 


C 


VII 


KL 


F- Hactama mat or. 




VI 


D R 


i 


VI 


KL 


.ix. (Tgyptiormn mcnsis pascJio. 






K U S 


! 


V 


KL 


Sci. germani, antonini. 




XIIII 


E T 


! 


IIII 


KL 


S- Sci. uitalis mart, (et sci. wynwaloci conf.) 




III 


A A A 


G 


III 


KL 


Egressio noe de area. 






F B 


A 


II 


KL 


Sci. crispini, quirini, et sophire mart. 












Nox 


horas .x. dies uero .xiiii. 




(et F. sci. Iconis papc; et conf. ix.) 



j Erixet, Cott. MS. Vitell. E. xviii. For the explanation of Phrixccus see Smith, Diet, of Biog. and Mythol. iii. 358. 
For Ciii. 



SStalettiran um. 



[MAI US.] 



Maia generoi 1 miratur cornua tauri. 


Maias habet dies .xxxi. luna .xxx. 


XI 




C 


B 




KL 


MAI. -F- jfintalt apostolorum pMippi ft tacobt (fratris 


domini). 




G B 


E D 


C 


VI 


N 


Sci. germani, saturnini, ct codcstini (athanasii episc. 


et conf.) 


XIX 




E 


D 


V 


N -F- 


Enucntfo SCcT. CrttCtS. Et scorum. cuentii. thcodoli, 


et alex- 


VIII 


H 


F 


E 


IIII 


N 




[andri. 




C 


I G 


F 


III 


N 


0scenst o fcommf. 




XVI 


I 


H 


G 


II 


N -S- 


Sci. iohannis ante portam latinam 




V 




I 


A 


NON 


Sci. augustini, marcellini, et placidi. 






K D 


O K 


B 


VIII 


ID 


Sci. uictoris et martini. 




XIII 




L 


C 


VII 


ID 


sEstas Jiabet dies .xci. 




II 


L 


M 


D 


VI 


ID -S- 


Scorum. gordiani. epimachi, septimi, et cirilli. 






E 


U N 


E 


V 


ID 






X 


M 


O 


F 


IIII 


ID -S- 


Scorum. nerei, achillei, et pancratii. 








P 


G 


III 


ID -S- 


Dcdicatio ascclesiae sea;, mario,-. 




XVIII 


N F 


A O 


A 


II 


ID -S- 


Sci. uictoris, quarti. et .cccciiii. mart. 




VII 




R 


B 


IDUS 


Primum pcntccostcn. 









S 


C 


XVII 


KL 


IUN. Aquilini, eraclei. 




XV 


A G 


E T 


D 


XVI 


KL 






IIII 




U 


E 


XV 


KL 


Sci. marci euangeliste; 2 . Sol in geminos. 






B 


A 


F 


XIIII 


KL-S 


Sea;, potentially uirginis (et dcpositio dunstani archiepisc.) 


XII 


H 


I B 


G 


XIII 


KL 


Sci. basilli, uictorii, ct basilissa;. 




I 


C 


C 


A 


XII 


KL 










D 


B 


XI 


KL 


Sci. faustini, uenusti, et casti. 




IX 


D I 


O E 


C 


X 


KL 










F 


D 


IX 


KL 


sEstas oritnr. 




XVII 


E 


G 


E 


VIII 


KL -S- 


Sci. urbani, et desiderii. 




VI 


K 


U H 


F 


VII 


KL-F- 


&ci. augustim arc&fepisc. 






F 


I 


G 


VI 


KL 


Sci. aquili, iulii, quintini. 




XIIII 


A 


K 


A 


V 


KL 


Sci. germani episc. et confessoris. 




III 


G 


A L 


B 


IIII 


KL 










M 


C 


III 


KL 


Sci. fclicis papa;. 




XI 


H B 


N 


D 


II 


KL 


Roma;, sea;, pctronella; uirginis. 














Nox 


horas .viii. dies uero .xvi. 





1 For Maius Agenorei. 

2 St. Mark is also commemorated on this day in a tenth-century kalendar at Salisbury (MS. 150) ; hut is there some confusion 
with the Marcus and Marcellianus commemorated in the Gelasian and Gregorian Sacramentaries on June 18, or with Marcus Eremita 
commemorated in the Greek Mennca on June 20? The Bollandists quote three other MSS. to prove that the custom of keeping 
St. Mark s Day on May 18 is peculiar to England. Acta SS. Maii. torn. iv. p. 134. 

E 2 



28 



Italentrartum. 



[IUNIUS.] 

lunius sequatos ccelo uidct ire laconas. 
lunius habet dies .xxx. luna .xxix. 





E 





E 




KL 




XIX 


I 


P 


F 


IIII 


N 


S- 


VIII 


c 


Q 


G 


III 


N 




XVI 


K I 


R 


A 


1! 


N 




V 




S 


B 


NON 




L U 


T 


C 


VIII 


ID 




XIII 





U 


D 


VII 


ID 




II 


M 


A 


E 


VI 


ID 






1 


B 


F 


V 


ID 


S 


X 


N U 


C 


G 


IIII 


ID 








D 


A 


III 


ID 




XVIII 


O F 


E 


B 


11 


ID 


S- 


VII 


A 


F 


C 




IDUS 






A 


G 


D 


XVIII 


KL 




XV 


G 


!i 


E 


XVII 


KL 




IIII 


K E 


I 


F 


XVI 


KL 








K 


G 


XV 


KL 




XII 


C H 


1. 


A 


XIIII 


KL 


S 


1 


I 


M 


B 


XIII 


KL 


S- 




D 


N 


C 


XII 


KL 




i.\ 


1 





D 


XI 


KL 






E O 


P 


E 


X 


KL 




XVII 




Q 


F 


IX 


KL 


S- 


VI 


F K 


U 


G 


VIII 


KL 


F. 




U 


S 


A 


VII 


KL 




XIIII 


G 


T 


B 


VI 


KL 


S- 


III 


A A 


A 


C 


V 


KL 






1! 


B 


D 


IIII 


KL 


s- 


XI 




C 


E 


III 


KL 


F. 




I B E 


D 


F 


11 


KL 


.F. 



IUN. S Sci. nicomcdis mart. 

Scorum. marccllini, ct petri. 

Sci. thomai apost. ct sci. herasmi mart. 

Initium mcnsis dcsii sccnndnin grccos. 

Sci. bonifatii episc. 

Sci. amanti episc., ct luci. 

Dcpositio sci. mcdarcli cpisc. 
Scorum. primi et feliciani. 



Scorum. basilidis, cirini, naboris, et natarii. 

Bartholomci apost. et fclicula:. 

IUL. Ilelisei prophets. 

Sci. uiti, dementis, et crisogoni. 

Sol in cancro. 

Scorum. marci et marcclliani. 

Scorum. gcruasii, protasii, et nazari. 



Sci. albani mart. 

Sea;, aetheldryfcc uirginis. Vigilia. 

gbd. iofcanm s baptists. Solstitium. 

Scse. lucianae. jci. cegiptius mensis cpic/ii. 

Scorum. iohannis ct pauli. (Obitus eadrici sacerdotis.) 

Fabiani, gordiani. Vigilia. 

$assto apostolorum pctri, ct 

;pwli, timothei, leonis, et albini confessoris. 



Nox horas .vi. dies uero .xviii. 



29 



[IULIUS.] 



Solstitium ardenti cancri fcrt iulius austrum. 
lulius habct dies .xxx. luna .xxx. 



XIX 




E 


G 




KL 


IUL. Sci. gagi cpisc. et iudoj fratris iacobi. 


VIII 


K 


E 


A 


VI 


N -S- 


Scorum. process! et martiniani. 




C I 


G 


B 


V 


N 


Translatio corporis martini 1 . 


XVI 


L 


H 


C 


IIII 


N 




V 




I 


D 


III 


N 


Esainc prophetoj. 




M D O 


K 


K 


II 


N -S- 


Octauas apostolorum. 


XIII 




L 


F 




NON 


Scffi. marinaj uirginis. 


II 


N 


M 


G 


VIII 


ID 






E U 


N 


A 


VII 


ID 




X 





O 


B 


VI 


ID -S- 


Scorum. .vii. fratrum filiorum felicitatis. 




A 


P 


C 


V 


ID 


Sci. benedicti abbatis. 


XVIII 


F A 





D 


mi 


ID 


Sci. uaboris 2 , felicis, primitiui. 


VII 


B 


R 


E 


in 


ID 


Sci. scrapionis. 






S 


F 


ii 


ID 


Sci. donati. Dies caniatlarcs. 


XV 


C G E 


T 


G 




IDUS 


Sci. cyriaci, philippi, et florentii. 


mi 




U 


A 


XVII 


KL 


AGUS. Sci. theodosii, macharii, (eustachii, minulfi. 




D 


A 


B 


XVI 


KL 


Orins canicidce. [gundulfi, seruacii. et bertini, conf.) 


XII 


H I 


B 


C 


XV 


KL 


Sc?e. margaretae. Sol in leoncm. 


i 


E 


C 


D 


XIIII 


KL 


Sci. sisinni. 






D 


E 


XIII 


KL 


Scai. sabinse 3 uirginis. 


IX 


K I 


E 


F 


XII 


KL -S- 


Scaj. praxedis mart. 






F 


G 


XI 


KL 




XVII 


G 


G 


A 


X 


KL -S- 


Sci. uincentii ct apollinaris. 


VI 


K U 


H 


B 


IX 


KL 






H 


I 


C 


VIII 


KL -F- 


bri. iacotu npostoli. 


XIIII 




K 


D 


VII 


KL 




III 


I A A 


L 


E 


VI 


KL 


Sci. felicis, et simeonis monachi. 






M 


F 


V 


KL 


Sci. samsonis. 


XI 


K 


N 


G 


IIII 


KL -S- 


Sci. felicis, simplicii, faustini, et beatricis. 




B E 


O 


A 


III 


KL -S- 


Scorum. abdonis et sennis. 


XIX 


L 


P 


B 


II 


KL 


Sci. germani confessoris. 


Nox horas .viii. dies uero .xvi. 



1 This commemoration is usually kept on July 4, which is marked ns the Ordinatio S. Martini (instead of the more usual 
November 11) by Perpetuus, Bishop of Tours, 481-91. Gregor. Tur. Hist. Franc, x. 31. 

For Naboris. 3 For 



; 



Ifcalentrartum. 



[AUGUSTUS.] 

Augustum mensem leo feruidus igne perurit. 
Acrustus habet dies .xxxi. luna .xxviiii. 



VIII 




O 


C 




KL 




AGUST. Passio machabeorum. (Ad uincula sci. petri.) 


XVI 


M C 


I R 


D 


IIII 


N 


S 


Sci. stcphani cpisc. 


V 




S 


1 


III 


X 




Inuentio corporis stephani mart. 




N 


T 


F 


N 


X 




(809. afre mart.) 


XIII 


I) 


U 


G 




NON 




Sci. casiani. 


t] 





A 


A 


VIII 


ID 


S- 


Sci. syxti episc. felicissimi, agapiti diaconi. 




A 


B 


B 


VII 


[D 




Autumni initium dies jcci. 


X 


E 


U C 





\ i 


[D 


s 


Sci. cyriaci mart, et sec. affra:. 




B 


! 


D 


V 


in 




Vigil ia. 


XVIII 




i 


F, 


mi 


[D 


! 


Scci. lattrcntu nrd&flJtacemi. 


VII 


C F 


A F 


F 


in 


ID 


S- 


Sci. tiburtii mart. 






G 


i, 


M 


ID 






XV 


D 


i! 


A 




IDUS 


s 


Sci. ypoliti mart. 


mi 


G 


E I 


B 


XIX 


KL 


s- 


SEPT. Sci. eusebii presbiteri. 




i 


K 


( 


XVIII KL 


F- 


glssumptto scrr. man ac ] . 


XII 




L 


i) 


XVII 


KL 






! 


F H 


I M 


1. 


XVI 


KL 


S- 


Octauas sci. laurentii. 






\ 


F 


XV 


KL 


S- 


Sci. agapiti. Sol in nirgincm. 


IX 


G 




G 


XIIII KL 




i 


O P 


A 


XIII 


KL 




Sci. ualentini. 


XVII 


I! 


Q 


B 


XII 


KL 






VI 




R 




X! 


KL 


s- 


Sci. timothei discipuli, et sci. pauli. 




I K 


U S 


D 


X 


KL 




Autitmmis oritnr dies jccii. 


XIIII 




T 


E 


IX 


KL 


s- 


Sci. patricii senioris. 


III 


K A 


A A 


F 


VIII 


KL 


F 


^tf. tnrtfjolonuf npostoli (et sci. ). 






B 


i, 


VII 


KL 




Sci. habundi. 


XI 


!. 


C 


A 


VI 


KL 








B 


E D 


1 . 


V 


KL 


S 


Roma: hermctis, et augustini. 


XIX 


M 


E 


C 


mi 


KL 


F 


Bccollatio set. loDnnnfs bapttsttT. (Obitus ojlfwini 


VIII 




F 


D 


in 


KL 


s 


Scorum. felicis et audacti 2 . [episc.) 




N C 


I G 


1. 


n 


KL 


S 


In glxstonia sci. aidani episc. 


Nox 


horas .x. dies .xiiii. 



1 In the Martyrology of Bede this day is marked as the Dormitio B. M.V. ; in the early eighth-century kalendar, published by 
Fronto, as her Tausatio. The original Gallican date was Jan. 18 (Greg. Tur. Glor. Mart. i. 9; Lectionar. Luxov. Mabil. de Lit. 
Gall. ii. 1 1 8 ; et Corbeiense Kalendarium, Mart, et Durand. Thes. Nov. Anec. iii. 1591). 

- For Adaucti. 



i&alen&an um. 



[SEPTEMBER.] 

Sidcrc, uirgo, tuo bachum September opimat. 
September habet dies .xxx. luna .xxx. 



XVI 




H 


F 




KL 




V 


o 


I 


G 


nil 


N 








D O K 


A 


in 


N 




XIII 


A 


L 


B 


ii 


N 




II 




M 


C 


NON 




B 


E U N 


D 


VIII 


ID 




X 




O 


E 


VII 


ID 






C 


P 


E 


VI 


ID 


F. 


XVIII 




FAQ 


G 


V 


ID 


s- 


VII 


D 


R 


A 


IIII 


ID 








S 


B 


III 


ID 


.s- 


XV 


E 


GET 


C 


II 


ID 




mi 




U 


D 


IDUS 







A 


E 


XVIII 


KL 


s- 


XII 




H I B 


F 


XVII 


KL 


s- 


i 


G 


C 


G 


XVI 


KL 


s- 






D 


A 


XV 


KL 




IX 


H 


I E 


B 


XIIII 


KL 








F 


C 


XIII 


KL 




XVII 


I 


G 


D 


XII 


KL 


s- 


VI 




K U H 


E 


XI 


KL 


F- 




K 


I 


F 


X 


KL 


S- 


XIIII 




K 


G 


IX 


KL 




III 


L 


A A L 


A 


VIII 


KL 








M 


B 


VII 


KL 


S- 


XI 


M 


N 


C 


VI 


KL 








B E 


D 


V 


KL 


-s. 


XIX 


N 


P 


E 


IIII 


KL 




VIII 




Q 


F 


III 


KL 


F- 







C I R 


G 


II 


KL 


S- 



SEPT. Sci. prisci mart, (et sci. egidii abbatis.^ 

(Ordinatio beati gregorii papaj.) 
Sci. marccllini episc. 
Sci. bcrhtini confcssoris. 



JlattUttaS SCae. marfa?. Et sci. adriani. 

Sci. gorgoni mart, et sci. audomari episc. (Obitus 

Sci. hilarii papse. [willclmi senioris rcgis.) 

Scorum. proti et iacinthi. 

(Obitus segiuc.) 

OCT. Exaltatio see. crucis, cornelii, et Cipriani. 

Sci. nicomedis mart. 

Scorum. luce;, et geminiani, et eufemire. 

Sci. landberhti episc. Sol in libram. 

Theodori archiepisc. 
Sci. priuati. Vigilia. 

rci. martjei apostolf ct tuangelfsta?. 

Sci. mauricii cum sociis suis .vi. milibus .dclxvi. 

Conceptio iohannis. AZquinoctium. 
In gtestonia sci. ceolfri)?i abbatis. 

Scorum. cosme et damiani mart. (Obitus mahthildo. .) 
.ii. mcnsis (ugiptiornm faoni. 
^cf. mfcljaljclts arcfianttclf. 
Sci. hieronimi pr^sbiteri. 



Nox horas .xii. dies uero .xii. 



Balenlmrfum. 



[OCTOBER.] 

/Equat et October scmcntis temporc libram. 
October habct dies .xxxi. luna .xxix. 



XVI 


A 


S 


A 




KL 


OCT. Sci. remedii, et germani. 


V 




T 


B 


VI 


N 


Sci. elcuthcrii, quirilli, primi. 


XIII 


B D 


U 


C 


V 


N 


Sci. uictoris, felicis, ct leodcgari. 


II 




A 


i) 


mi 


X 






C 


B 


i 


m 


X 


Sere, cristino: uirginis, et sauinai. 


X 


E 


U C 


F 


ii 


X 


(See. fidis uirg. mart.) 




D 


D 


G 




NOX 


S- Sci. marci pap;e. 


XVIII 




E 


A 


VIII 


ID 


S- Scorum. 1 


VII 


K I" 


A F 


I . 


VII 


[D 


S- Sci. dionisii, rustici, et eleutherii. 






G 


C 


VI 


!i> 


Sci. paulini hrofcnsis cpisc. 


XV 


F. 


II 


i) 


V 


[D 


Sec. a^thclburge uirginis. 


mi 


G 


F I 


i . 


mi 


ID 


Sci. uuilfrithi cpisc. 




G 


K 


F 


m 


ID 


(S. giraldi conf.) 


XII 




L 


G 


M 


[D 


S- Sci. calcsti- pap;u, luciani. ct iusti. 


i 


H H 


I M 


A 


IDUS 


Sci. furtunati. 






N 


B 


XVII 


KL 


NOV. Sci. alexandrini. 


IX 


i 




C 


XVI 


KL 






! 


I 


i) 


XV 


KL 


S- Sci. luce euangelistaj. So/ in scorpionem. 


XVII 


i-: 


O 


I 


XIIII 


KL 


Sci. ianuarii, proculi. 


Yi 




U 


F 


XIII 


KL 






L K 


U S 


G 


XII 


KL 


Sci. hilarionis anachorit9. 


XIIII 




T 


\ 


X! 


KL 


Sci. philippi, et eusebii. 


III 


.: 


A A 


1! 


X 


KL 


Sci. seueri, ct longini. 




A 


B 


C 


IX 


KL 




XI 


N 


( 


I) 


VIII 


KL 


Scorum. crispini et crispiniani. (S. maglorii cpisc. 






F D 


E 


VII 


KL 


[bartholomei translatio.) 


XIX 


B 


E 


F 


VI 


KL 


S- Sci. gagi. Vigilia. 


VIII 


A 


! 


(, 


V 


KL 


F- gtyostolorum simom s tt fuUae. 






I G 


A 


nil 


KL 


Sci. quinti, et feliciani. 


XVI 


B C 


H 


B 


in 


KL 


Sci. ianuarii. 


V 




I 


C 


ii 


KL 


Passio sci. quintini. Vigilia. 












Nox 


horas .xiiii. dies uero .x. 



1 The names are completely erased. The scribe may have begun to write Aidan and Ceolfrith, whose translation is commemo 
rated on this day in a contemporary Anglo-Saxon manuscript (Bodl. Jun. A. 99), but here on Aug. 31, Sep. 25. 
J For Callixti. 



[NOVEMBER.] 

Scorpius hibcrnum prcccps iubct ire noucmbrcm. 
Nouembcr habet dies .xxx. luna .xxx. 





c 


O K 


D 




KL 


XIII 




D L 


E 


IIII 


N 


II 


D 


M 


F 


III 


N 






U N 


G 


II 


N 


X 


E 


E 


A 




NON 






P 


B 


VIII 


ID 


XVIII 


F 


A Q 


C 


VII 


ID 


VII 




F R 


D 


VI 


ID -S- 




G 


S 


E 


V 


ID -S- 


XV 




E T 


F 


IIII 


ID 


IIII 


H 


G U 


G 


III 


ID -F- 






A 


A 


II 


ID 


XII 


I 


I B 


B 




IDUS 


I 




H C 


C 


XVIII KL 




K 


D 


D 


XVII 


KL 


IX 




O E 


E 


XVI 


KL 




L 


I F 


F 


XV 


KL 


XVII 




G 


G 


XIIII 


KL 


VI 


M 


U H 


A 


XIII 


KL 






K I 


B 


XII 


KL 


XIIII 


N 


K 


C 


XI 


KL 


III 




A L 


D 


X 


KL -S- 







A M 


E 


IX 


KL -F- 


XI 




N 


F 


VIII 


KL -S- 




A 


E O 


G 


VII 


KL 


XIX 




B P 


A 


VI 


KL 


VIII 


B 


O 


B 


V 


KL 






I R 


C 


IIII 


KL 


XVI 


C 


S 


D 


III 


KL -S- 


V 




T 


E 


II 


KL -F- 



NOV. -F- Cjolfempm tas omnium sanctorum. 

(Sci. eustachii cum sociis, et iusti mart, ct sci. rcrchi 

[conf.) .v. cmbol. (Obitus aelwoldi monachi.) 
Scne. perpetual uirginis. 
Sci. crcsarii, felicis, et uitalis. 
Sci. donati, ct adriani. (S. mclanii episc. conf.) 
Hicmps initium Jiabct dies jcxii. 
Scorum. .iiii. coronatorum. 
Sci. thcodori mart. (Obitus eadulfi episc.) 
Sci. dcmetrii. 

^Ct. martini rpt SC. Et mcnnre mart. (Obitus land- 

[berti piissimi regis.) 
Sci. britii episc. 
DEC. Sci. theodosii. 
Sci. secundi. 
Sci. augustini. 

Sere. tecL-c uirginis. Sol in sctgittario. 
Passio sci. romani, isici. 



Sci. gelasii papa:. [(Obitus ordlaui laici.) 

See;, ccxilic; uirg. et longini qui latus domini aperuit. 
dementis papff. Hicmps oritur. 



Sci. crisogoni et cleuthcrii. 



Sci. saturnini, petri, et amatoris. 

.iiii. ccgyptius incnsis cliocas. 

Sci. eusebii. 

Sci. crisanti et daria?. Vigilia. (Saturnini mart.) 

bti. anfcttt? apostoll. Et ambrosii episc. 



Nox horas .xvi. dies ,vii. 



34 



[DECEMBER.] 

Terminat arcitenens medio sua signa deccmber. 
December habet dies .xxxi. luna .xxx. 



XIII 


D 


U 


F 




KL 


II 




E A 


G 


IIII 


N 




E 


B 


A 


III 


N 


X 




U C 


B 


II 


N 




F 


F D 


C 




NON 


XVIII 




E 


!) 


VIII 


II) 


VII 


G 


A F 


E 


VII 


ID 






G G 


F 


Vi 


li) 


XV 


M 


il 


G 


V 


ID 


IIII 




E I 


A 


IIII 


ID 




i 


H K 


i; 


III 


[D 


XII 




L 


C 


i! 


ID 


! 


k 


I M 


i) 




IDUS 






I N 


i 


XIX 


KL 


IX 


L 


O 


F 


XVIII KL 






P 


(, 


XVII 


KL 


XVII 


\i 


K Q 


A 


XVI 


KL 


VI 




R 


B 


XV 


KL 




\ 


U S 


C 


XIIII KL 


XIIII 




A T 


M 


XIII 


KL 


III 


< 


A A 


! 


XII 


KL 




A 


B 


F 


XI 


KL 


XI 




B C 


G 


X 


KL 




B 


E D 


A 


IX 


KL 


XIX 




E 


B 


VIII 


KL 


VIII 


( 


C F 


C 


VII 


KL 






I G 


D 


VI 


KL 


XVI 


D 


1! 


E 


V 


KL 


V 




D I 


F 


IIII 


KL 




E 


O K 


G 


III 


KL 


XIII 




L 


A 


II 


KL 



DEC. Sere. Candidas, uirginis. 

Sci. claudii, felicis. 
.iiii. cmlwl. 

Sci. dclfini, trosimi, et felicis. 
(Sci. nicholai archiepisc.) 
S- Octauas sci. andrere apost. 
Sci. eusebii ct successi. 

Sci. uicturi, ct eulaliaj uirginis. 
Sci. damasi papa,-. 

S- Sere, luca; uirginis. cast.ne, felicis. 
IAN. Sci. zosimi ct lupicini. 
Sci. fausti, luci, ct maximi. 
Sci. uictoris et uictorire. (Hie obiit ordulfus.) 
(Hie obiit rclfwerdus sacerdos.) 
Sol in capricornu. (Sci. lazari episc. et mart.) 



F- pissfo set. tljomrc npostolf. 

Sere, theodosia; uirginis. 

Sci. syxti et apollonaris. 

Vigilia domini. 

E- Idatiuttns tromtni. Solstitium. 
F- gjd. stcpljani prfmt martins et Icuttae. 
F- cf. toijamus apostolt ct cttangetto. 
F- ^passio scorum. imtocentum. 

Hierosolimis dauid magni regis. 
S- Sci. silucstri papre. 



Nox horas .xviii. dies .vi. 



Compute Crcilcsiastfco. 



35 





i i 


HH 


A 


a 


> 


^ 


^ 


i i 

1 ! 
f-* 


X 

1 ( 


X 




HH 


^""j 


S 




J-H 


S 


M 


X 




X 


X 


^ 


X 


X 


X 


X 


X 


X 


I 


M 


A 


i 


S 


R 


F 


P 


O 


C 


M 


L 


V 


T 


II 


R 


Q 


E 


o 


XXX 


II 


N 


B 


B 


K 


T 


S 


G 


() 


p 

Q 


D 


N 


M 


A 


A 


I 


S 


R 


F 


1 


! 


III 





C 


C 


L 


V 


T 


11 


R 


E 


O 


N 


B 


i: 


K 


T 


S 


G 


Q 


II 


mi 


P 


I) 


D 


M 


A 


A 


I 


S 


R 


F 


P 


O 


C 


C 
D 


L 


V 


T 
A 


II 


R 


III 


V 


Q 


E 


E 


N 


B 


B 


K 


T 


S 


G 


Q 


P 


D 


M 


A 


1 


- 


IV 


VI 


R 


F 


F 


O 


C 
D 


C 


L 


V 


T 


H 


R 


Q 


E 


E 


N 


B 


B 


K 


T 


V 


VII 


S 


G 


G 


P 


D 


M 


A 


V 


I 


S 


R 


F 


F 


O 


C 


C 

I) 


L 


V 


VI 


VIII 


T 


II 


H 


Q 


E 


E 


N 


B 


A 


K 


T 


S 


G 


G 


P 


D 


M 


A 


VII 


vim 


A 


I 


I 


R 


F 


F 





C 


B 


L 


V 


T 


II 


H 


Q 


E 


E 
F 
G 


N 
O 
P 


B 


VIII 


X 


li 


K 


K 


S 


G 

H 


G 


P 


D 


C 


M 


A 


A 


I 

K 


I 


R 


F 
G 


C 
D 


vim 


XI 


C 


L 


L 


T 


II 


Q 


E 


D 


N. 


B 


B 


K 


S 


X 


XII 


D 


M 


M 


A 


I 


I 


R 


F 


E 





C 


C 


L 


L 


i 


II 


II 


Q 


E 


XI 


XIII 


E 


N 


N 


B 


K 


K 


S 


G 


F 


p 


D 


D 


M 


M 


A 


I 


I 


R 


F 


XII 


XIIII 


F 





O 


C 


L 


L 


T 
A 


II 


G 


Q 

R 


E 


E 


N 


N 


B 


K 


K 


S 


G 


XIII 


XV 


G 


P 


P 


D 


M 


M 


I 


II 


F 


F 


O 


O 


C 


L 


L 


T 


II 


XIIII 


XVI 


II 


Q 


Q 

T> 

K 


E 


N 
O 


N 


B 


K 


I 


S 


G 


G 


P 


P 


I) 


M 


M 


A 


I 


XV 


XVII 


I 


R 


F 


O 


C 


L 


K 


T 


II 


H 


Q 


Q 


E 


N 


N 


B 


K 


XVI 


XVIII 


K 


S 


S 


G 


P 


P 


U 


M 


L 


A 


I 


I 


R 


R 


F 


O 


O 


C 


L 


XVII 


XVII1I 


L 


T 
A 


T 


H 


Q 


Q 


E 


N 


M 


B 


K 


K 


S 


S 


G 


P 


P 


D 


M 


XVI 1 1 


XX 


M 


V 


I 


R 


R 


F 


O 


N 


C 


L 


L 


T 


T 


II 


Q 


Q 


E 


N 


XIX 


XXI 


N 


B 


A 


K 


S 


S 


G 


P 

Q 


O 


D 


M 


M 


A 


V 


I 


R 


R 


F 
G 



P 

Q 


XX 


XXII 


O 


C 


B 


L 


T 


T 


II 


P 


E 


N 


N 


B 


A 


K 


S 


S 
T 
V 


XXI 


XXIII 


P 


D 


C 


M 


A 


V 


I 
K 


R 


Q 


F 


O 


O 


C 
D 


B 


L : 


T 


II 


XXII 


XXIIII 


Q 

R 


E 


D 


N 


B 


A 


S 


R 


G 


P 


P 


C 


M 


A 


I 


R 


XXIII 


XXV 


F 


E 


O 


C 


B 


L 


T 


S 


II 


Q 


Q 


E 


D 


N 


B 


A 


K 


S 


XXIV 


XXVI 


S 


G 


F 


P 


1) 


C 


M 


A 


T 


I 


R 


R 


F 


E 


O 


C 


B 


L 


T 


XXV 


XXVII 


T 


II 


G 


Q 


E 


D 


N 


B 


A 


K 


S 


S 


G 


F 


P 


D 


C 


M 


V 


XXVI 


XXVIII 


V 


I 


II 
I 


R 


F 


E 


O 


C 


B 


L 


T 


T 


II 


G 


Q 


E 


D 


N 


A 


XXVII 


XXIX 


A 


K 


S 
T 


G 


F 


P 


D 


C 


M 


A 


V 


I 


H 


R 


F 


E 


O 


B 


XXVIII 


XXX 


B 


L 


K 


H 


G 


Q 


E 


D 


N 


B 


A 


K 


I 


S 


G 


F 


P 


C 


XXVIIII 




















2 
o 
p 


endecas 1 . 
























Dispcrsa insertio fit in octauo ct undecimo et nonadccimo anno. In octauo anno in luna kalendarium maiarum ct luna 
kalendas iulias. In undecimo anno luna martii mensis in nonadecimo .x. anno in kalendas maias fit. 



Ogdoas = the first eight years of the Cycle of 19 years. Endecas = the last eleven years of the Cycle of 19 years. Janii 
I. G. llistona Cycli Dionys. p. 107. 



F 2 



Computo (Kalcstastito. 





i < 


M 

1 1 


h-t 


s 


> 


\ i 
> 


HH 
t> 


h ( 
r* 

F 


X 


X 


X 


X 


ti 
i i 

X 


i 
X 


> 
X 


> 
X 


> 

A 


> 
X 


X 
X 




I 


c 


M 


L 


V 


I 


II 


R 


E 


O 


C 


B 


L 


K 


T 


II 


G 


Q 


E 


I 


II 


D 


N 


M 


A 


K 


I 


S 


G 


F 


p 


D 


C 


M 


L 


V 


I 


II 


R 


F 


II 


III 


E 


O 


N 


B 


L 


K 


T 


II 


G 


Q 

R 


E 


I) 


N 


M 


A 

B 


K 


H 

K 


S 
T 


G 
II 


III 


mi 


F 


P 


O 


C 


M 


L 
M 


V 
A 
B 

C 


I 


H 


F 


E 


O 


N 


L 


mi 


V 


G 


Q 


P 


D 


N 


K 


I 
K 


S 


G 


F 


P 


( < 


C 


M 


L 


V 


I 


V 


VI 


II 


R 


Q 


E 


O 


N 


L 


T 


II 


G 


Q 


P 


D 


N 


M 


A 


K 


VI 


VII 


I 


S 


R 

S 


F 


P 





M 


L 


V 


I 


II 


R 


Q 


E 


O 


N 


B 
C 


L 


VII 


VIII 


K 


T 


G 


Q 


P 


D 


N 


M 


A 


K 


I 


S 


R 


F 


P 


O 


M 


VIII 


vim 


L 


V 


T 

V 


II 
I 


R 


Q 


E 


O 


N 


B 


L 


K 


T 


S 


G 


Q 


1 


D 


N 


vim 


X 


M 


A 


S 


R 


F 


P 


O 


C 


M 


L 


V 


T 


II 


R 


Q 


E 


O 


X 


XI 


N 


li 


A 


K 


T 


S 


G 


Q 


P 


D 


N 


M 


A 


V 


I 


S 


R 


F 


P 


XI 


XII 


O 


C 


B 


I. 
M 


V 


T 


II 


R 


Q 


E 
F 


O 


N 


B 


A 


K 


T 


S 


G 


Q 


XII 


XIII 


P 


D 


C 


A 


V 


I 


S 


R 


P 





C 


B 


L 


V 


T 


H 


R 


XIII 


XIIII 


Q 


E 


D 


N 


B 


A 


K 


T 


S 


G 


Q 


P 


D 


C 


M 

X 


A 


V 


I 


S 


XIIII 


XV 


R 


F 


E 



P 


G 


B 


L 


V 


T 


II 


R 


Q 

R 


E 


D 


B 


A 


K 
L 
M 


T 


XV 


XVI 


S 


G 


F 


D j C 


M 


A 


V 


I 


S 


F 


E 


O 


C 


B 


V 


XVI 


XVII 


T 


II 


G 


Q 


E 


D 


N 


B 


A 


K 


T 


S 


G 


F 


P 


D 


C 


A 


XVII 


XVIII 


V 


I 


II 


R 


F 


E 


O 


C 


B 


L 


V 


T 


II 


G 


Q 


E 


D 


N 


B 


XVIII 


XVIIII 


A 


K 


I 
K 


S 


G 


F 


P 


D 


C 


M 


A 


V 


I 


II 


R 


F 


E 


O 


C 


XVIIII 


XX 


B 


L 


T 
V 


II 


G 


Q 


E 


D 


N 


B 


A 


K 


I 


S 


G 


F 


P 


U 


XX 


XXI 


C 


M 


L 


I 


H 


R 


F 


E 


O 


C 


B 


L 


K 


T 


II 


G 


Q 


E 


XXI 


XXII 


I) 


N 


M 


A 


K 


I 


S 


G 


F 


P 


D 


C 


M 


L 


V 


I 


II 


R 


F 


XXII 


XXIII 


E 


O 


N 


B 


L 


K 


T 


II 


G 


Q 


E 


I) 


N 


M 


A 


K 


I 
K 


S 


G 


XXIII 


XXIIII 


F 


P 





C 


M 


L 


V 


I 


II 


R 


F 


E 


O 


N 


B 


L 


T 
V 


II 


XXIIII 


XXV 


G 


Q 


P 


D 


N 


M 


A 


K 
L 


I 
K 


S 


G 


F 


P 


O 


C 


M 


L 


1 


XXV 


XXVI 


H 


R 


Q 


E 


O 


N 


B 


T 


H 


G 


Q 


P 


D 


N 


M 


A 


K 


XXVI 


XXVII 


I 


S 


R 


F 


P 


O 


C 


M 


L 


V 


I 


H 


R 


Q 


E 


O 


N 


B 


L 


XXVII 


XXVIII 


K 


T 


S 


G 


Q 


P 


D 


N 


M 


A 


K 


I 


S 


R 


F 


P 


O 


C 


M 


XXVIII 


XXIX 


L 


V 


T 


H 


R 


Q 


E 


O 


N 


B 




K 


T 


S 


G 


Q 


P 


D 


N 


XXVIIII 


















o 
Cfq 

O 

p 


endecas. 




























I 


II 


III 


V 


V 


VI 


VII 






Feria I 


A 


G 


F 


E 


D 


c 


B 


Feria II 


B 


A 


G 


I 


E 


D 


C 


Feria III 


C 


B 


A 


G 


F 


E 


D 


Feria IV 


D 


C 


B 


A 


(. 


F 


E 
F 


Feria V 


E 


D 


C 


B 


A 


G 


Feria VI 


F E 


D 


c 


B 


A 


G 


Feria VII 


G F 


E 


D 


C 


B 


A 







Compute 



37 





JAN. 


FEB. 


MAR. 


APR. 


MA. 


IV. 


1VL. 


AC. 


SE. 


oc. 


NO. 


DE. 




c 


IX 


X 


IX 


X 


XI 


XII 


XIII 


XIIII 


XVI 


XVI 


XVIII 


XVIII 


I 


c 


XX 


XXI 


XX 


XXI 


XXII 


XXIII 


XXIIII 


XXV 


XXVII 


XXVII 


XXIX 


XXIX 


II 


E 


I 


II 


I 


II 


III 


mi 


V 


VI 


VIII 


VIII 


X 


X 


III 


C 


XII 


XIII 


XII 


XIII 


XVIII 


XV 


XVI 


XVII 


XIX 


XIX 


XXI 


XXI 


nn 


C 


XXIII 


XXIIII 


XXIII 


XXIIII 


XXV 


XXVI 


XXVII 


XXVIII 


XXX 


XXX 


II 


II 


V 


E 


mi 


V 


mi 


V 


VI 


VII 


VIII 


IX 


XI 


XI 


XIII 


XIII 


VI 


C 


XV 


XVI 


XV 


XVI 


XVII 


XVIII 


XIX 


XX 


XXII 


XXII 


XXIIII 


XXIIII 


VII 


E 


XXVI 


XXVII 


XXVI 


XXVII 


XXVIII 


XXIX 


XXX 


I 


III 


III 


V 


V 


VIII 


C 
C 


VII 


VIII 


VII 


VIII 


IX 


X 


XI 


XII 


XIIII 


XIIII 


XVI 


XVI 


vim 


XVIII 


XIX 


XVIII 


XIX 


XX 


XXI 


XXII 


XXIII 


XXV 


XXV 


XXVII 


XXVII 


X 


E 


XXIX 


XXX 


XXIX 


XXX 


I 


II 


III 


nn 


VI 


VI 


VIII 


VIII 


XI 


C 

C 


X 


XI 


X 


XI 


XII 


XIII 


XIIII 


XV 


XVII 


XVII 


XIX 


XIX 


XII 


XXI 


XXII 


XXI 


XXII 


XXIII 


XXIIII 


XXV 


XXVI 


XXVIII 


XXVIII 


XXX 


XXX 


XIII 


E 


II 


III 


II 


III 


mi 


V 


VI 


VII 


IX 


IX 


XI 


XI 


XIIII 


C 


XIII 


XIIII 


XIII 


XIIII 


XV 


XVI 


XVII 


XVIII 


XX 


XX 


XXII 


XXII 


XV 


C 


XXIIII 


XXV 


XXIIII 


XXV 


XXVI 


XXVII 


XXVIII 


XXIX 


I 


I 


III 


III 


XVI 


E 


V 


VI 


V 


VI 


VII 


VIII 


IX 


X 


XII 


XII 


XIIII 


XIIII 


XVII 


C 


XVI 


XVII 


XVI 


XVII 


XVIII 


XXIX 


XX 


XXI 


XXIII 


XXIII 


XXV 


XXV 


XVIII 
XVIIII 


E 


XXVII 


XXVIII 


XXVII 


XXVIII 


XXIX 


XXX 


I 


II 


mi 


nn 


VI 


VI 


DC ratione saltus luncc. Memento quod anno nouissimo deccnnouenalis lunam nouembri mensis .xxix., propter saltum 
qui eodem anno inserendus est, computare debes. 



On this page C = annus communis, E annus embolismalis ; the numbers arranged under the twelve months represent 

Regulares Lunares. 



DC (Eomputo (Mesfastico. 







lanuarius. 


Februarius. 


u 

rt 

s 


"p 
<<" 


rt 
rt 

2 


h-i 


M 


Eyj 

< 


September. 


J October. 


Nouember. 


December. 




GF 


B 


II 


V 


VI 


n 


IV 


VII 


II 


V 


I 


Ill 


VI 


I 


i 


E 


III 


VII 


VII 


in 


V 


I 


III 


VI 


11 


nn 


VII 


II 


n 


D 
C 




V 
VI 


I 


I 


II1I 


VI 


II 


nn 


VII 

I 


III 


V 


I 


III 


in 


II 


II 


V 


VII 


III 


V 


mi 


VII 


II 


IIII 


nn 


BA 
G 


B 


VII 


III 


III 


VII 


II 


V 


VII 


III 


VI 


i 


nn 


VI 


V 


II 


V 


V 


I 


III 


VI 


i 


nn 


VII 


n 


V 
VI 


VII 


VI 
VII 


F 


B 


III 


VI 


VI 


II 


mi 


VII 


ii 


V 


i 


in 


I 


E 


mi 


VII 


VII 


[11 


V 


I 


in 


VI 


ii 


nn 


VII 


II 


VIII 


DC 


V 


I 


II 


V 


VII 


III 


V 


i 


nn 


VI 


n 


IIII 


vim 


1) 




VII 


III 


III 


VI 


i 


nn 


VI 


n 


V 


VII 


in 


V 


X 


A 




I 


[III 


mi 


VII 


n 


V 


VII 


in 


VI 


i 


i m 


VI 


XI 


G 


B 


II 


V 


V 


I 


in 


VI 


I 


nn 


VII 


ii 


V 


VII 


XII 


FE 


III 


VI 


VII 


III 


V 


i 


III 


VI 


II 


nil 


VII 


II 


XIII 


D 




V 


I 


I 


mi 


VI 


n 


nn 


VII 


III 
nn 


V 


i 


III 


XIIII 


C 




VI 


II 


11 


V 


VII 


in 


V 


I 


VI 


ii 


nn 


XV 


15 




VII 


III 


III 


VI 


I 


nn 


VI 


II 


V 


VII 


in 


V 


XVI 


AG 


B 


I 


[III 


V 


I 


HI 


VI 


I 


nn 


VII 


II 


V 


VII 


XVII 


F 




111 


VI 


VI 


II 


nn 


VII 


II 


V 


I 


III 


VI 


i 


XVIII 


E 




1111 


VII 


VII 


III 


V 


i 


III 


VI 


II 


nn 


VII 


ii 


XIX 
XX 


D 


B 


V 


I 


I 


mi 


VI 


n 


nn 


VII 


III 


V 


I 


in 


CB 


VI 


II 


III 


VI 


i 


nn 


VI 


n 


V 


VII 


III 


V 


XXI 


A 




i 


mi 


mi 


\ n 


n 


V 


VII 


in 


VI 


I 


nn 


VI 


XXII 


G 




n 


V 


V 


i 


in 


VI 


i 


nn 


VIII 


II 


V 


VII 


xxni 


F 




in 


VI 


VI 


n 


mi 


VII 


ii 


V 


I 


III 


VI 


I 


XXIIII 


ED 


L 


mi 


VII 


i 


mi 


VI 


II 


nn 


VII 


III 


V 


i 


III 


XXV 


C 




VI 


II 


n 


V 


VII 


III 


V 


i 


nn 


VI 


ii 


nn 


XXVI 


B 




VII 


III 


in 


VI 


I 


nn 


VI 


ii 


V 


VII 


in 


V 


XXVII 


A 




i 


mi 


nil 


VII 


II 


V 


VII 


in 


VI 


I 


nn 


VI 


XXVIII 
































In hoc prescripto circulo per .XXVIII. annus Solaris cursus singulorum mcnsium. Qua die kapita kalenclarum 
sunt adunatis regularibus feriarum et concurrcntibus promulgatur. 



(Eomputo Crcdcsfastico. 



39 







1 1 


X 


X 


hH 

> 


hH 


t 1 

X 


X 


> 


i i 


X 


r> 


1 t 

HH 


> 

X 


X 


> i 
> 






1 


XVI 


A 






V 






o 






I 






E 






II 


XVI 


II 


XVII 




A 






V 






O 






1 






E 




III 


XVII 


III 


XVIII 






A 






V 






O 






I 






E 


IIII 


XVIII 


IIII 


XIX 


E 






A 






V 






O 






1 






V 


XIX 


V 


XX 




E 






A 






V 






O 






I 




VI 


XX 


VI 


XXI 






E 






A 






V 






O 






I 


VII 


XXI 


VII 


XXII 


I 






E 






A 






V 






O 






VIII 


XXII 


VIII 


XXIII 




I 






E 






A 






V 






O 




vim 


XXIII 


IX 


XXIIII 






I 






E 






A 






V 






O 


X 


XXIIII 


x 


XXV 


o 






I 






E 






A 






V 






XI 


XXV 


XI 


XXVI 




o 






I 






E 






A 






V 




XII 


XXVI 


XII 


XXVII 






O 






I 






E 






A 






V 


XIII 


XXVII 


XIII 


XXVIII 


V 






O 






I 






E 






A 






XIIII 


XXVIII 


XIIII 


XXIX 




V 






O 






I 






E 






A 




XV 


XXIX 


XV 


XXX 






V 






O 






I 






E 






A 


XVI 


XXX 






h 1 

> 

X 








I-H 
> 

X 








H I 

> 

X 








X 

X 











Compute Ctclcsfasttco. 





i i 


M 


B 


H- < 

h- 1 


> 






M 


a 






M 


K 




1 1 


a 


H- i 


X 

X 




t> 
C 


> 


> 


i> 


X 


X X 


X 


X 


X 


X 


X 


X 


Aries 


A 






N 


II 








K 


E 






M 


G 


B 






Aprelis 


Taurus 




K 


E 








M 


G 


B 




O 


I 


D 








L 


F 




Taurus 


B 









I 










L 


F 


A 






N 


II 


C 






Maias 


Gemini 




L 


F 


A 






N 


11 


C 








K 


E 






M 


G 




Gemini 


C 








K 


E 








M 


G 


B 






O 


I 


D 






lunius 


Cancer 




M 


G 


B 







I 


D 








L 


F 


A 






N 


II 




Cancer 


D 






L 


F 


A 






N 


II 


C 








K 


E 






lulius 


Leo 




N 


II 


C 








K 


E 








M 


G 


B 






O 


I 




Leo 


E 








M 


G 


E 









I 


I) 








L 


F 


A 






Leo 




O 


I 


I) 








L 


F 


A 






N 


II 


C 








K 


Agustus 


Virgo 


F 


A 






N 


II 


C 








K 


E 








M 


G 


B 






Virgo 






K 


E 








M 


G 


B 






O 


I 


D 








L 


September 


Libra 


G 


B 






O 


I 


D 








L F 


A 






N 


II 


C 


M 




Libra 






L 


F 


A 






N 


II 


C 








K 


E 




I 




October 


Scorpius 


II 


C 








K 


E 








M 


G 


B 









1) 






Scorpius 






M 


G 


B 




O 


I 


I) 






L 


F 


A 






N 


Nouember 


Scorpius 


I 


I) 






C 


L 


F 


A 






N 


N 


C 








K 


E 






Sagittarius 






,\ 


II 








K 


E 






M 


G 


B 






O 




Sagittarius 


K 


E 








M 


G 


li 









I 


D 
E 






L 


F 


A 


December 


Capricoruus 






O 




D 






C 


L 


F 


A 




N 


II 


C 










Capricornus 


L 


F 


A 






N 


II 








K 








M 


G 


B 


lanuarius 


Aquarius 








K 


E 








M 


G 


B 






O 


I 


I) 










Aquarius 


M 


G 


B 


L 




O 


I 


D 








L 


F 


A 






N 


H 


C 


Februarius 


Fiscis 








F 


A 






N 


II 


C 




G 




K 


E 










Piscis 


N 


II 


C 








K 


E 






M 


B 






O 


I 


D 


Martins 


Tiscis 








M 


G 


B 






O 


I 


D 








L 


F 


A 








Aries 


O 


I 


D 








L 


F 


A 






N 


H 


C 








K 


E 




Cursus lunrc per duodecim signa. 


Littera 
Primce 


c 

M 


M 
A 


A 
L 


V 
I 


I 

S 


R R 
R R 


F E 
P O 



L 


C 
H 


B 
L 


L 
V 


K 

T 


I 
II 


H 
R 


G 

Q 


Q 
E 


E 
O 


Per XIX 

annus. 



Computo 





A 


V 


A 


T 


G 


c 


L 


V 


L 


s 


S 


c 






/ 


\ 


f 

^ 


^, 

V- 

<) 


S 


V 

<* 


X 


\ 

\ 


^ 

/ 

^ 


\ 

^ 


/ 


^ 

^ 

j ^ 




I. 
II. 


\ 

<f 


jp 

<* 


%, 
?< ^ 


/ 
V 


\ 

<v 


^ 

y 


<b 


^o 

4? 


S 


X 


S 

\ 


./ 

0^ 

cr 




mi. 

V. 


& 

<r 


%,. 

* 


^ 

^ 


\ 


^ 

C/ 


<b 


,o 

4^ 


\ 


X 


\ 

^Ir 


/ 
y 


X 

\ 


s 
s 


VI. 

VII. 


%y 

\ 


s 


\ 


c/ 


<b 


^ 


\ 


s_ 


\ 

\ 


,/ 


\. 

\ 


:%* 
<* 




vim. 
x. 


<* 

/ 


Q 

\. 


c/ 


<b 


6 
, A 1 * 
H 


\ 


s 


\ 

\ 


./. 

c/ 


\ 

<t 


^ 


"t- 

Nf 


s 
s 


XL 
XII. 


\ 


c/ 


<b 


.,0 
^ 


\ 


/ 


\ 

\ 


./ 
</ 


\. 

^ 


X 


t>- 

^ 


X 




XI11I. 
XV. 


s 


<b 


4^ 


\ 


/ 


\ 


& 

./ 
c/ 


\ 

\ 


^ 


%.. 
% 


/ 


% 
% 


s 

s 


XVI. 
XVII. 


<b 


40 


<4 
<? 


s_ 


\ 

\ 


/ 

c/ 


\. 

\ 


.& 

3? 


-t, 
^ 


S 


\ 


/ 

C7 




XIX. 
XX. 


f 
4* 


\ 


/ 


\ 

\ 


/ 

C" 


\ 

% 


d? 

<F 


\ 


X 


\ 


/ 


<b 


s 
s 


XXI. 
XXII. 


\ 


s_ 


\. 

<i. 


.s 

c/ 


\. 

? <s. 


^ 


1* 

\ 


S 


\ 


c/ 


<0 


-if 

^ 




XXIIII. 
XXV. 


s 


\ 

\ 


/ 


\ 


.^ 
^ 


\ 


^ 
<v 


\ 


^ 

pp 

C 1 " 


<b 


*# 


\ 


s 

s 


XXVI. 
XXVII. 


\ 

\ 


/_ 


\ 


s 


\ 


/ 


\ 


/ 

c* 


<b 


^ 

4 % 


\ 


X 




XXIX. 
XXX. 


7 

d* 


% 

\. 

\ 


-^ 

^ 


\ 


X 


% 

V 


c/ 


<b 


^ 


S 


s 


\ 

^f 


s 
s 



DC (Komputo cdcsiasttco. 









































HH 


















E 


c 
























!_, 










HH 






i i 


^""| 


1_^ 






M 


^ 


M 


t> 


> 


"f> 


t> 


> 


X 


Annus 


Luna 
I 


A 









K 


> 


i 
> 


> 
I 


J> 


r^ 


X 
H 


% 


?L 


x 

G 


X 


> 
X 


> 
X 

F 


f> 
X 


t> 
X 


r^ 

X 
E 


X 

X 


X 
X 


X 
X 

I) 


X 
X 


X 
X 


X 
X 

c 


X 

X 


X 
X 


X 
X 

B 


X 
X 


X 

X 


I 


XII 




A 






K 


_ 




I 






H 






G 






F 






E 






D 






c 






B 




II 


XXIII 

mi 


13 





A 


A 




K 


K 





I 


I 





II 


11 





G 


G 





F 


F 





E 


E 





D 


D 





C 


C 





B 


III 
III1 


XV 




B 






A 


_ 




K 






I 






II 






G 






F 






E 






U 






C 




V 


XXII 






B 






A 






K 






I 






II 






G 






F 






E 






I) 






C 


VI 


VII 


c 






B 






A 






K 






I 






H 






G 






F 






E 






D 






VII 


XVIII 
XXIX 





C 


C 





B 


1! 


_ 


A 


A 





K 


K 





I 


I 





II 


H 





G 


G 








F 





E 


E 





D 


D 


VIII 
IX 


X 


D 






C 






B 






A 






K 






I 






II 






G 






F 






E 






X 


XXI 




D 






C 






B 






A 






K 






I 






II 






G 






F 






E 




XI 


II 






D 






C 


_ 




B 






A 






K 






I 






II 






G 






F 




_ 


E 


XII 


XIII 


E 






D 






C 






B 






A 






K 






I 






II 






G 


_ 


_ 


E 


_ 





XIII 


XXIIII 




E 






U 






C 






B 






A 






K 






I 






H 






G 




_ 


F 





XIIII 


V 






E 






D 






C 






B 






A 






K 






I 






II 






G 






F 


XV 


XVI 
XXVII 


F 








E 


E 





I) 


D 





C 


C 





B 


li 





A 


A 




K 


K 





I 


I 




II 


II 





G 


G 





XVI 
XVII 


VIII 






F 






K 






D 






C 






B 






A 






K 






I 






II 






G 


XVIII 


XIX 


G 






F 






E 






D 






C 






B 






A 






K 






I 






H 






XIX 


XXX 




G 






F 






E 






D 






C 






B 






A 






K 






I 






II 




XX 


XI 
XXII 


II 




G 


G 





F 


F 





E 


E 





D 


I) 





C 


C 





B 


B 





A 


A 





K 


K 





I 


j 





H 


XXI 

XXII 


III 




II 






G 






F 






E 






D 






C 






B 






A 






K 






I 




XXIII 


XIIII 






H 






G 






F 






E 






D 






C 






B 






A 






K 






I 


XXIIII 


XXV 


I 






H 






G 






F 






E 






1) 






C 






B 






A 






K 






XXV 


VI 




I 






H 






G 






F 






E 






I) 






C 






B 






A 






K 




XXVI 


XVII 






I 






II 






G 






F 






E 






D 






G 






B 






A 






K 


XXVII 


XXVIII 


K 






I 






II 






G 






F 






E 






i D 






C 






B 






A 






XXVIII 


IX 




K 






I 






H 






G 






F 






E 






D 






C 






B 






A 


_ 


XXIX 


XX 






K 






I 






II 






G 






F 






E 






D 






C 






B 






A 


XXX 


Prim a 


a 


X 




> 


> 

X 




/. 




i 


X 







> 

X 




. i 
> 


> 
X 




X 




H 


X 




> 


> 

X 




^ 


X 

X 




hH 

X 




Primus 



Quadra- 
gesimoc. 


Meclio 
XLme. 


Ca>na 
domini. 


I ascha. 


Octauas 
paschcc. 


Ascensio 
domini. 


Penta- 
costen. 


Moysicum 
paschos. 


Ill 
IIII 
V 


XXIII 
XXIIII 
XXV 


XII 

XIII 
XIIII 


XV 
XVI 
XVII 


XXII 
XXIII 
XXIIII 


XXV 
XXVI 
XXVII 


V 
VI 
VII 


XVIII 
XIX 
XX 


VI 

VII 
VIII 


XXVI 
XXVII 
XXVIII 


XV 
XVI 

XVII 


XVIII 
XIX 
XX 


XXV 
XXVI 
XXVII 


XXVIII 
XXIX 
XXX 


VIII 

vim 

X 


XXI 

XXII 
XXIII 


vim 


XXIX 
XXX 


XVIII 
XIX 


XXI 
XXII 


XXVIII 


I 


XI 


XXIIII 



43 






DEXTER A 

]NAM Dm 

FVLEET 

ETTMFLP 

BIBVS 
PASE 




44 



cvj-nS 



lvS DlSCEfV,NET VTE^qy 
TA^OlVT^S 



vive i A\o.Baf IVK 

^fe&^ 
gsHs^^r* 

ttp&^Q 

^>. V J 



I 




45 



S 



oluertf-(k ccpuobifpoijmcf litcoaf. ucnucv 
denomme 931-1- addifluna ^rafucnc die 



fupiczi ccmuenertcparu numeruf uraihferic, S I mfanou prce ccmuenenc 

%is&<& 

**^Z_Jx l V" \ 

Iv^ v A. v i ^ ^" >> ^^\ / / i 

*J.SL ^\&/^ 



Dcccxcni 
MDCXCHM 
Oclxxxvtn 
)ccl> 
DQclxxxVl 




4 6 




(Eomputo (Scclrstasttco. 



47 









Terminus 


Terminus 


Terminus 


Terminus 


Terminus 




secunda; luna: 


XIIII lunx 


XX lunx: 


IIII lune 


X lunrc 




initii. 


paschalis. 


rogationum. 


pentecosten. 


LXX me. 


V 


VIII kal. mart. 


Nonas aprelis. 


VI id. mai. 


IX kal. iun. 


Kal. februar. I 


I 


Ill id. februar. 


VIII kal. aprelis. 


Ill kal. mai. 


Ill id. mai. 


XII kal. februar. 11 


VI 


VI non. mart. 


Id. aprelis. 


XV. kal. iun. 


Kal. iun. 


V id. februar. Ill 


II 


XI kal. mart. IIII non. aprelis. 


Non. mai. 


XII kal iun. 


IIII kal. februar. nil 


V 


VI id. februar. XI kal. aprelis. 


V kal. mai. 


VI id. mai. 


XV kal. februar. V 


III 


Ill kal. mart. ; IIII id. aprelis. 


Id. mai. 


IIII kal iun. 


VIII. id. februar. VI 


VI 


XIIII kal. mart. 


Ill kal. aprelis. 


IIII non. mai. 


XV kal. iun. 


VII kal. februar. VII 


mi 


Non. mart. 


XIIII kal. mai. 


X kal. iunii. 


VIII id. iun. 


XVI kal. mart. 


VIII 


VII 


VI kal. mart. VII id. aprelis. 


IIII id. mai. 


VII kal. iun. 


Ill non. februar. 


IX 


in 


Id. februar. 


VI kal. aprelis. 


Kal. mai. 


Id. mai. 1 X kal. februar. 


X 


i 


IIII non. mart. 


XVII kal. mai. 


XIII kal. iun. 


Ill non. iun | III id. februar. 


XI 


mi 


IX kal. mart. 


II non. aprelis. 


VII id. mai. 


X kal. iun. 


II kal. februai. 


XII 


VII 


IIII id. februar. 


XI kal. aprelis. 


IIII kal. mai. 


IIII id. mai. 


XIII kal. februar. 


XIII 


V 


Kal. mart. 


II id. aprelis. 


XVI kal. iun. 


II kal. iun. 


VI id. februar. 


XIIII 


i 


XII kal. mart. 


Kal. aprelis. 


II non. mai. 


XIIII kal. iun. 


V kal. februar. 


XV 


mi 


VII id. februar. 


XII kal. aprelis. 


VII kal. mai. 


VIII id. mai. 


XVI kal. februar. 


XVI 


ii 


IIII kal. mart 


V id. aprelis. 


II id. mai. 


V kal. iun. 


Non. februar. 


XVII 


V 


XV kal. mart. 


IIII kal. aprelis. 


V non. mai. 


XVI. kal. iun. 


VIII kal. februar. 


XVIII 


in 


II non. mart. 


XV kal. mai. 


XI kal. iun. 


Non. iun. 


Id. februar. 


XIX 


His suprapositis regularibus per singulos annos singuli addantur concurrentes. His additis siue coniunctis, partire 


per septem, et quot remanent ipsa est dies secundg lung initii. Similiter de quarta clecima luna paschali, et uigesima luna 


rogationum, et quarta luna pentecosten, et decima luna septuagesimce argumentari memento. 



(Compute (JBcclcsiasttco. 



{Terminus sceunfta: luna: initii. 

Omnis luna qua; accensa fucrit ab octaua iclus 
fcbruarii usque priclic nonarum martii, dominicus 
dies qui sequitur illam sccundam lunam initium 
erit quadragesimal, ct si bissextus fuerit uel non. 

terminus quartaticcima; luna: pasdja:. 

Omnis luna qua; accensa fucrit ab octaua idus 
martii usque nonas aprclis, dominicus dies qui 
sequitur illam quartam clecimam lunam dies erit 
pascha;, ct si bissextus fucrit uel non. 

{Terminus bitjcshmx luna: rotpttonum. 

Omnis luna qua; accensa fucrit ab octaua idus 
aprelis usque quarta nonarum mat, dominicus 
dies qui sequitur uigcsimam lunam. precedit: 
secundam feriam rogationum, et si bissextus 
fuerit uel non. 

(Terminus quarta: luna: pcntecostcn. 

Omnis luna qua: accensa fuerit a pridic nona 
rum mai usque tcrtia nonarum iunii, dominicus 
dies qui sequitur illam quartam lunam, dies erit 
pentecosten, et si bissextus fuerit uel non. 

(Terminus tiednut luna: scptuaetesima\ 

Omnis luna qua; accensa fuerit a scxta idus 
ianuarii usque sextam decimam kalendarum 
martii, dominicus dies qui sequitur illam deci 
mam lunam dies erit septuagesimae, ct si bis 
sextus fucrit uel non. 

JTcrminus ticdmrc luna; scptuarjcsima:. 

Post sextadecima kalcndas ianuarii (feb.) in 
quale datarum lunam decimam inucneris, ibi fac 
terminum scptuagesimale. 

terminus sceuntia: luna: initii. 

Post scptima idus fcbruarii in quale datarum 
lunam secundam inueneris, ibi fac terminum qua- 
draeresimale. 



(Terminus quartaticcima: luna: pasdja;. 

Post duodecima kalcndas aprclis in quale da 
tarum lunam quartam decimam inueneris, ibi fac 
terminum paschale. 

(Terminus In cjcsima: luna: rorjationum. 

Post quinta kalendas iunii in quale datarum 
lunam quartam inueneris, ibi fac terminum roga- 
tionale (pentecosten). 

(Terminus quarta: luna: pentecosten. 

Post sexta kalcndas mai in quale datarum 
lunam uigesimam inueneris, ibi fac terminum 
pentecosten (rogationalem). 

(Terminus ticcinuT IUIUT scptuatjcsima;. 

Vbicumque inueneris decimam lunam post ui 
gcsimam (.XXX.) lunam ianuarii, ibi fac terminum 
scptuagcsima;, in sequenti dominica erit septua- 
gesima. 

(Terminus secuntia: luna: initii. 

Vbicumque inueneris sccundam lunam post 
.xxix. lunam februarii, ibi fac terminum initii. XL., 
et in sequenti dominica erit quadragesima. 

(Terminus quartaticcima: luna: pasdjcc. 

Vbicumque inueneris quartam decimam lunam 
post .XXX. lunam martii, ibi fac terminum paschc. 
et in sequenti dominica erit pascha. 

(Terminus uiejcsima: luna: rocjationum. 

Vbicumque inueneris uigesimam lunam post 
.XXIX. lunam aprclis, ibi fac terminum rogatio 
num, et scqucns dominica precedit secundam 
feriam rogationum. 

(Terminus quartcc luna: pentecosten. 
Vbicumque inueneris quartam lunam post. XXX. 
lunam mai, ibi fac terminum pentecosten, et in 
sequenti dominica erit pentccostes, et ita sine 
errorc inuenies. 



I 


Octone martis. 


kalende quinque 


\ 


II 


Ternos februi. 


idibus assin. 


I 


III 


Senas martis. 


nonas in senis. 


VI 


mi 


Vndenas martis. 


kalendas binis. 


II 


V 


Senis februi. 


idibus quinis 


V 


VI 


Ternis martis. 


kalende tribus. 


III 


VII 


Quartdene martis. 


kalende senos. 


VI 


VIII 


Nonas martis. 


ecce quaternos. 


mi 


V1III 


Sexte martis. 


kalende septem. 


VII 



(Terminus secuntia: luna: initii. 

XI Quartanas martis. 

XII Nonas kalendas. 

XIII Quattuor idus. 
XIIII Kalendas martis. 

XV Duodenas martis. 

XVI Septenis februi. 

XVII Quartane kalende. 

XVIII Quindene martis. 

XIX Pridie nonas. 



X 



Idibus februi. 



in tribus constant. Ill 



nonas in assin. I 
martis in quadris. II II 
februi septem. V 1 1 
etiam quinos. 
kalendas in uno 
idibus quattuor. 
martis duabus. 
kalende quinis. 
martis in ternis. 



V 

I 

mi 
ii 
v 
in 



Be Compute (Mestasttco. 



49 



Epistola quomodo postulauit pacomius cum 
monachis a domino ut ostenderct sibi quomodo 
debcrct cselebrari pascha. 

Legimus in cpistolis grecorum, quod post passio- 
nem apostolorum sanctuspacomius abbas in aigipto 



cum monachis suis in orationc a domino rogaue- 
runt ut ostenderct cis quomodo pascha deberent 
c^lebrare. Et misit dominus angelum suum, et 
scripsit ad prefatum sanctum pacomium cicclum 
nona dccimalcm in uno philacterio hoc modo \ 



Cranmus qtwrta fcccuncc lunx pagrfjce. 



Non april. 2 


I 


Nonas aprelis. 


Norunt quinos 


V 


XXVI 2 


VIII kal. apr. 


II 


Octone kalende. 


Assin depromunt 


I 


XV 


Idas april. 


III 


Idus aprelis. 


Etiam sexis 


VI 


XXXIIII 


IIII non. apr. 


IIII 


None quartane. 


Namque dipondio 


II 


XXIII 


XI kal. apr. 


V 


Item undene. 


Ambiunt quinos 


V 


XII 


IIII id. apr. 


VI 


Quattuor idus. 


Capiunt ternos 


III 


XXXI 


Ill kal. apr. 


VII 


Terne kalende. 


Tittilant sene 


VI 


XX 


XIIII kal. mai. 


VIII 


Quattuordene. 


Cubant in quadris 


IV 


XXXIX 


VII id. apr. 


vim 


Septenos idus. 


Septos eligunt 


VII 


XXVIII 


VI kal. apr. 


X 


D(s)ene kalende. 


Sortiuntur ternos 


III 


XVII 


XVII kal. mai. 


XI 


Denis septenis. 


Da nam assim 


I 


XXXVI 


II non. april. 


XII 


Pridie nonas. 


Docte quaterne 


mi 


XXV 


IX kal. april 


XIII 


None kalende. 


Namque septenis 


VII 


XIIII 


II id. april. 


XIIII 


Pridie idus. 


Panditur quinis 


V 


XXXIII 


Kal. april. 


XV 


Aprelis kalendas. 


Exprimit unus 


I 


XXII 


XII kal. april. 


XVI 


Duodenas namque. 


Docte quaternus 


IIII 


XI 


V id. april. 


XVII 


Speciem quintain. 


Speramus duabus 


II 


XXX 


IIII kal. april. 


XVIII 


Quartane kalende. 


Quinque coniciunt 


V 


XIX 


XV kal. mai. 


XIX 


Quindene constant. 


Tribus adepte 


III 


XXXVIII 



Si quis per regulares .XXVI., uidelicct, terminum cuiusque anni inuenire cupit, sumat sep- 
tuagesimalem a .VII. id. ian. ; quadragesimalem a .V. kal. feb. ; pascalem a .V. id. mart.; 
rogationalem a .XVII. kal. mai ; pentecostes a .III. kal. mai et ubi ipse numerus terminabi- 
tur, ibi absque dubio terminum reperiet. 2 



1 A picture of Pachomius receiving this revelation is drawn by an Anglo-Saxon artist in Cotton MS. Calig. A. XV., fol. 122 l>. 
Compare the Sarum tenth-century Psalter, MS. 150. fol. 10 a. 

2 The last four lines (Si ynis, etc.) and the extreme right and left columns from Non. april. and XXVI, are added in a slightly 
later handwriting. 



CTomputo (Bcclcsfasttco. 

























l| 


ndictiones. 


a 

t> 

rt 

CX, 

w 


oncurrentcs. 




O rt 




in P 
-.J 


<y Js 

PH 


N 1 












U 














DCCCCLXIX 


XII 


Nulla 


IIII 


XVII 


X T on. aprelis 


III id. aprelis 


XX 






DCCCCLXX 


XIII 


XI 


V 


XVIII 


VIII. id. aprelis 


VI kal. aprelis 


XVI 






DCCCCLXXI 


XI III 


XXII 


VI 


XIX 


Idus aprelis 


XVI kal. mai 


XVII 




i, 


DCCCCLXXII 


XV 


II 


I 


I 


IIII non. aprelis 


VII id. aprelis 


XIX 






DCCCCLXXIII 


I 


XIIII 


II 


II 


XI kal. aprelis 


X kal. aprelis 


XV 






DCCCCLXXIIII 


II 


XXV 


III 


III 


IIII id. aprelis 


II id. aprelis 


XV 






DCCCCLXXV 


III 


VI 


IIII 


IIII 


1 II kal. aprelis 


II non. aprelis 


XIX 




r, 


DCCCCLXX VI 


IIII 


XVII 


VI 


V 


XIIII kal. mai 

\-TT-] i; 


IX kal. mai 

T-T ; i -,,.,.,,1 : . 


XIX 
w 






DCCCCLXXVII 
DCCCCLXX VI 1 1 


v 

VI 


XXVIII 

vim 


VII 

I 


VI 
VI] 


il id. apreiis 
VI kal. aprelis 


\ i iu. apreiis 

II kal. aprelis 


-\ \ 

XVIII 






DCCCCLXXIX 


VII 


XX 


II 


VIII 


XVII kal. mai 


XII kal. mai 


XIX 




B 


DCCCCLXXX 


VIII 


I 


IIII 


vim 


II non. aprelis 


III id. aprelis 

T - T 1 1 1 


XXI 

A A. T T 






DCCCCLXXXI 
DCCCCLXXXII 


IX 
X 


XII 
XXII I 


V 
VI 


X 

XI 


IX kal. aprelis 
11 id. aprelis 


v 1 kal. aprelis 
X\ I kal. mai 


A \ 1 1 

XVII] 






DCCCCLXXXI 1 1 


XI 


I1II 


VI] 


XII 


Kal. aprelis 


VI id. aprelis 


XXI 




B 


DCCCCLXXXIII1 


XII 


XV 


11 


XIII 


XII kal. aprelis 


X kal. aprelis 


XVI 






DCCCCLXXX V 


XIII 


XXVI 


III 


x ; 1 1 1 


V id. aprelis 


II id. aprelis 


XVII 






DCCCCLXXXVI 


XIIII 


VII 


IIII 


XV 


IIII kal. aprelis 


II non. aprelis 


XX 






DCCCCLXXXVII 


XV 


XVIII 


V 


XVI 


XV kal. mai 


VIII kal. mai 


XXI 












"J 




ft 




2 






3 




o 


K 


5 


^ 


^ 


H 


~ 4; 






G 2 
<0 


o 


rt 


o 





( i < 


~ | 


rt ^ 








^ 




c 




y. 




1 i 




B 


DCCCCLXXXV1II 


1 


Nulla 


VII 


XVII 


Xon. aprelis 


VI id. aprelis 


XVI 






DCCCCLXXXIX 


II 


XI 


I 


XVIII 


VIII id. aprelis 


II kal. aprelis 


XX 






DCCCCXC 


III 


XXII 


II 


XIX 


Idus aprelis 


II kal. mai 


XXI 






DCCCCXCI 


IIII 


III 


III 


I 


IIII non. aprelis 


Xon. aprelis 


XVII 




B 


DCCCCXCII 


V 


XIIII 


V 


II 


XT kal. aprelis 


VI kal. aprelis 


XIX 






DCCCCXCIII 


VI 


XXV 


VI 


III 


IIII id. aprelis 


XVI kal. mai 


XX 






DCCCCXCIIII 


VII 


VI 


VII 


IIII 


III kal. aprelis 


Kal. aprelis 


XVI 






DCCCCXCV 


VIII 


XVII 


I 


V 


XIIII kal. mai 


XI kal. aprelis 


XVII 




B 


DCCCCXCVI 


IX 


xxvni 


III 


VI 


VII id. aprelis 


II id. aprelis 


XIX 






DCCCCXCVII 


X 


vim 


mi 


VII 


VI kal. aprelis 


V kal. aprelis 


XV 






DCCCCXCVIII 


XI 


XX 


v 


VIII 


XVII kal. mai 


XV kal. mai 


XVI 






DCCCCXCVIIII 


XII 


i 


VI 


vim 


II non. aprelis 


V id. aprelis 


XIX 






Mille 


XIII 


XII 


I 


X 


IX kal. aprelis. 


II kal. aprelis 


XXI 






MI 


XIIII 


XXIII 


II 


XI 


II id. aprelis 


Idus aprelis 


XV 






Mil 


XV 


nn 


III 


XII 


Kal. aprelis. 


Non. aprelis 


XVIII 






Mill 


I 


XV 


IIII 


XIII 


XII kal. aprelis 


V kal. aprelis 


XXI 






MIIII 


II 


XXVI 


VI 


XIIII 


V id. aprelis 


XVI kal. mai 


XXI 






MV 


III 


VII 


VII 


XV 


IIII kal. aprelis 


Kal. aprelis 


XVII 






MVI 


IIII 


XVIII 


I 


XVI 


XV kal. mai 


XI kal. mai. 


XVIII 

























Obitus eadgari rei, r is. 



Ilic intercmtus est rex eadweardus. 



Depositio adelwoldi episcopi. 



Obilus archipresulis dunstani. 
Hie rejielgar e])iscopus obiit. 
Obitus osvvaldi archiepiscopi. 
De]>ositio siyerici archiepiscopi. 



The entries on the right-hand margin are in a slightly later handwriting than the text itself. The same two Paschal Cycles of 
nineteen years are found in Cott. MSS. Jul. A. vi ; Tib. B. v; and in a Psalter at Salisbury, MS. No. 150. Introd. 29, 32. 



CTomputo (Sctlesiasifro. 



DC but , tramfti bits suprascrfptf circuit ticccnnoucnalis. 

Linca, christc, tuos prima cst qunc continct annos, 
Atque secunda tenet cicclum qui inclictio constat, 
Seruauit numeros repactas tertia cestas, 
Ouarta dies numerat scptem bissextilis anni, 
Quinta tibi cicclos lunaris computat anni, 
Nam quartas clccimas designat sextaque lunas, 
Septima nam pascluu ostendit tcmpusque dicmquc, 
/Etatem lunae monstrat nouissimus ordo. 



DC namfm Ints scptem tfcrtnn 

Prima dies phcebi sacrato numinc fulget, 
Uendicat et luccns feriam sibi lima secundam, 
Inde dies rutilat iam tertia martis honore, 
Mercurius quartam splendentem possidet altus, 
loppiter eccc sequcns quintam sibi iure dicabit, 
Concordat uencris magnc cum nomine scxte, 
Emicat alma dies saturno scptima summo. 



DC rcrjulnrilius fan tucntm mctn cc ramposfti s. 
lanus et October binis rcgulantur habcnis, 
Ast februus quinis ouat et mars atque nouember. 
Aprclis certe constat et iulius unis, 
Turn maius ternis nitet, augustusquc quatcrnis, 
lunius et scnis solus manifesto mctitur, 
September gaudct scptcnis atque deccmber. 



lanuarius II. 
Februarius v. 
Martius v. 
Aprclis I. 
Maias ill. 
lunius VI. 
Iulius I. 
Agustus mi. 
September vn. 
October II. 
Nouember v. 
Deccmber vi i. 



DC rcrnihdfcus hmx super fcalentias. 

September semper quinis octimber habenis, 
Sicque nouember ouat scptcnis atque deccmber, 
lanus rite nouem sic mars comprendit eosdem. 
Indc deccm februus, regulatur aprelis ct isdem, 
Hinc maius comites undcnos ordine quasrit, 
lunius exultans duodcnas iure retentat, 
Iulius at cesar ter denis testibus instat, 
Ouartdenis regularibus at letatur augustus. 
Hos igitur rcgulares si coniungas cjpactas 
Cognosces mcnsium qua lima ^tate kalendas 
Ouolibet he9 numero ultra sint citraue trigena, 
Altiuago rutilans transcurrit culmine caeli. 



September v. 
October v. 
Nouember vii. 
December vn. 
lanuarius IX. 
Februarius X. 
Martius IX. 
Aprelis X. 
Maias XI. 
lunius XII. 
Iulius xiil. 
Agustus XIIII. 

II 2 



52 Be GTomputo 

Oc concorta a mensunn metnrc tjfrtum, rt a tiomna beta rampositum, quot mcnstmts annus, ct quot rfrtwmattbus, 
quotque tabus slave ufocatur ct quofc [?] nonfe fotbus atquc ftalcntis smrjuli menses numercntur. 

Bisscna mensium ucrtiginc uoluitur annus, 
Septimanis dccies quinis simul atquc duabus, 
Tcrccntcnis bisque trigcnis quinquc diebus, 
Oui tcrnis gaudet diuisus stare columnis, 
Scilicet idibus et nonis simul atque kalendis, 
Namquc quadris constant nonis occurrere menses 
Omncs, exccpto marte maio, scquitur quos 
lulius octcmbcr scnis solu modcrantur, 
Septenis patct hos paritcrque flagrarc kalendis, 
Octonis pares menses sunt idibus omncs 
lanus ct augustus semper mensisque december 
Voluuntur clcnis tantum nonisquc kalendis, 
At contra currunt bis nonis rite kalendis, 
lunius, aprclis, September, et ipsc noucmbcr, 
Scdcnis februus cito solus ab omnibus errat. 
Bisscnis sic iam rotatur mensibus annus 
Per nonas idusque decurrcns atque kalendis. 



Fergus lie sinrjulfs mensibus. 

Primus romanas ordiris, iane, kalcndas, 

Februa uicino mensc numa instituit ; 
Martius antiqui primorclia protulit anni ; 

Foetiferunt aprilem ucndicat alma ucnus. 
Maiorum duccns patrum dc nomine maius, 

lunius rctatis proximus cst titulo. 
C.x-sareo nomine quintilem mensis adauget ; 

Augustus nomcn cajsareum sequitur. 
Autumnum poma natum septembre ucgctas, 

Triticco octember foenorc litat agros. 
Sidcra prccipitas intcmpcsta nouembcr, 

Imbrifer ast mensis turn december adest. 



Hrrjumentum qualftcr atiiicntum foomini celebrate 



belies. 



ilium diem in quo terminus illius anni merit, 
prccedcntemque sumcns. Similitcr si cmbo- 
lismus fuerit, .XIX. dies adcrcscunt usque ad 
alium terminum. Incipiente autcm .XIX. in 
mensc aprelis, cpactam minime habebis quod 
rccedas de ipsis regularibus .XXXV. uero die 
mensis aprelis hoc est nonas aprelis habebis 



Quicumque aduentum domini cclebrarc dc- 
sidcrat uidcat nc ante quinta kalcndas de- 
ccmbres, nee post tertia nonas ipsius mensis 
transeat ; sed in his scptcm diebus, ubicumque 
dominicus dies aduenerit, illic sine dubio ct sine terminum. 
errore cclebrare ualebit. Dc ronmurcn t ibtis . 

Si uis inuenire concurrcntes, in .IX. kalendas 

Hrrjttmcntum ab terminum imicnicntwm ifiu f luncc aprclis require, et in quali fcria .ix. kalendas 
pascfjx, l aprclis cucnerint, tot concurrcntes habebis codem 



anno. 



Si uis inuenire quotus terminus paschalis sit, j rj c coactfs 
tene annum communem et embolismum, quia 

quando communis annus est, tune .xi. dies habc- Et qualem lunam in .XT. kalendas aprelis in- 

bis de uno termino ad alium, omittens semper ! uencris, talem epactam habebis eodem anno. 



Hte (Eomputo <ctfost asttco. 53 

fflutatio concurrcuti um, et cpactas, t dcclus. 

Muta concurrcntcs in kalcndas martii ; 
Muta rcpactas in kalcndas septembris ; 
Muta cycclum lunai in kalcndas ianuarii ; 
Muta probationcm termino quadragesimali ; 
Muta indictionem in octaua kalcndas aprclis. 



DC nnnfs. 

Annus communis habct dies .CCCLIIII. 

Annus Solaris habct dies .CCCLXV. 

Annus embolismi habct dies .CCCLXXXVT. 

A .VI. idus fcbruarii usque in .v. idus mai tcmpus uerni est, dies .XCI. 

A .VI. idus mai usque in .VII. idus augusti tempus Qstatis cst, dies sunt .XC. 

A .VI. idus augusti usque in .V. idus noucmbris tcmpus autumni est, dies .XCII. 

A .V. idus nouembris usque in .V. idus februarii tempus hiems est, dies sunt .XCII. 



sunt fciunfa qug sanctus rjrtjjflrius rjcntf anrjlonnn prrtucarc prtrrpft. 

Ouattuor ieiunia sunt legitima quattuor tcmporum anni, id cst, tcmpore ueris, aestatis, autumni. 
ct hiemis, et in uno quoque horum ieiunia Illlta fcria du<; rccitandg sunt lectiones, .VI. feria una^ 
sabbato .VI. lectiones. 

leiunium .1. in prima ebdomada quadragesimae. 

leiunium sccunda in ebdomada pentccosten. 

leiunium .III. in plena ebdomada ante autumnale rcquinoctium. 

leiunium Jill, in integra ebdomada ante natale domini. 

leiunium in .VI. fcria per totum annum, cxccpto a pascha usque pentecosten, aut si maior 
fcstiuitas fuerit l . 

Terminat hie fcbruus cum talia fine peractus. 



DC ccldbrntfonc 



Pascha namquc celebratur ab .XL kalcndas aprelis usque in .vn. kalcndas mai, quod obscruatur 
in .VII. setatibus lunae, id est, a .XV. usque .xxr. ct semper in die dominico celebratur. 

Lunre paschalis ab .VII. idus martii usque in nonas aprelis exordium sumit, cuius .XTIII. luna a 
.XII. kalcndas aprelis usque in .Xllll. kalendas mai inquirenda cst sine errorc. 

Statutum inuenimus in concilio romanorum ut ncc ante .XI. kalcndas aprclis ncc post .VII, 
kalcndas mai pascha debeat fieri. 

I^st et aliud exemplum dc initio primi mensis, ut quota luna fuerit in kalcndas ianuarii, tot 
dies de mcnse martio in fine computabis, et inucnics procul dubio lunam, et initium primi mensis 
tantum tres setates lunas, hoc cst, .xxvi. .xxvn. .xxvin. 

Christianorum pascha ab .VI. kalcndas aprclis usque in .VII. kalcndas mai quocumquc clominico 
de luna uiclelicct occurrcrit, sanctum pascha moclis omnibus celebrabis, ctiam si ante .XT. kalcnda? 
aprelis luna occurrerit, uel post .vn. kalendas mai, pascha nullatenus celebretur. 



Compare the sixteenth canon of the English Council of /Enham : Sextnc jejunia ferirc ab omnibus magnopere per singular 
hebdomadas exercenda sunt, si tamen in eadem die aliqua festivitas non evenerit. Mansi, Condi, xix. 308. 



54 



(Eomputo (Scclesiastico. 



IDc mttw luncc 

Luna initio quadragesimse non potcst essc minor quam .III. ncc maior quam .X. (ix). 
Luna in pascha non potest essc minor quam .xv. ncc maior quam .XXI. 
Lunae rogationum non potcst cssc minor quam .XXI. ncc maior quam .xvn. 
Luna in pcntccostcn non potest cssc minor quam .V. ncc maior quam .XI. 
Et quanti dies crcucrint in pascha, tanti dies crcscunt in quadragesimae, ct in rogationes, ucl 
in pentecostcn. 

Si luna tertia initio .XL. in pascha quinta dccima. 
Si luna quarta initio .XL. in pascha scxta dccima. 
Si luna quinta initio .XL. in pascha scptima dccima. 
Si luna sexta initio .XL. in pascha octaua dccima. 
Si luna scptima initio .XL. in pascha nona dccima. 
Si luna octaua initio .XL. in pascha uigesima. 
Si luna nona initio .XL. in pascha uigesima prima. 

Ouantos dies ante pridie idus aprclis habueris pascha, tantos dies ante kalcndas martii habebis 
quadragesimam. 

Et quantos dies post pridie idus aprclis habueris pascha, tantos dies post kalcndas martii 
habebis quadragesimam. 

Et si pridie idus aprclis habueris pascha, in kalcndas martias habebis quadragesimam. 
Et quantos dies ante kalendas aprelis habueris pascha, tantos dies ante nonas mai habebis 
rogationem. 

Et quantos dies post kalcndas aprelis habueris pascha, tantos dies post nonas mai habebis 
rogationem. 

Et si in kalendas aprelis habueris pascha, nonas mai habebis rogationem. 

A principio acl usque ad diluuium, anni millc sexccnti quinquaginta sex. 

A diluuio usque ad abraham, anni .CCXCV. ; et fiunt simul anni duarum ;etatum mille 
.DCCCCXLV1TI. 

Ad abraham usque ad clauid anni .DCCCCXLilil. ; et Hunt simul anni trium . etatum duo 
millia .DCCCCXC. 

A dauid usque ad circumcisionem domini, anni .CCCCLXXIII ; ct fiunt anni IHIor ;etutum 
simul tria millia CCCLXITI. 

A circumcisione usque ad natiuitatern domini, anni .DLXXX. ; et fiunt simul anni quinque 
aetatum Illior milia .ixx CCLir. 

A natiuitate domini usque ad aducntum anticristi anni .DCCCCXCIX. 



Luna prima bona cst. 
Luna secunda bona cst. 
Luna tertia bona est. 
Luna quarta bona cst. 
Luna quinta mala cst. 
Luna scxta mala cst. 
Luna septima bona cst. 
Luna octaua mala cst. 
Luna nona bona cst. 
Luna dccima bona cst. 
Luna .XI. bona cst. 
Luna .XII. mala cst. 
Luna .XIII. bona cst. 
Luna .XIIII. bona est. 
Luna .XV. mala cst. 



Luna .XVT. bona cst. 
Luna .xvii. bona est. 
Luna .XVIII. mala cst. 
Luna .xvini. bona cst. 
Luna .xx. bona est. 
Luna .xxi. mala cst. 
Luna .XXII. bona cst. 
Luna .XXIII. bona cst. 
Luna .xxnii. bona cst. 
Luna .xxv. mala cst. 
Luna .xxvi. mala cst. 
Luna .xxvii. bona est. 
Luna .xxvni. mala cst. 
Luna .xxix. mala cst. 
Luna .XXX. mala est. 



SIrrfununtum nti mlirntrntilim in quota Ijora luna nccrntiatur. 

Luna ianuarii in media nocte accenclitur. 

Luna februarii inter mediam noctem et gallicantum accenditur. 



De (Eomputo (fcclesiastfco. 

Luna martii in media noctc acccnditur. 

Luna aprclis in gallicantu acccnditur. 

Luna mai prima mane accenditur. 

Luna iunii in tertia hora acccnditur. 

Luna iulii in media nocte acccnditur. 

Luna augusti in medium diem et nonam acccnditur. 

Luna septembris hora nona accenditur. 

Luna octobris inter nonam ct uespcram accenditur. 

Luna nouembris in uesperam accenditur. 

Luna decembris inter uesperam et mediam noctem accenditur. 



Slrrjumcntum quat Ijorns luna luccat. 

Luna prima quattuor punctos lucct. 

Luna .lia. .Vino, punctos, id cst, horam et .III. punctos. 

Luna .Ilia, duas horas, totidcmquc punctos. 

Luna .mi. trcs horas et unum punctum. 

Luna .V. quattuor horas lucct. 

Luna .vr. quattuor horas ct quattuor punctos. 

Luna .VII. quinquc horas et tertia punctos. 

Luna .vili. sex horas et duos punctos. 

Luna .IX. septcm horas ct unum punctum. 

Luna .X. dccima octo horas lucct. 

Luna .XI. octo horas et quattuor punctos. 

Luna .XII. nouem horas et tertia punctos. 

Luna .XIII. decem horas ct duos punctos. 

Luna .Xliil. undecim horas ct unum punctum. 

Luna .XV. duodccim horas lucct; id est, .LX. puncti similiter a .XV 

usqnc ad .XXXmam. aitatcm .Illlor. punctos decrescit cotidie luna. 
Luna .XVI. undecim horas et unum punctum. 
Luna .XVII. deccm horas et duos punctos. 
Luna .xvin. nouem horas et tres punctos. 
Luna .XIX. octo horas ct quattuor punctos. 
Luna .XX. octo horas lucet. 
Luna .XXI. septcm horas ct unum punctum. 
Luna .XXII. sex horas ct duos punctos. 
Luna .XXIII. quinquc horas et tres punctos. 
Luna .XXilii. quattuor horas et quattuor punctos. 
Lima .XXV. quattuor horas lucet. 
Luna .xxvi. trcs horas ct unum punctum. 
Luna .xxvii. duas horas ct duos punctos. 
Luna .xxvni. unam horam ct tres punctos. 
Luna .xxix. quattuor punctos lucet. 



(Compute (Kcclcsiastfco. 



E 


VII idus martii 


ebdomadas 


X 


et dies 


IIII or 


C 


II kal. martii 


ebdomadas 


IX 


et dies 


II 


D 


Idus februarii 


ebdomadas 


VII 


et dies 


I 


A 


III non. martii 


ebdomadas 


X 


et dies 




G 


V kal. martii 


ebdomadas 


VIII 


et dies 


VI 


E 


IIII id. februarii 


ebdomadas 


VI 


et dies 


IIII 


I) 


Kal. martii 


ebdomadas 


IX 


et dies 


III 


C 


IX kal. martii 


ebdomadas 


VIII 


et dies 


II 


B 


III id. martii 


ebdomadas 


XI 


et dies 


I 


G 


V kal. martii 


ebdomadas 


VIII 


ct dies 


VI 


F 


XIII kal. martii 


ebdomadas 


VII 


et dies 


V 


E 


VII id. martii 


ebdomadas 


X 


et dies 


IIII 


D 


VIII kal. martii 


ebdomadas 


VIII 


et dies 


III 


15 


XVI kal. martii 


ebdomadas 


VII 


et dies 


I 


A 


III non. martii 


ebdomadas 


X 






G 


XII kal. martii 


ebdomadas 


VII 


et dies 


VI 


F 


VI id. martii 


ebdomadas 


X 


et dies 


V 


D 


Kal. martii 


ebdomadas 


IX 


et dies 


III 


C 


XVI kal. martii 


ebdomadas 


VI 


et dies 


II 


B 


II non. martii 


ebdomadas 


X 


et dies 


I 


A 


IIII kal. martii 


ebdomadas 


IX 






F 


XI kal. martii 


ebdomadas 


VII 


et dies 


V 


E 


VI non. martii 


ebdomadas 


IX 


et dies 


IIII 








i 






D 


VIII kal. martii 


ebdomadas 


VIII 


et dies 


III 


C 


XVI kal. martii 


ebdomadas 


VIII 


et dies 


II 


A 


III kal. martii 


ebdomadas 


X 






G 


XII kal. martii 


ebdomadas 


VII 


et dies 


VI 


F 


VI id. martii 


ebdomadas 


X 


ct dies 


V 


E 


VII kal. martii 


ebdomadas 


VIII 


et dies 


IIII 


C 


XV kal. martii 


ebdomadas 


VII 


et dies 


II 


B 


II non. martii 


ebdomadas 


X 


et dies 


I 


A 


IIII kal. martii 


ebdomadas 


IX 






G 


III id. februarii 


ebdomadas 


VI 


et dies 


VI 



Introd. 33. 



Compute (Mesfastfco. 



57 











I 




Incipit ordo lu 




L 


nil 


A 










II 




no; et decursus 




L 




V 


A 












III 




maris quando 




L 




VI 


A 












II1I 




crescit et decre 




L 




VII 


A 












V 




scit ; luna tcr 




L 




III 


A 


L 










VI 




tia descrescit 




L 




II 


A 












VII 




mare usque ad 




L 




III 


A 












VIII 




undecimam lu 




L 




nil 


A 












VIIII 




nani ; de luna 




L 




V 


A 












X 




undecima sine 




L 




VI 


A 












XI 




duodecim crescit 




L 




VII 


A 












XII 




mare usque in lu 




L 




VIII 


A 


M 










XIII 




nam nona deci 




L 




I 


A 












XIIII 




mam. Et inde ere 




L 




II 


A 












XV 




scit usque in uige 




L 




III 


A 












XVI 




simam, sextam, et de 




L 




mi 


A 












XVII 




hinc crescit usque 




L 




V 


A 












XVIII 




in tertiam lunam 




L 




VI 


A 












XVIIII 




Quinque ac 




L 




VII 


A 












XX 




cidunt 




L 




I 


A 


L 










XXI 




unicuique diei, 




L 




II 


A 












XXII 




id est, festiui 




L 




III 


A 












XXIII 




tas sancti, et 




L 




mi 


A 












XXIIII 




dies ebdoma 




L 




V 


A 












XXV 




de, et dies 




T 




VI 


A 












XXVI 




mensis solis, 




L 




VII 


A 












XXVII 




et retas 




L 




VIII 


A 












XXVIII 




luna:, 




L 




I 


A 


M 










XXVIIII 




et cursus 




L 




II 


A 












XXX 




maris ; 









III 


A 












In this table, in column 3, L = Luna: in column 5, A = Aqua: in column 6, L = Ledon est minor; M = Malina. 

L = Ledon est major ; M = Malina. Omnes cursus maris in Ledones et Malinas, id est, minores et majores 

cestus, diuiduntur [ = neap and spring tides]. Beda, de Nat. Rerum, lib. i. c. 29. 



Inchoat 



jn hie orn 



logium 




hnrarum 
bre 



ue 
a : 




tertiatn 



ac sex tarn 



nonamque 




dii . 



horara 




ulla ami) 



itatc 





proban 



dam 



A similar Horologium is depicted ia Cott. MS. Tit. D. 27. fol. 12 b. 



0ntc JWfssam. 

[Htf same tirstcs mtmcirtwin.] 
Ad supcrhumerahm. 

Virtus summa, cleus, cunctorum rector opimus, 
Tu benedic nostrum quo nunc ornamur amictum, 
Ut seruirc tibi ualeamus corde pudico. 

Ad allam. 

Uestibus angelicis induti, rex pietatis, 
Poscimus libare pium libamen odoris, 
Ad citius delenda male contagia mentis. 

Ad cingulum. 

Scrutator cordis et caste mentis amator, 
Tu lumbos prgcinge meos, deus intimc iudex, 
Mortificans prauos in casto corpore mores. 

Ad stolam. 

Colla iugo subdendo tuo, deus alme sacrator, 
Ad cuius dignum pretiosa morte sepulchrum 
Uirtus angelica considcrat ordine munda. 

Ad casulam. 

Spes, aiterne deus, cunctorum ccrta, salusqug, 
Tu memor esto mei toto te corde pctentis, 
Exequar ut dignus coelestis munia uitg. 
Dumque meis manibus trectator mistica uirtus, 
Dispereat quicquid contraxit ordo ueternus. 

Ad manipulum, 

Qui super astra sedes, qui rcgni sceptra tuearis, 
Summus adesto michimet tua iussa sequenti. 
Adque leuam capiti complcxibus adhibe dcxtram, 
Ut ualcam casta tibi sistere perpete uita. 

Dommicfs tu cbus fit .xl prccfatio usque at 
fcommi ram palmarum. 

U. D. yETERNE DEUS, PER CHRISTUM DOMINUM NOS 
TRUM. Qui pro nobis gtgrno patri ada3 debitum soluit, 
et ueteris piaculi cautionem pio cruore detersit. Per 
quern maiestatem. 

(Dctabas sru aivtirccc apostolf. 

Protcgat nos, domine, sepius beati andreg apostoli 
repetita sollempnitas, ut cuius patrocinia sine intermis- 
sione recolimus, perpetuam defensionem sentiamus. 
Per. 

Seer eta. 
Indulgentiam nobis, domine, quesumus, prebeant hgc 

1 These devotions differ from those provided in R. p. Ixvi, and 
in S. p. 578. 



59 

munera largiorem, que ucnerabilis andrcg suffragiis 
offeruntur. Per. 

Postcommunio. 

Adiuuet ecclesiam tuam tibi. 7 



[(5pistofa a 

L[eofrico] gratia dci episcopo Adcla, dei famula, 
quicquid melius in domino. Opto me fore in luis 
sanctis orationibus, ut tu sis in meis. Idcirco tibi 
mando de fratcrnitate, atque communione sanctorum 
omnium, in qua cupio ut sis, sicuti ego. Omnes qui 
ea bona intentione menteque utantur, atque ita in fine 
sint perseuerantes, ut nullo modo ex ipsa sint diffidentes, 
absque dubio coheredes fuerint dei regno. Unusquisque 
enim fidelis, qui in ea cupit intrare, debct pro uiuis et 
defunctis .x. psalteria decantare, et psalmum deus 
misereatur nostri cotidie usitare, et in feria .ii. missam 
pro defunctis, et in .vi. feria missam pro uiuis. Et si 
quis ex his fratribus hoc sceculo fuerit functus, missam 
cotidie pro eo infra .xxx. dies oportet celebrari. Quod 
ex beatissimis patribus, scilicet ricardo atque odolone 
est decretum, pro quorum benefactis deus est declaratus 
in magnis miraculis. Uale *. 

[Prefatio.] 

[U]ERE DIGNVM et iustum est, cequum et salutare, nos 
tibi semper et ubiquc gratias agere, domine, sancte 
pater, omnipotens cetcrne deus ; per cristum dominum 
nostrum, per quern maiestatem laudant tuam angeli, 
adorant dominationes, iremunt potestates cell, celorum- 
que uirtutes, ac beata seraphin socia exultatione con- 
celebrant ; cum quibus et nostras uoces ut admitti 
iubeas deprecamur, supplici confessionc dicentes. 

Quern laudant angeli et archangeli, throni et domi 
nationes, cherubin quoque et seraphin, que, non cessant 
clamare iugiter una uoce dicentes. 

<ptstola prlarju papr 2 , 

PELAGIUS, SANCTK ROMANE ECCLESIE EPISCOPUS, HAS 
nouem prefationes tantummodo mandat esse obser- 
uandas, Unam in natale domini, Ouia per incarnati 
uerbi. Aliam in quadragesima, Qui corporali ieiunio. 
Tertiam in pasca, Te quidem omni tem})ore. Quartam 
in ascensione domini. Quintain in pentccosten. Sextain 
de sancta trinitate. Seplimam de sancta cruce. Octauam 
de apostolis. Nonam pro defunctis. 



1 Introd. 44. 



I 2 



[CANON MISS./E.] 



PER OMNIA SECULA S/ECULORUM. 
R. AMEN 1 . 

DOMINUS VOBISCUM. 
R. ET CUM SPIRITU TUO. 
SURSUM CORDA. 
R. HABEMUS AD DOMINUM 2 . 
GRATIAS AGAMUS DOMINO DEO 
NOSTRO. 

R. DIGNUM ET IUSTUM EST. 

UERE DIGNVM 

et iustum cst, njquum ct salutarc nos tibi semper 
et ubique gratias agcrc, dominc, sanctc pater, 
omnipotens rctcrnc dcus, per christum dominum 
nostrum, per quern maicstatcm tuam laudant 
angeli, adorant dominationes, tremunt potestatcs. 
Cajli crclorumque uirtutes, ac beata scraphin 
sotia cxultationc concclebrant. Cum quibus 
et nostras uoces ut admitti iubcas deprecamur, 
supplici confessione dicentes : 

Sanctus, sanctus, sanctus. 

TE IGITVR, 

clementissime pater, per ihcsuni christum, 
filium tuum, dominum nostrum, supplices ro- 

gamus ct ;! petimus uti accepta habeas 4 et bene- 
+ + + . 

dicas, ha;c dona, hnec munera, hrec sancta sacri- 

ficia 5 inlibata. In primis que tibi offcrimus pro 
ecclesia tua sancta catholica, quam pacificarc, 
custodire, adunare, et rcgerc digneris toto orbe 
terrarum una (! cum bcatissimo 7 famulo tuo s 
.ill. et 9 antistitc nostro .ill. r ct omnibus ortodoxis 
atque catholica; et apostolicae fidci cultoribus . 

Memento, domine, famulorum famularumque 
tuarum 10 , illorum et illarum, et omnium cir- 
cumadstantium 11 quorum tibi fides cognita est et 

1 Variations of reading from the Codex Vaticanus, published 
by Muratori, Lit. Rom. Vet. torn, ii., etc., are noted below. 

2 V. p. 2. 3 ac Y. * insert + Z. r Otn. crosses V. 
6 - 6 Una cum famulo tuo Papa nostro .ill. et rege nostro .ill. 

et antistite nostro .ill. Y. 

7 Oin.. Bod. Y. 8 + Papa nostro Bod. V. Y. + Papa nostro 
et rege nostro X. 9 9 Oin. Bod. V. 

10 + Omnis congregationis beate del genitricis, scmperque 
uirginis marirc omniumque propinquorum nostrorum ; et quorum 
elemosinas suscepimus, seu qui nomina super sanctum altare 
tuum scripta abentur, et qui nobis de propriis criminibus con- 
fessi fuerunt. X. 

11 After this word nearly a whole line has been erased in Y. 



nota deuotio ; pro quibus tibi offerimus, ucl 1 qui 
tibi offerunt hoc sacrificium laudis pro sc, suisque 
omnibus, pro rcdcmptione animarum suarum, pro 
spe salutis et incolumitatis sure tibi 2 rcddunt 
uota sua , eterno deo uiuo ct uero. 

Communicantes et memoriam uenerantes in- 
primis gloriosc; semper uirginis mariae, genitricis 3 
dei et domini nostri ihesu christi, sed ct bcatorum 
apostolorum ac martyrum tuorum, Petri, Pauli, 
Andreas, lacobi, lohannis, Thome, lacobi, Phi- 
lippi, Bartholomei, Matthei, Symonis et tad- 
dci 4 , Lini, Cleti, dementis, Syxti 5 , Cornelii, 
Cypriani, Laurentii r> , Chrisogoni, lohannis et 
pauli, Cosme et damiani 7 , Et omnium sanctorum 
tuorum ; quorum mentis precibusque conccdas 
ut in omnibus protectionis tua; muniamur auxilio, 
per* christum 11 dominum nostrum 11 . 

I lane igitur oblationcm scruitutis nostrae, scd 
ct cunctg familiaj tua;, quesumus, domine, ut 
placatus accipias, Diesque nostros in tua pace 
disponas, atquc ab retcrna clamnatione nos eripi, 
et in clectorum tuorum iubcas grege numerari, 
per christum dominum nostrum 10 . 

- Oin. Bod. Y. The words arc contained in O. X. Y. 

2 + que V. :! + eiusdem Z. 4 Tathei Bod. r> Xysti Bod. 

6 + Yincentii X. 7 + Hilarii, Martini, Bencdicti, Gregorii, 
Augustini, Amandi, Caurentini X. A line and a half of proper 
names have been erased in V, so completely that the permitted 
application of a chemical test could not resuscitate a single 
letter. + Georgii, Benedict!, Martini, Gregorii. Z. 

8 + etindem X. Y. ; - 9 Out. X. 10 + Suscipe, domine, 
hanc oblalionem quam tibi offero, ego famulus tuns peccator 
pro me miserrimo omnium hominum, pro meis peccatis 
innumerabilibus, quibus peccaui coram te in dictis, in factis, 
et cogitationibus peruersis. Quero, domine, ut preterita peccata 
mihi dimittas, et de futuris me custodias, idoneumquc per 
omnia ministrum turc uoluntatis usque in fmem uitoc mea- 
perficias. Per christum dominum nostrum. 

Hanc igitur oblationem, dominc, placatus intende, quam tibi 
offerimus pro regibus et principibus nostris, pro statu regni fran- 
chorum, et pro omni populo christiano, pro elemosinariis nostris, 
et pro his qui nostri memoriam in suis continuis orationibus 
habent, ut tuo dono hie diuturnam pacem habeant, et in future 
uitam consequantur eeternam. Per christum. 

I lane igitur oblationem, domine, clementer suscipe, quam tibi 
offerimus pro infirmis fratribus et proximis nostris. Quesumus, 
domine, ut uisites eos in salutari tuo, et crelestis gratia; concedas 
illis medicinam. Per christum. 

Hanc igitur oblationem, domine, quesumus, placatus intende, 
quam pro animabus omnium fidelium tuorum tuce supplices ex- 



(Canon Jttissrc. 



Canon 



61 



Ouim oblationcm tu. deus, in omnibus, que- 

+ + + 

sumus, bcncdictam l , adscriptam 2 , ratam 2 , ratio- 

nabilcm, acccptabilcmquc faccre digneris, ut 

+ + 

nobis corpus :i ct sanguis fiat dilcctissimi filii tui 

domini dci 4 nostri ihcsu christi. 

Oui pridie quam patcrctur acceplt pancm in 
sanctas ac ucncrabilcs manus suas, ct 5 eleuatis 
oculis in crelum acl tc dcum patrem suum omni- 
potcntcm, tibi gratias agcns, bene + dixit 6 , fregit, 
dedit discipulis suis diccns, Accipitc et manducate 
ex hoc omnes, hoc est enim 7 corpus mcum. 

Simili modo postcaquam s cacnatum est, acci- 
picns et hunc preclarum calicem in sanctas ac 
uenerabilcs manus suas, item tibi gratias agens 

bencdixit 9 , dedit discipulis suis, dicens, Accipite 
et bibite ex co omnes, Hie est enim calix san- 
guinis mei, noui et retcrni testamenti, misteriuin 
fidei, qui pro uobis et pro multis effundetur in 
remissionem peccatorum. 

Haec quotienscumque feceritis in mei memo- 
riam facietis. Unde 10 et mcmores", domine 12 , 
nos tui serui, sed et plebs tua sancta 13 ; christi 
filii tui domini dei nostri tarn bcatc; passionis, 
necnon et ab inferis resurrectionis, sed ct in cables 
glorios9 asccnsionis, offerimus prrcclare; maiestati 

tua; de tuis donis ac datis, hostiam u puram, 

+. + + 

hostiam sanctam, hostiam inmaculatam, panem 

sanctum uitae aeterne, et calicem salutis perpctua;. 
Supra quae propitio ac scrcno uultu respicerc 
digneris, et accepta habere sicuti 15 acccpta 
habcre 15 dignatus es munera pueri tui iusti 
abel, et sacrificium patriarchs nostri abrahc;, ct 
quod tibi obtulit summus sacerdos tuus mel- 
chiscdech sanctum sacrificium, immaculatam hos 
tiam. 

Suppliccs tc rogamus, omnipotens dcus, iube 
hasc perfcrri per manus sancti ]G angeli tui in 
sublime altare tuum in conspectu diuin9 maies- 



hibemus pictati, ut per hac sancta mysteria ab omnibus absolute 
peccatis, aterna beatitudinis participes efficiantur. Per christum. 
Bod. 

1 Om. crosses V. 2 Transpose X. 3 Om. crosses V. 

4 Om. X. Y. s Om. Z. + ac X. Y., om, cross Z. 

7 Om Y. postquam Bod. Y. 9 Om cross v z 

10 In Bod. V. X. Z. the new paragraph begins here. n + 

sumus V. Z. 12 + sumus V. 13 + eiusdem X. Y. Z. " Om. 
crosses V. ls - 15 Om. in original text, but added above the line 
by an early hand in Bod. X. 16 0-m. Bod. V. 



tatis tun?, ut quodquot ex hac altaris participa- 
tione sacrosanctum filii tui corpus : ct sangui- 
nem 1 sumpscrimus. omni bencdictionc crclcsti 
et gratia repleamur, per eundem 2 christum 3 . 

Memento 4 etiam, domine, famulorum r> , fa- 
mularumque tuarum, illorum et illarum " , qui 
nos pneccsserunt cum signo fidei. et dormiunt in 
somno pacis. Ipsis (i et omnibus, domine 7 . in 
christo quiescentibus 8 , locum refrigerii, lucis. et 
pacis, ut indulgcas, dcprecamur, per eundem 
christum 4 1(l . 

Nobis quoque peccatoribus famulis tuis, de 
multitudine miserationum tuarum spcrantibus 
partem aliquam et societatcm donarc digneris 
cum tuis sanctis apostolis ac n martyribus. Cum 
iohanne, Stephano, Mathia, Barnaba, Ignatio, 
Alexandro, Marcellino, Petro, Felicitate, Per- 
petua, Agatha, Lucia, Agng 12 , Cecilia, Anasta- 
sia 13 , et cum omnibus sanctis tuis. Intra 



I Om. crosses V. Z. 2 Om. Bod. V. Z. 

3 Dominum nostrum V. Y. Z. + Memento mei, qurcso, domine, 
et miserere, licet hrcc sancta indignoc tibi, sancta.- pater omni 
potens rctcrnsc deus, meis manibus offeruntur sacrificia qui nee 
inuocare sanctum ac ucnerabile nomcn tuum dignus sum. Sed 
quoniam in honore laudis ct memoria gloriosisissimi dilectique 
filii tui domini nostri ihesu christi offerantur sicut incensum in 
conspectu diuinse maiestatis tua;, cum odore suauitatis accendan- 
tur. Per christum dominum nostrum. Z. 

- 4 The whole of this paragraph is omitted in Bod., for which the 
following is substituted : Memento etenim, domine, famulorum 
famularumque tuarum, et beatissima uirginis maria omniumque 
sanctorum tuorum intercedentibus meritis, suppliciter quesumus. 
omnipotens deus, ut famulos ac famulas tuas, quorum elemosinas 
recepimus, sen (iui nobis familiaritate coniuncti sunt, larga miseri- 
cordia tua protegas, et ab omnibus inpugnationibus defendas, ut 
tua protectione ubique saluentur. 

Kt animabus famulorum famularumque tuarum, uidelicet 
omnium orthodoxorum, quorum commemorationem agimus, et 
quorum corpora hie requiescunt, uel quorum nomina hie in libro 
uita scripta esse uidentur, indulgentiam et remissionem pecca 
torum tribuas, et in consortio electorum tuorum habere digneris. 
Istis ct omnibus in fide catholica quiescentibus locum pacis, re 
frigerii, et requiei ut indulgeas deprecamur. Per christum domi 
num nostrum. Bod. 

5 - 5 Et eorum nomina Z. r + domine X. Y. Z. 

7 Om. V. X. Y. Z. 8 Quientibus Z. 9 + Filium 

tuum dominum nostrum V. + dominum nostrum Y. Z. 

J + memento, queso, domine, et miserere mei, licet hac sancta 
indigne tibi, sancte pater, omnipotens eterne deus, meis manibus 
offerantur sacrificia, qui nee inuocare sanctum ac ucnerabile no- 
men tuum dignus sum sed que(m) in honorg ac laude, et me 
moria gloriosissimi dilectique filii tui domini nostri ihesu christi 
offeruntur, sicut incensum in conspectu diuine maiestatis tue, 
cum odore suauitatis accendantur. Per christum. X. 

II Et Z. 12 Agnete V. Y; Agna X. 13 + Eufemia Y: 
+ ^Etheldrytha, Geretrudis Z. 



62 



Canon 



Ffgflia i&atibttatts. 



quorum nos consortium non estimator meriti, 
sccl ucniaj, quesumus, largitor admittc, per 
christum 1 . 

Per qucm h;uc omnia, clominc, semper bona 

4- + +. . ., 

creas, sanctificas 2 , uiuificas, benedicis , et prsestas 

nobis. Per ipsum, Et cum ipso, Et in ipso, Est 
Tibi clco patri omnipotcnti, In imitate spiritus 
sancti, Omnis honor et gloria, Per omnia sccula 
scculorum. R. Amen. 

Orcimts. 

Prajccptis salutaribus moniti, et diuina insti- 
tutione format! audemus dicere, Pater noster 
qui es in crelis, sanetifieetur nomcn tuum, adue- 
niat rcgnum tuum, fiat uoluntas tua sicut in 
c;ulo ct 4 in terra. Pancm nostrum cotidianum 
da nobis hoclie, ct dimitte nobis debita nostra, 
sicut et nos climittimus dcbitoribus nostris, et no 
nos inducas in tcmptationcm. R. Sed libcra nos 
a malo 5 . 

Libcra nos, quesumus, dominc, ab omnibus 
malis prcteritis, prcsentibus, ct futuris. et ; intcr- 
ccclcntc bcata et gloriosa semper 7 uirgine, dci 
gcnitrice maria, et bcatis s apostolis tuis petro 
ct paulo, atque andrca, et 1 ^ omnibus sanctis - ", 
Da propitius pacem in clicbus nostris, ut ope 
miscricordioj turo adiuti, et a pcccato simus 
semper liberi, ct ab omni pcrturbatione securi, 
Per 1 - dominum nostrum ihesum christum filium 
tuum, qui tecum uiuit et rcgnat deus in imitate 
spiritus sancti, per omnia s;ecula 1:: scculorum 14 . 
R. Amen K! . 

Pax clomini sit semper uobiscum. 

R. Et cum spiritu tuo. 

Agnus dei, qui tollis peccata mundi, miserere 1 1 
nobis " . 

1 + dominum nostrum V. X. Y. 2 Oin. crosses Bod. V. 

" + crosses over benedicis, ipsum, ipso, ipso Y. 
4 So 15od. V. X. Y. Z. + Amen X. Y. Z. O/;i. \. 

7 + que X. Y. " -t- sanctis X. - Oin. \ . 

10 Cum liod. X. Y. Z. ll + tuis Z. 12 + cundem X. 

13 - 1;J Oin. Y. H Oin. X. 15 - 15 Oin. and + ii X. Y. Z. 

after which follows in X : 

Coniunctio panis ct uitii. 

Prcsta nobis, omnipotcns deus, ut hgc communicatio sacri 
eorporis et sanguinis tui non ad indicium sed ad remcdium pro- 
ficiat mentis et eorporis. Qui cum patrc. 

Sanctum corpus tuum et sanguinem non sum dignus accipere, 
domine deus meus, et eonfido in magna misericordia tua, domine, 
ut des mihi misero peccatori indulgentiam de peccatis meis ; 
etenim corpus tuum et sanguis proftciat ad salutem anime meg, 



E. hal. fanuar. ittrjtlta nattuitati s rijrtstf fit f)ara 

nana 1 . 

DEUS, QUI NOS REDEMPTIONS NOSTRA 
annua expcctationc hxtificas, praesta ut unigcni- 
tum tuum, qucm rcdemptorcm lajti suscepimus, 
uenientcm quoque iudicem securi uidcamus, do 
minum nostrum ihesum christum, filium tuum 
Qui tccum. Y 

Sccrcta. 

Da nobis, quesumus, omnipotcns deus, ut 
sicut adoranda filii tui natalitia prreuenimus, 



quia pins et miserieors es, domine deus meus. Ter dominum. 

Corpus hoc et sanguis domini nostri ihesu christi custodiat me 
ad uitam eternam. 

1 lomine ihesu christc, filii dei uiui, qui ex uoluntate patris, 
cooperar.tc spiritu sanclo, per mortem tuam mundum uiuilicasti, 
libera me per hoc sacrum corpus et sanguinem tuum ab omnibus 
iniquitatibus et uniuersis malis meis, et fae me tuis obedirc pre- 
ceptis, et a te nunquam in pcrpeUium separari. [T pcrmittas Z.] 
Clamantes ad te, deus, dignanter exaudi, ut nos de })rofundo 
iniquitatis eripias et ad gaudia sempiterna nos perducas. Pe- 
dominum. 

Placeat libi, sancta trinitas, obsequium seruitutis mc\, el presta 
ut sacrificiimi <juod oeulis tue maicslatis indignus optuli tibi sit 
aeceptabile, mihique et omnibus j:ro quil)tis illud optuli tibi sit, 
te miserante, propitiabile in uitam eternam. Amen. X. 
From the same pointwhereLeofricA, stops there follows in Y: 
Agnus dei, dona nobis pacem. 

H;LC sacrosancta commixtio eorporis et sanguiuis clomini 
nostri ihesu chrisli fiat omnibus sumentibus salus mentis et cor- 
pt>ris, atque ad uitam eternam promcrendam preparatio salutaris. 
1 )omine, sancte pater, omnipotens eterne tlcus, da miclii hc/c 
corpus et sanguinem fdii tui domini nostri ihesu christi ita as- 
suniere, ut merear per hoc remissionem omnium peccatorum 
mcorum accipere, et spiritu sancto repleri. et ab eterna dam- 
natioiie liberari, et in die iudicii cum sanctis et eleetis tuis in 
perpetua requie colloeari. Per eundcm. 

Domine ihesu christe, fili dei uiui. etc., as in X, but omitting 
the two Coll. Clamantes and Placeat. 

The Canon in Z. stops as in Leofric A, but a later hand has 
added four prayers : lla/c saerosancta commixtio eorporis, etc., 
as in X. 

Domine, sancte pater o. x. d., da mihi hoc sacrosanctum 
corpus et sanguinem filii tui domini nostri ihesu christi ita digne 
sumere, ut mereamur per hoe remissionem omnium peccatorum 
nostrorum accipere, et de tuo sancto spiritu repleri, qtiia tu es 
deus solus, et proptcr te non est alius, cuius regnum et imperium 
sine fine permanet in scccula sxculorum. Amen. 
Domine, ihesu christe, fili dei uiui, etc., as in X. 
Quod ore sumpsimus mcnte pura, domine, capiamus et de 
munere temporali fiat nobis remedium sempiternum. Amen. 

1 Throughout the MS. the catchwords are written on the 
margin, \\hieh here appear among the notes. 

A. Ilodie scietis. OK. Tollite portas. 

rs. Domini est terra. COM. Reuelabitur. 



R. Plodie scietis. 
v. Qui regis. 



(EP. Paulus seruus. 

E v. Cum esset desponsata). 



n node. 



:JjJnmo mane. 



sic cius muncni capiamus sempiterna gaudentes. 
Oui tccum muit. Y 

Prtzfatio. 

U. D. per christum dominum nostrum. Cuius 
hodic facicm in confcssionc prseuenimus, ct uocc 
supplici cxoramus, ut supcrucnturae noctis officiis 
nos ita peruigiles rcddat, ut sinccris mcntibus 
cius pcrcipcrc mcrcamur natalc ucnturum. In quo 
inuisibilis ex substantia tua uisibilis per carncm 
apparuit in nostra. Tccumquc unus non tern- 
pore gcnitus, non natura inferior, ad nos ucnit 
ex tempore natus. Per quern maicstatem 1 . 

Bcnedictio. 

Omnipotens deus, qui incarnationc unigcniti 
sui mundi tencbras effugauit, ct cius gloriosa 
natiuitate hanc sacratissimam noctem inradiauit, 
effugct a uobis tencbras uitiorum, et inradiat 
corda ucstra luce uirtutum. Amen. 

Ouiquc cius sacratissimc natiuitatis gaudium 
magnum pastoribus ab angelo uoluit nuntiari, ipsc 
super uos benedictionis surc gratissimam imbrem 
infundat, atquc, ipso pastorc, uos ad aetcrnorum 
gaudiorum pascua sterna pcrducat. Amen. 

Et qui per cius incarnationem terrena ccclcs- 
tibus sociauit, interne pacis ct bong uoluntatis 
uos ncctare rcplcat, et cajlcstis militia: consortes 
efficiat. Amen. 

Ouod ipsc prrestarc dignctur cuius rcgnum et 
impcrium sine fine permanct in sa^cula sajculo- 
rum. Amen. 

Bencdictio dci patris, et filii, ct spiritus sancti, 
Et pax domini (ncl cius) sit semper uobiscum 2 . 

ft. Et cum spiritu tuo. 

Agnus dei. 

Ad complcndum. 

Da nobis, dominc, qucsumus, unigcniti filii tui 
reccnsita natiuitate rcspirarc, cuius easiest! mys- 
terio pascimur ct potamur. Per cundem. Y 

En ttoctc 3 . 

Ad sanctam mart am maiorcm. 
Deus, qui hanc sacratissimam noctem ucri lu- 



1 O. p. 292. Y. fol. 10 b. Z. 
3 A. Pominus dixit ad me. 

rs. Quarc frcmuerunt. 

K. Tccum principium. 

v. Dixit dominus deus. 

AL. Dominus dixit ad me. 



2 O. p. 3(12. 
OF. Lretentur. 
COM. In splcndoribus. 
(EP. Apparuit gratia dei. 
EV. Exiit edictum). 



1 minis fccisti inlustrationc clarcsccrc, da, qucsu 
mus, ut cuius lucis mystcria in terra cognouimus, 
cius quoquc gaudiis in cclo perfruamur. Per 
(ncl qui tccum). ) 

Sccrcta. 

Acccpta tibi sit, dominc, qucsumus, hodierncj 
fcstiuitatis oblatio, ut tua gratia Jargicnte per 
hajc sacrosancta commcrtia in illius inucniamur 
forma, in quo tccum cst nostra substantia. Oui 
tccum uiuit. Y 

Prcefatio. 

U. D. per christum dominum nostrum. Cuius 
diuinc natiuitatis potentiam ingcnita uirtutis 
ture gcnuit magnitude. Oucm semper filium, et 
ante njtcrna tcmpora gcnitum, quia tibi plcno 
atquc perfccto rutcrni patris nomcn non defuit, 
praedicamus, Et honorc, maicstatc, atquc uirtute 
ajqualcm tibi cum sancto spiritu confitcmur, et 
in trino uocabulo unicam crcdimus maics 
tatem 1 . 

Et idco cum angelis ct archangclis, Cum thro- 
nis ct dominationibus, Cumquc omni militia ca^- 
Icstis cxcrcitus, ymnum glorias tua: canimus, 
sine fine diccntcs ; Sanctus, sanctus, sanctus. 

Infra act ion cm. 

Communicantcs, ct noctem sacratissimam celc- 
brantcs, qua beatc maria; intcmc(ra)ta uirginitas 
huic mundo cclidit saluatorem, scd ct memoriam 
ucncrantes ciusdcm gloriose semper uirginis 
marine gcnitricis dei et clomini nostri ihesu 
christi. Scd et beatorum apostolorum.^ 

Ad complcndum. 

Da nobis, qucsumus, dominc deus nostcr, ut 
qui natiuitatcm domini nostri ihesu christi nos 
frequcntarc gaudemus, dignis conuersationibus 
ad cius mcrcamur pcrtincrc consortium. Oui 
tccum.i 

Jprimo mane. 

Ad sanctam anastasiam. 
Da, qucsumus, omnipotcns deus, ut qui bcatc; 

1 O. p. 291. A later hand has written on the margin the 
opening words of the present R. Prcf. ltd Quia per inearnali, 
which is also that of V. Z. 



mane. 



anastasi;r marlyris tua- sollcmnia colimus, eius 
apud le patrocinia scntiamus. Per. Y 



I )a iiobis, (|iK v sumus, omnipotcns deus, ut qui 
noua inearnati ucrbi tui luce pcriundimur, hoc in 
noslro resplcndcal oi)ere, c|uod per (idem fulgct 
in mcntc. Per eundcm dominum. 1 

Sccrcta. 

Accipc, (incsumus, dominc, munera dignantcr 
oblata, ct bcata- anastasi.e suffragantibus mc- 
ritis, ad nostne salutis auxilium pcruenire con 
cede. PerJ 

Alia. 

IMnncra nostra, ([ucsumus, dominc, natiuitatis 
hodiernc mystcriis aj)ta proucniant 2 , ut sicut 
homo i;vnitus idem refulsit deus, sic nobis ha-c 
tcrrena substantia conferat qnod diuinum est. 
Per eundcm. 1 

Pnefatio. 

U. 1). ;vtcrnc [deus]. Qui ut de hoste generis 
humani maior uictoria ducerctur, non solum per 
uiros uirtutcm martyrii, scil de eo etiam [>er 
feminas triumphasti. I ^t idco. 7 

Alia. 

U. D. a^tcrne deus. Ouia nostri saluatoris 
hodie lux uera proccssit, cma; clara nobis omnia 
et intcllcctu nianifcstauit et uisu. ICt ideo. * 

Ad complcudnm. 

Satiasti, dominc, familiam tuam muncribus 
sacris, eius, qucsumus, semper interucntionc 
nos refouc cuius sollcmnia celebramus. Per. 1 

Alia. 

Iluius nos, dominc, sacrament! semper na- 
talis instauret, cuius natiuitas singularis hu- 
manam rcppulit uetustatem. Per eundem. 1 



1 A. I.ux ful^obit. 

rs. Pom inns regnauit dc- 
corcm. 

R. l>enedictus. 

v. A domino factum. 

AL. Dominus regnauit de- 
- perveniaiu V. 



corem. 

OK. Deus enim fonnauit. 
COM. Exult a hlia. 
(V.\\ Apparuit benignitas. 
KV. Pastores). 

+ novitas V. 



CT&ristt. 



L Ual. ianuar. nathtt tas djrtstt. 
Stat to ad sanctum pet nun \ 

CONCKDK, OUKSUMUS, OAIN1POTKNS 
DKUS, ITT .\os I:\ICKMTI TIT I noua per car- 
ncin natiuitas libcrct, quos sub pcccati iugo 
uctusta scruitus tenet. Per eundein. Y 

Sccrcta. 

Oblata, dominc, niunera noua unigcniti tui 
natiuitate sanctifica, nosque per- h;ee- a pccca- 
toruni nostrorum maculis cmunda. Per eundcm. v 

Pnefatio. 

V. 1 ). ;eterne deus. Ouia per inearnati ucrbi 
mystcrium, noua mentis nostne oculis lux tua,- 
claritalis infulsit, Ut duni uisibiliter deuin cog- 
noseimus, per luine inuisibilium amorc rapia- 
nuir : . v Kt ideo. 

Communicantcs, /// supra. 

Bcncdictio. 

Benedicat uos omnipotcns deus, uestramque 
ad supernam exeitet intentioncm, qui hunc 4 
sacratissimum diem natiuitate 1 filii sui fecit 
esse sollcmnem. 

Kt qui cum, qui panis est angelorum impre- 
sepe ecclesioj cybum fecit esse fidelium ani- 
nialium, ipse uos ct imprescnti sajculo dcgus- 
tare faciat a ternoruin dulccdinem gaudiorum, 
ct in future perducat ad satietatem a:ternorum 
prcmiorum. Amen. 

Ouiquc eius infantiatn uilibus uoluit indui 
pannis, ipsc uos ca-lestium uestimcntorum in- 
duat ornamcntis. A men. 

Ouod ipse prajstare \ 

Ad coniplcndnm. 
Pnesta, qucsumus, omnipotcns deus, ut natus 



OK. Tui sunt cyli. 
COM. \ iik > runt onines. 
(r.r. Multifariam. 

v.\. In principio\ 



1 A. Puer natus est. 
rs. Cnntate domino. 
K. Viderunt onincs. 
v. Xotuni fecit. 
AL. Dies sanctificatus. 
2 -- Oi. V. 

L1 / /-,< 7 atio. Cuius diuin:v natiuitatis potcntiam ingenita uir- 
tutis tu.v genuit magnitudo. (Jueni semper tilium et ante 
tempora ;vtenui genitum, quia tibi pleno atque perfecto ivtcrni 
patris non dci uit pr;vdicamus; ct honore, maicstate, atque uir- 
tute a-qualem tibi cum sancto spiritu protitemur, et in trino uo- 
cabulo unicam credimus maiestatem. Et ideo. Z. 
*- hanc sanctissimam natiuitatem O. 5 O. p. 361. 



/latfbitatc C&u stf. 



"Com. f. pest .flat. "Dommf. 



hodie valuator mundi. sicut diuir-T- nobr geno 
rationis est auctor. ita et inmortalitatis .sit ipse 
laritor. ui tccum uiuit. v 



Respice no.s. miscricor.s deus. ct mentibus c e- 
menter humanis. nascente christo. summc ueri- 
tati.s lumen cstende. Per cundem." 



oratio. 

Largire. domine. famulis tuis fidei. 

: . ct caritati:-: augmentum. ut qui dc natiui" 
tui domini no.stri gloriantur. ct aducrsa mundi. 
tc gubcrnante. non si ! tcmporalitcr 

. desiderant. sine r :r. f ; percipiant. Per 
cundem." 

/?//. 

Deus. qui per beatfj marix uirginis partum 



t 1 : men bra uenienti- . paternis fecisti pra^iudiciis 
non teneri : praesta, cues 
itate suscept; . tustati 

exuarr.ur. P.r . . : n.m. 

Alia. 

Concede nobis. omnipotens deus. ut ~.^. 
1 m noua ca] r m 1 . mirabili. c uod ad 
sali tem m ndi tiuitate proce; it 

nostr:= semper - ir . Per 

eundem.? 



Alia. 

Da. quesumu . domine. populo tuo inuiola- 
bilem fjdci fjrmitatem. ut qui unigenitum tuurn, 
in tua tecum gloria sempitornum. in ueritatc 
corporis nostri natum de matre uirgine confiten- 
tur. et a presenti oi.s liberenl ir aduersis. ct rnan- 

ri inferantur. Per . ;ndem . / 



: r:- : r. : -- ; nsecrasti : da pr p ilis t 
hac celebritate consort: i f i tua gratia sent 
ipti. tua sint adoptione securi. Per domi- 
num. 

Dees, qui humane substantial dignitater 
mirabiliter condidisti. et mirabiliu- reforn 
da nobis. cuesumus. eius diuinitatis esse 

sortcs. qui hurnanitatis nostrae ner: dignatu^ est 
particeps. Qui tecurn uiuit et regnat d 

Alia. 

Omnipotens sempiterne deus. qui in fi! :. 
domini nostri natiuitate tribuisti totius reli^ionis 
initium perfectionemcue constare. da nobis, cue- 



.r: . r : beate^ mari; 

tatc fecunda hurnano generi premia prxstitisti. 
tribu^. quesumus. ut ip.sam pro nobis inter- 
cedere -.er. .i - 
torerr. ite s LSI iper ; domi . mj. O ri 1 

Pilfer oblata. 

nostris. r - preci- 

t catlestib as nos i . my- 

steriis. et clementer exa idi. Per." 

Prafatio. 

U. D. stterne deus. Pit ; 
erectis diuinum adorare my.sterium * r 
m; gno dei r:. jnere ;;er ;< 

diis celebretur; Q humana com I eteri 

x " " I ab- 

stantia mirabiliter restaurata profertur. Per 
christum ; . 

Postcommunio. 

Da nee:-, o . : : deus no: ter. 

I 
frequentare gaudemus. dig :rsationib 



. - - 

bra merearnurn-uEerari. Per. / 

1 r E ?. 0-an-o temp-ore. v. Erec-.a : t 

A. D-..T; r^e ;:^.rn. ."::/.. 

r--.. I > -,".;. .-. rt^T.a-it rf- r v? . De- er.^rr. r .rr.-.5.-it VS > -,, 

corem. JTW. er..", P./_ 

r-. .Sr^ .io-.^. 1 .. COW. Tolle :,ue ,rn. 



66 



(GUtabfe IDommi. 



Ftgtlia 



ad cius mercamur pcrtincre consortium. Per 
eundem (qui tccum) 1 . 7 

3al. fan. cctabas l)cnmm% 

Ad sanctam mariam. 

Deus, qui nobis nati saluatoris diem cclcbrarc 
concedis octauum ; fac, quesumus, nos cius per- 
petua diuinitatc muniri, cuius sumus carnali 
commertio reparati. Per 3 (qui tccum). 

Secrcta. 

Praesta, quesumus, domine, ut per hrcc muncra 
qua; domini ihesu christi, archane natiuitatis 
mysterio gerimus purificate mentis intclligen- 
tiam conscquamur. Per (eundem) 4 . 

Prczfatio. 

U. D. per christum dominum nostrum. Cuius 
hodie circumcisionis diem, et natiuitatis octauum 
celebrantcs, tua, domine, mirabilia ucneramur. 
Ouia qua: pepcrit ct mater et uirgo est. Qui 
natus est ct infans et deus cst. Merito ca. li 
locuti sunt, angcli gratulati, pastores laetati, 
magi mutati 5 , regcs turbati, paruuli gloriosa pas- 
sione coronati. Et idco cum angelis 6 . 

Benedictio. 

Omnipotens deus, cuius unigenitus hodierna 
die ne legem solueret, quam adimplcre uenerat, 
corporalem suscepit circumcisionem, spiritali cir- 
cumcisione mcntes uestras ab omnibus uiciorum 
incentiuis expurget, et suam in uos infundat 
benedictionem. Amen. 

Et qui legem per moyscn dedit ut per media- 
torem nostrum benedictionem darct, exuat uos 
mortificatione uitiorum, ct faciat perseuerare in 
nouitatc uirtutum. Amen. 

Quo sic in senarii numeri perfectione in hoc 
sseculo uiuatis, et in scptenario inter beatorum 
spirituum agmina requiescatis, quatinus in oc- 

1 + Super Popuhim. Benedictionem tuam, dne., populus fidelis 
accipiat, qua corpora saluatus ac mente, et gratiam tibi semper 
exhibeat seruitatem, et propitiationis tua; beneficia semper in- 
ueniat. Per. Z. 



EV. Postquam consummati 
sunt). 



a Puer natus est, ut sttpra. 
(EP. Karissime, apparuit 

gratia. 

* Gel. p. 500. * Ib. * This is also the corrupt 

reading ofO; Muratori suggests invitati. 6 O. p. 294. 



tauo 1 rcsurrectione renouatum iubelei remis- 
sione ditati ad gaudia sine fine mansura per- 
ucniatis. Amen. 
Quod ipse 2 . 

Ad complendum. 

Pnusta, quesumus, domine, ut quod saluatoris 
nostri iterata solcmnitatc percepimus, perpetual 
nobis redemptionis conferat medicinam 3 . Per 
eundem 4 . 

Dominica ft. post natalc fcotm m 8 . 

Omnipotens sempiterne deus, dirige actus nos- 
tros in beneplacito tuo, ut in nomine dilecti filii 
tui mercamur bonis operibus habundare. Per 
eundem (qui tecum). y 

Secrcta. 

Concede, quesumus, domine, ut oculis tua; ma- 
iestatis munus oblatum, et gratiam nobis de- 
uotionis optineat, et effcctum bcatae perhenni- 
tatis adquirat. Per dominum nostrum.^ 

Prcsfatio. 

U. D. per christum dominum nostrum. Qui 
peccato primi parcntis hominem, a salutis finibus 
cxulantem, pietatis indulgcntia ad ucniam ui- 
tamque rcuocasti mittcndo nobis unigcnitum fi- 
lium tuum dominum et saluatorem nostrum. Per 
qucm maiestatem c . 

Ad complcndum. 

Per huius, domine, operationem mysterii, et 
uitia nostra purgentur, et iusta desideria com- 
lcantur. Per. y 



Xan. fan. bi ijtlia 

Corda nostra, quesumus, domine, uenturae fes- 
tiuitatis splendor inlustret, quo mundi huius te- 

1 A later hand has altered this into octaua resurrectionem. 

2 O. p. 364. 3 Gel. p. 501. 

4 + O. s. d. qui tuce mensoe participes adiabolica iubes abstinere 
conuiuio, da, quesumus, plebi tusc, ut gustu mortiferce profanitatis 
abiecto, puris mentibus ad ocpulas reterng salutis accedat. 
Per. Z. 

5 Dom i. post oct. Domini Z. 
7 A. Lux fulgebit. 

rs. Dominus regnauit. 



R. Benedictus. 

v. A Domino factum. 



6 O. p. 295. 
OF. Letentur. 
COM. Exulta. 
(EP. Apparuit gratia del. 
EV. Defuncto herode). 



Utominf. 



C?pip&ania Bommt. 



67 



nebris carere ualcamus, ct perucniamus ad pa- 
triam cJaritatis aeternae. Per 1 . 

Secret a. 

Tribuc, quesumus, dominc, ut cum pracscnti- 
bus immolcmus sacrificiis, et sumamus, quern 
uenturne sollcmpnitatis pia muncra praeloquuntur -. 
Per 3 . 

Ad complendum, 

Inlumina, quesumus, domine, populum tuum, 
et splendore gratia: tune cor eius semper accende, 
ut saluatoris mundi, stclla famulantc, manifes- 
tata natiuitas mentibus eorum et rcueletur sem 
per et crescat. Per (eundem) 4 . 

!. Eti. iamtar. CBpipIjania ti0mmt s . 
Ad sanctum petrum. 

DEUS, QUI IIODIKRNA DTE UNIGENTTUIH tuum 
gentibus, stella duce, reuelasti ; concede propitius 
ut qui iam te ex fide cognouimus, usque ad 
contemplandam spccicm tuae celsitudinis per- 
ducemur. Per eundem. v 

Secreta. 

^Ecclcsia? tuse, quesumus, domine, dona pro 
pitius intuere, quibus non iam aurum, thus, et 
myrra profertur, scd quod de cisdcm muncri- 
bus declaratur, immolatur, et sumitur. Per.? 

Prcefatio. 

U. D. aeterne deus. Qui cum unigcnitus tuus 
in substantia nostrae mortalitatis apparuit, in 
noua nos immortalitatis suae luce rcparauit. Et 
ideo cum angelis G . y 

1 Gel. p. 501. 2 Ib. p. 502. 

5 + PrcE/atio. Te landare mirabilem deum in omnibus operibus 
tuis, quibus sacratissima regni tui mysteria reuelasti. Hanc enim 
festiuitatem dominicse apparitionis index perpetun uirginalis 
Stella pnccessit; qusc natum in terra dominum coeli magis stu- 
pentibus nuntiaret ; ut manifestandus mundo deus et ceelesti 
denuntiaretur iudicio, et temporaliter procreatus signorum tem- 
poralium ministerio panderetur. Et ideo. Z. 

4 Gel. p. 502. 



OF. Reges Tharsis. 

COM. Uidimus. 

(L. Surge, illuminare. 

EV. Cum natus esset ihesus). 



5 A. Ecce aduenit. 
I S. Deus iudicium. 
R. Omnes de Saba. 
v. Surge. 
AL. Uidimus. 

e Prafatio. Quia notam fecisti in populis misericordiam tuam, 
et salutare tuum cunctis gentibus declarasti, hodiernum eligens 
diem, in qua ad adorandam ueri regis infantiam excitatos de re- 



Infra actioncvi. 

CommunicanteSj ct diem sacratissimum celc- 
brantcs, quo unigcnitus tuus. in tua tccum gloria 
corcternus, in ucritatc carnis nostraj uisibilitcr 
corporalis apparuit. Seel et mcmoriam.? 

Benedictio. 

Deus, lumen uerum, qui unigenitum suum ho- 
clicrna die, stclla ducc, gentibus uoluit rcuelare. 
sua uos dignetur bcnedictione ditare. Amen. 

Quo excmplo magorum mystica domino ihcsu 
christo muncra offcrentcs, spreto antique hostc, 
spretisque contagiis uitiorum, ad aetcrnam pa- 
triam redire ualcatis per uiam uirtutum. Amen. 

Detque uobis ueram mentium innocentiam qui 
super unigenitum suum spiritum sanctum de- 
montrari uoluit in columbam, aquae uirtute 
mentes ucstrae exerceantur ad intelligenda di- 
uinoe legis archana, qua in chana galileoe lympha 
est in uinum conuersa. Amen. 

Quod ipse 1 . 

Ad complendum. 

Praesta, quesumus, omnipotens deus, ut qua? 
sollemni celebramus officio, purificate mentis 
intelligentia consequamur. Per. v 

Ad populum. 

Deus, inluminator omnium gentium, da populis 
tuis perpetua pace gaudere, et illud lumen splen- 
didum infunde cordibus nostris, quod trium 
magorum mentibus aspirasti 2 . Per dominum 

nostrum 3 . y 

Alia oratio. 

Omnipotens sempiterne deus, fidelium splendor 
animarum, qui hanc solemnitatem electionis gen 
tium primitiis consecrasti, imple mundum gloria 
tua, et subditis tibi populis per luminis tui 
appare claritatem. Per. Y 

Alia. 

Concede nobis, omnipotens deus, ut salutare 
tuum noua celorum luce mirabili, quod ad salu- 
tem mundi hodierna festiuitatc processit, nostris 
semper innouandis cordibus oriatur. Per. Y 



motis partibus magos clarior ceteris sideribus stella perduceret, 
et creli ac terrae dominum temporaliter natum radio suoe lucis 
ostenderet. Et ideo. Z. 

1 O. p. 365. a So O., but inspirasti V. 

3 For this and the next three Coll. Z. substitutes : Inlumina, 
dne., q. populum tuum, et splendore glorirc tuce cor eius semper 
accende, ut saluatorem suum et incessanter agnoscat, et ueraciter 
adpnehendat, ibesum christum dominum nostrum. 



K 2 



68 



Bom. f. post 



IDom. it. post pfpf). 



Alia. 

Da nobis, quesumus, domine, digne celebrarc 
mysterium. quod in nostri saluatoris infantia 
miraculis coruscantibus declaratur, et corporali- 
bus incrcmentis manifcsta designatur humanitas. 
Per cundcmJ 

Alia. 

Prrestu. quesumus, omnipotcns deus, ut salua 
toris mundi, stella duce, manifestata natiuitas, 
mentibus nostris reuclctur semper et crcscat. 
Per eundem. Y 

En octauas trjcoprjania 12 . 

Deus, cuius unigcnitus in substantia nostrae 
carnis apparuit, prresta, quesumus, ut per cum 
quern similem nobis foris agnouimus, intus re- 
formari mercamur. Per cundcm (qui tecum).? 

Sccrcta. 

Hostiastibi, domine, pro nati tui filii apparitione 
dcferimus, supplicitcr cxorantes, ut sicut ipsc 
nostrorum auctor est munerum, ipsc sit miseri- 
cors et susceptor ihcsus christus dominus noster. 
Oui tccum :! . 

Ad complendum. 

Caelcsti luminc, quesumus, domine, semper ct 
ubiquc nos pneueni, ut mysterium cuius nos 
participes esse uoluisti, et puro cernamus intuitu, 
et digno percipiamus effectu. Per 4 . 

Ad popuhtm. 

Inlumina, domine, quesumus, populum tuum, 
et splcndore gloriae tu?e cor eius semper acccndc, 
ut saluatorem suum ct inccssanter agnoscat, et 
ueraciter adprchendat. Per 5 . 

Dem. i. post cplropljamam fcomini 6 . 
Vota, quesumus, domine, supplicantis populi 

1 This is the Gelasian title, p. 502, and V. p. 159, but this 
separate Missa does not occur in either Gel. or V. 

2 Ecce aduenit, ut supra. (L. Domine, deus meus. EV. Uidit 
iohannes). 

3 Gel. p. 502. 4 Ib. p. 503. 

5 + Pref. Quia cum unigenitus, etc. and omit Ad pop. Z. 

* A. In excelso throno. terra. 

PS. Jubilate deo. COM. Fill, quid fecisti ? 

R. Benedictus. (EP. Obsecro uos per mise- 

v. Suscipiant. ricordiam. 

AL. lubilate. EV. Cum factus esset ihc- 

OF. lubilate deo omnis sus). 



cajlesti pietate prosequere, ut ct quae agenda sunt 
uicleant, et ad implenda quas uiderint conualcscant. 
Per dominumj 

Sccrcta. 

Oblatum tibi, domine, sacrificium uiuificet nos 
semper et muniat. Per dominum. 7 

Prccfatio. 

U. D. acternc deus. Ouia notam fecisti in 
populis misericordiam tuam. et salutarc tuum 
cunctis gentibus declarasti, Hodiernum cligcns 
diem, in quo ad adorandam ueri regis infantiam 
excitatos de remotis partibus magos, clarior 
ceteris sidcribus stella perduceret, et c<neli ac 
tcrrae dominum, corporalitcr natum, radio suae 
lucis ostenderet. Et idco ! . 

Ad complendum. 

Supplices tc rogamus, omnipotens deus, ut 
quos tuis rencis sacramentis, tibl etiam placitis 
moribus deseruire concedas. Per dominum nos 
trum V 

Dem. if. pest cpuprjamam tiomfnt 3 . 

Omnipotens scmpiterne deus, qui crelestia 
simul ct tcrrena moderaris, supplicationes populi 
tui clemcnter exaudi. et pacem tuam nostris 
concede tcmporibus. Per dominum nostrum.* 

Super oblata. 

Oblata, domine, munera sanctifica, nosque a 
pcccatorum nostrorum maculis cmunda. Per."* 

Prczfatio. 

U. D. aetcrne deus. Sempcrquc uirtutes et 
laudes tuas Jabiis exultationis effari, qui nobis 
ad releuandos istius uitae labores, diuersa do- 
norum tuorum solatia, et munerum salutarium 
gaudia contulisti, mittcndo nobis ihesum chris- 
tum filium tuum dominum nostrum. Per quern 
maiestatem 4 . 

Ad complendum. 

Augeatur in nobis, domine, quesumus, tuae 

1 O. p. 294. Pref. Quia cum unigenitus, etc. Z. 

2 Conserua, cine., q. familiam tuam, et benedictionum tuarum 
propitius ubertate purifica, ut eruditionibus tuis semper multipli- 
cetur et donis. Per. Z. 

3 Omnis terra. 

4 O. p. 294 Z. This is also an Ambrosian Pref. Pamel. 
Lit. i. 317; ii. 553. 



IDom. fif. post 



Bom. fb. b. post C?pfp!j. 



uirtutis operatio, ut diuinis ucgctati sacramentis, 

.id eorum promissa capienda tuo muncre prc- 
parcmur. Per. 7 

A d popnlnm. 

Auxiliare, domine, populo tuo, ut sacrc_ dc- 
uotionis proficicns incrcmcntis, ct tuo semper 
muncre gubernetur, ct ad redemptionis ajtcrnaj 
pertincat, tc duccnte, consortium. Per. 7 

Dom. iff. pest cpuprianiam fcmnini 1 . 

Omnipotcns sempitcrnc dcus, infirmitatem 
nostram propitius rcspice, atque ad protegendum 
nos dexteram tua; maiestatis extcnde. Per. 7 

Secreta. 

Hzechostia, domine, quesumus, cmundct nostra 
delicta, ct sacrificiurn cclcbrandum subditorum 
tibi corpora mcntcsquc sanctificet. Per. 7 

Prcefatio. 

U. D. rctcrne deus. Et te in omni tempore 
conlaudare ct bencdicere, quia in te uitiimus, 
moucmur, ct sumus. Et- nullum tempus 2 nullum- 
quc momentum cst, quod a bcneficiis pictatis tu;c 
uacuum transigamus. Uariis etcnim sollcmni- 
tatum causis salutarium nobis opcrum tuorum et 
muncrum mcmoria, prcjscntis uitc tempora cxor- 
nant. Unde et nos uel innouante la^titia pre- 
teriti gaudii, uel per manentis boni tempus agnos- 
centcs, indcfessas maiestati turc grates cxsoluimus. 
Per christum ^. 

Ad complcndnm. 

Quos tantis, domine, largiris uti mysteriis, 
quesumus, ut effcctibus corum ueracitcr aptare 
digncris. Per dominum nostrum. 7 

Ad populu m. 

Adsit. domine, quesumus, propitiatio tua po 
pulo supplicanti, ut quod, tc inspirante, expleuit, 
tua celeri largitate percipiat. Per 4 . 



Adorate deum. 

OK. Jubilate deo uniuersa. 
COM. Dicit dominus. 
(EP. Ilabentes donationes. 
EV. Nuptios factjc sunt). 



A. Omiiis terra. 

PS. lubilate deo uniuersa. 

K. Misit dominus. 

V. Coiifiteantur. 

AL. Laudatc dominum. 
" Om. O. 3 O. p. 296. Qtii genus, etc. as in Dom. iv. Z. 

* E p. 48. 



Dem. ti i i. past rpgpfynntam ticmunf. 

Deus, qui nos in tantis periculis constitutes 
pro humana scis fragilitate non posse subsisterc, 
da nobis salutcm mentis et corporis, ut ca qu;e 
pro peccatis nostris patimur, te adiuuantc, uin- 
camus. Per dominum nostrum. 7 

Super oblata. 

Concede, quesumus, omnipotens deus, ut huius 
sacrificii munus oblatum fragilitatem nostram ab 
omni malo purgct semper ct muniat. Per. 7 

Prtzfatio, 

U. D. jetcrne deus. Qui genus humanum 
praeuaricatione sua in ipsius origine dampnatum, 
per florem uirginalis uteri rcddcre dignatus es 
absolutum. Et homincm quern unicum crca- 
ueras per filium tuum deum ct hominem re- 
creares ; ut diabolus, qui adam in fragili carne 
deuicerat, conscruata iustitia a deo carne uin- 
ceretur assumpta. Per quern : . 

Ad complendum. 

Munera tua (nos), deus, a dclectationibus 
terrenis cxpcdiant, ct ca^lcstibus semper instruant 
alimentis. Per. 7 

Ad populum. 

Porrigc dextcram tuam, quesumus, domine, 
plebi tu^, tuam misericordiam postulanti,pcrquam 
et erroresdeclincthumanos. et solatia uitc mortalis 
accipiat, et sempiterna gaudia comprehendat. 
Per. 7 

Dom. b. post cpupljaniam tjomfnf 2 . 

Familiam tuam, quesumus, domine, continua 
pietate custodi, ut qua: in sola spe gratia^ cajlestis 
innititur, tua semper protcctione muniatur. Per. 7 

Sccrcta. 

Hostias tibi, domine, placationis offerimus, ut 
et delicta nostra miseratus absoluas, ct nutantia 
corda tu dirigas. Per dominum. 7 

1 O. p. 297. Y. fol. 1 8 b. Et te in omni, etc. as in Dom. iii. Z. 



A. Adorate deum. 

rs. Dominus regnauit, ex- 

idtet. 

R. Timebunt gentes. 
v. Quoniam edificauit, 
AL. Dominus regnauit, ex- 



ultet. 

OF. Dextera domini. 
COM. Mirabantur. 
(EP. Is oliteesse prucientes. 
EV. Cum dcscendisiCt ihe- 
sus). 



70 



Bom. bi. post 



Pirtficatione 



Prczfatio. 

U. D. aeterne deus. Et tibi hanc immolationis 
hostiam offerre, qug est salutifcra et incffabile 
diuinae gratis sacramentum. Ouae offertur a 
plurimis, ct unum corpus christi sancti spiritus 
infusione perficitur. Singuli accipiunt christum 
dominum, et in singulis portionibus totus est, 
nee per singulos minuitur, sed integrum se 
prebet in singulis. Proptcrea ipsi qui sumimus 
communionem huius sancti panis ct calicis, unum 
corpus christi cfficimur. Per ipsius itaque maics- 
tatem te supplices exoramus, ut nos ab omnibus 
emundes contagiis uetustatis, et in nouitate uitc 
perseuerare concedas. Per christum l . 

\Ad complcndmn^ 

Quesumus, omnipotens deus, ut illius salutaris 
capiamus effectum, cuius per hgc mysteria pignus 
acccpimus. PcrJ 

Ad popuhtm. 

Adesto, domine, populis tuis in tua protectione 
confidentibus, et tuae se dextcre suppliciter in- 
clinantes perpetua defensione cons_rua. Per. Y 

O0m. bi. post rprjpljaniam. 

Conserua populum tuum, deus. et tuo nomini 
fac deuotum, ut diuinis subicctus officiis, et tem- 
poralia uiriliter, et aeterna dona percipiat. Per 
dominum nostrum ihesum christum. Y 

Seer eta. 

Haec nos oblatio, deus, mundet, quesumus, et 
renouet, et gubernet, et protegat. Per dominum.* 

Prcefatio. 

U. D. seterne deus. Ad cuius immensam 
pertinet gloriam, ut non solum mortalibus tua 
pietate succurreres, sed de ipsa ctiam mortalitate 
nostra nobis remcdium prouideres, et perditos 
quosque, unde perierant, inde saluares. Per 
christum 2 . 

Ad complendum. 

Caelestibus (domine) pasti deliciis, quesumus, 
ut semper eadem per quae ueraciter uiuimus 
appetamus. Per."* 1 



Ad popiihim. 

Adesto, domine, fidelibus tuis, et quibus sup- 
plicandi tribuis mtseratus affectum concede benig- 
nissime consolationis auxilium. Per." 1 



ri ut rjtlus fcstt uttattnn sanrtr inarif 1 . 

Praesta, quesumus, omnipotens deus, ut beatc; 
mariae semper uirginis frequentata sollcmnitas, 
et prescntis uit<j remedia conferat, et prcmia 
nobis aeterna conccdat. Per. 

Super oblata. 

Grata tibi sint, domine, munera, quibus beat<j 
mariae semper uirginis superucnientem prajueni- 
mus festiuitatem. Per. 

Ad complendum. 

Da nobis, quesumus, misericors deus, ipsius 
superueniente festiuitate uegetari, cuius integra 
uirginitate salutis nostrse auctorcm suscepimus. 
Oui tecum. 



1 o. p. 298. z. 



Ib. 



HEE. Xon. fc&. purtficatto sanrtx marfx 7 . 
Collccta ad sanctum adriamtm. 

Erudi. quesumus, domine, plebem tuam, et 
quae extrinsecus annua tribuis deuotione uenerari, 
interius assequi gratiae tuae luce concede. Per 
dominum. 1 

Statio adsanctam mariam tnaiorem. 

OMXIPOTENS SEMPITERXE DEUS, MATESTA- 
tcm tuam supplices exoramus, ut sicut unigenitus 
filius tuus hodierna die cum nostrae carnis sub- 
stantia in templo est praesentatus, ita nos facias 
purificatis tibi mentibus praescntari. Per eundem. 1 

Secrcta. 

Exaudi, domine, preccs nostras, et ut digna 
sint munera quae oculis tuae maiestatis orTerimus, 
subsidium nobis tuae maiestatis impende. Per.? 

1 There is no Vigil missa in Gel. or V. or Z. 

2 Placed in the Proprium Sanctorum in Z. 
(Suscepimus, deus. PR. Gaude, maria. 



i S. Magnus dominus. 
GR. Suscepimus. 
v. Sicut audiuimus. 
AL. Aue, maria. 



OF. Aue, maria. 

COM. Responsum. 

EP. Ego quasi uitis. 

EV. Postquam inflati sunt). 



gtanuntiattone 23. ffi. F. 



annuntiatfone 33. ffi. F. 



Prafatio. 

U. D. aetcrne clous. Ouia cum unigenitus 
tuus in substantia nostrae mortalitatis apparuit, 
in noua nos inmortalitatis suoe luce reparauit l . 
Et ideo cum angelis 2 . 

Benedictio. 

Omnipotcns dcus, qui unigenitum suum ho- 
dierna die in assumpta carnc in tcmplo uoluit 
praescntari, bcncdictionis suae uos munere fultos 
bonis operibus faciat exornari. Amen. 

Et qui cum, ut legem adimpleret, ministrum 
uoluit cffici Icgis, mentes uestras instruat legis 
suas spiritalibus documentis. Amen. 

Quo ei ct pro turturibus, castitatis scu caritatis 
muncra offerre ualeatis, et pro pullis columbarum 
spiritus sancti donis exuberetis. Amen. 

Quod ipse praestare dignetur 3 . 

A d complcndum, 

Quesumus, domine deus noster, ut sacrosancta 
mystcria, quae pro reparationis nostra munimine 
contulisti, intercedente beata semper uirgine 
maria, et praesens nobis rcmedium esse facias, et 
futurum. Per dominum nostrum.? 

Ad popithim. 

Perfice in nobis, qucsumus, domine, gratiam 
tuam, qui iusti symeonis cxpectationem implesti, 
ut sicut ille mortem non uidit, priusquam christum 
dominum nostrum uidcre mereretur, ita et nos 
uitam obtineamus aeternam. Per eundem 4 - Y 



IJHE. lal april. atinuncfntfo sanctoe man s 5 . 

Collect a. 
Deus, qui beatae uirginis utero uerbum tuum, 

1 O. p. 294. This is the Epiph. Pref. (p. 65). A later hand 
has written over it uel Quia per incarnati uerbi mysterium (as 
in O. p. 297). 

2 Pnzfatio. In exultatione prrecipue sollempnitatis hodierne, 
in qua coocternus tibi filius tuus unigenitus in nostra natus sub 
stantia, a parentibus, legali traditione, deportetur in templum. 
Idem legis lator et custos, proecipiens et obediens, diues in suo, 
pauper in nostro, par turturum uel duos pullos columbarum, uix 
sufficit sacrificio crcli terreque possessor. Grandeui symeonis 
inualidis gcstatur in manibus, a quo mundi dominus et rector 
prscdicatur. Accedit etiam oractilum uiduoe testificantis, quo- 
niani decebat ab utroque sexu adnuntiaretur utriusque saluator. 
Quern laudant angeli, etc. Z. 

3 O. p. 365. Om. Z. 
* Placed in the Proprium Sanctorum in Z. 

(OF. Rorate, cell. j V. Celi enarrent. 



angclo nuntiantc, carncm suscipcrc uoluisti ; 
pracsta supplicibus tuis, ut qui uerc cam genitri- 
cem dci credimus, cius apud te intercessionibus 
adiuuemur. Per eundem. 

Ad miss am. 

DEUS, QUI IIODIERXA DIE UERBUM TUUM 
beatre uirginis a!uo coaclunare uoluisti, fac nos 
ita conceptionis ipsius sacramenta peragere, ut 
tibi placere ualeamus. Per cundem. Y 

Sccreta. 

In mentibus nostris, clomine, uere fidci sacra 
menta confirma, ut qui conceptum de uirgine 
deum uerum et homincm confitemur, per eius 
salutifere rcsurrectionis ] potentiam ad aeternam 
mereamur peruenire laetitiam. Per eundem. Y 

Prcefatio. 

U. D. aeterne deus. Qui per beate; mariae uirginis 
partum e;cclesia; tuas tribuisti celebrare mirabile 2 
mysterium, et inenarrabile sacramentum, in qua 
manet intacta castitas, pudor integer, firma con- 
stantia, Qua; laetatur quod uirgo concepit, quod 
caeli dominum castis portauit uisceribus, quod 
uirgo edidit partum. O admirandam diuinas dis- 
pensationis operationem, quae uirum non cognouit 
et mater est, ct post filium uirgo est. Duobus 
enim gauisa est muneribus. Miratur, quod uirgo 
peperit, laitatur, quod redemptorem mundi edidit 
ihesurn christum dominum nostrum. Per quern 3 . 

Ad complcndum. 

Gratiam tuam, domine, mentibus nostris in- 
fundc, ut qui, angelo nuntiante, christi filii tui 
incarnationem cognouimus, per passionem cius 
et crucem, ad resurrectionis gloriam perducamur. 
Per eundem. 7 



LECT. Locutus est domi- 

nus ad achaz. 
OR. Qui sedes, domine. 
TR. Aue, maria. 

A. Rorate, celi. 

rs. Celi enarrent (uel Qui 

sedes, domine). 
R. Diffusa est. 
V. Propter ueritatem (uel 

Aue, maria). 
1 Incarnationis S. * Om 



EV. Missus est angelus 

gabriel. 

OF. Aue, maria gratia. 
COM. Ecce uirgo). 

TR. Qui regis. 
V. Qui sedes super. 
v. Beniamin. 
v. Excita, domine. 
OF. Aue, maria. 
COM. Ecce uirgo. 
O. * O. p. 315 Z. 



Bern, in for. 



Bom. in (x. 



Ad populmn. 

Protege, dominc, famulos tuos subsidiis pacis, 
et beat niarise patrociniis confidcntcs, a cunctis 
hostibus rcdde secures. Per 1 . 

Alia, 

Bcatns et gloriose scmpcrque uirginis del gcni- 
tricis marine nos, dominc, quesumus, merita pro- 
sequantur, ct tuam nobis indulgcntiam semper 
implorent. Per eundcm dominum nostrum 2 . 

Alia. 

Porrigc nobis, dcus, dcxtcram tuam, et per 
interccssioncm bcatrc et gloriose scmperque uir- 
ginis marine, auxilium nobis supcrnc uirtutis 
impende. Per eundem 3 . 

Bomtnt ra in sqitunrjcshna *. 

Ad sanctum laurcntium. 

PR/ECES rorui-i TUI, QUESUMUS, DOMIXE. 
CLEmentcr cxaudi, ut qui iustc pro pcccatis 
nostris affligimur, pro tui nominis gloria libcre- 
mur. Per dominum nostrum ihcsum christum.? 

Super oblata. 

Muneribus nostris, quesumus, domine, preci- 
busque susceptis, et cojlcstibus nos munda mys- 
teriis, et clcmenter exaudi. Per.? 

Prcrfatio. 

U. D. a^terne deus. Ouia per ca qurc con- 
spiciuntur instruimur quibus modis ad inuisibilia 
tcndcre debeamus. Deniquc commoncmur, anni 
ducente succcssu, de pra^teritis ad futura, de 
uctustate in nouitatcm uit<j transirc, Ut tcrrcnis 
sustentationibus expediti, caelcstis doni capiamus 
desiderabilius ubcrtatcm, Kt per cum cybum qui 
bencficiis prcrogatur 5 altcrnis, pcrucniamus ad 



Ib. p. 53. cm. Z. 3 Ib. om. Z. 

v. Quia a pud te. 
OF. Bonum est confiteri. 
COM. Inlumina faciem. 
(EP. Nescitis quod hii qui 

in stadio. 
V. Simile est regnum cglo- 

rum). 



1 E. p. 52. om. Z. 

4 A. Circumdederunt. 

rs. Diligam te, domine. 
R. Adiuta in opportuni- 

tatibus. 

V. Quoniam non in finem. 
TR. De profundis. 
v. Fiant aures. 
A r . Si iniquitafes. 

5 Proi ogatur. But the word has been altered in the text from 
its original form. 



uictum sine fine mansurum, ihesum christum 
dominum nostrum. Per quern maiestatem tuam 7 . 

Ad complcndum. 

Fidclcs tui, dcus. perpctuo dono (per tua dona) 
formentur ut eadcm ct pcrcipiendo rcquirant. et 
qua;rcndo sine fine percipiant. Per dominum. * 

Ad popnluin. 

Dcus, qui per incffabilem cbscruantiam sacra- 
menti famulorum tuorum praparas uoluntates, 
donis gratia^ tuaj corda nostra purifica, ut quod 
sancta est dcuotionc tractandum^ sinccris mcnti- 
bus exsequamur. Per-. 

D0mtnira in snarjcsima -\ 
Ad sanctum paulum. 

Deus, qui conspicis quia ex nulla nostra 
actione confidimus, concede propitius. ut contra 
aclucrsa omnia doctoris gentium protectione mu- 
niemur. Per dominum nostrum. 

Sccrcta. 

Oblatum tibi, dominc, sacrificium uiuificet 
nos semper ct muniat. Per dominum. 1 

Prcefatio. 

U. D. netcrne dcus. Oui rationabilcm crca- 
turam nc temporalibus dcdita bonis, ad pncmia 
scmpiterna non tendat. ca dispcnsati(^nc dignaris 
erudire, ut ncc castigatione dcficiat, nee pros- 
pcritatibus insolescat, scd hoc potius fiat eius 
gloriosa dcuotio, quo nullis aduersitatibus obruta 
superctur. Per christum dominum nostrum *. 

Ad complcndum. 

Suppliccs te rogamus, omnipotcns deus, ut 
quos tuis reficis sacramcntis tibi etiam placitis 
moribus dignantcr dcseruire conccdas. Per.? 

Ad populum. 
Regc, quesumus, dominc, populum tuum, et 



1 O. p. 299 Z. 2 Pam 
3 A. Exurge, quare. 
PS. Deus, auribus. 
R. Sciant gentes. 
V. Deus meus, pone. 
TR. Commouisti. 
v. Sana contritiones. 
4 O. p. 299. 


p. 212 ; Gel. p. 503, om. Z. 
v. Ut fugiant. 
OF. Perfice. 
COM. Introibo. 
(EP. Libenter suffertis in- 
sipientes. 
EV. Cum turba plurima). 



Bom. m I. 



(Cnpfte Icium i. 



gratia? tua? in co dona multiplica. ut ab omnibus 
liber offensis, et temporalibus non dcstituatur 
auxiliis, et scmpitcrnis gaudcat institutis. Per 1 . 

Dominica in qumquiujtstnui 2 . 

Ad sanctum pctnnn. 

Praeccs nostras, quesumus, dominc, clemcntcr 
exaudi, atquc a pcccatorum uinculis absolutos, 
ab omni nos aduersitatc custodi. Per. 1 

Super oblata. 

Ha?c hostia. dominc, quesumus, cmundet nostra 
delicta, ct [ad] sacrificium celcbrandum, subdi- 
torum tibi corpora mentesque sanctificet. Per 
dominum. y 

Prcrfatio. 

U. D. aeterne dcus. Et maiestatem tuam ccrnua 
deuotione exorarc, ut modulum terrciKj fragilitatis 
aspiciens, non in ira tua pro nostra prauitatc nos 
arguas, seel inmensa dementia purificcs, crudias, 
consolcris. Qui cum sine te nihil possumus 
facerc, quod tibi sit placitum, tua nobis gratia 
sola praestabit, ut salubri conuersationc uiuamus. 
Per christum dominum 3 . 

Ad complcndum. 

Quesumus, omnipotcns dcus, ut qui caelestia 
alimenta percepimus per haec contra omnia ad- 
uersa muniamur. Per dominum.i 

Ad populum. 

De multitudine miscricordise tua?, domine, 
populum tibi protege conficlentcm, et corporaliter 
gubernatum pie mentis affectum tuis muncribus 
assequendis effice promtiorcm. Per 4 . 

Jrr. fiii. Cnput fcttmu. 

Ad sanctam anastasiam. 

Ordo agentibus publicam poenitentiam 5 . 

Suscipis cum .iiii. fcria mane et coopcris enm 



1 Gel. p. 504 ; oin. Z. 

2 A. Ksto mihi. 

PS. In te, domine. 

R. Tu es deus qui facis. 

v. Liberasti. 

TR. Jubilate. 

v. Intrate. 

O. p. 300. 



V. Ipse fecit. 
OF. Benedictus. 
COM. Manducauerunt. 

(ET. Si linguis hominum 

loquar. 
EV. Assumpsit ihcsus .xii.) 
* E. p. 55 ; om. Z. 



Gel. p. 505. Transposed to the end of Z. fol. 195 a. 



cilicio, orcsc/ur pro co, ct inclmidis cum usque in 
cccna domini. 

Orationes et prcccs super pcnitcntcm. 
Exaudi, dominc, prcccs nostras. et confitentium 
tibi parce pcccatis ; ut quos conscienlia rcatus 
accusat, indulgcntia? tua? miscratio absoluat. Per 
dominum . 

Alia. 

Praeueniat hunc famulum tuum, dominc. que 
sumus, .ill. miscricordia tua, ut omncs iniquitates 
eius ccleri indulgentia dclcantur. Per - . 

Alia. 

Adesto, domine, supplicationibus nostris, ncc sit 
ab hoc famulo tuo .ill. dementia? tu.-u longinqua 
miseratio. Sana uulncra, eiusque rcmitte pcccata, 
ut nullis a tc iniquitatibus scparatus, tibi semper 
domino ualeat adhcrcrc. Per 3 . 

Alia. 

Domine deus noster, qui offcnsionc nostra non 
uinccris, scd satisfactione placaris ; respicc, que 
sumus, ad hunc famulum tuum .ill. qui sc tibi 
peccassc graviter confitetur. Tuum cst abluti- 
oncm criminum dare, et ucniam pracstarc pcc- 
cantibus ; qui dixisti pcnitcntiam tc malic pcc 
catorum quam mortem. Concede ergo, dominc, 
hoc, ut et tibi paenitcntia? cxcubias celcbret, ut, 
correctis actibus suis, conferri sibi a tc scmpi- 
terna gaudia gratuletur. Per 4 . 

Time nibeat saccrdos pcnitcntcm surgcrc sc 
at in, et.fixis gcnibus, dccantcnt istos psaluws. 

Domine, nc in ira tua r> . ii. 

Benedic, anima mea. i. usque rcnouabitur sicut 
aquile iuuentus tua". 

Miserere mei, dcus 7 . i. 

Deus, in nomine tuo 8 . 

Quid gloriaris usque uidcbunt iusti et time- 
bunt 9 . 

Dcinde kyrric cleison. 

Pater noster. 

Ego dixi, Dominc, miserere 10 . 

Conuertere. domine n . 



1 Gel. p. 504. 2 Ib. 3 Z. 4 Get. p. 

505 Z. Z. ends here, but adds two Benedictiones Cinerum : 
O. s. d. parce metuentibus, etc. ; D. qui humiliatione flecteris, etc. 

5 1 s. vi. e Ps. cii. 1-5. 7 Ps. 1. * Ps. Iiii. 3. 

9 Ps. li. 1-8. 10 Ps. xf. 5. ll Ps. vi. 5. 



74 



jpcrta tfa. 



Fiat misericordia tua 1 . 
Inlustra facicm tuam 2 . 
Delicta iuuentutis mere. 
Sccundum miscricordia[m] tuani. 
Saluum fac seruum tuum. ///. 
Mitte ci, dominc, auxilium. 
Dominc, cxaucli orationem meam. 

Or emus. 

Deus, cuius indulgcntia nemo non indiget, 
memento famuli tui .///. et qui lubrica terrenaquc 
corporis fragilitate nudatus in multis deliquid, 
quesumus, ut des ueniam confitenti, parce sup- 
plici, ut qui nostris mentis accusamur, tua mise- 
rationc saluemur. Per >! . 

Et saccrdos bcncdicat, orct, ct (heat : 

Omnipotens deus, qui dixit, qui me confcssus 
fuerit coram hominibus, confitebor ct ego ilium 
coram patre meo, illc te benedicat ct custodiat 
semper, detquc tibi remissionem omnium pecca- 
torum tuorum, et uitam ;vtcrnam. I. Amen. 

Et si homo intcllcctnosns sit, da ci consihum 
ut ucniat ad tc statnto tcmporc, ant ad aliinn 
saccrdotcm in cn na domini, nt rcconcilietur ab co ; 
if ilia quod m anens in cor pore consccntns nonfucrzt, 
hoc cst, rccouciliationcm, cxutns caruc conscqiti 
uon potent. 

Jrn a int. 4 

Collccta ad sane tain anastasiani. 
Concede nobis, dominc, quesumus, prresidia 
militia; Christiana? sanctis inchoarc ieiuniis, ut 
contra spiritales ncquitias pugnaturi, contincntio: 
muniamur auxiliis. Per. 7 

Ad missam. Ad sanctam saninam. 

Prcsta, dominc, fidclibus tuis, ut iciuniorum 
uenerancla sollemnia et congrua pietate suscipiant, 
et secura dcuotione percurrant. Per dominum 
nostrum- 7 

Super oblata. 

Fac nos, dominc, quesumus, his muneribus 
offerendis conuenienter aptari, quibus ipsius ue- 
nerabilis sacramenti celebramus exordium. Per. 7 



1 Ps. xxxii. 22. 

4 A. Misereris. 
PS. Miserere .ii. 
R. Miserere. 
v. Misit de celo. 



I s. xxx. 17. 3 S. p. 132. 

OF. Exallabo te. 
COM. Qui meditabitur. 
(LEG. Conuertimini ad me. 
EV. Cum ieiunaUs). 



jpcrfn fa. fat. 

Pncfatio. 

U. D. , eterne deus. Qui corporali ieiunio uitia 
comprimis, mentem eleuas, uirtutem largiris ct 
prcmia. Per christum dominum 1 . 

Ad complendum. 

1 erccpta nobis, dominc, prcbeant sacramenta 
subsidium, ut et tibi grata sint nostra ieiunia, ct 
nobis proficiant ad medclam. Per. 

Ad populnm. 

Inclinantes sc, dominc, maiestati tu;e propiti- 
atus intende, ut qui diuino munere sunt rcfccti. 
c;elcstibus semper nutriantur auxiliis. Per do 
minum nostrum. 7 

Jcuia U . 2 

Ad sanctum gcorginm. 

Deus, qui culpa offendcris, pxnitentia placaris. 
prcces populi tui supplicantis propitiatus rcspicc, 
et flagclla tua,- iracundire, qu;e pro pcccatis nostris 
mcrcmur, auertc. Per. v 

Secreta. 

Sacrificiis prascntibus, dominc, quesumus, in 
tende placatus, ut et dcuotioni nostra; proficiant 
ct saluti. Per dominum. 7 

Ad complendum. 

Cajlcstis doni bcncdictione pcrccpta, suppliccs 
tc, deus omnipotcns, dcprccamur, ut hoc idem 
nobis et sacramenti causa sit ct salutis. Per. 7 

Ad populnm. 

Parce, dominc, parce populo tuo, ut dignis fla- 
gellationibus castigatus in tua miscrationc rc- 
spirct. Per :! . 

Jcria fai. 4 

Ad sanctos iolianncm ct paulum. 
Inchoata ieiunia, qucsumus, dominc, bcnigno 



1 O. p. 300. 

2 A. Dum clamarem. 
i .s. Exaudi orationem. 
R. lacta cogitatum. 

v. Dum clamarem. 

OF. Ad te, domine. 
;i Om. Z. 
4 A. Auiduit dominus. 

v. Exaltabo te, domine. 

K. Unam petiit. 

v. Ut uideam. 

OK. Domine, uiuifica. 



COM. Acceptabis. 
(I.EC. Kyrotauit ezechias. 
EV. Cum introisset ihesus 
cnpharnaum). 



COM. Seruitc domino. 
(LEG. Clama, ne cesses. 
EV. Audistis quia dictum 
est). 



Srabbato. 



Unftfo 



fauorc proscqucrc, ut obseruantiam quam corpo- 
ralitcr exhibemus. mcntibus ctiam sinccris cxer- 
cerc ualeamus. Per dominum nostrum. 7 

Secrcta, 

Sacrificium, doniinc, obscruantirc quadragesi- 
malis l offcrimus ; pnesta, quesumus, ut tibi 
mcntcs nostras rcddat acccptas, ct contincntia: 
promptioris nobis tribuat facultatcm. Per. 7 

Ad complcndum. 

Tribue nobis, qucsumus, omnipotcns deus. ut 
dona caJcstia, qua; dcbito frcqucntamus obscquio, 
salutaria nobis iugiter sentiamus. Per 2 . 

Super populum. 

Tucre, dominc, populum tuum, et ab omnibus 
pcccatis clemcntcr emunda, quia ei nulla nocebit 
aduersitas si nulla dominctur iniquitas. Per 
dominum nostrum. 7 

Sabbata 3 . 

Adcsto, domine, supplicationibus nostris, ct 
concede ut hoc sollemne ieiunium, quod animis 
corporibusque curandis salubriter institutum cst. 
deuoto scruitio cclcbremus. Per dominum 4 . 

Secrcta. 

Suscipe, domine, sacrificium cuius tc uoluisti 
dignanter immolatione placari ; pnnesta, que- 
sumus, ut huius operatione mundati,bencplacitum 
tibi nostra? mentis offeramus affectum. Per do 
minum nostrum 5 . 

Ad complcndum. 

Caelestis uitc munere uegetati, qucsumus, do 
mine. ut quod est nobis in prcsenti uita myste- 
rium fiat rcternitatis auxilium. Per dominum <; . 

Super populitm. 
Da populo tuo, qucsumus, omnipotcns deus, 

1 paschalis E. 

2 S. p. 144. Spiritum nobis, due., tun? caritatis infundc, nt quos 
uno crclesti pane saliasti tua facias pietate Concordes. Per. Z. 
Compare Gel. p. 506. 



3 A. Bum clamarem. 
R. Supra (ucl audiuit do- 
minus, ill supra). 



(LEG. Si abstuleris de medio 

tui. 
EU. Cum sero factum essef). 



4 Gel. p. 507. Obseruationis prius annna crclebritate Icctantcs, 
q., dne., ut paschalibus actionibus inherentes plenis eius affectibus 
gaudcamus. Per. Z. 

5 Gel. p. 507. II,. p . 508. 



ct rctcrnc promissionis gav.dia qua,-rerc, ct quaj- 
sita cilius inucnirc. Per . 



Domi ni ra. nit(um quatfrarjrsnnrc 2 . 
Ad sanctum ioJian/iem in Intcrcinis. 

DKUS, our I-:CCI.KS[AM TUAM AXXUA quadra- 
gesimali obseruatione purificas, prrcsta familiar 
tu;e, ut quod a tc obtincrc abstincndo nititur, hoc 
bonis operibus exsequatur. Per dominum. 7 

Super oblata. 

Sacrificium quadragesimalis initii sollcmnitcr 
immolamus, te, dominc, deprecantcs, ut cum 
epularum rcstrictione carnalium a noxiis quoque 
uoluptatibus temperemus. l j cr dominum. 7 

Prcefatio. 

U. D. per christum dominum nostrum. Oui 
continuatis quadraginta diebus ct noctibus, hoc 
ieiunium non ^suricns dcdicauit. Postea cnim 
esuriit non tam cybum hominum, quam salutem, 
Nee a^scarum s?ecularium cpulas concupiuit, scd 
animarum desiderauit potius sanctitatcm. Cybus 
namque eius est redcmptio populorum, cybus 
cius est totus bone uoluntatis affcctus. Oui nos 
docuit operari no-n solum cybum, qui tcrrenis 
dapibus apparatur, scd etiam cum. qui diuinarum 
scripturarum lectionc pcrcipitur. Per quern 3 . 

Ad complendum. 

Tui nos, domine,, sacramenti libatio sancta 
restauret, ct a uctustate purgatos, in mysterii 
salutaris faciat transire consortium. Per. 7 

Ad populum*, 

Adcsto, dominc, supplicationibus nostris, et in 
tua misericordia confidentcs, ab omni nos aduer- 
sitate custodi. Per r> . 7 



Om. Z. 

(LEG. Hortamur uos. 

EV. Ductus est ihesus). 

A. Inuocauit me. 

PS. Oui habitat. 

R. Angelis suis. 

v. In manibus portabunt. 

TR. Qui habitat. 

V. Dicet domino. 

v. Quoniam ipse liberauit. 

V. Scapulis suis. 

O. p. 300. Z. * Ad 



v. Scuto circumdedit. 
v. A sagitta uolante. 
v. Cadent a latere. 
v. Quoniam angelis sui^;. 
V. In manibus portabunt. 
v. Super aspidem. 
v. Quoniam in me sperauit. 
V. Inuocauit me. eripiam. 
OF. Scapulis suis. 
COM. Scapulis suis. 
fontes V. 5 Om. Z. 

L 2 



Jpw a ui. 



Bcncdictio. 

Bcncdicat uobis omnipotcns clcus. qui quadra- 
gcnarium numerum in moysi ct heliaj. nccmm 
ct mcdiatoris nostri ieiunio consccrauit ; concc- 
datquc uobis ita transigerc prcscntis uitg dis- 
pcnsationcm. ut acccpto a patrc familias rcmunc- 
rationis denario, pcrucniatis ad pcccatorum om 
nium rcmissioncm, ct ad gloriosam cum sanctis 
omnibus rcsurrcctionem. Amen. 

Dctquc uobis spiritalium uirtutum inuictricia 
arma, quibus cxemplo domini dcuinccrc ualcatis 
antiqui hostis sagacissima tcmptamcnta. Amen. 

Qui 1 non in solo pane, scd in onini uerbo quod 
dc ore cius proccdit, spiritalcm sumcntcs alimo- 
niam per ieiuniorum obscruationcm. et ceterorum 
bonorum opcrum exhibitioncm percipcre mere- 
amini inrnarcescibilem gloria: coronam. Amen. 

Quod ipsc pnnestarc 2 . 

Ad uesperos z . 

Da nobis, quesumus, omnipotcns dcus, xterna 
promissionis gaudia quaere, et qusita citius 
inuenire. PerJ 

jTrria it." 

Ad sanctum pctrnm. 

Conucrte nos, dcus salutaris nostcr, ct ut nobis 
ieiunium quadragesimale proficiat mcntcs nostras 
cajlcstibus instrue disciplinis. Per.? 

Super oblata. 

Muncra. dominc, oblata sanctifica, nosquc per 
h^c a pcccatorum nostrorum maculis emunda. 
Per dominum. v 

Pra fatio. 

U. D. xtcrnc dcus. Qui das a^scam omni 
carni, et nos non solum carnalibus, sed etiam 
spiritalibus cscis rencis, ut non in solo pane 
uiuamus, sed in omni ucrbo tuo uitalcm habe- 
amus alimoniam ; Ncc tantum epulando, sed 



| poculis corpora, sic iciuniis et uirtutibus anime; 
saginantur. Magnam in hoc muncrc salubritatem 
mentis ac corporis contulisti, quia ieiunium nobis 

! uenerabilc dedicasti, ut ad paradysum, dc quo 
non abstincndo cccidimus, ieiunando solemnius 

; rcdcamus. Per christum ] . 

Ad complcndum. 

Salutaris tui, dominc. muncre satiati, suppliccs 
cxoramus, ut cuius kctamur gustu, rcnouemur 
cffcctu. Per.* 

Ad popuhnn. 

Absoluc, quesumus, dominc nostrorum uincula 
pcccatorum, ct quicquid pro eis mercmur, pro- 
pitiatus aucrte. Per dominum nostrum.? 

jFcrta lit. 2 

Ad sanctam anastasiam. 

Respice, dominc, familiam tuam, ct presta ut 
apucl te mcns nostra tuo desiderio fulgeat, quae 
se carnis maccratione castigat. PerJ 

Sccrcta. 

Oblatis, dominc, quesumus, placarc muneribus, 
ct a cunctis nos dcfcndc periculis. Pcr. v 

Preefatio. 

U. D. per christum dominum nostrum. In 
quo iciunantium fides adclitur, spes prouchitur, 
caritas roboratur. Ipsc est enim panis uiuus et 
uerus. qui substantia a^ternitatis, ct ^sca uirtutis 
est. Ucrbum cnim tuum, per quod facta sunt 
omnia non solum humanarum mcntium, scd ipse 
panis est angclorum. Hunc panem ministrare 
nobis non desinis, et ut cum indcsinenter csuri- 
amus hortaris, Cuius carne dum pascimur robo- 
ramur, et sanguine dum potamur abluimur. Per 
quern 3 . 

Ad complcndum. 

Quesumus, omnipotcns deus, ut ilJius salutaris 
capiamus effectum, cuius per hcc mysterium (a) 
pignus acccpimus. Per. 7 





1 O. p. 300. Z. 
2 A. Domine, refugium. 
rs. Priusquam. 
K. Dirigatur. 
v. Eleuatio. 
OF. In te speraui. 
3 O. p. 301. Z. 


COM. Cum inuocarem. 
(LEG. Locutus est esaias pro- 
pheta. 
EV. Cum intrasset ihesus 
iherosolimam). 


1 Quo O. 2 O. p. 366. 
4 A. Sicut oculi seruorum. 
1>S. Ad te leuaui oculos. 
R. Protector noster. 
v. Domine, deus uirtutum. 
OF. Leuabo oculos. 


3 Super populum Z. 
COM. Voce mea. 
(LEC. Kcce ego ipse requi- 
ram. 
EV. Cum uenerit filius ho- 
minis). 



ib. 



b. 



77 



Si t per populu m . 

Ascendant ad tc, domine, prcccs nostrrc, ct ab 
ecclesia tua cunctam rcpcllc ncquitiam. Per 
dominum. 1 

jFrn a uii. 1 

Ad sane tarn mariam maiorem. 

Prcccs nostras, quesumus, domine, clementcr 
exaudi, ct contra cuncta nobis aducrsantia dex 
tcram tuaj maiestatis extcnde. Per."* 

Alia. 

Deuotioncm populi tui, domine, quesumus, be- 
nignus intcndc, ut qui per abstinentiam mace- 
rantur in corpore, per fructum boni opcris refici- 
antur in mcnte. Per dominum nostrum.^ 

Secreta. 

Hostias tibi, domine, placationis offerimus, ut 
et delicta nostra miscratus absoluas, et nutantia 
corda tu dirigas. Per dominiim.* 

Prafatio. 

U. D. astern e deus. Qui in alimentum corporis 
humanarum frugum copiam producere iussisti, et 
in alimentum animarum iciunii nobis medicinam 
indidisti. Te itaquc supplices exoramus, ut 
tibi sit acccptabile ieiunium nostrum, et nos a 
cibis ieiunantes, a peccatis absoluas. Per chris- 
tum 2 . 

Ad complcndum. 

Tui, domine, perceptione sacramenti et a nostris 
mundemur occultis, et ab hostium liberemur in- 
sidiis. Per dominum. 1 

Super popidum. 

Mentes nostras, qucsumus, domine, lumine 
tuc_ claritatis inlustra, ut uidere possimus qug 
agenda sunt, et quae recta sunt agere ualcamus. 
Per dominum.v 



A. Reminiscerc. 

rs. Ad te, domine, leuaui. 

R. Tribulationes. 

v. Vide humilitatem. 

TR. De necessitatibus. 

v. Ad te, domine, leuaui. 

v. Ktenim uniuersi. 

O. p. 301. Z. 



OF. Mcditabor. 
COM. Intellige. 
(LEC. Dixit dominus ad 

moysen. Item alia, 

Venit helias. 
EV. Accesserunt ad ihesum 

scribg). 



Jrtia b. 1 

Ad sanctum laurentium foris innntni. 
Deuotioncm populi tui, qucsumus, domine, 
bcnignus intcndc, ut qui per abstinentiam mace- 
rantur in corpore, per fructum boni opcris rcfi- 
ciantur in mente. Per/ 

Secreta. 

Sacrifkia, domine, qucsumus, propitius ista nos 
saluent, qua,- medicinalibus sunt instituta ieiuniis. 
Per.* 

Prtzfatio. 

U. D. a^tcrne deus. Quia conpctentcr atque 
salubritcr religiosa sunt nobis instituta ieiunia, 
ut corporcaj iucunditatis immoderatas cocrcca- 
mus inlecebras, Et terrene; dclcctationis insolcntia 
refrenata, purior atque tranquillior appetitus ad 
cajlestia contcmplanda mystcria fidclium redda- 
tur animarum. Per christum - . 

A d coviplcndnm. 

Tuorum nos, clomine, largitate donorum, et 
temporalibus adtolle prasidiis, et renoua sempi- 
ternis. Per. Y 

Ad popnlinn. 

Da, quesumus, domine, populis christianis et 
qua^ profitentur agnosccre, ct csclcst^ munus dili- 
gere, quod frequcntant. 



jFrrfa bf. 3 

Ad sanctos apostolos. 

Esto 4 , domine, propitius plcbi tuac, et quam 
tibi facis csse dcuotam, bcnigno refouc miscratus 
auxilio. Pcr.T 

Secreta. 

Suscipc, domine, qucsumus, nostris oblata ser- 
uitiis, ct tua propitius dona sanctifica. Pcr.v 



1 A. Confessio. 
] s. Cantate. 

R. Custodi me. 
v. De uultu tuo. 
OF. Inmitlit. 

2 O. p. 3 oi.Z. 

3 A. De necessitatibus. 

PS. Ad te, domine, leuaui. 
R. Saluum fac seruum. 
v. Auribtis percipe. 
OF. Benedic, anima. 
COM. Erubescant et con- 

4 Adcsto Z. 



COM. Panis quern. 

(LEC. Factus est scrmo do 

mini. 
EV. Dicebat ihesus ad eos). 



turbentur. 

(i. EC. Ilecdicitdominus. ani 
ma qug peccauerit. 

[EV.] F.rat dies festus iude- 
orum). 



jpcrfa bf. 



. m xtt. Hcct. 



Pr&fatio. 

U. D. reterne dcus. Oui iciunii obscruationc, 
ct clcmosinarum gratissima largitionc, nos docu- 
isti nostrorum conscqui remcdia pcccatorum. 
Undc tuam imploramus clcmcntiam, ut his ob- 
scruationibus, ct ccteris bonorum opcrum cxhi- 
bitionibus muniti, ca opcremur. quibus ad reterna 
gaudia conscqucncla, ct spes nobis suppctat ct 
facultas. Per christum . 

Ad complendum. 

Per huius, domine, operationem mystcrii ct 
uitia nostra purgcntur, ct iusta desideria implc- 
antur. Per dominum.^ 

Super popnlum. 

Exaucli nos, miscricors dcus, ct mentibus nos 
tris gratic ture lumen ostcndc. Per. Y 

o t. 



m lit. Irctiontlnts 2 . 
Ad sanctum pctmm. 
Populum tuum, domine, qucsumus, propitius 



1 O. p. 302. 7. 
- For the explanation of thi 
Ixxviii. Cu ; Mart. ii. p. r I. 
A. Intrct oratio. 
rs. Doniine dens salutis. 
K. lacta cogitatum. 
\. Dum clamarem. 
R. Ad dominum. 
v. Domine, libera. 
R. Propitius. 
v. Adiuua nos. 
R. Protector. 
v. Domine deus uirtutum. 

Bencdictus es. 
Henedicite, omnia opera. 
Benedicite, c;vli, domino. 
Benedicite, angeli domini. 

Yunnan i/icite. 
Benedicite, aqua-. 
Benedicite, omncs uirtutcs. 
Benedicite, sol et luna, do 
mino. 

Ymmim dicite. 
Benedicite, stellce creli. 
Benedicite, ymber et ros. 
Benedicite, omnis spiritus, 
domino. 

) mtnan dicite. 
Benedicite, ignis et estus. 
Benedicite, noctes et dies. 
Benedicite, tenebre. 

Yunnan dicite. 
Benedicite, frigus et cauma. 



term sec Migne, Bib. Pat. Lat. 

Benedicite, pruina et nines. 
Benedicite, fulgura ct nubes. 

Yunnan dicite. 
Benedicat terra domino. 
Benedicite, monies et colics. 
Benedicite, omnia nascent ia. 

Yunnan dicite. 
Benedicite, maria et flumina. 
Benedicite, fontes, domino. 
Benedicite, omnia quo mo- 
uentur. 

} iinnnn dicite. 

Benedicite, uolucres cell, do 
mino. 

Benedicite, uninersa pecora. 

Benedicite, iilii Jiominum, 
domino. 

Yninnni dicite. 

Benedicat israel domino. 

Benedicite, sacerdotes do- 
mini, domino. 

Benedicite, serui domini, do 
mino. 

Ymmim dicite. 
Benedicite, spiritus et nnimrc 

iustorum. 
Benedicite, sancti et humiles 

corde. 



rcspicc, atque ab co flagclla tune iracundire clc- 
m enter auerte. Per dominum. 1 

Alia. 

Deus, qui nos in tantis periculis constitutor 

pro humana scis fragilitatc non posse subsistere, 

j da nobis salutcm mentis et corporis, ut ea quaj 

I pro pcccatis nostris patimur, te adiuuantc, uin- 

camus. Per. 1 

Alia. 

Protector nostcr, aspice. dcus. ut qui malorum 
nostrorum pondcre prcmimur, pcrcepta miseri- 
cordia, libera tibi mente famulcmur. Per. 

Alia. 

Ad csto, domine, qucsumus, supplicationibus 
nostris, ut cssc, te largicntc. mcrcamur et inter 
prospera humiles, et inter aducrsa sccuri. PcrJ 

Alia. 

Actioncs nostras, qucsumus, domine, et aspi- 
rando prreueni, ct acl iuuando proscqucre, ut cunc- 
ta nostra operatic ct a te semper incipiat et per 
te cepta fmiatur. Per dominum 1 . 1 

Ad missam. 

Deus, qui tribus pueris mitigasti flammas ig- 
nium, concede propitius ut nos famulos tuos non 
cxurat flarnma uitiorum. PcrJ 

Sccrcta. 

Prcsentibus sacrificiis, domine, iciunia nostra 
sanctifica, ut quod obseruantia nostra profitctur 
extrinsecus, intcrius opcrctur. Per dominum." 1 

Prfffatio. 

U. D. reterne clcus. Kt tuam iugiter exorare 
clementiam, ut mcntes nostras quas conspicis ter- 
renis affectibus prregrauari medicinalibus tribuas 



Yninum dicite. 
Benedicite, ananias, azarias, 
misael. 



v. Quoniam confirmata. 
OK. Domine deus salutis 

mere. 
COM. Domine deus metis, 

in te. 



Ymmim dicite. 

TR. Laudate dominum. 

1 + Preces populi tui q., dne., clementer exaudi,utqui iuste pro 
peccatis nostris affligimur, pro tui nominis gloria misericorditer 
liberemur. Per. 

Alia. Q. o. d. uota humilium respice, atque ad defensionem 
nostram dexteram tux maiestatis extende. Per. Z. 



3Dommica bacat. 



t. 



79 



iciuniis cxoncrari, ct per afflictioncm corporum 
proucniat nobis robur animarum. Per christum l . 

Ad compkndnin. 

Sanctificationibus tuis, omnipotens dcus, ct 
uitia nostra curcntur, et rcmcdia nobis yjterna 
proueniant. Per.? 

Ad popnltnn. 

Ab omnibus nos, qucsumus, domine, peccatis 
propitiatus absoluc, ut, perccpta ucnia pccca- 
torum, libcris tibi mcntibus seruiamus. Per 2 . 

Qomim ca uarat \ 

Deus, qui conspicis omni nos uirtute destitui, 
intcrius exteriusque custodi, ut et ab omnibus ad- 
uersitatibus muniamur in corpore, et a prauis 
cogitationibus mundemur in mente. Per.? 

Sccrcta. 

Sacrificiis, qucsumus, domine, prescntibus in- 
tendc placatus, ut et deuotioni nostroe proficiant 
et saluti. Per.? 

Prmfatio. 

U. D. Sterne deus. Et maiestatem tuam sup- 
pliciter cxorare ut mentibus nostris medicinalis 
obseruantiaj munus infundas^ et qui negligenti- 
bus etiam subsidium fcrrc non desinis bcncficia 
prebeas potiora deuotis. Per christum 4 . 

Bcncdictio. 

Omnipotens deus, ieiunii cetcrarumque uir- 
tutum dedicator atque amator, sua uos bcne- 
dictione sanctincct. Amen. 

1 (). p. 304. Pr,rjatio. Inluminator et rcdemptor animarum 
nostrarum, qui nos per primuin adam abstinentire lege uiolata, 
paraciyso eiectos fortioris ieiun i remedio, ad antiqurc patriot 
beatitudinem per gratiam reuocasti ; nosque pia in^itutione do- 
cuisti. quibus obseruationibus a peccatis omnibus liberemur. 
Per. Z. 

3 E. p. 62 ; oin. Z. 

3 This term occurs again on fol. 153 a. It is explained in 
Gavant. Thes. i. 372. 

A. Sperent in te, domine. 
PS. Confitebor tibi, domine. 
K. Justus es, domine, et 

rectus. 

v. Grcssus meos dirige. 
TR. Confitemini domino. 



V. Quis loquetur. 
v. Bead qui custodiunt. 
O. p. 302. Z. 



OK. Domine deus meus, in 

te speraui. 

COM. Custodi me, domine. ut. 
(El 1 . Fratres, rogamus uos 

et obsecramus. 
EV. Egressus ihesus seces- 

sit). 



Acccndat in uobis pic dcuotionis affectum, et 
prcbcat supplicantibus suum benignus auditum. 
Amen. 

Ouatcnus mcntcs uestrac, sinceris purgatc iciu 
niis, bonorum omnium cxubercnt incrcmcntis. 
Amen. 

Quod ipsc ] . 

Ad complendum. 

Suppliccs tc rogamus, omnipotens deus, ut 
quos tuis reficis sacramcntis, tibi etiam placitis 
moribus dcscruire conccdas. Per.? 

Ad popidum. 

Familiam tuam, qucsumus, domine, propitia 
tus inlustra, ut beneplacitis inhcrendo, cuncta 
quac bona sunt mereatur acciperc. Per 2 . 



jjFrrta if. 3 

Ad sanctum clementem. 

Praesta, quesumus, omnipotens deus, ut familia 
tua, qu^ se affligendo carnc ab alimentis abstinet, 
scctando iustitiam a culpa ieiunct. PerJ 

Sccrcta. 

Hasc hostia, domine, placationis et laudis tua 
nos propitiatione dignos cfficiat. Per.v 

Prcefatio. 

Et maiestatem 4 tuam supplici deuotione dc- 
posccre, ut ieiunii nostri oblatione placatus, et 
pcccatorum nobis conccdas ucniam, et nos a 
noxiis liberes insidiis. Per christum 5 . 

Ad complendum. 

Ha;c nos communio, domine, purget a crimine, 
ct Ccdcstis remedii faciat csse consortes. Per 
dominum."* 

Ad popidmn. 

Ad csto supplicationibus nostris, omnipotens 
deus, et quibus fidutiam sperandc pietatis in- 



1 O. p. 360. 2 E. p. 62 ; am. Z. 

3 A. Redime me, domine. I cOM.Dominedominusnoster. 

(LEG. Orauit danihel ad 
dominum. 



PS. ludica me, domine. 

R. Adiutor meus. 

v. Confundantur. 

OK. Benedicam dominum. 



EV. Ego uado, et qugritis 
me). 



4 pictatem Z. 



5 O. p. 302. Z. 



So 



Hi. ifa. 



Jfcn a b. 



dulgcs, consuctc miscricordi;i: tribuc bcnignus 
cffectum. Per." 

Jcrta tit. 1 

Ad sanctum balbinam. 

Pcrficc, quesumus, doniinc. benignus in nobis 
obscruantiai sanctrc subsidium, ut quo,*, tc auc- 
torc, facicnda cognouimus, tc opcrantc, implea- 
mus. Per. * 

Sccrcta. 

Sanctificationcm tuam nobis, dominc, his mys- 
teriis placatus opcrarc, qua: nos ct a tcrrcnis pur- 
get uitiis, et ad crclcstia dona perducat. Per." 1 

Prefatio, 

U. D. rcternc deus. Oui ob animarum mede- 
lam ieiunii deuotione castigari corpora prccc- 
pisti. Concede, quesumus, ut corda nostra ita 
pietatis tux ualeant cxerccre mandata, ut ad 
tua mereamur, to opitulante, peruenire promissa. 

Per 2 . 

Ad complendum. 

Vt sacris, domine. rcddamur digni muneribus, 
fac nos tuis, quesumus, obeudire mandatis. Per. Y 

Ad populum. 

Propitiarc, dominc, supplicationibus nostris. 
et animarum nostrarum medcre languoribus, ut 
remissione perccpta, in tua semper benedictione 
laitemur. Per dominum:* 

jFina nit. 3 
Ad sane tan i ccciliam. 

Populum tuum, domine, propitius respice, ct 
quos ab a:scis carnalibus precipis abstinere, a 
noxiis quoque uitiis ccssarc concede. Per do- 
mi num. Y 

Sccrcta. 

Hostias, domine, quas tibi offcrimus, propi- 



1 A. Tibi clixit cor. 
PS. Dominus inluminalio. 
R. lacta cogitatum. 
V. Dum clamarein. 
OF. Miserere mihi. 

J O. p. 33- 

:: A. Ne derelinquas. 

PS. Domine, ne in tuo. 

R. Saluum fac populum. 

v. Au te, domine, clamaui. 

OF. Ad te, domine. 



CON:. Narrabo omnia. 
(LEG. Factus est sermo do- 
mini. 
EV. Locutus est ihcsus). 



COM. luslus dominus. 
(I.EC. Orauit hester ad 

dominum. 
EV. Ascend ens ihesushiero- 

solymam). 



tins rcspicc, ct per hrec sancta commertia uincula 
pcccatorum nostrorum absolue. Per. Y 

Prcefatio. 

U. D. per christum dominum nostrum. Per 
quern humani generis reconciliationcm mirabili 
dispensatione opcratus cs. Presta, c^uesumus, 
ut sancto purificati ieiunio, ct tibi toto corde 
simus subiecti, et inter mundane prauitatis in- 
sidias, te miserante, perseuercmus inlcsi. Per 
quern maiestatem 1 . 

Ad complendum, 

Sumptis, dominc, sacramentis, ad rcdcmp- 
tionis ajterne, (mesumus, proficiamus augmcn- 
tum. PerJ 

A d pop nl i n n. 

Dcus, innoccntiaj restitutor ct amator, dirige 
ad te tuorum corda seruorum, ut spiritus tui 
feruorc concepto. et in fide inueniantur stabiles 
ct in opere efncaccs. Per dominum nostrum." 1 

JTcrfa u. 2 
Ad sanctam mariam trans tibcrnn. 

Pra^sta nobis, domine, quesumus, auxilium 
gratiru tuai, ut ieiuniis ct orationibus conue- 
nienter intcnti, liberemur ab hostibus mentis ct 
corporis. Per. 7 

Sccrcta. 

Pr?Escnti sacrificio nomini tuo nos, domine, 
ieiunia dicanda 3 sanctificent, ut ciuod obseruantia 
nostra profitetur extcrius, intcrius operetur ef- 
fectum. Per dominum. 1 

Prcefatio. 

U. D. astcrne deus. Et tuam cum celebra- 
tione ieiunii pietatem deuotis mentibus obse- 
crarc, ut qui peccatis ingruentibus malorum pon- 
clerc premimur et a peccatis omnibus liberemur. 
et libera tibi mente famulemur. Per christum 4 . 



1 O. P . 303. z. 

2 A. Dcus, in adiutorium. 
PS. Auertantur. 

R. Propitius. 
v. Adiuua nos. 

3 dicata V. 



OF. Precatus est. 
COM. Qui manducat. 
(LEC. Maledictus homo. 
EV. Homoquidam eratdiues). 



4 O. p. 303. Z. 



Jfcrfa bf. 



cnbbnto. Domfn. iff. 



Si 



Ad co mplendu in . 

Gratia tua nos, qucsumus, dominc, non dcrc- 
linquat, qua; nobis opcm semper adquirat. Per."* 

Ad populum. 

Adesto, domine, famulis tuis, et pcrpetuam 
benignitatcm largire poscentibus, ut his qui, tc 
auctore et gubernatore, gloriantur, et congregata 
restaurcs, ct rcstaurata conserues. Per/* 1 

JTrrta tu . 1 

Ad sanctum uitalem. 

Da, quesumus, omnipotens deus, ut sacro nos 
purificante ieiunio, sinceris mentibus, ad sancta 
ucntura facias peruenire. Per dcnimum.? 

Secret a. 

Hacc in nobis sacrificia, deus, et actione pcr- 
maneant, ct operatione firmentur. Per. Y 

Prccfatio. 

U. D. aeterne deus. Qui delinqucntcs perire 
non patcris. sed ut ad te conuertantur et uiuant 
hortaris. Poscimus itaque pietatem tuam, ut a 
peccatis nostris tux. scueritatis suspendas uin- 
dictam, et nobis optatam miscricorditer tribuas 
ueniam, Nee iniquitatum nostrarum moleste- 
prouocet ad ultioncm, sed ieiunii obseruatio et 
morum emendatio te flectat ad peccatorum nos- 
trorum remissionem. Per christum 3 . 

Ad complendum. 

Fac nos, domine, quesumus, accepto pignore 
salutis aeterne, sic tendere congrucnter, ut acl 
cam peruenire possimus. Per dominum nos- 
trumJ 

Super popitlitm. 

Da, quesumus, domine, populo tuo salutem 
mentis et corporis, ut bonis operibus inherendo, 
tua semper mcreatur protectione defendi. Per.? 



1 A. Ego autem cum. 

PS. Exaudi, domine, ius- 

titiam. 

R. Ad dominum clum. 
v. Domine, libera. 
OK. Domine, in auxilium. 

2 molestia te O. 



COM. Tu, domine, seruabis. 

(LEG. Dixit ioseph fratribus 
suis. 

EV. Dixit ihesus discipulis 
suis et turbis iudeo- 
rum, homo quidam). 
O. p. 303. 



Snbbalo . 

Static ad sanctos marccllinnm ct paidinir. 
Da, qucsumus, dominc, nostris effectum iciu- 
niis salutarem, ut castigatio carnis assumpta ad 
nostrarum ucgetationem transeat animarum. 
Per.v 

Secret a. 

His sacrificiis, dominc, concede placatus ut 
qui propriis oramus absoJui delictis non graue- 
mur externis. PerJ 

Prczfatio. 

U. D. aeterne deus. Inluminator et rcdemptor 
animarum nostrarum, qui nos per primum adani, 
abstinentiae lege uiolata, paradyso eiectos, for- 
tioris ieiunii remedio ad antique patrie beatitudi- 
nem per gratiam reuocasti, Nosque pia institu- 
tione docuisti, quibus obseruationibus a peccatis 
omnibus liberemur. Per christum 3 . 

Ad complendum. 

Sacramenti tui, domine, diuina libatio pene 
tralia nostri cordis infundat, et sui participes 
potenter efficiat. Per dominum.v 

Super popuhnn. 

Familiam tuam, quesumus, dominc, continua 
pietate custodi, ut quse in sola spe gratiae cx- 
lestis innititur, caelesti etiam protectione munia- 
tur. Per.v (Imploramus.) 

Donum ca fit. 4 

Ad sanctum lanrentium foris murum. 
Quesumus, omnipotens deus, uota humilium 

1 A. Lex domini inreprehen- OF. Inlumina. 

sibilis. COM. Oportet te, fili. 

P.I. Casli enarrant. (.LEG. Dixit rebecca filio suo. 

R. Bonum cst confiteri. EV. Homo quidem habuit 

\. Ad adnuntiandum. duos filios). 

2 Petrum V. 

3 An Ambrosian Pref. printed in Pamel. Liturg. ii. 557. / ;-- 
fatio. Et tuam iugiter exorare clementiam, ut mentes no.^trns 
quas conspicis terrenis affectibus prregrauari, medicinalibus tri 
buas ieiuniis exonerari, et per afflictionem. corporum proueniat 
nobis robur animarum. Per. Z. 

4 A. Oculi mei. 

PS. Ad te, domine. 

R. Exurge, domine. 

v. In conuertendo. 

TR. Ad te leuaui. 

v. Ecce sicut oculi seruo- 

rum. 
v. Et sicut oculi ancillrc. 



Y. Ita oculi nostri. 
v. Miserere. 
OF. lustitiae domini. 
COM. Passer inuenit. 
(EI>. Estote imitatores. 
EV. Erat ihesus eiiciens dce- 
monium). 



M 



82 



Jferia it. 



Jpcria ii t. 



respice, atque ad defensioncm nostram, dcx- 
teram tua^ maiestatis extendc. Per.? 
Super oblata. 

Haec hostia, domine, quesumus, mundet nos- 
tra dclicta, et sacrificium celcbrandum tibi cor 
pora mentesque sanctificct. Per dominum.? 
Prccfatio. 

U. D. aiternc dcus. Et te supplicitcr exorare 
ut cum abstinentia corporal! mens quoque nostra 
sensus declinet inlicitos, ct qu;c terrena dclec- 
tatione carnalibus epulis abncgamus humane; 
uoluntatis prauis intentionibus amputemus, Oua- 
tenus ad sancta sanctorum fidcliter salubriterque 
capienda, competent! ieiunio ualeamus aptari, 
tanto nobis certi propcnsius iugiter adfutura, 
quanto fuerimus eorum institutionibus gratiorcs. 
Per christum dominum nostrum 1 . 
Benedictio. 

Omnipotens dcus iciuniorum uestrorum uic- 
timas clcmenter accipiat, et sua uos bcnedictione 
dignos efficiat. Amen. 

Mentes uestras ita parsimonic bono contra 
uitia muniat, preceptorum suorum doctrinis eru- 
diat, caritatis dono replcat, ut uos in omnibus 
sibi placere conccdat. Amen. 

Quatinus pr^sentis quadragesimc dicbus deuo- 
tissime celebratis, ad paschalia festa purificatis 
cordibus accedere ualeatis. Amen. 

Quod ipse prepare 2 . 

Ad complcndum. 

Cunctis nos, domine. reatibus et periculis pro- 
pitiatus absolue, quos tanti mysterii tribuis esse 
participcs. Per.? 

Super popidn m. 

Subiectum tibi populum, quesumus, domine, 
propitiatio caelestis amplificet, et tuis semper 
faciat seruire mandatis. Per 3 . 

Jena if. 4 

Ad sanctum marcum. 
Cordibus nostris, quesumus, domine, gratiam 



tuam benignus infunde, ut sicut ab escis car 
nalibus abstinemus, ita sensus quoque nostros 
a noxiis retrahamus excessibus. Per.? 

Secret a. 

M unus quod tibi, domine, nostrae seruitutis 
offerimus, tu salutare nobis perfice sacramentum. 
Per.? 

Presfatio. 

U. D. aeterne deus. Et clcmentiam tuam cum 
omni supplicationc prcxari, ut per hanc iciunio 
rum obscruantiam crcscat nostrae dcuotionis 
aeffectus, et nostras actiones religiosus exornet 
effectus, Quatinus, te auxiliante, et ab humanis 
semper retrahamur excessibus, et monitis inhe- 
rere ualeamus, te largiente, caelestibus. Per 
christum l . 

Postcommunio. 

Praesta, quesumus, omnipotens et misericors 
dcus, ut que; ore contingimus pura mente capia- 
mus. Per.? (Quos iei[unio].) 

Ad populum. 

Subueniat nobis, domine, misericordia tua, ut 
ab imminentibus peccatorum nostrorum periculis. 
te, mereamur, protegente, saluari. Per -. (Gratias 
tibi.) 

Jcria tif. s 
Ad sanctam potcntianam 4 . 

Exaudi nos, omnipotens et misericors deus, et 
continentia: salutaris propitius nobis dona con 
cede. Per dominum nostrum.? 

Secreta. 

Per haec ueniat, quesumus, domine, sacramenta 
nostra; redemptionis effectus, qui nos et ab hu 
manis semper retrahat excessibus, et ad salu- 
taria cuncta perducat. Per dominum.? 

PrcB/atio. 

U. D. asterne deus. Qui peccantium non uis 
animas perire, sed culpas et peccantes non 
semper continue iudicas, sed ad paenitentiam 



0. p. 304. Z. 2 0. p. 
* A. In cleo lauclabo. 
PS. Miserere mei. 
R. Deus uitam meam. 
v. Miserere mihi. 
OF. Exaudi, deus, oratio- 
nem. 


^67. 3 E. p. 66; om. Z. 
COM. Quis dabit ex. 
(LEG. In diebus illis naaman 
princeps. 
EV. Dixerunt pharisei ad 
ihesum). 


1 0. p. 303. Z. 
3 A. Ego clamaui. 
rs. Conserua me. 
R. Ab occultis meis. 
v. Si mei non fuerint. 
OF. Dextera domini. 
1 Pudentianam V. 


2 V. om. Z. 

COM. Domine, quishabitabit. 
(LEG. Mulier qugdam clama- 
bat. 
EV. Respiciens ihesus disci- 
pulos suos). 



Jerfa ffif. 



b. 



prouocatos expectas ; Aucrtc, quesumus, a nobis 
quam mcrcmur iram, ct quam optamus super nos 
effundc clemcntiam, Ut sacro purificati iciunio, 
clectorum tuorum adscisci mercamur collegio. 
Per christum dominum nostrum 1 . 

Postcommunio* 

Sacris, domine, mysteriis expiati, et ueniam 
consequamur et gratiam. Per.? 

Snpcr populum. 

Tua nos, domine, protectione defende, et ab 
omni semper iniquitate custodi. Per dominum.? 
(Concede.) 

Jrrfa titt. 2 
Ad sanctum syxtum. 

Prrcsta nobis, domine, quesumus, ut salutari- 
bus ieiuniis eruditi, a noxiis quoque uitiis ab- 
stinentes, propitiationem tuam facilius impetre- 
mus. Per.? 

Sccreta. 

Suscipe, quesumus, domine, preces populi tui 
cum oblationibus hostiarum, et tua mysteria ce- 
lebrantcs, ab omnibus nos defende periculis. 
Per.? 

Prcefatio, 

U. D. seterne deus. Tuamque misericordiam 
suppliciter exorare, ut ieiuniorum nostrorum sa- 
crosancta mysteria tuse sint pietati semper ac- 
cepta ; Concedasque ut quorum corpora abstinen- 
tice obseruatione macerantur, mentes quoque 
uirtutibus et caelestibus institutis exornentur. 
Per christum dominum nostrum 3 . 

Ad complendum. 

Sanctificet nos, domine, qua pasti sumus, 
mensg (a) caelestis, et a cunctis erroribus expia- 
tos, supernis promissionibus reddat acceptos. 
Per.? 

Super populum. 

Concede, quesumus, omnipotens deus, ut qui 



1 O. P . 304. Z. 
* A. Ego autem in domino 
speraui. 

PS. In te, domine, speraui. 

R. Miserere mihi. 

V. Conturbata sunt. 

OF. Domine, fac mccum. 
O. p. 305. Z. 



COM. Notas mihi fecisti. 
(LEC.IIgcdicitdominusdeus, 

honora patrem. 
EV. Accesserunt ad ihesum 

ab hierosolymis). 



protcctionis tune gratiam qun^rimus, libcrati a 
malis omnibus secura tibi mcnte seruiamus. Per 
dominum.? (Deus, qui nos for[masti].) 

Jena b. 1 
Ad sanctos cosmam et damianum. 

Afflictionem familia; tuns, quesumus, domine, 
intende placatus, ut indulta uenia pcccatorum, 
de tuis semper bencficiis gloriemur. Per.? 

Seer eta. 

Concede, quesumus, omnipotens deus, ut oculis 
tua; maiestatis munus oblatum et gratiam nobis 
deuotionis obtincat, et effectum beate^ perenni- 
tatis adquirat. Per 2 .? 

Pr<zfatio. 

U. D. ncterne deus. Et tuam inmensam cle- 
mentiam supplici uoto deposcere, ut nos famu- 
los tuos et ieiunii maceratione castigates, et 
ceteris bonorum exhibitionibus erudites, in man- 
datis tuis facias perseuerare sinccros, et ad pas- 
chalia festa peruenire inlaesos, Sicque presentibus 
gaudiis consolemur, quatinus ad seterna gaudia 
pertingere mereamur. Per christum 3 . 

Ad complendum. 

Sumentes, domine, dona ca:lestia suppliciter 
deprecamur ut quae sedula seruitute, donante te, 
gerimus, dignis sensibus tuo munere capiamus. 
Per 4 .> 

Ad populum. 

Subiectum tibi populum, quesumus, domine, 
propitiatio caelestis amplificet, et tuis semper 
faciat seruire mandatis. Per dominum nos 
trum.? 



1 A. Salus populi. 
rs. Adtendite. 
R. Oculi omnium, 
v. Aperis tu. 
OF. Si ambulauero. 



COM. Tu mandasti. 

(i.EC. In diebus illis factum 

est tierbum domini. 
EV. Surgens ihesus de syna- 

goga). 



a Sec. In tuorum, dne., prcetiosa morte iustorum sacrificium 
illud offerimus, de quo martyrium sumpsit omne principium. 
Per. Z. 

3 O. p. 305. Z. 

4 Ad complendum. Sit nobis, dne., sacramenti tui certa sal- 
uatio, quse cum beatorum martyrum tuorum cosmoc et damiani 
meritis implorantur. Per. Z. 

M 2 



bt. 



Bomim ra to. 



jTra a fat. 1 

Ad sanctum laurcntium in hieing. 
Iciunia nostra, qucsumus, dominc, benigno 
fauorc proscqucre, ut sicut ab alimcntis in cor- 
pore, ita uitiis ieiunemus in mcntc. Per do 
minum.? 

Seer eta. 

Rcspicc, domine, propitius ad muncra quc 
sacramus, ut ct tibi grata sint, ct nobis salutaria 
semper existant. Per.? 

Prccfatio. 

U. D. per christum dominum nostrum. Qui 
ad insinuandum humilitatis suae mysterium, fa- 
tigatus rcsedit ad puteum ; qui a muliere sama- 
ritana aquc sibi pctiit porrigi potum, qui in ea 
creauerat fidei donum, Et ita eius sitire dignatus 
est fklem. ut dum ab ca aquam petcrct, in ea 
ignem diuini amoris aeccnderet. Inploramus, 
itaque, tuam inmensam clcmentiam, ut con- 
tempnentes tcnebrosam profunditatem uitiorum, 
et relinquentcs noxiarum hydriam cupiditatum, 
et tc, qui fons uitc et origo bonitatis es, semper 
sitiamus, et ieiuniorum nostrorum obseruatione 
tibi placeamus. Per quem 2 . 

Ad complcndum. 

Huius nos, domine, perceptio sacramenti mun- 
det a crimine, et ad caelestia regna perducat. 
Per.? 

Ad populum. 

Praesta, qucsumus, omnipotens dcus, ut qui in 
tua protcctione confidimus, cuncta nobis aduer- 
santia, te adiuuantc, uincamus. Per dominum 
nostrum.? 

Snbbato s . 

Ad sane tain susannam. 
Praesta, quesumus, omnipotens dcus, ut qui sc 



affligendo carne ab alimentis abstinent, sectando 
iustitiam a culpa ieiunent. Per dominum.? 

Secreta. 

Concede, quesumus, omnipotens dcus, ut huius 
sacrificii munus oblatum fragilitatem nostram ab 
omni malo purgct semper ct muniat. Per.? 

Prfffatio. 

U. D. aeterne dcus. Qui ieiunii quadragesi- 
malis obseruatione in moysc ct hclia dcclicasti, 
ct in unigcnito filio tuo, Icgis ct prophetarum 
nostrorumque omnium domino, exornasti. Tuam 
igitur inmensam bonitatem suppliccs exposci- 
mus, ut quod ille iugi complcuit ieiuniorum con- 
tinuatione, nos adimplcre ualeamus, illius adiuti 
largissima miscrationc. et adimplcntcs ca quae 
prccipit, dona pcrcipcre mcrcamur quae pro- 
misit. Per quem maiestatem ^ 

Ad complcndum. 

Quesumus, omnipotens cleus, ut inter eius 
membra numcrcmur, cuius corpori communica- 

mus ct sanguini. Per.? 

Ad populum. 

Prctcndc, domine, ficlelibus tuis dexteram 
caclcstis auxilii, ut ct te toto corde perquirant 
et quae digne postulant, consequi mcreantur. 
Per.? 

Dominica nil. 2 
Statio ad Jiicrusalcm. 

CONCEDE, QUESUMUS, OMNIPOTENS DEUS, ut 
qui ex mcrito nostraj actionis affligimur, tuae 
gratia; consolatione respiremus. Per.? 

Secreta. 

Sacrificiis prgscntibus, domine, quesumus, in- 
tende placatus, ut ct deuotioni nostrce proficiant 
et saluti. Per.? 



1 A. Fac mecum, domine. 
i S Inclina, domine. 
K. In deo sperauit. 
V. Ad te, domine, clamaui. 
OF. Intende uoci. 
2 O. p. 305. Z. 
s A. Verba mea auribus. 
PS. Rex meus,et deus meus. 
R. Si ambulem. 
v. Virga tua. 
OF. Gressus meos. 


COM. Qui biberit aquam. 
(LEG. In diebus illis conue- 
nerunt filii israel. 
EU. Venit ihesus in ciuita- 
tem samarig). 

COM. Nemo te condemnauit. 
(LEG. Erat uir in babilone. 
EV. Perrexit ihesus in mon- 
tem). 


jrrcEjano. 

U. D. aeterne deus. Et te creatorem omnium 


1 O. p. 306. Z. 
3 A. Lactare hierusalem. 
PS. Lretatus sum. 
K. Loctatus sum. 
v. Fiat pax. 
TR. Qui confidunt. 
v. Montes in. 
v. Circuitu eius. 


OF. Laudate dominum quia. 
COM. Herusalem que. 
(Ei>. Scriptum est quoniam 
abraham. 
EV. Abiit ihesus trans mare 
galileae). 



t. 



fit 



dc prctcritis fructibus glorificare, ct dc ucnturis 
supplicitcr cxorare, Ut cum dc pcrccptis non 
inuenimur ingrati, do pcrcipicndis non iudiccmur 
indigni ; Scd cxhibita toticns sollcmni dcuotionc 
iciunia cum subsidiis corporalibus profcctum quo- 
quc capiamus animarum. Per christum 1 . 

Ad complendum. 

Da nobis, misericors dcus, ut sancta tua qui- 
bus incessantcr explcmur, sinceris tractcmus ob- 
sequiis, et semper fideli mente sumamus. Per.? 

Ad populnm. 

Deus, qui in deserti rcgione multitudinem 
populi tua uirtute satiasti, in huius quoquc saeculi 
transeuntis excursu uictum nobis spiritalem, ne 
deficiamus, impende. Per dominum nostrums 

Benedictio. 

Deus, qui uos ad presentium quadragesima- 
lium dierum medictatem dignatus est perducere, 
ipse uos sua miseratione dignetur benedicerc. 
Amen. 

Abstincntiam uestram preteritam acceptct. fu- 
turam ita sibi placitam reddat, ut sicut ab inli- 
citis cibis, ita uos etiam a uitiis omnibus abstinere 
conccdat. Amen. 

Quo de preteritis et de futuris spiritalium 
carismatum frugibus ei grates persoluentes ad 
sanctum pascha peruenire possitis indempnes^. 
Amen. 

Quod ipse praestare dignetur ;i . 



jFra a it. 4 
Ad sanctos iiiior coronatos. 

Pracsta, qucsumus, omnipotens deus, ut obscr- 
uationes sacras annua deuotione recolentes, et 
corpore tibi placeamus et mente. Per domi 



Sccreta. 

Oblatum tibi, domine, sacrificium uiuificet nos 
semper et muniat. Per dominum.? 



O. p. 306. Z. 3 O. om. 

A. Deus, in nomine tuo. 
PS. Auribus percipe, do- 
mine. 

R. Esto mihi in deum. 
v. Deus. in te speraui. 



3 O. p. 367. 

OF. Jubilate deoomnis terra. 
COM. Ab occultis meis. 
(LEC. Venerunt dug muli- 

eres. 
EV. Prope erat pascha). 



Prcefatio. 

U. D. octcrne deus. Kt tuam suppliciter miscri- 
cordiam implorarc ut cxercitatio ucneranda 
ieiunii salutaris nos a pcccatorum nostrorum 
macuJis purgatos reddat, ct ad supernorum ci- 
uium societatem pcrducat ; Ut et hie deuotorum 
actuum sumamus augmentum, et illic a^terne 
beatitudinis pcrcipiamus emolumentum. Per 
christum J . 

Ad complcndum. 

Sumptis, domine, salutaribus sacramentis ad 
redemptionis a:tcrne, quesumus, proficiamus aug 
mentum. Per.? 

Ad populum. 

Dcprecationem nostram, quesumus, domine, 
benignus exaudi, et quibus supplicandi pnestas 
affcctum, tribue dcfensionis auxilium. Per domi 
num nostrum.? 



JFra n iff. 2 
Ad sanctum laurentium in damascum, 

Sacre nobis. quesumus, domine, obseruationis 
ieiunia, et pie conuersationis augmentum, et 
tua? propitiationis continuum praestent auxilium. 
Per.? 

Secreta, 

Haec hostia, domine, qucsumus, emundct nos- 
tra delicta, et sacrificium cclebrandum subdi- 
torum tibi corpora mcntesque sanctificet. Per 
dominum.v 

Prcefatio. 

U. D. set erne deus. Per mcdiatorem dci et 
hominum ihesum christum dominum nostrum, 
qui, mediante die festo, ascendit in templum 
docere, qui de cado descendit, mundum ab ig- 
norantiac tcncbris liberare. Cuius descensus 
genus humanum doctrina salutari instruit. mors 
a pcrpetua morte redemit, ascensio ad cadcstia 
regna pcrducit. Per quern te, summe pater, 
poscimus, ut cius institutione edocti. salutaris 
parsimoniae deuotione purificati, acl tua perue- 

1 O. p. 306. Z. 

a A. Exaudi, deus, orationern. COM. I.Ktabimur. 

PS. Contristatus. (LEG. Locutus est dominus 
R. Exurge, deus, fcr. ad moysen. 

v. Deus, auribus uostris. EV. lam die festo medi- 
OF. Expectans. ante). 



86 



t b. 



Per quem maicsta- 



niamus promissa sccun. 

tern l . 

Ad complend^^m. 

Huius nos, domine, perceptio sacrament! mun- 
det a crimine, et ad caelcstia regna perducat. 
Per.? 

Ad popnhim. 

Miserere, domine, populo tuo, ct continuis tri- 
bulationibus laborantem propitius respirare con 
cede. Per.? 

JFcrta tin.* 

Ad sanctum paulum. 

Deus, qui et iustis premia mcritorum, et pec- 
catoribus per ieiunium ueniam prebcs, miserere 
supplicibus tuis, ut reatus nostri confessio indul- 
gentiam ualeat percipcrc delictorum. Per.? 

Alia. 

Praesta, quesumus, omnipotens dcus, ut quos 
ieiunia uotiua castigant, ipsa quoque dcuotio 
sancta laetificct, ut. terrenis affcctibus mitigatis. 
facilius cajlcstia capiamus. Per dominum nos 
trum. 1 

Sccreta. 

Supplices, domine. te rogamus, ut his sacrifices 
pcccata nostra mundcntur, quia tune ucram nobis 
tribuis et mentis et corporis sanitatem. Per. 1 

Prcrfatio. 

U. D. per christum dominum nostrum. Oui 
inluminatione suae fidei tenebras expulit mundi, 
et genus humanum, quod primc^ matris uterus pro- 
fuderat caecum, incarnationis sue mysterio rcd- 
didit inluminatum, Fecitque filios adoptionis, qui 
tencbantur uinculis iustc. dampnationis. Per ip- 
sum te petimus ut talcs inucniamur in cius 
iustissima examinatione, quales facti sumus in 
lauacri salutaris felicissima regcneratione ; Ut 
eius incarnationis medicaminc imbuti, sacrosancti 
lauacri ablutione loti, parsimonic deuotione or- 



Jptrfa b. 

nati, ad <jterna gaudia perueniamus inlc;si. Per 

quem l . 

Ad complcndum. 

Sacramenta qune sumpsimus, domine deus 
noster, ct spiritalibus nos rcplcant alimcntis, et 
corporalibus tueantur auxiliis. Per.? 

Super popuhtm. 

Pateant aures miscricordiae tux, domine, pre- 
cibus supplicantium, et ut petentibus desiderata 
concedas, fac eos qug tibi sunt placita postulare. 
Per.? 



Ad sanctum silucstrum. 

Praesta, quesumus, omnipotens dcus, ut quos 
uotiua ieiunia castigant, ipsa quoque dcuotio 
sancta laetificct, ut terrenis affcctibus mitigati, 
facilius caelcstia capiamus. Per dominum nos 
trum.? 

Sccreta. 

Purifica nos, misericors dcus. ut ecclesiae tuae 
preccs qua,- tibi grate, sunt, pia muncra deferentes. 
fiant expiatis mcntibus gratiores. Per.? 

Prcrfatio. 

U. D. retcrne deus. Cuius bonitas hominem con- 
didit, iustitia damnauit, misericordia rcdemit, tehu- 
militcr exoramus, ut sicut per inlicitos appetitus a 
beata rcgione decidimus, sic ad aeternam patriam 
per abstinentiam redeamus. Sicque moderetur 
tua miserationc nostra fragilitas, ut et transitoriis 
subsicliis nostra sustcntetur mortalitas, et per 
bonorum operum incrementa beata adquiratur 
inmortalitas. Per christum dominum nostrum 3 . 

Ad complcndum. 

Caelestia dona capicntes, quesumus, domine, 
non ad iudicium peruenirc patiaris, quod fideli- 
bus tuis ad remedium prouidisti. Per.? 

Ad populum. 
Populi tui, deus, institutor et rector, peccata 



1 O. p. 306. Z. 
* A. Dum sanctificatus. 
PS. Eenedicam dominum. 
R. Uenite, filii, audite. 
v. Accedite ad eum. 
iTKNf. Beata gens cuius. 
v. Uerbo domini cffili. 
OF. Benedicite, gentes. 


COM. Lutum fecit ex puto. 
(I.KC.I. Sanctificabo nomen 
meum. 
LEG. it. Lauamini, mundi 
estote. 
EV. Prcteriens ihesus). 




1 O. p. 307. Z. 
- A. Letetur cor. 
PS. Confitemini. 
R. Respice. domine. 
v. Exurge, domine. 
OF. Domine, adiuuandum. 
! 0. p. 37- 2. 


COM. Domine, memorabor. 
(LEG. Veuit mulier suna- 
mitis. 
EV. Ibat ihesus). 



Jferia bf. 



Bomtn. fa. 



quibus aduersantur 1 expclle, ut semper tibi pla- 
citus et tuo munimine sit securus. Per domi 
num.? 

Jfart a in . 2 

Ad sanctum etisebium. 

Deus, qui ineffabilibus mundum renouas sacra- 
mentis, pnnesta, quesumus, ut ecclcsia tua seternis 
proficiat institutis, et tcmporalibus non dcsti- 
tuatur auxiliis. Per dominum nostrum.? 

Super oblata. 

Munera nos, domine, quesumus, oblata puri- 
ficent, et te nobis iugiter faciant esse placatum. 
Per.? 

Prcefatio. 

U. D. per christum dominum nostrum. Qui 
est dies aeternus, lux indeficiens, claritas sempi- 
terna ; Qui sic sequaces suos in luce precepit 
ambulare, ut noctis rcterne ualeant caliginem 
euadere, et ad lucis patriam felicitcr peruenire ; 
Qui per humilitatem assumpte humanitatis laza- 
rum flcuit. per diuinitatis potentiam uite_ reddidit, 
genusque humanum quadrifida pcccatorum mole 
obrutum ad uitam reducit. Per quern petimus 
ieiunii obseruatione a peccatorum nostrorum 
nexibus solui, ?etcrne_ uitae felicitati reddi, et 
sanctorum ccetibus connumerari. Per quern 
maiestatem 3 . 

Ad complendum. 

Haec nos, quesumus, domine, participatio sa- 
cramenti, et propriis reatibus indesinenter ex- 
pediat, et ab omnibus tueatur aduersis. Per.? 

Ad populum. 

Da, quesumus, omnipotens deus, ut qui in- 
firmitatis nostrae conscii de tua uirtute confidi- 
mus, sub tua semper pietate gaudeamus. Per 
dominum nostrum.? 



impugnatur V. 

A. Meditatio. 

PS. Coeli enarrant. 

R. Bonum est confidere. 

V. Bonum est sperare. 

OF. Populum humilem. 

O. p. 308. Z. 



COM. Uidens dominus flentes. 
LEG. (Egrotauit filius muli- 

eris. 
EV. Erat quidam languens 

lazarus). 



Sabbato . 

Ad sanctum laurentium foris murum. 
Fiat, domine, quesumus, per gratiam tuam 
fructuosus nostroe deuotionis affectus, quia tune 
nobis prodcrunt susccpta iciunia, si tua; sint 
placita pietati. Per.? 

Secreta. 

Oblationibus, quesumus, domine, placare sus- 
ceptis, et ad te nostras etiam rebelles compelle 
propitius uoluntates. Per dominum.? 

Prcefatio. 

U. D. aeterne deus. Misericordiae dator, et 
totius bonitatis auctor, qui ieiuniis, orationibus, 
et elemosinis peccatorum remedia, et uirtutum 
omnium tribuis incrementa ; Te humili deuotione 
precamur, ut qui ad haec agenda saluberrimam 
dedisti doctrinam, ad complendum indefessam 
tribuas efficatiam, Ut obcedienter tua exe- 
quentes precepta, feliciter tua capiamus promissa. 
Per christum 2 . 

Ad complendum, 

Tua nos, quesumus, domine, sancta purificent, 
et operationis suae (remedio) perficiant esse pla- 
catos. Per.? 

Super populum. 

Deus, qui sperantibus in te misereri potius 
eligis quam irasci, da nobis digne flcre mala, 
quos fecimus, ut tuoe consolationis gratiam in- 
uenire ualeamus. Per. ? 



Domtnfra b. tic passfonc 

Ad sanctum petrnm. 
Quesumus, omnipotens deus, familiam tuam 



1 A. Sitientes, uenite. 
PS. Adtendite. 

R. Tibi, domine, derelictus. 
v. Ut quid, domine. 
OF. Factus est dominus. 

2 O. p. 308. Z. 

3 A. ludica me, deus. 
PS. Emitte lucem. 

R. Eripe me, domine. 

v. Liberator meus. 

I.EC. Sepe expugnauerunt. 

v. Dicat nunc Israel. 

v. Etenim non potuerunt. 



COM. Dominus regit me et. 
(LEC. In tempore placito. 
EV. Dicebat ihesus turbis 

iudeorum, Ego sum 

lux). 

v. Prolongauerunt. 

OFF. Confitebor tibi. 
COM. Hoc corpus quod. 
(KP. Christus assistens. 
EV. In illo diccbat ihesus 
turbis). 



88 



Jferta ft. 



iff. 



propitius rcspice, ut, tc largicntc, regatur in cor- 
porc. et. tc seruante. custodiatur in mentc. Per. 7 

Secret a. 

Hrcc muncra, dominc, quesumus, ct uincula 
nostra; prauitatis absoluant, ct tiue nobis miscri- 
cordinc dona concilicnt. Per dominum nostrum; 

Prccfatio. 

U. D. actcrnc deus. Maicstatcm tuam pro- 
pensius implorantcs, ut quanto magis dies saluti- 
ferc fcstiuitatis accedit, tanto dcuotius ad eius 
digne cclcbrandum proficiamus paschalc mystc- 
rium. Per christum dominum nostrum \ 

Benedictio. 

Acccndat in uobis dominus uim sui amoris, 
et per iciumorum obseruantiani infundat in uobis 
donum su;e benedictionis. Amen. 

Sic ci parsimoniai uictimas offcratis, ut con- 
triti ei cordis et humiliati 2 sacrificio placeatis. 
Amen. 

Quatenus oratio uestra, iciunii ct clcmosinc 
alis subuecta, ita ad aures uestri conditoris 
ascendat, ut uos ajterne beatitudinis hcrcdes et 
supernorum ciuium consortcs cfficiat. Amen. 

Quod ipsc praestare :i . 

Ad complendum. 

Adcsto nobis, dominc deus nostcr, ct quos 
tuis mystcriis recrcasti pcrpctuis defendc presi- 
diis. Per dominum nostrum." 1 

Super populum 4 . 

Da nobis, dominc, quesumus, pcrscucrantem 
in tua uoluntate famulatum, ut in diebus nostris 
et merito et numero populus tibi scruiens au- 
geatur. Per dominum. 

Jm a ti. 5 

Ad sanctum ckrissogonum. 
Sanctifica, quesumus, domine, nostra ieiunia, 



1 O. p. 308. Z. 2 humilitatis O. 3 O. p. 367. 

4 So E. In Bod. V. this Sup. Pop. is assigned to Fer. iii. 
Ont. Z. 

5 A. Miserere mihi. I COM. Dominus uirtutum ipse. 
PS. Ab altitudine. (LEG. Factum est uerbum ad 
R. Deus, exaudi orationem. 

v. Deus, in nomine tuo. 
OF. Domine, conuertere. 



ionam. 

EV. Miserunt principes et 
pharisei). 



ct cunctarum nobis propitius indulgentiam lar- 
gire culparum. Per dominum nostrum.? 

Super oblata. 

Concede nobis, domine deus noster, ut haec 
hostia salutaris ct nostrorum fiat purgatio de- 
lictorum, ct tua; propitiatio maiestatis. Per.? 

Prccfatio. 

U. D. acterne deus. Tc suppliciter exorantcs 
ut sic nostra sanctificcntur ieiunia. quo cunctorum 
nobis peccatorum proucniat indulgcntia ; Oua- 
tinus adpropinquantc unigcniti filii tui passione, 
bonorum operum tibi placcre ualeamus exhi- 
bitione. Per quern maicstatcm l . 

Ad complendum. 

Sacramcnti tui, dominc, quesumus, partici- 
patio salutaris, et purificationcm nobis prcbeat 
et medelam. PcrJ 

Ad populum. 

Da, quesumus, dominc, populo tuo salutem 
mentis et corporis, ut, bonis opcribus inherendo, 
tua semper mcrcatur protectione dcfendi. Per. Y 

JFcrt a fii. 2 

Ad sanctum cyriacum. 

Nostra tibi, quesumus, domine, sint accepta 
ieiunia, qua? nos ct expiando gratiae tuae dignos 
cfficiant, ct ad rcmedia perducant aeterna. Per.> 

Sccrcta. 

Hostias tibi, domine, defcrimus immolandas, 
qua; temporalcm consolationem significent, ut 
promissa ccrtius non dcspcrcmus a^terna. Per.? 

Prcpfatio. 

U. D. retcrnc deus. Et te deuotis mentibus 
supplicarc, ut nos interius cxteriusquc rcstaures. 
ct parsimonia salutari a peccatorum sordibus 
purges, Et quos inlccebrosis delectationibus non 
uis inpediri, spiritalium uirtutum facias uigore 



1 O. p. 309. z. 

3 A. Expecta dominum. 
rs. Dominus inluminatio. 
R. Discerne causam. 
v. Emitte lucem. 
OF. Sperent in te. 



COM. Redime nos (me), deus. 
(I.EC. Congregati sunt babi- 

lonii. 
EV. Ambulabat ihesus in 

galileam). 



Jferfa fb. 

muniri, Et sic in rebus transitoriis foucas, ut pcr- 
petuis inhercrc concedas. Per christum domi 
num nostrum l . 

Ad complcndum. 

Da, quesumus. omnipotcns dcus, ut qua; diuina 
sunt iugitcr exsequentes donis mcrcamur c;i;lesti- 
bus propinquare. Per dominum nostrum.? 

Ad populum. 

Da nobis, domine, quesumus, pcrscucrantcm 
in tua uoluntate famulatum, ut in diebus nostris 
et mcrito et numcro populus tibi seruiens augca- 
tur. Per.? 

jFrrt a int. 2 

Ad sanctum marcellimim. 
Sanctificato hoc ieiunio, deus, tuorum corda 
fidelium miserator illustra, et quibus deuotionis 
prastas affectum, pra;be supplicantibus pium be- 
nignus auditum. Per.? 

Super oblata. 

Annuac, misericors deus, ut hostias placa- 
tionis ct laudis sincere tibi defcramus obscquio 
Per.? 

Prcufatio. 

U. D. per christum dominum nostrum. Et te 
supplici deuotione exorare, ut per ieiunia qua; 
sacris institutis exequimur, a cunctis reatibus 
emendari mereamur, Tuamque percipcre ualea- 
mus propitiationem, qui prajparamur ad cele- 
branclam unigeniti filii tui passionem. Per 
quern 3 . 

Ad complcndum. 

Caelestis doni benedictionc perccpta, supplices 
tc, deus omnipotens, deprecamur, ut hoc idem 
nobis et sacramenti causa sit et salutis. Per.? 

Ad populum. 

Adesto supplicationibus nostris, omnipotcns 
deus, et quibus fidutiam sperande pietatis in 
dulges, consuete; mise^icordic; tribuc bcnignus 
effectum. Per.? 



b. bf. 



89 



1 O. p. 309. z. 

2 A. Liberator metis. 

PS. Diligam te, domine. 
R. Kxaltabo te, domine. 
^ . Domine deus meus, cla- 
maui. 

3 O. p. 309. Z. 



OF. Eripe me de inimicis. 

COM. Lauabo inter. 

(EP. Locutus est dominus ad 

moysen. 
EV. Facta sunt encenia). 



JFm a $). 

Ad sanctum apoUon trcui-. 
Pnnesta, quesumus, omnipotens deus, ut digni- 
tas conditionis humane per inmoderantiam 
sauciata medicinalis parsimonic studio reformc- 
tur. Per.? 

Sccrcta . 

Domine dcus noster, qui in his potius crcaturis. 
quas ad fragilitatis nostra; subsiclium condidisti, 
tuoque nomini muncra iussisti dicanda constitui ; 
tribuc, quesumus, ut et uitc. nobis pi^sentis 
auxilium, et etcrnitatis efficiant sacramentum. 
Per dominum.? 

Prafatio. 

U. D. asterne dcus. Qui sic nos tribuis sol- 
lemne tibi deferre ieiunium, ut tua; indulgence 
speremus nos pcrciperc subsidium. Sic nos in- 
stituis ad cclebranda paschalia festa, ut per ha;c 
adquiramus gaudia sempiterna. Per christum 4 . 

Ad complcndum. 

Quod ore sumpsimus, domine, mente capia- 
mus, et de munere temporali fiat nobis remedium 
sempiternum. Per dominum nostrum.? 

Super populum. 

Esto 5 , quesumus, domine, propitius plebi tua;, 
ut qua; tibi non placent respuen[te]s, tuorum 
potius replea[n]tur delectationibus mandatorum. 
Per dominum.? 

JFcrfa bi." 

Ad sanctum stcphanum. 

Cordibus nostris, domine, gratiam tuam benig- 
nus infunde, ut peccata nostra castigatione 
uoluntaria cohibentes, temporaliter potius ma- 



1 A. Omnia que fecisti. 
PS. Magnus dominus. 
R. Tollite hostias. 

v. Reuelabit. 

OF. Super flumina. 

2 Apollinarem, Bod. V. 

3 H?ec hostia, dne., etc. Dod. 
6 A. Miserere mihi, domine, 

quoniam tribulor. 
PS. In te, domine, speraui. 
R. Facifice loquebantur. 
v. Uidisti, domine, ne si- 

leas. 



COM. Memento uerbi. 

(EP. Orauit daniel ad domi 

num, dicens. 
EV. Rogabat ihesum qui- 

dam). 

4 O. p. 309. Z. 5 Adesto Z. 
OF. Benedictus es, domine, et 

non tradas. 

COM. Xe tradideris me. 
(I.EC. Dixit hieremias. 
EV. Collegerunt pontifices). 



N 



9 o 

ceremur, quam suppliciis dcputcmur seternis. 

Per.? 

Seer eta. 

Praesta nobis, misericors deus, ut cligne tuis 
seruire semper altaribus mereamur, et eorum 
perpetua participatione saluari. Per.? 

Prcefatio. 

U. D. per christum dominum nostrum. Cuius 
nos miscricordia praeuenit ut bene agamus ; sub- 
sequitur nc frustra agamus ; acccndit intentionem 
qua ad opera bona peragenda inardescamus ; 
tribuit efficaciam, qua haec ad perfcctum per- 
ducere ualcamus. Tuam ergo clcmcntiam inde- 
fessis uicibus obsecramus, ut nos ieiunii uictimis 
a peccatis mundatos ad celebrandum unigeniti 
filii tui domini nostri passionem facias esse 
deuotos. Per quern 1 . 

Ad complcnduni. 

Sumpti sacrificii, domine, perpetua nos tuitio 
non relinquat, et noxia semper a nobis cuncta 
depellat. Per dominum.? 

Super populum. 

Concede, quesumus, omnipotens dcus, ut qui 
protcctionis tuae gratiam qi^rimus, liberati a 
malis omnibus secura tibi nientc seruiamus. 
Per dominum.? 

Joaihata - . 

Ad sanctum pctrum. 
Quando elcmosina datur 3 . 

Proficiat, domine, quesumus, plebs tibi dicata 
pia; deuotionis affectu, ut sacris actionibus eru- 
dita quanto maiestati tuae sit gratior, tanto donis 
potioribus augeatur. Per.? 

Secrcta. 

Cunctis nos, domine, quesumus, reatibus et 
periculis propitiatus absolue, quos tanti mysterii 
tribuis esse consortes. Per dominum nostrum.? 



1 o. p. 310. z. 

2 A. Sitientes. 
PS. Adtendite. 
R. Tibi, domine. 

v. Ut quid, domine. 
OF. Factus est deus. 

3 So V. The title is explained byAlcuin, Migne, Bib. Pat. Lat 
Ixxviii. 76 ; by Amalarius, De Eccles. Offic. i. 9. 



COM. Dominus reget me. 
(LEG. Dixerunt impii iudei. 
EV. Amen, amen, dico uobis, 
nisi manducaueritis). 



Bommfca in 



Prcefatio. 

U. D. aeterne deus. Cuius nos fides excitat, 
spcs erigit, caritas iungit, cuius miseratio gratuita 
purifkat, quos conscientiae reatus accusat. Te 
igitur cum interno rugitu deprecamur, ut carnalis 
alimoniae refrenatione castigati, ad celebrandum 
paschale mysterium inueniamur idonei. Per 
christum dominum nostrum \ 

Ad complendum. 

Diuini muneris largitate satiati, quesumus. 
domine deus noster, ut huius semper participa 
tione uiuamus. Per.? 

Super populum. 

Tueatur, quesumus, domine, dcxtcra tua popu 
lum tuum dcprecantem, et purificatum dignanter 
erudiat, ut consolatione prescnti ad futura bona 
proficiat. Per.? 

Domt ntca in palmt s 2 . 
Ad sanctum iohanncm in later anis. 
Bencdictio palmar um siue florum ?> . 

Deus, qui dispersa congrcgas, ct congregata 
conscruas, qui populis obuiam ihcsu ramos por- 
tantibus benedixisti, bene + die etiam hos ramos 
paling et oliuc., siue et ramos arborum, quos tui 
famuli ad nominis tui bencdictioncm defcrunt, ut 



1 o. p. 310. Z. 

- (]-.[. Hoc sentite. 
PASSIO. Scitis quia). 
A. 1 )omine, ne longe facias. 
PS. Deus, deus meus, re- 

spice. 

R. Tenuisti manum. 
v. Quam bonus israel. 
TRACT. Deus, deus meus, 

respice. 

v. Longe a salute. 
\ . Deus meus, clamabo. 
V. Tu autem in sancto ha- 



v. Ad te clamauerunt. 

v. Ego autcm sum uermis. 

Omnes qui uidebant. 

Sperauit in domino. 

Ipsi uero consideraue- 

runt. 

v. Libera me de ore. 
v. Oui timetis dominum. 
v. Admmciabitur. 
v. Populo qui nascetur. 
OF. Improperium. 
COM. Pater, si non potest. 



bitas. 

3 Not in Bod. E. V. It occurs in Cocld. O ; Reg. Suec. ; Theocl. i . 
but with a different benediction, Deus, cujus films, etc., also 
in Pamel. Deus, qui hoclierna, etc. 

Deus, qui temporibus noe famuli tui per columbam ramum 
oliuK uirentibus foliis in ore deferentem post diluuii effusionem 
pacem hominibus redditam nuntiare uoluisti, et qui unigenito tuo 
duo. nostro ihesu christo hierosolyma properanti pueros ebreo- 
rum palmarum obuiam uenientes, laudesque concinentes * Z. 



Dominica in :pilmts. 



Jptrt a if. iii. 



omni aduersa ualctudinc depulsa, dcxtcra tua 
protcgat quos rcdemit. Per l . 

Statio ad sanctum ioJianncm. 
OMNIPOTENS SEMPTTERNE DEUS, qui humano 
gcneri ad imitandum humilitatis cxcmplum, sal- 
uatorem nostrum carnem sumere, et cruccm 
subirc fccisti ; concede propitius, ut et patientiai 
ipsius habere documcnta, et resurrectionis con- 
sortia mcreamur. Per cundcm dcnimum.? 

Super oblata. 

Concede, qucsumus, domine, ut oculis tune ma- 
iestatis munus oblatum et gratiam nobis deuo- 
tionis obtineat, et effectum beate; perhennitatis 
adquirat. Per dominum nostrum. * 

Prcefatio. 

U. D. per christum dominum nostrum. Per 
quern nobis indulgentia largitur, et pax per 
omnc seculum predicatur. Traditur cunctis cre- 
dentibus disciplina, ut sanctificatos nos possit 
dies uenturus excipere. Et ideo cum angelis 2 . 

Ad complcnditm. 

Per huius, domine, operationcm mysterii, et 
uitia nostra purgentur, et iusta dcsideria imple- 
antur. Per.? 

Super popiilum. 

Purifica, qucsumus, domine, familiam tuam, et 
ab omnibus contagiis prauitatis cmunda, ut re- 
dempta uasa sui domini passione non spiritus in- 
mundus rursus inficiat, sed saluatio sempiterna 
possideat. Per 3 . 

Benedictio. 

Bcncdicat uobis omnipotens deus, cui et ieiu- 
nii maceratione, et presentium dierum obserua- 
tione placere studctis, Amen. 

Concedatque uobis ut sicut ei cum ramis pal- 
marum ceterarumue frondium pnnesentari stu- 
duistis, ita cum palma uictoriae, et fructu bono- 
rum operum, ei post obitum apparcrc ualeatis. 
Amen. 

Ouique unigeniti filii eius passionem puro 
corde creditis, mente deuota ucnerari studetis ad 
resurrectionis eius 4 festa, et uestre remunera- 
tionis 4 prcmia, ipsius fulti munimine ueniatis. 
Amen 5 . 

Quod ipse. 



1 R. S. 

3 O. p. 52 ; om. Z. 



2 O p. 310. Z. 
-* Om. O. O. p. 368. 



jhria it . 1 

Ad sanctavi praxidcm. 

Da, qucsumus, omnipotens cleus, ut qui in tot 
aduersis ex nostra infirmitate dcficimus, intcr- 
cedentc unigeniti filii tui passione rcspiremus. 
Per eundem.? 

Sccreta, 

Hrec sacrificia nos, omnipotens dcus. potenti 
uirtute mundatos ad suum faciant puriores uenire 
principium. Per dominum.? 

Prcefatio. 

U. D. per christum dominum nostrum. Cuius 
nos humanitas colligit, humilitas erigit, traditio 
absoluit, poena redcmit, crux saluificat, sanguis 
emaculat, caro saginat. Per quern te, summe 
pater, cum iciuniorum obsequiis obsccramus, ut 
ad eius celebrandam passionem purificatis men- 
tibus accedamus. Per quern maiestatem ~. 

Ad complcndum. 

Prebeant nobis, domine, diuinum tua sancta 
feruorem, quo eorum pariter et actu delectemur 
et fructu. Per dominum nostrum.? 

Super populum, 

Adiuua nos, deus salutaris noster, et ad bene- 
ficia recolenda, quibus nos instaurare dignatus 
es, tribue uenire gaudcntcs. Per dominum.? 

Jcrt a itt. 3 

Ad saiictam priscam. 

Omnipotens sempiterne deus, da nobis ita do- 
minic^ passionis sacramenta peragere, ut indul- 
gentiam percipere mereamur. Per eundem.? 



A. ludica, domine, nocentes. 

rs. Effunde frameam. 

R. Exurge, domine, et in- 

tende. 

V. Effunde frameam. 
OF. Eripe me de inimicis. 
O. p. 310. Z. 
A. Nos autem. 
PS. Deus misereatur. 
R. Ego autem dum. 
V. ludica me, domine. 
OF. Custodi me, domine. 
COM. Aduersum me. 



COM. Erubescant ct reue- 

reantur. 
(LEG. Dixit isaias, Domi- 

nus deus aperuit mihi. 
EV. Ante sex dies pasche). 



(LEC. Dixit hiercmias, Do 
mine, demonstrasti. 

EV. Amen, amen, dico 
nobis. 

Uel I ASSIO. Erat pas- 
cha, quodrectiusesf). 



N 2 



92 Jcrta tb. 

Seer eta. 

Sacrificia nos, quesumus, domine, propensius 
ista rcstaurcnt, quae medicinalibus sunt instituta 
ieiuniis. Per. 7 

Prcefatio. 

U. D. per christum dominum nostrum. Cuius 
salutifere passionis et gloriosac resurrcctionis dies 
adpropinquare noscuntur,in quibus et antiqui hos- 
tis supcrbia triumphatur, ct nostra; redemptionis 
mysterium celcbratur. Unde poscimus tuam 
inmensam clementiam, ut sicut in eo solo con- 
sistit totius nostra: saluationis summa, ita per 
cum tibi sit iciuniorum, et actuum nostrorum 
semper uictima grata. Per quern maiestatem l . 

Ad complendum. 

Sanctificationibus tuis, omnipotens deus, et 
uitia nostra curentur, ct rcmcdia nobis aiterna 
proueniant. Per. 7 

Ad populum. 

Tua nos misericordia, deus, et ab omni sub- 
reptione uetustatis expurget, et capaces sancta: 
nouitatis efficiat. Per dominum nostrum. * 



JFra a iffi. 2 

Ad sanctam mariam maiorem. 
Prsesta, quesumus, omnipotens deus, ut qui 
nostris excessibus inccssanter affligimur, per uni- 
geniti tui passionem liberemur. Oui tecum 
uiuit. 

Alia. 

Deus, qui pro nobis filium tuum crucis patibu- 
lum subire uoluisti, ut inimici a nobis expellercs 
potestatem, concede nobis famulis tuis ut resur- 
rectionis gratiam consequamur. Per eundem. 7 



O. p. 3H-Z. 

2 A. In nomine domini omne. 
PS. Domine, exaudi oratio- 

nem. 

R. Ne auertas faciem. 
v. Saluum me fac, deus. 
TR. Domine, exaudi oratio- 

nem. 

v. Ne auertas faciem. 
V. In quacunque die. 
v. Quia defecerunt. 
v. Tu exurgens, domine. 



v. Percussus sum sicut. 
OF. Domine, exaudi oratio- 

nem. 
COM. Potum meum cum 

fletu. 

(LEG. Hgc dicit dominus 
deus, Dicite filig syon. 
ALIA. Dixit isaias, Do 
mine, quis credidit. 
TASSIO. Appropinqua- 
bat). 



iDommt. 



Secreta. 

Purinca nos, misericors deus, et ecclesiae tuce 
prcces, quse tibi gratae sunt, pia munera defc- 
rentes, riant cxpiatis mentibus gratiores. Per. 7 

Prczfatio. 

U. D. per chrlrtum dominum nostrum. Qui 
innocens pro impiis uoluit pati, et pro sceleratis 
indebite condempnari ; Cuius mors dclicta nostra 
detersit, et rcsurrectio iustificationem nobis ex- 
hibuit. Per quern tuam pietatem supplices exo- 
ramus, ut sic nos hodie a peccatis emacules, 
ut eras uenerabilis csene dapibus saties. Hodie 
acceptes confessionem nostrorum peccaminum, 
et eras tribuas spiritalium incrementa donorum. 
Hodie iciuniorum nostrorum uota suscipias, et 
eras nos ad sacratissim^ caen^ conuiuium intro- 
ducas. Per quern l . 

Ad complcndum. 

Largire sensibus nostris, omnipotens deus, ut 
per temporalem filii tui mortem, quam mysteria 
uencranda testantur, uitam nobis dedisse per- 
petuam confidamus. Per eundcm dominum. 7 

Ad populum. 

Respicc, domine, quesumus, super hanc fami- 
liam tuam, pro qua dominus noster ihesus chris- 
tus non dubitauit manibus tradi nocentium, et 
crucis subire tormentum. Qui tecum. 7 

Jtria fa. quoc rst ranc tomini 2 . 

Prcesentatur p&nitens in gremio ecclcsig, ct pros- 
trato omni corporc in terra, dat orationem 
sacerdos ad rcconciliandum ita. 
An. Cor mundum crea in me, deus ; spiritum 
rectum innoua in uisceribus. 

Ps. Miserere mei, dcus, ct kyric eleyson. 

Pater noster. 

V. Saluum (os) fac seruum (os) tuum. 
Conuertere, domine, aliquantum. 
Mittat tibi (uobis) dominus auxilium de 

sancto. 

Inlustra faciem tuam super seruum (os) 
tuum (os). 

1 O. P . 3 ii.Z. 

2 This office occurs in V. p. 210. A similar office is found in 
S. p. 295, R. Pontif. Ordo Rom. Edit. Hittorp. 1624, p. 58. 



(Eorna Dommf. 

Uidc, domine, humilitatcrn mcam ct laborcm. 
Exaudi me, dominc, quoniam bcnigna est 

miscricordia. 
Ne memineris, dominc, iniquitatum. 

Acliuua, dcus, salutaris nostcr. 
Dominc, cxaudi orationcm. 

Oremus . 

Adcsto, dominc, supplicationibus nostris, ct me 
qui ctiam miscricordia tua primus indigeo, cle- 
mcntcr cxaucli, ct qucm non clcctione mcriti, scd 
dono gratia: tuaj constituisti opcris huius minis- 
trum, da fiduciam tui muneris cxscqucndi, et 
ipsc in nostro ministcrio quod tu pietatis cst 
opcrare.i 

Alia. 

Pra^sta, qucsumus, dominc, huic famulo (ucl 
populo, lis) tuo (tuis) .ill. dignum pamitentiae 
fructum, ut ecclesiae tu sanctaj rcconciliatus, a 
cuius intcgritatc deuiarat (rant) peccando, admis- 
sorum reddatur innoxius (xii) ucniam conse- 
quendo. Y 

Alia. 

Dcus, humani generis benignissime conditor, 
ct miscricordissime rcformator, qui homincm in- 
uidia cliaboli ab aeternitate deiectum, unici filii 
tui sanguine redemisti, uiuifica hunc (hos) fa- 
mulum (uel populum, los) tuum (tuos) .ill. quern 
(quos) tibi nullatenus mori desideras, et qui non 
derelinquis cleuium (os) assume correptum (tos). 
Moueant pictatem tuam, dominc, qucsumus, huius 
(horum) famuli (uel populi, Jorum) tui (orum) 
lacrimosa suspiria. Tu eius (eorum) medcrc 
uulncribus ; tu iacenti (bus) manum porrigc salu- 
tarem, ne ecclcsia tua aliqua sui corporis portione 
uastctur ; ne grex tuus detrimentum sustineat ; 
ne de familiar tua; dampno inimicus cxultet ; ne 
rcnatum (os) lauacro salutari mors secunda pos- 
sidcat. Tibi ergo, dominc, supplices preces 
offcrimus, tibi flctum cordis effundimus. Tu 
parce confitcnti (bus), ut sic in hac mortalitatc 
peccata sua, te adiuuantc, dcflcat (n) ; qualiter 
in tremendi iudicii die sentcntiam dampna- 
tionis cuadat (n) ; et nesciat (n), piissimc pater, 
quod terret in tenebris, quod stridet in flammis, 

1 The office, transferred to the end of the Missal, begins here 
in Z. 



(Tccna Bomini. 



93 



atquc ab crroris sui uia ad itcr rcuersus (i) ius- 
titi.ne, ncquaquam ultra uulncribus saucietur (n), 
scd intcgrum sit ei (s) atquc perpetuum, et quod 
gratia contulit et quod miscricordia rcformauit. 
Per cundem.Y 

(Exurge qui dormis, cxurgc a mortuis, et illu- 
minabit te christus). 

Bcnctn ctta tit rama Domini. Jrr. b. 

Benedicat uos dcus, qui per unigeniti filii sui 
passioncm uctus pascha in nouum uoluit conucrti, 
concedatque uobis ut, expurgato ucteris ferment! 
contagio, noua in uobis pcrscucrct consparsio. 
Amen. 

Et qui ad celcbrandam rcdcmptorls nostri 
camam mcnte deuota conucnistis. a^ternarum da- 
pium uobiscum ajpulas reportctis. Amen. 

Ipsius quoque opitulante dementia mundcmini 
a sordibus peccatorum. qui ad insinuandum hu- 
militatis exemplum, pedes uoluit lauarc discipu- 
lorum. Amen. 

Quod ipsc prajstare dignetur, cuius regnum et 
imperium sine fine fine permanet in specula 
saeculorum. Amen -. 

jTcr. b. statt o ab mtssam 3 . 

DEUS, A QUO ET IUDAS REATUS sui pcenam, 
et confessionis sua,- latro premium sumpsit ; con- 
ce(de) nobis tuae propitiationis effectum, ut sicut 
in passione sua ihcsus christus dominus noster 
diucrsa utrisquc intulit stipendia meritorum, ita 
nobis ablato uetustatis crrore, resurrectionis suaj 
gratiam largiatur. Qui tecum uiuit.^ 

Sccrcta. 

Ipse tibi, quesumus, domine sancte, pater om- 
nipotens, aeternc cleus, sacrificium nostrum reddat 
acceptum, qui discipulis suis in sui commemora- 
tione hoc fieri hodierna traditione monstrauit, 
ihesus christus dominus noster. Qui tecum uiuit 
et rejrnat." 1 



1 Dotted. 

3 A. Nos autem gloriari. 

1 S. Deus misereatur. 
Gloria in cxcclsis. 

R. Christus factus est. 

V. Propter quod. 

OF. Dextera domini. 



O. p. 368. 
COM. Dominus ihesus post- 

quam. 

(EI>. Conuenientibus. 
EV. Ante diem festum pas- 
che). 



94 



(cma Bomfaf. 



Prczfatio. 

U. D. asterne deus. Et clcmcntiam tuam sup- 
plicitcr obsecrarc, ut spiritalis lauacri baptismo 
renouandis creaturam chrismatis in sacramentum 
perfect^ salutis, uitreque confirmcs, Ut sanctifica- 
ttonc unctionis infusa, corruptionc prim? natiui- 
tatis obsorbta, sanctum uniuscuiusquc templum, 
acceptabilis uitre innocens odor rcdolescat, Ut 
secundum constitutionis ture sacramentum, rcgio 
et sacerdotali propheticoque honore perfusi, ues- 
timcnto incorrupt! muneris induantur. Per 
christum l . 

I fern 2 . 

U. D. Per christum dominum nostrum. Quem 
in hac nocte inter sacras cpulas increpantem, 
mens sibi conscia traditoris ferre non potuit, sed 
apostolorum relicto consortio, sanguinis prctium 
a iudeis accepit, ut uitam pcrdcret quam distraxit. 
Coenauit igitur hodic proditor mortem suam, 
et cruentis manibus panem de manu saluatoris 
exiturus accepit, ut saginato (um) cybo maior 
pcena constringeret 3 , quern ncc sacrati cybi 
conlatio a scelere reuocaret. Patitur itaquc 
dominus nostcr ihcsus christus filius tuus cum 
hoste nouissimum participare conuiuium, a quo 
se nouerat continuo esse tradendum, Ut exem- 
plum innocentire mundo relinquerct, et passionem 
suam pro s^culi redemptione supplcrct. Pascit 
igitur mitis deus immitcm iudam, et sustinct 
prius crudclem conuiuam, Oui merito laquco suo 
periturus erat, quia de magistri sanguine cogi- 
tarat. O dominum per omnia patientem ! O 
. agnum 4 inter suas a^pulas mitcm ! Cybum eius 
iudas in ore fercbat, et quibus cum traderet pcr- 
secutores aduocabat. Sed filius tuus dominus 
noster, tanquam pia hostia, et immolari se tibi 
pro nobis pacienter permisit, et peccatum quod 
mundus commiserat relaxauit. Per quern r> . 

Infra actionem. 

Communicantes, et diem sacratissimum cele- 
brantes, quo dominus noster ihesus christus pro 
nobis est G traditus . Sed et memoriam uene- 
rantesJ 



1 O. p. 311; om. Z. - V. p. 312. Z; Y. fol. 35 b. 

* contingeret O. 

* The first letter of this word is erased. The reading was 
evidently magnum, as in O. 

5 0. p. 312 ; Y. fol. 35 b. Z. 6 - 6 So O, traditur V. 



IBommf. 



Alia. 

Hanc igitur oblationem seruitutis nostr?e, sed et 
cunctne familiae tuae, quam tibi offerimus ob diem, 
in qua dominus nostcr ihcsus christus tradidit 
discipulis suis corporis et sanguinis sui mysteria 
celcbranda, qucsumus, dominc, ut placatus ac- 
cipiasJ 

Alia. 

Qui pridic quam pro nostra omniumque 
salute pateretur, hoc est hodie, accepit panem in 
sanctas ac uencrabiles manus suas, eleuatis l . 

Ad complcndum. 

Refecti uitalibus alimcntis, quesumus, domine 
deus nostcr, ut quod tempore mortalitatis nostrae 
exequimur, inmortalitatis tue; muncre consequa- 
mur. Per dominum. * 

Ettdptt ortio frrtn fat. passiom s tiamfnt. 
flora nona proccdant omncs ad ecclcsiam, ct egre- 
ditnr saccrdos c sacrario cum sacris ordinibus 
niJiil canentibns. ct ncninnt ante altare ; postnlct 
pro se or arc, diccns, Orcmus. Et adnuntiat 
diaconns, Flectanms gemia. Et post paulnlum, 
Lcnatc. Et dat orationcm hanc. 
Deus, a quo et iudas rcatus sui pcenam, et 
confessionis surc latro premium sumpsit, ut 
supra 2 . 

Hac oratione explcta legitnr lectio. 
Ep. In tribulatione sua mane consurgent. 

Scqnitur rcsponsorium. 
R. Dominc, audiui, audiui. Cum ncrsibus 

S211S. 

Item dicit saccrdos, Or emus. Et diaconns, Flec- 

tamus qenua. Lcuate. 

Deus, qui peccati uetcris hcreditariam mortem, 
in qua posteritatis genus omne succcsserat, christi 
tui domini nostri passione soluisti, da ut con- 
formes eidem facto, sicut imaginem terreni na- 
tura; necessitate portauimus, ita imaginem uni- 
geniti filii tui domini nostri ihesu christi celestis 
gratiae sanctificatione portemus. Qui tecum 
uiuit :! . 

1 Here the Benedictio chrismatis and Exorcismus olei follow 
in Bod. E. V. 2 See page 92. 

3 E. p. 87. In Sabbato sancto, Gel. p. 559 ; om. Z. 



Ztomfaf. 



^passtone IDomtnf. 



95 



Item alia lectio. 

Ep. Dixit dominus ad moyscn. 
Tract. Eripc me, do mine. 

Indc ncro Icgitur passio domini. 

Dcindc scqnuntnr orationcs sollcmncs. 

OREMUS, dilectissimi nobis, pro c.cclcsia sancta 

dei, ut earn cleus ct dominus nostcr pacificarc ct 

custodire dignctur toto orbc terrarum, subiicicm 

ei principatus et potestatcs, dctquc nobis quictam 

et tranquillam uitam dcgcntibus, glorificare dcum 

patrem omnipotentemJ 

Oremus. Flcctamus. 

Omnipotens sempitcrne dcus, qui gloriam tuam 
omnibus in christo gentibus rcuelasti, custodi 
opera misericordiae tuse. ut ccclcsia toto orbc clif- 
tusa, stabili fide in confessione tui nominis pcr- 
seueret. Per eundem dominum nostrum ihesurn 
christum filium.v 

OREMUS et pro beatissimo papa nostro .illo. ut 
deus et dominus noster, qui elegit eum in ordincm 
episcopatus, saluum atque incolumem custodiat 
ecclesise suae sanctae ad regendum populum 
sanctum deiJ 

Oremus. Flcctamus. 

Omnipotens scmpiterne deus, cuius aetcrno T 
iudicio uniucrsa fundantur ; respice propitius ad 
preces nostras, et electum nobis antistitem tua 
pietate conserua, ut Christiana plcbs, quiu tali 2 
gubernatur auctore, sub tanto pontifice creduli- 
tatis suae mentis augeatur. Per dominum 
nostrum."! 

OREMUS et pro omnibus episcopis, presbiteris, 
diaconibus, subdiaconibus, acolitis, exorcistis, lec- 
toribus, hostiariis, confcssoribus, uirginibus,uiduis, 
et pro omni populo sancto deiJ 

Oremus. Flcctamus. 

Omnipotens sempiterne deus, cuius spiritu 
totum corpus e,cclesiae sanctificatur ct regitur 
exaudi nos pro uniuersis ordinibus supplicantes, 
ut gratiae tuai munere ab omnibus tibi gradi- 
bus fidelitcr 3 seruiatur. Per dominum nostrum 
ihesum christum.T 

OREMUS et pro christianissimo (ucl christiano) 
impcratore 4 nostro, ut dcus et dominus noster 
subditas illi faciat omnes barbaras nationes ad 
nostram perpetuam pacem.? 



Orn. V. Y. 



So O. Y. te V. 

4 Reue S. 



Om. V. 



Orcmus. Flcctamus. 

Omnipotens sempiterne deus, in cuius manu 
sunt omnium potestatcs, ct omnia iura regnorum, 
respice ad christianum benignus imperium. ut 
gcntcs que. in sua fcritatc confidunt, potential 
tuae dextera comprimantur. Per dominum 
nostrum.? 

OREMUS ct pro catecuminis nostris, ut dcus et 
dominus noster adaperiat aurcs prccordiorum 
ipsorum, ianuamque misericordiae, ut per laua- 
crum regenerationis accepta remissionc omnium 
peccatorum, ct ipsi inucniantur in christo ihesu 
domino nostro.? 

Orcmus. Flcctamus. 

Omnipotens sempiterne deus, qui ccclcsiam 
tuam noua semper prole fecundas, auge fidem 
ct intellectum catecuminis nostris, ut renati 
fonte baptismatis adoptionis tuae filiis adgre- 
gentur. Per.? 

OREMUS, dilectissimi nobis, deum patrem om- 
nipotcntem, ut cunctis mundum purget erroribus, 
morbos auferat, famcm depcllat, aperiat carceres, 
uincula dissoluat, pcrcgrinantibus reditum, infir- 
mantibus sanitatem, nauigantibus portum salutis 
indulgeat.? 

Orcmus. Flcctamus. 

Omnipotens sempiterne deus, mgstorum con- 
solatio, laborantium fortitudo, pcrueniant ad te 
preces de quacumque tribulationc clamantium, ut 
omnes sibi in nccessitatibus suis misericordiam 
tuam gaudeant adfuisse. Per^ 

OREMUS et pro hereticis et schismaticis, ut 
deus ac dominus noster eruat eos ab erroribus 
uniuersis, et ad sanctam matrem ^cclesiam 
catholicam atque apostolicam reuocare digneturJ 

Orcmus. Flcctamus. 

Omnipotens sempiterne deus, qui saluas omnes, 
et neminem uis perire, respice ad animas diabo- 
lica fraude deceptas, ut, omni hcretica prauitate 
deposita, errantium corda resipiscant, et ad ucri- 
tatis tuas redeant unitatem. Per dominum 
nostrum.? 

OREMUS et pro pcrfidis iudajis, ut deus ct 
dominus nostcr auferat uelamen de cordibus 
eorum, ut ct ipsi agnoscant ihesum christum 
dominum nostrum.^ 



1 So Bod. O. Y, Romanian V. 



9 6 



fbancto. 



Orcmns. H:c non jlcctnntnr gcnna. 

Omnipotens sempitcrnc deus, qui etiam iuda- 
icam pcrfkliam a tua misericordia non repcllis, 
exaudi preccs nostras quas pro illius populi 
obcccatione defcrimus, ut agnita ucritatis tua? 
luce, quc christus cst, a suis tencbris eruantur. 
Per eundem." 1 

OKEMUS et pro paganis. ut deus omnipotens 
auferat iniquitatcm a cordibus corum, et, relictis 
idolis suis. conucrtantur ad deum uiuum ct uerum, 
et unicum filium cius ihesum christum, deum et 
dominum nostrum, cum quo uiuit et regnat cum 
spiritu sancto deus per omnia sa?cula saeculorum.? 

Orcmns. 

Omnipotens scmpiterne deus, qui non mortem 
peccatorum, sed uitam semper inquiris, suscipe 
propitius orationem nostram, ct libcra cos ab 
idolorum cultura, et aclgrega ccclesia? tua? sancta?, 
ad laudem et gloriam nominis tui. Per do 
minum I .Y 

Istas orationcs cxpktas, iugrcdinntur diaconi in 
sacrario, ct proccdnnt cwn corporc doinini sine 
nino cousccrato, quod altcra die rcmansit, ct 
ponnnt super altarc ct dicit saccrdos 2 . 

Orcuins. 

Preceptis salutaribus moniti, ct diuina institu- 
tione formati audemus diccre, Pater nostcr, lit 
supra. 

Et adorata cntcc communicant omncs. 

En sabbnta sancta. 
Benedictio ccrci. 

EXULTET IAM ANGELICA TURBA, cxultcnt 
diuina mysteria, ct pro tanti rcgis uictoria tuba 
intonet salutaris. Gaudeat sc tellus tantis inra- 
diata fulgoribus. ct .vterni rcgis splcndorc inlus- 
trata totius orbis se sentiat amisisse caliginem. 
La?tetur et mater ccclesia tanti luminis adornata 
fulgoribus, et magnis populorum uocibus hn?c aula 



1 Z. ends here. 

2 Post h$c, adorata sancta crucc, ct rcposita in loco solito, nadant 
duo sacerdotes induti casulis, dcfcrant super altarc corpus doniini 
quod scruatum cst. Et mixtis in calicc nino ct aqua turificct 
saccrdos altarc. Dcindc dicat, 

Oremus, prcceptis salutaribus moniti. 

Finitaqiie orationf. dotninica, dicat sub silcntio, Libera nos, que- 
sumus, domine. Atqnc sitbiiingat, Per omnia secula seculorum. 
Et niclii I flies diccns, mittat in calicem particulam doininici cor- 
f art s, cotnmunicct se if sum, dcindc alias. Y. 



Sbabbato Sbancto. 

resultet. Ouaproptcr, adstantibus uobis, fratres 
charissimi, ad tarn miram sancti huius luminis 
claritatem, una mccum, qu^so, dei omnipotentis 
misericordiam inuocate. Ut qui me non meis 
meritis intra leuitarum numerum dignatus est 
adgregarc, luminis sui gratia infundente, ca?rei 
huius laudem implcre precipiat, Ihesus christus 
dominus nostcr, qui uiuit et regnat cum dco 
patrc, in imitate spiritus sancti deus per omnia 
secula saeculorum. Amen. 1 

Dominus 1 uobiscum. R. Et cum spiritu tuo *. 

Sursum corda. /v. Habemus ad dominum. 

Gratias 1 agamus domino deo nostro. R. Dig- 
num et iustum cst 1 . 

Vere quia dignum et iustum est, inuisibilem 
deum omnipotcntcm, patrem, filiumque eius 
unigenitum, dominum nostrum ihesum christum, 
cum sancto spiritu, toto cordis ac mentis affectu 
ct uocis mynistcrio pcrsonarc. Qui pro nobis 
a?terno patri ada? dcbitum soluit, et ueteris piaculi 
cautionem pio cruorc detersit. Ha?c sunt cnim 
festa paschalia, in quibus uerus ille agnus occi- 
ditur, eiusquc sanguine postes consecrantur. 
Ha?c nox est in qua primum patres nostros, 
filios israhel cductos de a?gypto, quos " postca - 
marc rubrum sicco ucstigio transire fecisti. Ha?c 
igitur nox cst qua: pcccatorum tenebras column9 
inluminatione purgauit. Ha?c nox cst hodie per 
uniucrsum mundum in christum credentes a 
uitiis sa?culi segregates ct caligine peccatorum, 
recldit gratia?, sociat sanctitati. Ha?c nox est in 
qua dcstructis uinculis mortis, christus ab inferis 
uictor asccndit. Nihil enim nobis nasci profuit 
nisi rcdimi profuisset. O mira circa nos ture pie- 
tatis dignatio ! O 5na?stimabilis dilectio caritatis, 
ut seruum rcdimeres filium tradidisti! O certe 
necessarium ada? pcccatum et nostrum, quod 
christi mortc delctum est ! O fclix culpa qua? 
talem ac tantum meruit habere redemptorem ! 
O beata nox, qua? sola meruit scire tempus et 
horam in qua christus ab inferis resurrcxit ! 
IL-tc nox cst de qua scriptum est, et nox ut dies 
inluminabitur, et nox inluminatio mea in deliciis 
meis. Huius igitur sanctificatio noctis fugat 
scelera. culpas lauat, et reddit innocentiam lapsis 
ct ma?stis la?titiam, Fugat odia, concordiam parat, 
et curuat impcria. In hu + ius igitur noctis gra 
tia suscipe, pater, incensi huius sacrificium ues- 



In red letters. 



2 " 2 So O ; om. V. 



Sbabbnto 



Sbabbato 



pcrtinum. Quod tibi in hac ccrci oblationc 
sollemni per ministrorum manus dc opcribus 
apum sacrosancta rcddit ccclcsia. Sod iam 
column^ huius prcconia nouimus, quam in hono- 
rem dei rutilans ignis + accendit. Oui l licet 
diuisus in partes mutuati luminis detrimenta 
non nouit. Alitur liquantibus c^ris, quas in sub- 
stantiam pretiosa? huius lampadis apes 2 mater 
eduxit. Apes 3 cctcris q(u?e) subiecta sunt 
homini animantibus antccellit. Quum sit minima 
corporis paruitate, ingentcs animos angusto uersat 
in pectore, uiribus imbecillis, sed fortis ingenio 4 . 
O uere bcata et mirabilis apes ! O uere beata ct 
mirabilis apes 2 , cuius nee sexum masculi uio- 
lant, fetus non quassant, ncc filii destruunt casti- 
tatem ! Sicut sancta concepit uirgo maria, uirgo 
pcperit, et uirgo permansit : . O uere beata nox, 
qua? expoliauit aegyptos, ditauit hebreos, nox in 
qua terrenis cejestia iunguntur ! Oramus te, 
domine, ut cgreus istc in honorem nominis tui 
conse + cratus ad noctis huius caliginem destru- 
endam indeficiens perseuerct 1 , in odorem suaui- 
tatis acceptus, supernis luminaribus mysceatur. 
Flammas eius lucifer matutinus inueniat, Ille, 
inquam, lucifer qui nescit occasum, illc, qui 
rcgressus ab inferis humano generi sercnus 
illuxit.v 

Hie quasi collccta. 

Prccamur ergo te, domine, ut nos famulos 
tuos omnem clerum, et deuotissimum populum, 
una cum papa nostro, et 5 archiepiscopo nostro 
atque rege nostro 5 , quieta? temporum concessa, 
in his paschalibus festis conseruare digneris. Per 
dominum nostrum. v 



- 1 The original writing has been erased, and this fuller pas 
sage substituted in a closer but nearly contemporaneous hand 
writing. 

2 So O, apis V. 

3 - ? This account of the bee, still longer in V, has been omitted 
in modern missals. 

4 + Hrcc, explorata temporum uice, cnm cnnitiem pruinosa hi- 
berna posuerint, et glaciari senio uerni temporis moderata deter- 
serint, statim prodeundi ad laborem cura succedit. Dispersrc- 
que per agros, libratis paululum pennis, cruribus suspensis in- 
sidunt, pasti more, legere flosculos. honeratis uictualibus suis 
ad castra remeant ; ibique alia:, insestimabili arte, cellulas tenaci 
glutino instruunt ; aliae liquentia mella stipant ; alia? tiertunt 
flores in ca ram ; alia; ore natos fingunt ; alite collectuin e foliis 
nectar includunt. Apis corporis minima quantitate, ingenio 
mirabilis naturali. O uere beata, etc., tit supra Z. 

5 - 5 The original text has been erased in order to introduce 
this reference to the archbishop and king. 



Oratio post bcncdictioncm ca-rci diccnda, antcqnain. 
Icgatnr prinia lectio genesis : In principio. 

Deus, qui diuitias misericordiaj tare in hac 
prccipiue nocte largiris, propitiare uniucrso or- 
clini saccrdotalis officii, et omnes gradus famu- 
latus nostri, pcrfecta delictorum remissione sanc- 
tifica, ut mynistraturos regcneratrici grati;c tua- 
nulli cssc obnoxios patiaris offens^. Per domi 
num. v 

Lectio z . 1 In principio. Scqnitnr oratio. 
Orctnns. 

Deus, qui mirabilitcr crcasti hominem, et 
mirabilius redemisti, da nobis, qucsumus, contra 
oblectamina peccati mentis ratione pcrsistcre, 
ut mcreamur ad gaudia a^tcrna peruenire. Per. 1 

Lectio z /. 2 Noc ncro. Orcmus. 

Deus, incommutabilis uirtus, lumen xtcrnum, 
respice propitius ad totius ecclesia; tua? mirabile 
sacramcntum, et opus salutis humanc_ perpetiicU 
dispositionis effectu tranquillius operarc ; lotus- 
que mundus experiatur et uidcat, cleiecta erigi, 
inueterata nouari, et per ipsum redire omnia in 
integrum, a quo sumpserc principium. PerJ 

Lectio Hi? Tcmptanit dens. Oremns. 

Deus, fidclium pater summc, qui in toto orbe 
tcrrarum promissionis tuae filios diffusa adoptione 
multiplicas et per paschale sacramentum abra- 
ham puerum tuum uniucrsarum, sicut iurasti, 
gentium efrlcis patrem ; da populis tuis digne 
ad gratiam tuae uocationis intrarc. Pcr. Y 

Lectio Hii? Factum cst. Cinn cantico, 
Cantcinns domino. 

Deus, cuius antiqua miracula etiam nostris 
seculis coruscare sentimus, dum quod uni populo 
a persecutione ?egyptia libcrando dexter^ tuc 



1 LEG. I. In principio. 

II. COLL. Deus qui mirabi- 

2 LEG. ii. Factum est in ui- 

gilia matutina. 
TRAC. Cantemus. 

3 LEG. in Apprehendent. 
TRAC. Vinea. 

COLL. Deus, qui nos ad 
celebrandum. 

4 TRAC. Sicut ceruus. 
COLL. Omnipotens s. d. 



liter crcasti hominem. 

COLL. Deus, cuius antiqua 
miracula. 

I.F.C. mi. Ilgc cst here- 

ditas. 

TRAC. Attende, celum. 
COLL. Deus, qui gcclesiam. 
ALIA. Concede, quesumus. 

O 



9 8 



potcntia contulisti, id in salutcm gentium per 
aquam rcgcncrationis operaris ; prnesta, ut ct in 
abraha? filios. et in israheliticam dignitatem 
totius muncli transeat plenitude. Per.? 

Lectio v. Here cst Jiercditas. Orcmns. 
Omnipotcns scmpitcrne deus, multiplica in 
honorcm nominis tui, quod patrum fidei spo- 
pondisti. ct promissionis filios sacra acloptionc 
clilata, ut quod priores sancti non dubitauerunt 
futurum, ecclcsia tua magna iam ex partc cog- 
noscat impletum. Per.? 

Lectio vi. Audi, isralicl. Orcmns. 
Dens, qui ccclesiam tuam semper gentium 
uocationc multiplicas, concede propitius ut quos 
aqua baptismatis abluis, continua protcctione 
tuearis. Per.? 

Lectio vii. Facta csl super vie. Or emus. 

Deus, qui nos ad celcbrandum paschalc sacra- 
mentum utriusquc testament! paginis imbuisti, 
da nobis intclligcre misericordiam tuam, ut ex 
perceptione presentium munerum firma sit ex- 
pectatio futurorum. Per dominum nostrum.? 

Lectio viii. Adprchendent vii mulicrcs. Cmn 
cantico, Uinca facta \ 

Deus, qui omnibus gcclcsia; tu<j filiis sanc 
torum prophctarum uoce manifestasti in omni 
loco dominationis tuae, satorem te bonorum semi- 
num, et clectorum palmitum essc cultorcm ; 
tribue, quesumus, populis tuis, qui et uinearum 
apud te nomine censentur, et scgetum, ut spi- 
narum ct tribulorum squalore resccato, digni 
efficiantur fruge fecunda. Per.? 

Lectio viiii. Dixit dominus ad inoyscu 2 . 

Omnipotcns sempiternc deus, qui in omnium 
operum tuorum dispcnsatione es mirabilis; in- 
telligant redempti tui non fuissc cxcellentius, 
quod initio factus est mundus, quam quod in 
fine seculorum pascha nostrum immolatus est 
christus. Qui tecum.? 

Lectio x. Factus est scrmo domini ad ionam. 

Deus, qui diuersitatem omnium gentium in 

confessione tui nominis adunasti ; da nobis et 

1 So O ; Domini V. 2 So O ; Dixit quoque dominus V. 



ucllc et posse quod precipis, ut populo ad acterni- 
tatcm uocato, una sit fides mcntium et pietas 
actionum. Per.? 

Lectio xi. Scrip sit moyses. Cum cantico > 
Adtcndc celum. 

Deus, celsitudo humilium, et fortitudo recto- 
rum, qui per sanctum moysen puerum tuum ita 
erudire populos tuos sacri carminis tui decanta- 
tionc uoluisti, ut ilia legis iteratio fieret etiam 
nostra directio ; excita in omncm iustificatarum 
gentium plenitudinem potentiam tuam, et da 
kttitiam, mitigando terrorem, ut omnium pec- 
catis tua remissione delctis, quod denuntiatum 
est in ultioncm transeat in salutem. Per.? 

Lectio xii^ NabncJiodonosor 1 . 

Omnipotens scmpitcrne deus, spes unica mundi, 
qui prophctarum tuorum pr9conio pncsentium 
tcmporum declarasti mysteria ; augc populi tui 
uota placatus ; quia in nullo fidclium, nisi ex 
tua inspiratione, proueniunt quarumlibct incre- 
mcnta uirtutum. Per.? 

Canticum, Sicut ccruus desidcrat. 
Omnipotens scmpitcrne deus, rcspice propitius 
ad dcuotionem populi renascentis, qui sicut cer- 
uus aquarum expetit fontcm, ct concede propitius 
ut fidei ipsius sitis, baptismatis mysterio, animam 
corpusquc sanctificct. Per. 

Indc ucro dcsccndcs cum Icetania ad f antes. 
Oratio in sabbato sancto. Ad missam 3 . 

DEUS, QUI HAXC SACRATISSIMAM noctem 
gloria dominicac resurrectionis inlustras, conserua 
in noua familiar tuai progcniae adoptionis spiritum, 



Benedicite, angeli domini, 

domino. 
Ymnum dicite, ut supra. 



1 Benedictus es. 
Benedicite, omnia opera, 

domino. 
Benedicite, cocli, domino. 

2 The first, fourth, and eighth of these Lections and Coll. are 
given in Z, followed by Lect. Hxc est hereditas. Coll. Deus, 
qui ecclesiam tuam semper gentium uocatione multiplicas, con 
cede propitius ut quos aqua baptismatis ablujs, continua pro 
tect! one tuearis, followed by an ordo ad catecuminum faciendum, 
published by the Surtees Soc. vol. Ixiii. p. 131 *. 



(LEC. Si conresurrexistis. 
EV. Vespere). 
A. Letania maior. 

Gloria in excelsis. 
AL. Confitemini. 



TR. Laudate deum. 
v. Quoniam coniirmata. 
In hac node non can- 
tatu>- offerenda nee 
aemis del? 



Jcancto. 

quern dcdisti, ut corpora ct mcntc rcnouati 
puram tibi cxhibcant seruitutcm. Per.* 

Super oblata. 

Suscipc, dominc, qucsumus, prcccs populi tui 
cum oblationibus hostiarum, ut paschalibus ini 
tiate mystcriis, ad eternitatis nobis medelam, 
tc opcrante, proficiant. Per dominum.* 

Prcrf tio. 

U. D. 1 ncquum et salutare. Te quidem omni 
temporc, sed in hac potissimum nocte gloriosius 
predicare (cum) pascha nostrum immolatus cst 
christus. Ipse cnim ucrus est agnus, qui abstulit 
peccata mundi, qui mortem nostram moriendo 
destruxit, et uitam rcsurgcndo reparauit. Et 
idco cum anarchs 2 . 

o 

Infra actioncm. 

Communicantes, et noctcm sacratissimam cele- 
brantcs resurrectionis domini nostri ihcsu christi 
secundum carncm. Scd et memoriam ucncrantes 
inprimis gloriose semper uirginis marie, gcni- 
tricis eiusclem dei et domini nostri ihesu christi. 
Sed ct beatorum apostolorum.^ 

Alia. 

Hanc igitur oblationem seruitutis nostre, sed 
et cunct? familiae tue, quam tibi offcrimus pro 
his quoque, quos regenerare dignatus es ex aqua 
et spiritu sancto, tribuens eis remissionem om 
nium pcccatorum, Quesumus, dominc, ut pla- 
catusJ 

Benedictio. 

Dcus, qui dc ecclesie sure intcmerato utero 
nouos populos producens, earn, uirginitate ma- 
nente, noua semper prole fccundat ; fidei, spei. 
et caritatis uos munere repleat, et sue in uos 
bencdictionis dona infundat. Amen. 

Et qui hanc sacratissimam noctcm rcdcmptoris 
nostri rcsurrectionc uoluit inlustrarc, mentes ues- 
tras, pcccatorum tenebris mundatas, uirtutum 
copiis faciat coruscare. Amen. 

Quo eorum, qui modo renati sunt, innocentiam 
imitari ccrtetis, et uascula mcntium uestrarum 
cxcmplo presentium luminum inlustretis, ut cum 
bonorum opcrum lampadibus, ad huius sponsi 
thalamum, cuius resurrectionem celebratis, cum 
prudcntibus uirginibus intrare possitis. Amen. 

Quod ipse prestare 3 . 



Bomi mca Scantta. 



99 



+ et justum V. 



- V. Z. 



3 O. p. 369. 



Ad complcndum. 

Spiritum nobis, dominc, tue caritatis infunde, 
ut quos sacramcntis paschalibus satiasti, tua 
facias pietatc Concordes. Per/ 

u bomfnfca sancta 1 . 
Oratio ad missain. 

DEVS, OVI HODIERNA DIE PER VNI- 
GENITUM TUUM yETERNItatis nobis adi- 
tum dcuicta mortc rcscrasti, uota nostra, que 
preueniendo aspiras, ctiam adiuuando prose- 
qucre. Per eundem.v 

Sccrcta. 

Suscipc, dominc, quesumus, prcces populi tui 
cum oblationibus hostiarum, ut paschalibus ini- 
tiata mysteriis ad actcrnitatis nobis medelam, te 
operante, proficiant. Per.? 

Prccfatio. 

U. D. acquum et salutare. Te quidem omni 
tempore, sed in hac potissimum die gloriosius 
predicare, quo (ncl cum) pascha nostrum immo 
latus est christus. Ipse cnim ucrus est agnus, 
qui abstulit peccata mundi, Qui mortem nostram 
moriendo destruxit, et uitam rcsurgcndo repara 
uit. Et ideo 2 . 

In fractionc. 

Communicantes, ct diem sacratissimum cele- 
brantes resurrectionis domini dei nostri ihcsu 
christi secundum carnem. Scd ct memoriam 
uenerantcs inprimis glorios? semper uirginis 
marie genitricis eiusdcm dei et domini nostri 
ihesu christi, Scd et beatorum apostolorumJ 

Alia, 

Hanc igitur oblationem seruitutis nostre, sed 
ct cuncte. familie tue, quam tibi offerimus pro 
his quoque quos regenerare dignatus es ex aqua 
et spiritu sancto, tribuens eis remissionem om- 



1 (EP. Expurgate. 

EV. Maria magdalene). 

A. Resurrexi. 

PS. Domine, probasti. 

R. Hccc dies. 

v. Confitemini. 

2 O. Z. end here. + cum angelis, usque fine dicentes V. 

O 2 



AL. Pascha nostrum. 
v. Epulemur. 
OF. Tremuit terra. 
A". Notus in iudea. 
v. Et factus est. 
COM. Pascha nostrum. 



IDomintca 



Jena it. fn gllbis. 



nium peccatorum, Oucsumus, dominc, ut pla- 
catus. 7 

Benedictio. 

Bcncdicat uos omnipotens cleus, hodicrna 
interuenicnte paschali sollemnitatc, ct ab omni 
miseratus dignetur dcfendere prauitatc. Amen. 

Et qui ad aeternam uitam in unigeniti sui 
rcsurrcctionc uos reparat, in ipsius aduentu in- 
tnortalitatis uos gaudiis uestiat. Amen. 

Et qui expletis iciuniorum sine passionis do 
minie? diebus, paschalis fcsti gaudia celebratis, 
ad ea festa, quae non sunt annua,scd continua. ipso 
opitulante, exultantibus animis ueniatis. Amen. 

Quod ipsc praestare dignetur 1 . 

Ad complendum. 

Spiritum nobis, dominc, tune caritatis infunde, 
ut quos sacramcntis paschalibus satiasti tua 
facias pietatc Concordes. Per dominum -J 

Ad ucspcrum. Ad sanctum iohanncm. 
Concede, quesumus, omnipotens cleus, ut qui 
resurrectionis dominie? sollemnia colimus, inno- 
uatione tui spiritus a morte animae rcsurgamus. 
Per.* 

Ad f antes. 

Praesta, c]uesumus, omnipotens dcus, ut qui 
resurrectionis dominie? sollemnia colimus, erep- 
tionis nostrae suscipcrc ketitiam mereamur. Per.* 

Ad sanctum andream. 

Praesta, quesumus, omnipotens dcus, ut qui 
gratiam dominicae resurrectionis agnouimus. ipsi 
per amorcm spiritus a morte anirn? rcsurgamus. 
Per dominum. v 



1 O. P . 369- 

2 + Bcncdictio caniis. Deus uniucrsoc carnis, deus qui noe et nliis 
suis de mundis et inmundis animalibus pracepta dedisti, quique 
sicut holera herbanim human! (o) generi quadrupedia munda edere 
prrccipisti ; qui agnum in rcgypto moysi et populo tuo in uigilia 
paschce comedere prrccepisti, in figura domini nostri ihesti christi, 
cuius sanguinem omnia primogenita tibi de mundo redemisti, et 
in nocte ilia omne primogenitum in rcgyptum percussisti, ser- 
uans populum tuum agni sanguine prrcnotatum ; dignare, domine 
omnipotens, benedicere et sanctificare has carnes, ut quicunque 
ex populis tuis fidelibus comederint, omni benedictione cxlesti 
et gratia saturati repleantur in nobis. Per quern hrcc omnia, 
domine. Z. 



ft. in albas l . 
Ad sanctum pctrum. 

Dcus. qui sollemnitate paschali mundo re- 
media contulisti, populum tuum, quesumus, c?e- 
lesti clono prosequere, ut ct perfectam libertatem 
consequi mercatur, et ad uitam profkiat scmpi- 
tcrnam. Per. Y 

Sccrcta. 

Suscipe, quesumus, dominc, preces populi tui, 
cum oblationibus hostiarum, ut paschalibus ini- 
tiata mysteriis. ad aeternitatis nobis medelam, te 
opcrante, proficiant. Per dominum.T 

Prefatio, 

U. D. jcquum et salutarc. Te quidcm omni 
tcmpore. Communicantes, ct diem sacratissi- 
mum celebrantes, ut supra. Hanc igitur obla- 
tionem seruitutis nostrre, ut supra, per totam cb- 

domadam. 

Item alia. 

U. D. a:tcrne deus. Et te suppliciter cxorare, 
ut fidclibus tuis dignanter impendas, quo et 
paschalia capiant sacramcnta, ct dcsideranter 
expectent ucntura, Ut in mysteriis quibus rcnati 
sunt, permancntes ad nouam uitam, his operanti- 
bus, perducantur. Per christum 2 . 

Ad complendum. 

Implcatur in nobis, quesumus, dominc, sacra- 
menti paschalis sancta libatio, nosquc cle ter- 
renis affectibus ad caeleste transferat institutum. 

Per :i . 

Ad ucspcrum. 

Concede, quesumus, omnipotens deus, ut qui 
peccatorum nostrorum pond ere premimur, a 
cunctis mails imminentibus per hajc paschalia 
festa liberemur. Per. v 

Ad f antes. 
Concede, quesumus, omnipotens dcus, ut festa 

1 A. Introduxit uos dominus. 
PS. Confitemini domino. 
R. liec dies quam fecit. 
v. Dicat mine israel. 

OF. Angelus domini de- 
scendit. 

2 O. p. 313. Z. A later hand adds on the margin : Sec. Pas- 
chales hostias recensentes, quesumus, domine, ut quod frequen- 
tamus actu comprehendamus eitectu. Per. S. p. 367 ; E. p. 93. 

3 Gel. p. 576; E. p. 93. 



COM. Surrexit dominus et. 

(KP. Stans petrus. 

KV. Exeuntes duo ex dis- 

cipulis. 
SEQ. Celica resonent). 



tit. 



jperfa ib. 



101 



paschalia, quae ucncrando colimus, etiam uiucndo 
tcncamus. Per.? 

Ad sanctum andream. 

Deus, qui populum tuum de hostis callidi 
seruitutc liberasti, preccs eius miscricorditcr rc- 
spicc, ct aduersantcs cis tua uirtutc prosternc. 
Per.v 

JFcrt a ttt. 1 
Ad sanctum pauhim. 

Dcus, qui qicclesiam tuam nouo semper fcetu 
multiplicas, Concede famulis tuis, ut sacramen- 
tum uiucndo teneant quod fide percepcrunt. Per 
dominum.? 

Seer eta. 

Suscipe, quesumus, domine, fidelium preces 
cum oblationibus hostiarum, ut per haec pia: de- 
uotionis officia ad caelestem gloriam transeamus. 
Per.? 

Prefatio. 

U. D. per christum dominum nostrum. Qui 
oblatione sui corporis, remotis sacrificiorum car- 
nalium obseruationibus, se ipsum tibi sacram 
hostiam, agnumque inmaculatum summus sacer- 
dos pro salute nostra immolauit. Per quern 2 . 

Ad complendum. 

Concede, quesumus, omnipotens dcus, ut pas- 
chalis perceptio sacrament! continue in nostris 
mcntibus perseueret. Per.? 

Ad ucspcros. 

Concede, quesumus, omnipotens dcus, ut qui 
paschalis festiuitatis sollemnia colimus, in tua 
semper sanctificatione uiuamus. Per.? 

Ad f antes. 

Praesta 3 , quesumus, omnipotens dcus, ut per 
h;ec paschalia festa quae colimus, deuoti in tua 
semper laude uiuamus. Per.? 



Ad sanctum andream. 

Deus, qui conspicis familiam tuam omni hu- 
mana uirtute destitui, paschali interueniente fes- 
tiuitate, tui cam brachii protcctionc custodi. 
Per.? 

JJrrta mi. 1 

Ad sanctum laurcntium forts murnm. 
DEUS, QUI NOS RESURRECTION IS DOminicC; 
annua sollemnitate laetificas, concede propitius 
ut per temporalia festa, qua: agimus, pcruenire ad 
gaudia aeterna mereamur. Per.? 

Super oblata. 

Sacrifkia, domine, paschalibus gaudiis immo- 
lamus, quibus ccclesia mirabiliter et pascitur et 
nutritur. Per.? 

Prccfatio. 

U. D. aeterne dcus. Et pietatem tuam inde- 
fessis precibus implorarc, ut qui paschalis festi 
uitatis sollemnia colimus in tua semper sancti 
ficatione uiuamus, Quo per tcmporalis festi 
obseruationem pcruenire mereamur ad reterno- 
rum gaudiorum continuationem. Per christum 2 . 

Ad complendum. 

Ab omni nos, quesumus,, domine, uetustate 
purgatos sacrament! tui ueneranda perceptio in 
nouam transferat creaturam. Per dominum.? 

Ad ucspcros. 

Praesta, quesumus, omnipotens deus, ut huius 
paschalis festiuitatis mirabile sacramentum, et 
tcmporalem nobis tranquillitatem tribuat,etuitam 
conferat sempiternam. Per.? 

Ad f antes. 

Deus, qui nos per paschalia festa Isetificas, 
concede propitius ut ea, quae deuote agimus, te 
adiuuante, fideliter tcneamus. Per.? 

Ad sanctum andream. 

Tribu, quesumus, omnipotens deus, ut illuc 
tendat christiane deuotionis affectus, quo tecum 



1 A Aqua sapientiiu. 
cs. Confitemini. 
R. Ifrc-c dies, 
v. Dicant qui redempti. 
AL. Angelus domini. 
OF. Intonuit de celo. 
2 0. p. 313. Z. 


COM. Si conresurrexistis. 
(EP. Surgens paulus. 
AL. Surrexit dominus uere. 
EV. Stetit ihesus. 
Mater sequentiarum). 
See Introd. 37. 
3 Bod. omits this Coll. 


sit nostra substantia. Per.? 


1 A. Venite, benedicti. 
PS. Confitemini. 
R. Hose dies quam. 
V. Dextera domini. 
AL. In die resurrectionis. 
2 0. p. 314. Z. 


OF. Portns cli aperuit. 
COM. Christus resurgens. 
(F.P. Aperiens petrus. 
EV. Manifestauit se. 
SEQ. Claris uocibus). 



IO2 



Jftifa b. 



in. 



apos tolas. 

Deus, qui diuersitatcm gentium in confcssionem 
tui nominis adunasti, da, ut rcnatis fontc baptis- 
niatis una sit fides mcntium, et pictas actionum. 
Per.* 

Super oblata. 

Suscipe, quesumus, dominc, muncra populo- 
rum tuorum propitius, ut confcssione tui nominis 
et baptismatc rcnouati scmpiternam beatitu- 
dincm consequantur. Per. Y 

Pr&fatio. 

U. D. per christum dominum nostrum. Oui 
nos per paschale mysterium edocuit uctustatem 
uitse relinquere, et in nouitatc spiritus ambulare, 
A quo perpetual mortis superatur acerbitas, ct 
aiterng uitg fidelibus tribuitur integritas. Per 
quem *. 

Ad complcndnm. 

Exaudi, domine,prcccs nostras,ut redemptions 
nostrce sacrosancta commercia, et uitoi nobis 
conferant prgsentis auxilium, ct gaudia sempi- 
terna concilient. Per dominum.* 

Ad ncspcros. 

Deus, qui nobis ad celebrandum paschale 
sacramentum liberiores animos prrcstitisti, doce 
nos et mctuere quod irasccris, et amare quod 
precipis. Per. v 

Ad fontcs. 

Da, quesumus, omnipotens deus, ut (jcclesia 
tua suorum firmitate membrorum ct noua sem 
per fcecunditate Lxtctur. Per.* 

Ad sanctum andrcam. 

Multiplica, quesumus, domine, fidem populi 
tui, ut cuius per te sumpsit initium, per tc conse- 
quatur augmentum. Per dominum.* 



(EP. Angelus domini. 
AL. Surrexit altissimus. 
EV. Maria stabat). 
A. Uictricem manum. 
PS. Confitemini domino. 
R. Hcec dies. 
O. p. 3x4. Z. 



V. Lapidem quem. 
AL. Redemptioncm. 
OF. In die sollcmpni. 
COM.Populusadqtiisitionis. 
(Justus ut palma). 



Jraa fat. 1 
Ad sane t am mariam ad mar tyres. 

Omnipotens sempiterne deus, qui paschale 
sacramentum in reconciliationis human^ fcedere 
contulisti ; da mentibus nostris ut quod pro- 
fessione celebramus imitemur affectu. Per.* 

Seer eta. 

Hostias, quesumus, domine, placatus assume, 
quas et pro rcnatorum cxpiatione pcccati dcfcri- 
mus, ct pro accclcratione cojlestis auxilii. Per.* 

Prcsfatio. 

U. D. per christum dominum nostrum. Oui 
secundum promissionis ture incommutabilem ueri- 
tatem, ca^lestis pontifex factus in actcrnum, Solus 
omnium sacerdotum pcccati rcmissionc non cguit, 
sed potius peccatum mundi idem uerus agnus 
abstersit. Per quem ". 

Ad complendum. 

Respicc, quesumus, domine, populum tuum, 
ct quem <o:tcniis dignatus cs renouarc mystcriis, 
a temporalibus culpis dignantcr absoluc. Per. 7 

Ad itcspcros " . 

Deus, per quem nobis ct redemptio uenit et 
prgstatur adoptio, respice in opera miscricordi9 
tue, ut in christo rcnatis reterna tribuatur hereditas, 
ct uera libcrtas. Per eundem. Y 

Ad fontcs. 

Adesto, quesumus, dominc, familire tu^, et 
dignanter impende, ut quibus fidei gratiam con 
tulisti, ct coronam largiaris ajtcrnam. Pcr. v 

Sabfiato . 

Ad sanctum ioJianncm statio. 
Concede, quesumus, omnipotens deus, ut qui 



1 A. Eduxit eos dominus. 
PS. Adtcndite. 

R. Ilnjc dies. 

v. Benedictiis. 

AL. Surrexit altissimus. 

OF. Erit uobis. 

2 O. p. 314- Z- 

4 A. Eduxit dominus popu 
lum. 

PS. Confitemini domino. 
AL. Haec dies quam. 
ITEM AL. Laudate, pueri. 



COM. Data est mihi. 
(EP. Christus semel. 
A i . Crucifixus. 
EV. Vndecim discipuli. 
SEQ. Lira). 

+ ad hierusalem V. 

OF. Benedictus qui uenit. 
COM. Omnes qui in christo. 
(EP. Deponentes. 
EV. Vna sabbati. 
SEQ. Omnes sancti). 



Octnbts 



fcsta paschalia ucncrando cgimus, per hrec con- 
tingcrc ad gaudia ajtcrna mcrcamur. Per." 

Secreta. 

Concede, quesumus, domine, semper nos per 
hrec mystcria paschalia gratulari, ut continua 
nostnc rcparationis operatic pcrpctug nobis fiat 
causa lajtitia, . Per." 1 

Prcefatio. 

U. D. per christum dominum nostrum. Per 
quern supplices exposcimus, ut cuius muneris 
pignus accepimus, manifesta dona comprchcnderc 
ualcamus, Et qua: nobis fideliter spcranda con- 
tulit paschale sacramcntum, per resurrcctionis 
eius adtingcre mereamur ineffabile mistcrium. 
1 cr quern \ 

Ad complcndum. 

Redemptionis nostrae munere uegctati, quesu- 
mus, domine, ut hoc perpctuae salutis auxilium 
fides semper ucra proficiat. Per.* 

Ad ncspcros i . 

Dcus, totius conditor creaturg, famulos tuos 
quos fonte renouasti baptismatis, quosque gratig 
tug plenitudine solidasti, in adoptionis sorte 
facias dignantcr adscribi. Per.? 

Ad fontcs. 

Dcus, qui multiplicas gcclesiam tuam in so- 
bole renascentium, fac earn gaudere propitius dc 
suorum profectibus filiorum. Pcr.v 

Dominica tu c ortabas jjnsrrjcc 3 . 

PR/ESTA, QUESUMUS, OMXIPOTENS DEUS, ut 
qui paschalia festa peregimus, hoec, te largientc, 
moribus ct uita tencamus. Per dominum nos- 
trum.v 

Super oblata. 

Suscipe munera, quesumus, domine, exultantis 
gcclcsiae, ct cui causam tanti gaudii pniestitisti, 
pcrpctuum fructum concede lautitia:. PcrJ 

- P- SM; z - 2 +ad S. Mariam O. V; out. Z. 

:! So K ; Die dom. post albas l!od. O. V. 



CfDratfonfs 



103 



,\. Quasimodo geniti. 

I .s. Exultate dco. 

Ai.. HKC dies. 

ITEM. I nscha nostrum. 

OF. Angclus domini de- 



scendit. 

COM. Mitte manum. 
(KP. Omne datum. 
EV. Cum esset sero). 



Prafatio. 

U. D. ,-ctcrnc dcus. Et te supplicitcr obse- 
crare, ne nos ad ilium sinas redirc actum, cui iure 
dominatur inimicus, Sed in hac potius facias 
absolutione pcrsistcre, per quam diabolus cxsti- 
tit, filio tuo uinccntc, captiuus. Et ideo 7 . 

Bcnedictio. 

Deus, cuius unigenitus hodicrna die discipulis 
suis, ianuis clausis, dignatus est apparcre, suai uos 
benedictionis locupletare, ct c.-ulestis uobis regni 
ianuas clignetur aperirc. Amen. 

Et qui ab eorum pcctoribus, adtactu sui cor- 
poris, uulnus amputauit dubietatis, conccdat ut 
per fidem qua cum resurrexisse creditis, omnium 
delictorum maculis carcatis. Amen. 

Et qui eum cum thoma clcum ct dominum de- 
ditis, et cernuis uocibus inuocatis ; ab eo et in 
hoc sgculo a malis omnibus tucri, et in future 
sanctorum ccetibus adscisci ualeatis. Amen. 

Quod ipsc praestarc dignctur 2 . 

Ad complcndnm. 

Quesumus, domine deus noster, ut sacrosancta 
mysteria, quae pro rcparationis nostrae munimine 
contulisti, et praescns nobis rcmcdium esse facias 
et futurum. Per. Y 

Ad ticspcros, 

Largire, quesumus, domine fidelibus tuis in- 
dulgentiam placatus et pacem, ut pariter ab 
omnibus mundentur offensis, ct secura tibi mente 
deseruiant. Per dominum.v 

Adfontes. 

Deus, qui nos exultantibus animis pascha 
tuum celebrare tribuisti, fac nos, quesumus, ct 
temporalibus gaudcrc subsidiis et oeternitatis 
cffectibus gratulari 3 . Per. Y 

Incipinnt alias or ationes paschale s, 
Deus, qui omnes in christo renatos genus 
regium et saccrdotalc fecisti, da nobis et uelle 
et posse quae precipis, ut populo ad aiternitatem 
uocato, una sit fides cordium, et pietas actionum. 
Per eundemJ 

Alia. 
Deus, qui credentcs in te fonte baptismatis 



1 O.p. 315. Z. 



2 O. p. 370- 



3 Om. Z. 



104 



ratfones 



innouasti, hanc renp.tis in christo concede custo- 
diam, ut nullo erroris incursu gratiam tuna bene- 
dictionis amittant. Per eundcm.v 

Alia. 

Deus, qui pro salute mundi sacrificium paschalc 
fecisti, propitiare supplicationibus nostris, ut 
interpellans pro nobis pontifcx summus, nos per 
id quod nostri est similis reconciliet, per id quod 
tibi est zequalis absoluat, ihcsus christus filius 
tuus. Oui tecum. Y 

Alia. 

Deus, qui ad aeternam uitam in christi resurrec- 
tione nos rcparas, erigc nos ad consedcndum(tcm) 
in dextcra tua nostrrc salutis auctorcm, ut qui 
propter nos iudicandus aduenit, pro nobis iu- 
dicaturus adueniat, ihesus christus filius tuus 
dominus noster. Oui tccum. Y 

Alia. 

Deus, rcparator innocently ct amator, dirigc acl 
te tuorum corda seruorum, ut de infidelitatis 
tencbris liberati, numquam a ture ucritatis 1 luce 
discedant. Per dominum nostrum. * 

Alia. 

Deus, qui crcdcntcs in te populos gratia? turc 
largitate multiplicas, respicc propitius ad elcc- 
tionem tuam, ut qui sacramcnto baptismatis sunt 
renati, reerni celcstis mereantur introitum. Per.? 

i o c- 

Alia. 

Deus. qui ad seternam uitam in christi rcsur- 
rcctione nos reparas, implc pietatis tuae ineffabile 
sacramentum, ut cum in maiestate sua saluator 
noster aduenerit, quos fecisti baptismo rcgcnerari, 
facias bcata immortalitate uestiri. Per cundem. Y 

Alia. 

Deus, humani generis conditor et rcclemptor, 
da, quesumus, ut reparationis nostrae collata sub- 
sidia, te iugiter inspirante, sectemur. Per.? 

Alia. 

Deus, qui nos fecisti hodierna die paschalia 
festa celebrare, fac nos, quesumus, in caelesti 
regno eraudere. Per dominum nostrum.? 



1 So E ; virtutis Bod. V. O. 



Orntiows 



Alia. 

Dcpclle 1 , domine, conscriptum peccati lege 
yrographum, quod in nobis paschali mystcrio 
oer resurrectioncm tui filii cuacuasti. Qui tecum.? 

Alia. 

Omnipotens scmpitcrne deus, qui humanam 
naturam supra prime originis rcparas dignitatem, 
respicc pietatis tuae ineffabile sacramentum, et 
quos rcgenerationis mystcrio innouare dignatus 
es, in his dona tua perpetua gratia: protcctione 
conserua. Per dominum nostrum. 7 

Alia. 

Omnipotens scmpitcrne deus, deduc nos ad 
societatcm cadestium gaudiorum, ut spiritu sancto 
renatos regnum tuum facias introirc ; atquc eo 
perucniat humilitas grcgis, quo prcccssit celsitudo 
pastoris. Qui tecum.? 

Alia. 

Proesta nobis, omnipotcns et misericors deus, 
ut in rcsurrcctionc domini nostri ihesu christi 
percipiamus ueraciter portionem. Per eundem.? 

Alia. 

Concede, quesumus, omnipotcns deus, ut ue- 
tcrcm cum suis rationibus homincm deponcntcs, 
illius conuersatione uiuamus, ad cuius nos sub- 
stantiam paschalibus rcmcdiis transtulisti. Per 

eundcm. 7 

Alia. 

Gaudcat, domine, plcbs fidclis, et cum propriae 
rccolit saluationis exordia, cius promoueatur aug- 
mcntis. Per dominum. Y 

Alia. 

Fac, omnipotcns deus, ut qui paschalibus 
remcdiis innouati, similitudinem tcrrcni parentis 
cuasimus, (ad) formam cslestis transferamus(r) 
auctoris. Oui tecum. 7 

Alia. 

Familiam tuam, quesumus, domine, dextera 
tua pcrpetuo circumdet auxilio, ut, paschali inter- 
ueniente sollemnitate, ab omni prauitate defcnsa, 
donis coelestibus prosequatur. PerJ 

1 So Bod. O ; + quesumus V ; Repelle Z. 



&nnotfna. 



Dom. i. ft. post Oct. piscfja?. 105 



Scqunntur bcncdictioncs T . 

Bcnedicat uos omnipotcns clous, qui uos gratuita 
miscratione crcauit, ct in rcsurrcctionc unigeniti 
sui spem uobis resurgcndi conccssit. Amen. 

Resuscitet 2 uos dc uitiorum scpulchris, qui 
eum rcsuscitauit a mortuis. Amen. 

Ut cum eo sine fine fcliciter uiuatis, quern 
resurrcxissc a mortuis ueraciter crcditis. Amen. 

Quod ipsc prrestare ;s . 

Item alia- 

Deus, qui per rcsurrectionem unigeniti sui 
uobis contulit ct donum redemptionis, et decus 
adoptionis, sure uobis conferat p^mia bene- 
dictionis. Amen. 

Et, quo redimente, percepistis donum perpeture 
libertatis, eo largiente, consortes efficiamini retcrnc 
hereditatis. Amen. 

Et cui consurrexistis in baptismate credendo, 
adiungi mcreamini in crelcsti regione bene ui- 
uendo. Amen. 

Quod ipse prrestarc dignctur 3 . 

fEtssa in pasdja annatina 4 . 

Deus, per cuius prouidentiam ncc prcteritorum 
momenta deficiunt, nee ulla supcrest expectatio 
futurorum, tribue permancntem pcractre, quam 
recolimus, sollempnitatis effectum ; ut quod rc- 
cordatione percurrimus, semper in opcrc teneamus. 
Per 5 . 

Secreta. 

Clementiam tuam, dominc, supplicitcr exora- 
mus ut paschalis muneris sacramentum, quod 
fide recolimus, et spe desideramus intend, pcr- 
petua dilectione capiamus. Per dominum r> . 

Prcefatio. 

U. D. aeterne deus. Et redemptionis nostrre 
festa recolere, quibus humana substantia uinculis 
preuaricationis exuta, spcm resurrectionis per 
renouatam originis dignitatem assumpsit. Et 
ideo cum ancrelis 7 . 



1 Only eight of the above Coll. are given in Z., and no Bene 
dictions. 

2 Resurget O. 3 O. p. 370. 

4 Introd. 47. (Resurrexi. per totum. Et si in xlma eucncrit. 
nos autem. per totum. EP. Non cesso gratias agens. EV. Erat 
homo ex phariseis). 

5 Gel. p. 579. " Ib. p. 580. 7 O. p. 315. 



Ad complcndum. 

Tua nos, qticsumus, domine, qua; sumsimus 
sancta purificent, ct opcrationis sure rcmcdio nos 
perficiant esse placatos. Per dominum ] . 

Dominica t. post ortauas pasdj,t 2 . 

Deus, qui in filii tui humilitate iacentcm mun- 

dum crexisti, fidelibus tuis pcrpctuam Iretitiam 

concede, ut quos pcrpeture mortis eripuisti casibus, 

gaudiis facias sempiternis perfrui. Per em-idem.? 

Secret a. 

Benedictionem, domine, nobis conferat salu- 
tarem sacra semper oblatio, ut quod agit mysterio 
uirtute perficiat. Per dominum.? 

Prcefatio. 

U. D. reterne deus. Et inmensam bonitatem 
pietatis ture humiliter cxorare ut ignorantiam 
nostrac mortalitatis adtendens, ex tua inspiratione 
nos facias postulare quod rectum est, et tua 
dementia tribuas impetrare quod poscimus. Per 
christum 3 . 

Ad complendmn. 

Prresta nobis, omnipotcns deus, ut uiuificationis 
ture gratiam consequentes in tuo semper munere 
gloriemur. Per dominum.? 

Ad populum, 

Concede, misericors deus, ut et deuotus tibi 
populus semper existat, et de tua dementia quod 
ei prosit indesincnter optineat. Per dominum 4 . 



Dominica ii. post octauas 

Deus, qui errantibus ut in uiam possint redire 
iustitire ueritatis ture lumen ostendis ; da cunctis 
qui Christiana professione censentur, et ilia re- 



Gel, p. 580. 

A. Misericordia domini. 

PS.Gaudete (exultate),iusti. 

AL. Redemptionem. 

AL. Surrexit dominus uere. 

OF. Deus, deus meus, ad te. 

COM. Ego sum pastor. 

O. p. 315. Z. * Gel. 

A. lubilate deo, omnis. 

PS. Dicite deo quam. 

AL. Lauda, anima. 

AL. Angelas domini de- 

scendit. 
OF. Lauda, anima. 



(EP. Christus passus est. 
AL. Lauda, anima mea. 
AL. Surrexit dominus, et 

occurrit. 
EV. Ego sum pastor). 

p. 583 ; om. Z. 

COM. Modicum et non. 
(EP. Obsecrouos tamquam 

aduenas. 

AL. Laudate dominum. 
AL. Nonne cor nostrum. 
EV. Modicum). 

P 



1 06 Dom. fit. post <&ct. 

spuere quae huic inimica sunt nomini, et ca quae 
sunt apta sectari. Per.v 

Sccreta. 

His nobis, domine, mystcriis confcratur, quo 
tcrrena desideria mitigantes, discamus amare 
c<-elestia. Per dominum nostrum. Y 

Prcefatio. 

U. D. per christum dominum nostrum. Qui 
de uirgine nasci dignatus, per passionem et 
mortem a perpetua morte nos libcrauit, et rcsur- 
rectione sua nobis uitam contulit. Per quern ] . 

Ad complendum 

Sacramenta quae sumpsimus, quesumus, domine, 
et spiritalibus nos instruant alimentis, et cor- 
poralibus tueantur auxiliis. Per. Y 

Ad populum. 

Tibi placitam, deus noster, populo tuo tribue 
uoluntatem, quia tune illi prospera cuncta prae- 
stabis, cum tuis aptum feceris institutis. Per 2 . 

Dflmmira iff. post ortauas pasdj.t". 

Deus, qui fidelium mentes unius efficis uolun- 
tatis ; da populis tuis id amarc quod precipis, id 
desiderare quod promittis, ut inter mundanas 
uarietates ibi nostra fixa sint corda, ubi ucra sunt 
gaudia. Per.^ 

Secreta* 

Deus, qui nos per huius sacrificii ueneranda 
commercia, unius summ^ diuinitatis participes 
efifecisti ; prsesta, quesumus, ut sicut tuam cog- 
noscimus ueritatem, sic earn dignis moribus as- 
sequamurJ 

Prcefatio. 

U. D. aeterne deus. Et tui misericordiam 
muneris postulare, ut tempora quibus post re- 
surrectionem suam dominus noster ihesus christus 
cum discipulis corporaliter habitauit, Sic, ipso 



1 O. p. 316. Z. 

;! A. Cantate domino. 
PS. Saluabit sibi dextera. 
AL. Dominus regit, exul- 

tent. 

AL. In die resurrectionis. 
OF. lubilate deo, tmiuersa. 



Gel. p. 584 ; on. Z. 

COM. Dum uenerit. 

(EP. Omne datum. 

AL. Oportebit. 

AL. Surrexit dominus uester. 

EV. Vado ad eum). 



Bom. ft. post ct. 



opitulante, pia deuotione tractcmus, quatinus in 
his omnium uitiorum sordibus carcamus. Per 

quern l . 

Ad complendum. 

Adesto, qucsumus, domine deus noster, ut 
per haec qua; fkleliter sumpsimus ct purgemur a 
uitiis, et a peiiculis omnibus exuamur 2 . Per 

dominum. v 

Super populum. 

Exaudi, domine, quesumus, preces nostras ; ut 
quod tui uerbi sanctificationc promissum est, 
cuangclico ubiquc compleatur effectu, et plenitude 
adoptionis (obtineat) quod predixit testificatio 
ueritatis. Per dominum nostrum 3 . 



)0mittica ifti. post cctauas pasdjx 4 . 

Deus, a quo bona cuncta procedunt, largire 
supplicibus, ut cogitemus, te inspirantc, quae recta 
sunt, et, tc gubernante, cadcm faciamus.* 

Super oblata. 

Suscipe, domine, fidelium preces, cum oblationi- 
bus hostiarum, ut per haec pie; deuotionis officia 
ad caclestem gloriam transeamus. Per.? 

Prccfatio. 

U. D. aeternc deus. Et maicstatem tuam in- 
defessis precibus cxorare, ut mentcs nostras bonis 
opcribus semper informcs, Quia sic crimus prae- 
clari muncris prompta sinceritatc cultores, si ad 
meliora iugiter transeuntes paschale mysterium 
studeamus habere pcrpctuum. Per christum 5 . 

Ad complcndum. 

Tribu^ nobis, domine, caelestis mcnsq; uirtutis 
societatem, et desiderare quae recta sunt, et 
desiderata pcrcipere. Per dominumJ 

Ad populum. 
Deus, qui misericordiae ianuam fidelibus patere 



1 V. p. 317. Z. 2 eruamur V. 

* A. Uocem iocunditatis. 

PS. Jubilate deo. 

AL. lubilate deo. 

AL. Surrexit altissimus. 

OF. Benedicite, gentes. 

COM. Cantate domino, 
5 O. p. 318. Z. 



3 Gel. p. 585 ; om. Z. 

alleluia. 

(EP. Estote factores uerbi. 
AL. Quia posuit. 
AL. Gauisi sunt. 
EV. Amen, amen, dico 

uobis). 



Jttafore. 



it. 



107 



uoluisti, rcspicc in nos, et miserere nostri ; ut 
qui uoluntatis tuc uiam, donante te, sequimur, a 
uite; numquam semitis deuiernur. Per l . 

fHt ssa in kctnma mafarr. 

Ad sanctum laurentium. 

Mcntem familiae tuoe, qucsumus, domine, inter- 
ccdente beato laurentio martyrc tuo, et muncre 
conpunctionis aperi 2 , et largitate pietatis exaudi. 
Per dominum nostrum.? 

Ad sanctum italcntinum. 

Deus, qui culpas delinquentium district*^ fe- 
riendo percutis, flctus quoque lugcntium non re- 
cuscs, ut qui pondus tua: animaduersionc(is) cog- 
nouimus, etiam pietatis gratiam sentiamus. Per.? 

Ad pontem molbi^. 

Parce, domine, quesumus, parce populo tuo. ct 
nullis iam patiaris aduersitatibus fatigari, quos 
precioso filii tui sanguine redemisti. Oui tecum.? 

Ad crucem. 

Deus, qui culpas nostras piis ucrbcribus per 
cutis, ut a nostris iniquitatibus emundes, da nobis 
et de ucrbere tuo profkerc, et de tua citius con- 
solatione gaudere. Per.? 

In atrio. 

Adesto, domine, supplicationibus nostris, et 
spcrantcs in tua misericordia, interccdentc bcato 
petro apostolo tuo, caelesti protege benignus 
auxilio. Per.? 

Item alia. 

Praesta, quesumus, omnipotens deus, ut ad te 
toto corde clamantes, intercedente beata 4 maria 
semper uirgine 4 , tu pietatis indulgentiam con- 
sequamur. Per.? 

Ad miss am 5 . 

Praesta, quesumus, omnipotens deus, ut qui in 
afflictione nostra de tua pietate confidimus, contra 
aduersa omnia, tua semper protectione muniamur. 
Per dominum.? 



1 Gel. p. 585 ; om. Z. 2 So Bod. ; operi V. 
Beato Petro apostolo tuo Bod. V. 



3 Olbi Bod. 



A. Exaudiuit. 

PS. Diligam te. 

AL. Confitemini. 

OF. Confitebor domino. 



COM. Petite et accipietis. 
(EP. Confitemini. 
EV. Quis uestrum). 



Seer eta. 

Haec munera, quesumus, domine, et uincula 
nostrae prauitatis absoluant, et tuae nobis miscri- 
cordiae dona concilicnt. Per dominum nostrum.? 

Prcsfatio. 

U. D. aeternc deus. Et te auctorem et sancti- 
ficatorem iciunii conlaudare, per quod nos libcras 
a nostrorum debitis pcccatorum. Ergo suscipe 
ieiunantium prcces, atquc ut nos a malis omnibus 
propitiatus eripias, iniquitates nostras, quibus 
merito affligimur, placatus absoluc. Per christum 1 . 

Benedictio. 

Omnipotens deus deuotionem uestram dig- 
nanter intendat, et suae uobis bcnedictionis dona 
concedat. Amen. 

Indulgeat uobis mala omnia, quse gessistis, 
et tribuat ueniam quam ab eo deposcitis. Amen. 

Sicque ieiunii uestri, et precum uota suscipiat, 
ut a uobis aduersa omnia, quae peccatorum rc- 
tributione mercmini, auertat, et donum in uobis 
spiritus paraclyti infundat. Amen. 

Quod ipse 2 . 

Ad complendnm. 

Vota nostra, quesumus, domine, pio fauorc 
prosequere, ut dum tua dona in tribulatione pcr- 
cepimus, de consolatione nostra in tuo amore 
crescamus. Per. Y 

Ad populum 3 . 

Pretende nobis, domine, misericordiam tuam, 
ut quae uotis expctimus, conuersationetibi placita 
consequamur. Per. Y 



t. 

Ad missam. 
Omnipotens et misericors deus, qui peccantium 



0. p. 371. 3 Alia Bod. O. 

OF. Confitebor domino. 
COM. Petite et accipietis. 



1 o. P . 317-2. 

A. Exaudiuit. 
PS. Diligam te. 
AL. Confitemini. 
For this Mass Z. substitutes two others. 

Item in alia die. Clamantitim ad te q., dne., pneces dignanter 
exaudi, ut sicut niniuitis in afflictione positis pepercisti ; ita et 
nobis in pnesenti afflictione succurras. Per. 

Sec. Quesumus, dne., nostris placare muneribus, quoniam tu 
eadem tribuis ut placaris. Per. 

Pmf. Et maiestatem luain. etc., ut supra. 
Ad com. Propitiare, cine., iniquitatibus nostris quibus affligi- 

P 2 



io8 



. 



Ftgtlta glsccnsionfs. 



non uis animas perirc scd culpas, continc quam 
mcremur iram, ct quam precamur super nos 
effunde clcmcntiam ; ut de mcrore in gaudium 
per tuam misericordiam transfcramur. Per l . 

Sccreta. 

Sacrificia, domine, tibi cum ecclesix prccibus 
immolanda, quesumus, corda nostra purificent, 
ut et indulgcntiae tux- nobis dona concilicnt, et 
contra aducrsa prospera scntirc perficiant. Per 2 . 

Prcsfatio. 

U. D. ,-cterne deus. Et maicstatem tuam sup- 
pliciter exorare, ut non nostra; malitin;, scd in 
dulgently tuae preucniat semper affectus, Oui 
nos a noxiis uoluptatibus indcsincnter expediat, 
et a mundanis cladibus dignanter eripiat. Per 

christum :: . 

Ad complcndnm. 

Sit nobis, domine, quesumus, medicina mentis 
et corporis quod de sancti altaris tui bcncdictionc 
percepimus, ut nullis aduersitatibus turbcmur, qui 
tanti rcmedii participatione munimur. Per 4 . 

A d populum. 

Omnipotcns deus, misericordiam tuam nobis 
placatus impendc, ut qui tc contempnendo cul- 
pam incurrimus, confitendo ueniam consequamur. 
Per.? 



mur, et exorabilis tuis esto supplicibus, ut concessa uenia quam 
prrccamur, perpetuce misericordirc turc munere gloriemur. Per. 

Super populum. Exaudi, (Inc., gemitum poptili tui, nee plus 
apud te uale.it offt-nsio clelinquentium, quam misericordia tua 
indulta fletibus supplicantium. Per. 

En alia Inc. 

Deus, refugium paupcrum, spes humilium, salusque miserorum, 
supplicationes populi tui clementer exaudi ; ut quos iustitia uer- 
berum fecit afflictos, habundantia remcdiorum faciat consolatos. 
Per. 

Sec. Sacrificiis, dne., placatus oblatis, opem tuam nostris tem- 
poribus clementer impende. Per. 

Pntfatio. Ut quia tui est operis si quod tibi placitum est, aut 
cogitemus, aut agamus. Tu nobis semper et intelligendi qua; 
recta sint, et exequendi tribuas facultatem. Per. 

Ad com. Purifica, q., dne., tuorum corda fidelium, ut a terrena 
cupiditate mundati, et prxsentis uitcc periculis exuantur, et per- 
petuis donis firmentur. Per. 

Super populum. Miserere iam, q., dne., intercedente beata et 
gloriosa semperque uirgine dei genitrice maria, populo tuo ; et 
continuis tribulationibus laborantem, codcri propitiatione loetifica. 
Per. 

1 Gel. p. 708. 2 Ib. 3 O. p. 31 7. Z. Gel. p. 709. 



Jrrta mi. turjtlta nscrnsfonts fcomtnt 1 . 

Prresta, quesumus, omnipotens deus, ut nostrse 
mentis intcntio, quo sollemnitate hodicrna glorio- 
sus auctor ingressus est, semper intendat, et quo 
fide pergit conuersatione pcrucniat 2 . Per 3 . 

Sccreta. 

Sacrificium, domine, pro filii tui supplices 
uenerabili, quam nunc preuenimus ascensione 
dcferimus, prresta, quesumus, ut et nos per ipsum 
his commerciis sacrosanctis ad cselestia consur- 
gamus. Per eundcm 4 . 

Pnsfatio. 

U. D. jEtcrnc deus. Et in hac prccipu? die, 
iiua ihesus christus, filius tuus, dominus noster, 
diuini consummato fine mysterii, dispositionis 
(antique) munus cxplcuit, ut scilicet et cliabolum, 
crelestis operis inimicum, per hominem, quern 
subiugarat, eliderct, et humanam reduceret ad 
superna dona substantiam. Et ideo . 

Ad compkndnm. 

Tribue, quesumus, domine, ut per haec sacra- 
menta (! qua; sumpsimus, illuc tendat nostra; de- 
uotionis affectus, quo tecum est nostra substantia, 
ihesus christus dominus noster. Oui tecum 7 . 

Ad uespcros. 

Da, quesumus, omnipotens deus, illuc subsequi 
tuorum membra fidelium, quo capud nostrum 
principiumque preccssit, ihesus christus dominus 
noster, qui tecum uiuit ct regnat deus 8 . 



1 This Missa is preserved in S. and, with variations, in me 
dieval French missals. R. provides the Missa of the preceding 
Sunday. 

A. Omnes gentes. 
rs. Subiecit. 
AL. Omnes gentes. 
OF. Uiri galilei. 

2 E. p. loS. 

3 Tribue, q., o. d., ut munere festiuitatis hodierncc, illuc filiorum 
tuorum dirigatur intentio, quo in tuo unigenito tecum est nostra 
substantia ihesus christus dns. noster. Qui tecum uiuit. Z. 

4 E. p. 108. 

5 O. p. 319. Z. But this and the next Pref. change places in Z. 
f sacra E. 7 E. p. 108. 

s E. p. 109 ; om. Z. 



COM. Non uos relinquam. 
(LEG. Pater cum essem. 
EP. Multitudinis. 
F.V. Subleuatis). 



Dom. post gtewnsam. 



109 



n ascmsa foomtnt 1 . 

Ad sanctum pctrum. 

CONCEDE, QUESUMUS, OMNIPO 
TENS DEUS, UT GUI HODIERNA DIE 
UNIGENITUM TUUM redemptorem no 
strum ad oelos ascendisse crcdimus ipsi quo- 
quc mcntc in caelcstibus habitemus. Per cundcm 
dominum. 1 

Super oblata. 

Suscipc, dominc, munera quae pro filii tui 
gloriosa ascensione dcferimus, et concede pro- 
pitius, ut a prescntibus periculis liberemur, et 
ad uitam perueniamus oeternam. Per eundem. * 

Prefatio. 

U. D. per christum dominum nostrum. Qui 
post resurrectionem suam omnibus discipulis suis 
manifcstus apparuit, et ipsis cernentibus est 
eleuatus in caclum, ut nos diuinitatis suae tribueret 
csse participes. Et ideo cum archangelis 2 . 

Infra actioncm 3 . 

Communicantes, et diem sacratissimum cele- 
brantes, quo dominus noster unigenitus films tuus 
unitam sibi fragilitatis nostrae substantiam in 
gloria; tuaedextera collocauit. Sed etmemoriam.v 

Benedictio. 

Benedicat uos omnipotens deus, cuius uni 
genitus hodierna die caelorum alta penetrauit, 
et uobis ubi illc est ascendendi aditum patefecit 4 . 
Amen. 

Concedat uobis propitius, ut sicut post resurrec 
tionem suam discipulis uisus est manifestus, ita 
in indicium ueniens uideatur placatus. Amen. 

Et qui eum consedere patri in sua maiestate 
crcditis, uobiscum manere usque in finem saeculi 
sccundum suam promissionem sentiatis. Amen. 

Quod ipse 5 . 

Ad complenduin. 

Pnesta nobis, quesumus, omnipotens et mise- 

1 A. Viri galilei. OF. Ascenrlit deus. 

PS. Omnes gentes. COM. Psallite domino. 

AI-. Ascendit deus. (EP. Primum quidam. 

AL. Dominus in sinai. EV. Recumbentibus). 

3 In fractione V. 4 So Bod. ; patefaciat O. 

5 O. p. 371. 



ricors deus, ut quae uisibilibus mysteriis su- 
menda percepimus, inuisibili conscquamur effectu. 
Per.? 

Alice orationcs. 

Adcsto, clomine, supplicationibus nostris, ut si- 
cut humani generis saluatorem consedere tecum in 
tua maiestate confidimus, ita usque ad consumma- 
tionem saeculi manere nobiscum, quemadmodum 
est pollicitus, scntiamus. Oui tecum mint.? 

Deus, cuius filius in alta caelorum potcnter 
asccndens captiuitatcm nostram sua uirtute duxit 
captiuam, tribue, quesumus, ut dona quae suis 
participibus contulit, largiatur et nobis ihesus 
christus dominus noster. Qui tecum. 1 

Dominica post asccnsa[m] tiomfnf 1 . 
Omnipotens sempiterne deus, fac nos tibi 
semper ct dcuotam gcrere uoluntatcm, et maies- 
tati tuae sincere corde seruire. Per."* 

Secrcta. 

Sacrificia nos, domine, inmaculata, purificent, 
et mentibus nostris superne gratiae dent uigorem. 
Per dominum nostrum. ! 

Prefatio. 

U. D. per christum dominum nostrum. Qui 
generi humano nascendo subuenit, cum per 
mortem passionis mundum deuicit, per gloriam 
resurrectionis uitae asternae aditum patefecit, et 
per suam ascensionem ad caclos nobis spem as 
cendendi donauit. Per quern maiestatem 2 . 

Ad complendnm. 

Repleti, domine, muneribus sacris, da, quesumus, 
ut in gratiarum semper actione maneamus. Per.? 

Ad popnlnm. 

Erectis sensibus et oculis cordis ad sublimia 
eleuantes(tis), quesumus, domine, ut quae in 
precum uota detulimus, ad impetrandi fiduciam 
referamus. Per 3 . 



OF. Uiri galilei. 
COM. Pater, cum essem. 
(EP. Estote prudentes. 
EV. Cum uenerit). 



1 A. Exaudi, domine, uocem. 
PS. Dominus inluminatio. 
AL. Ascendit deus. 

AL. Dominus in sinai. 

2 O. p. 319. Z. 

3 Gel. p. 589 ; om. Z. + Aduesperum. Deus, uita fidelium, gloria 
humilium, beatitude iustorum, propitius suscipe supplicantium 
praeces, ut animoe qurc promissiouis tuo; sitiunt, de tua semper 
habundantia repleantur. Per. Z. 



no 



^entecostes. 



En 



prntrrostcn 



Orationcs per singulas kctioncs. A ntequam legatur 
prima lectio. 

Orcmus. 

Da nobis, quesumus, aomine, per gratiam 
spiritus sancti nouam tui paracliti spiritalis ob- 
seruantiae disciplinam, ut mcntes nostra; -, sacro 
purgatre 3 ieiunio, cunctis rcddantur cius muneri- 
bus aptiores. Per dominum, in unitate eiusdem 
spiritus sancti, per omnia saecula 4 . 

Lectio i. In principio. 

Omnipotens, sempiterne deus, indeficiens lumen, 
qui spiritum tuum sanctum, cum super aquas in 
mundi crcationis exordio ferretur, humang de- 
clarasti salutis auctorcm, praesta, quesumus, ut 
idem spiritus ueritatis ccclcsig tuae dona multi- 
plicet. Per dominum, in unitate eiusdem spiritus 
sancti. Y 

Lectio ii. Tcmptauit dens. 
Deus, qui in abrahg famuli tui opere humane 
gencri obcedientiae exempla praebuisti ; concede 
nobis, et nostrai uoluntatis prauitatem frangere, 
et tuorum prcccptorum rcctitudinem in omnibus 
adimplere. Per. Y 

Lectio Hi. Factnm cst r \ 

Deus, qui primis temporibus impleta miracula 
noui testamenti luce rescrasti, quod marc rubrum 
forma sacri fontis existeret ; et libcrata plcbs ab 
aegyptia seruitutc, christiani populi sacramenta 
praeferret ; da ut omnes gentes israhelis priuile- 
gium merito fidei consccutai, spiritus tui par- 
ticipatione regenerentur (i . Per dominum, in uni 
tate eiusdem spiritus sancti. 1 

1 The arrangement of the following Coll. and Lect. differs from 
the Greg, and is nearest to the Gel. order. The text of V. is in 
dicated in the more recent marginal handwriting as follows : 

(LEG. I. Temptauit deus. 

TR. Cantemus. 

LEG. II. Scripsit moyses. 

TR. Attende. 

COL. Deus, qui nobis per 

ora. 
LEG. in. Apprehendent. 

2 Nostras Bod. V. 3 Purificante Bod. V. * V. p. 89 ; 
Gel. p. 597. 5 Cantemus domino V. 6 regentur Gel. 



TR. Vinea. 

COLL. Deus, qui nos ad cele- 

brandum. 

LEG. in. Audi, israhel. 
TR. Sicut ceruus. 
COLL. Concede, quesumus). 



Lectio iiii. Scripsit 1 . 

Deus, gloriatio fidclium, et uita 2 iustorum, qui 
per moysen famulum tuum nos quoque modu- 
lationenv 1 sacri carminis erudisti ; in uniuersis 
gcntibus misericordiae ture munus operare, tri- 
buendo beatitudincm, auferendo tcrrorem, ut 
quod prenuntiatum cst ad supplicium in remcdium 
transferatur ajternum. Pcr. y 

Lectio v. AdprcJicndcnt^. 

Omnipotcns, scmpiterne deus, qui per unicum 
filium tuum ccclesiae tuae demonstrasti te csse 
cultorem, ut omncm palmitum fructum in eodem 
christo tuo, qui uera uitis cst,efferentem clemcnter 
excolcns, fructus afferat ampliorcs, ficlelibus tuis, 
quos uclut uineam ex regypto per fontem bap- 
tismi pertulisti, nullae preualcant sping pccca- 
torum ; ut spiritus tui sanctificationc muniti, 
perpetua frugc ditcntur. Per eundcm, in unitate 
ciusdcm spiritus sancti per omnia sa^culaJ 

Lectio in? Audi, israhcl. ratio. 

Deus, qui nobis per prophctarum ora precepisti 
temporalia relinquerc, atque ad reterna fcstinarc ; 
da famulis tuis ut quae a te iussa cognouimus, 
implcre caelcsti inspiratione ualeamus. Per do- 
minum nostrum.? 

Canticnm, Sicut ccruns. 

Scquitur oratio. 

Concede, qucsumus, omnipotcns deus, ut qui 
sollemnitatem doni G spiritus sancti colimus, cae- 
lestibus desideriis accensi fontem uitae sitiamus, 
dominum nostrum ihesum christum, qui tecum 
et cum eodcm spiritu sancto uiuit et regnat 
deus 7 . 

Indc dcsccndcs cnm Icetania ad fontes. Orationcs 
ad missam in sabbato 8 . 



1 Attende celum V. 2 uitrc Gel. 

3 modulatione Gel. 4 Uinea facta est. 

5 Only four of these Lections (ii, iv, v, vi) are given in Z. 

6 So O ; dono Bod. V. 

7 + o. s. d., qui paschale sacramcntum dienim uoluisti mysterio 
contineri, prsesta ut gentium facta dispersio diuisione linguarum, 
ad unam confessionem tui nominis easiest! munere congregentur. 
Per. Z. 

8 Finita orationc inclioantur, etc., Z. 



Ztommfca [ 



1 1 1 



Statio ad later anis . 

PR/ESTA, QUESUMUS, OMNIPOTENS DEUS, UT 
CLARltatis tiKC super nos splendor cffulgeat, et 
lux tu<-c lucis corda eoruni, qui per gratiam tuam 
renati sunt, sancti spiritus inlustratione confirmet. 
Per dominum, in unitate eiusdem spiritus sancti, 
per.* 

Sccrcta. 

Munera, domine, quesumus, oblata sanctifica, 
et corda nostra sancti spiritus inlustratione 
emunda. Per, in unitate eiusdem.i 

Prcfatio. 

U. D. aeterne deus. Oui sacramentum pas- 
chalc consummans, quibus per unigeniti tui con 
sortium filios adoptionis csse tribuisti, per sanctum 
spiritum largiris dona gratiarum, et suis co- 
hcredibus redemptoris Jam nunc superne pignus 
hcreditatis impendis, Ut tanto (se) certius ad 
eum confidant esse ucnturos, quanto se sciant 
ab eo redemptos, et sancti spiritus infusione 
dilates. Et ideo cum angelis 2 . 

In fractionc ?> . 

Communicantcs, et diem sacratissimum pcnte- 
costen 4 preuenientes 5 , quo spiritus sanctus 
apostolos f; plebemquc credcntium prescntia sue; 
maicstatis impleuit 6 . Sed et memoriam."* 

Alia. 

Hanc igitur oblationem seruitutis nostra, scd 
et cuncte; familig tucj, quam tibi offerimus, pro 
his quoque quos regenerare clignatus es ex aqua 
ct spiritu sancto, tribuens eis remissionem om 
nium peccatorum, Quesumus, domine, ut placatus 
accipiasJ 

Benedictio. 

Benedicat uobis omnipotens deus, ob cuius pa- 



OF. Emitte spiritum. 
COM. Ultimo festiuitatis. 
(EP. Factum est cum. 
EV. Si diligitis). 



1 A. Lretania. 

Gloria in excelsis. 
AL. Confitemini domino. 
TR. Laudato dominum. 
v. Quoniam confirmata. 

- O. p. 319. Z. 

3 This is a rare title. Amongst the MSS. in which it 
occurs are the Missal and Pontifical of Robert of Jumieges at 
Rouen ; and the other English Pontifical there Monasterii 
Lanaletensis. It is explained by Mart. Lib. I. c. iv. art. viiii. 
18. 

* So Bod. ; om. O. V. 5 celebrantes Bod. 6 - c So O ; 
innumeris linguis apparuit Bod. V. 



raclyti spiritus aducntum mentcs ucstras ieiunii 
obseruantia prcparatis, et prcscntcm diem sol- 
lemnibL.s laudibus honoratis. Amen. 

Instar modo renatorum infantium talem in- 
noccntiam habeatis, ut tempi um sancti spiritus, 
ipso tribuentc, csse possitis. Amen. 

Atque idem spiritus sanctus ita uos hodie sua 
habitatione dignos cfBciat, ut eras se uestris 
mcntibus uobiscum pcrpetim habiturus infundat, 
ct peracto prcsentis uitaj curriculo, uos ad cajlestia 
regna pcrducat. Amen. 

Quod ipse prestare dignctur . 

Ad ccnnplcndum. 

Sancti spiritus, domine, corda nostra mundct 
infusio, ct sui rods intima aspersione fecundet. 
Per eiusdcm. Y 

Ad popnlum. 

Presta, quesumus. omnipotens deus, ut spiritus 
sanctus aducniens maiestatem nobis filii tui mani- 
festando clarificct. Per eiusdcm 2 . 



Dominica prntrrostm 3 . 
Statio ad sanctum petrtnn. 

DEVS, OVI HODIERNA DIE CORDA 
FIDELIUM SANCTI SPIRITUS INLUS- 
tratione docuisti, da nobis in codem spiritu recta 
sapere, et de eius semper consolatione gaudere. 
Per dominum in unitate ciusdem deiJ 

Sccrcta. 

Munera, domine, quesumus, oblata sanctifica, 
et corda nostra sancti spiritus inlustratione 
emunda. Per eiusdem. * 

Pra fatio. 

U. D. per christum dominum nostrum. Oui 
ascendens super omnes caelos,sedensque ad dexte- 
ram tuam, promissum spiritum sanctum hodierna 
die in filios adoptionis effudit. Quapropter 
profusis gaudiis totus in orbe terrarum mundus 

1 O. p. 371. 2 Gel. p. 600; om. Z. 
3 A. Spiritus domini repleuit. I COM. Factus est repente. 

PS. Exurgat deus. (Ki 1 . Cum complerentur. 

AL. Emitte spiritum. AL. \ erbo domini. 

AL. Spiritus domini re- Ai,. Paraclytus. 

pleuit. EV. Si quis diligit). 
OF. Confirma hoc. 



,. x ,,lt.,t . S-.l . I -"I - nu- until!.". .\tl\u- .uv..-u ,r 

() , l(> ... x nnuMii . l.Mi.r lu.r i-iMU-muMt. --iiu- luu Pi>|Mtius. iloiuino. n\u Muuu>;. h.iv iloiu s.uu ti- 

,;... . > M ,,vi I u-.i. rt ho^ti.x- spuit.ilis oM.xtiono susccpta. nos- 



V ,Munnr,m ,nt, -. rt I^MU -., . . ,1 r-uur m prntr 
.-.I.M ,, K-IM.UU, -.. ,;u, -.iMn .u r 

v.uuu, ... l,n ;,!. .\pp.uiiil -> ^< MUMUOII , M oMus-iUUi spiiitum p.lt.iolvtvuu svijHM disoipulos 

Hli-.li, >MU |MMUM |Mv^ \l.i^k\MUlS l\ % clcsi.r, k lUU tlS 

.vMUilnis iinlnu-iuHs rt iloit.Uis s.-ic-nti.un iiulcu-t. 



; v 



. .- ^NV.NM.UV \nu-n ^ 5 ^ ^ -svun^ vpulo tuo v-t 

;n \ ...,,-. , Hoslibvi imhuisti .xb lu>stiuni 



..... ,- , , .- , ;-,.,;.; 

,>.,..;, / ; ;; -- . - ..< .. 

/- -- --- - : - " " ^ ; - ;;; 

\nuMi 



-. ; . . . .; . . ; - -- , . lYl - 

. . ,.-.-, ^ . - --. .;tVv\-: - 

i^ , " " """ /:v " " ; i:v.s - - I .V.sv u- .,/-. : ^ .^\ (-J.o .iuir., 



\ , ,- : v . 

k-x -V\ ^ " 

. v , .-, v \-- IV *c.v.; 

v , - Vv , - V s.vf -N V.- - -"^ ^ ~ 

v , - - - " 



" 



>,..... ,x N "--vV.U-.v.* 

,VV S. v% " " " " 



a ifa. b. 



Vi far. 






Mer.tfj.--i 
ui a te 



J . . . . 












/ v 






- 



/v,/ -: . 





J O p 5 2 C /. 

: - 

-.---.: . - . . 7 

. 

Rf.W^pp^" 



m xfi. Uecttones. 

nos ucniat, ct nos inhabitando, tcmplum sure 
maicstatis efficiat, quod cum unigenito filio tuo 
element! respcctu semper digncris inuisere, et 
tiux inhabitationis fulgore imperpctuum pcr- 
lustrare. Per quern J . 

Ad complcndum. 

Sumpsimus, domine, sacri dona rnysterii, 
humiliter deprccantcs ut qux in tui commcmora- 
tionc nos faccrc precepisti, in nostrae profkiant 
infirmitatis auxilium. Per.^ 

Safcbato in rif. Icrttoncs 2 . 
Ad sanctum pctrur.i. 

Mcntibus nostris, domine, spiritum sanctum 
benignus infundc, cuius ct sapientia conditi sumus, 
et prouidentia gubcrnamur. Per. In umtatc 
eiusdem." 1 

Alia. 

Illo nos igne, quesumus, domine, spiritus 
sanctus inflammet, quern dominus noster ihcsus 
christus misit in tcrram, et uoluit uchementer 
accendi. Qui tecum uiuit ct regit deus. Eiusdem.? 

Alia. 

Dcus, qui ad animarum mcdelam ieiunii dc- 
uotione castigari corpora precepisti, concede 
nobis propitius et mcnte et corporc semper tibi 
esse dcuotos. Per dominum nostrum. 7 

Alia. 

Pracsta, quesumus. omnipotcns dcus, ut salu- 
taribus ieiuniis cruditi, ab omnibus etiam uitiis 



1 (3. p. 321. 

2 A. Caritas dei. 

i-s. Domine. deus salutis. 

K. lacta cogitationem. 

v. Dum clamarem. 

K. Ad dominum dum. 

v. Domine, libera. 

K. Propitius. 

v. Adiuua nos. 

K. Protector noster. 

v. Domine, deus uirtulum. 

V,F,N. Benedictus es. 

v. Benedicite, omnia opera 

domini. 
v. Benedicite, caeli, do- 



v. Benedicite, anj^eli domi 
ni, domino. 

Ymnum dicite, nt sitpra. 
TK. i^audate dominum. 
v. Quoniam confirmata. 
()!. Domine, deub salutis. 
COM. Non uos relinquam. 
(AL. Emitte. 
AL. Factus est repente. 
AL. Vcrbo domini. 
AL. Spiritus domini. 
AL. Veni. 
AL. Paraclitus. 
EP. Conuenit. 
EV. Surgens ihesus). 



ctnbis ^cntccostes. 

abstinentcs, propiciationcm tuam facilius im- 

pctremus. Per 1 . 

Ad tnissam. 

Deus, qui tribus pucris mitigasti flammas 
jo-nium, concede propitius, ut nos famulos tuos 
non exurat flamma uitiorum. Per.* 

Sccrcta. 

Vt acccpta tibi sint, domine, nostra ieiunia, 
pnesta nobis, quesumus,huius munere sacramcnti 
purificatum tibi pcctus offerre. Per dominum 

nostrum. 7 

Pr&fatio. 

U. D. o.-tcrne dcus. Et tuam omnipotentiam 
dcuotis prccibus implorarc, ut nos spiritus tui 
lumen infundat, cuius nos sapientia creat. pietas 
rccreat. et prouidentia gubernat. Qui cum a tua 
substantia nullo modo sit diucrsus, scd tibi et uni- 
genito tuo consubstantialis et coajtcrnus, diucrsi- 
tate tamcn donorum rcplct tuorum corda fidelium. 
Per quern maicstatem 2 . 

Ad complcndum. 

Prebeant nobis, domine, diuinum tua sancta 
feruorem, quo corum pariter et actu dclcctcmur 
ct fructu. Per dominum nostrum. 1 

Dominica octauis pcntcrostcs 5 . 

OMNIPOTEXS ET MISKRTCORS DEUS, ad cuius 
beatitudinem sempiternam non fragilitatc carnis 
sed alacritate mentis ascenditur; fac nos atria 
supernre ciuitatis. et, te inspirante, semper ambirc, 
et tua indulgentia fideliter introire. Per 4 . 

Secreta. 

Rcmotis obumbrationibus carnalium uictima- 
rum, spiritalem tibi, summc pater, hostiam sup- 
plici seruitute defcrimus ; quae miro ineffabilique 
mysterio et immolatur semper, et eadem semper 
offertur, paritcrque ct deuotorum munus ct re- 
munerantis est premium. Per . 

1 V. + Alia. Privsta, q., o. d., sic nos ab rcpulis carnalibus 
abstinerc, ut a uitiis inruentibus pariter iciuncmus. Per. Z. 
s o. p. 321. Z. :1 So E; Die dominico uacat Bod. O. V. 

4 Gel. p. 606. 

5 Spiritus domini, /// supra. Infra cbdomadam. 



A. Bcnedicta sit sancta 

trinitas. 

i S, Benedicamus patrem. 
R. Benedictus cs, domine. 



v. Benedicite deum, cccli. 
AL. Benedictus es, domine dens. 
OF. Benedictus sit deus. 
COM. Benedicimus deum cell. 



n6 Bom. ib. post 3J3cntccostctt. 



Bom. b. bt. post ^cntccostnt. 



Adpopulum. 

Proficiat, qucsumus, clominc, plcbs tibi dicata 
pirc deuotionis affcctu, ut sacris actionibus erudita, 
quanto maicstati tum sit gratior, tanto donis 
potioribus augeatur. Per J . 



Dominica iiii. post pcntccostcn 2 . 

Dcprecationcm nostram, qucsumus, dominc, 
benignus cxaudi, ct quibus supplicandi prrestas 
c(ucl a)ffcctum, tribuc dcfensionis auxilium. Per.? 

Sccrcta. 

Muncra, dominc, oblata sanctifica, ut tui nobis 
unigeniti corpus ct sanguis fiant. Per cumdem.? 

Pr&fatio. 

U. D. <ctcrne dcus. Quoniam ilia fcsta re- 
meant ;! , quibus nostrre mortalitatis procuratur 
immortalc commcrcium, ac temporal! uit;t sub- 
rogatur rcternitas, et de pcccati pccna pcccata 
mundantur, Mirisque 4 modis conficitur dc per- 
ditione saluatio, ut status conditionis humane, 
qui per felicitatis insolcntiam uenit ad tristitiam, 
humilis et modestus ad acterna gaudia rcdeat 
per merorem. Per christum 5 . 

Ad complcndum. 

Hrec nos communio, domine, purgct a criminc, 
et caslestis remedii faciat esse consortes. Per.? 

Adpopulum. 

Tempora nostra, quesumus, domine, pio fauore 
prosequcre, et quibus cursum tribuis largiorem, 
prsesta continuum benignus auditum 6 . Per 7 . 



1 Da, q., dne., populo tuo salutem mentis et corporis ; da, ut 
relinquat quod nocet, et amare quod saluet ; da, ut bonis operi- 
bus inherendo, et benedici a te mereatur, et tua semper uirtute 
defendi. Z. 

2 A. Respice in me. 

rs. Ad te, domine, leuaui. 
R. lacta cogitatum. 
v. Dum clamarem. 
AL. Domine, in uirtute. 

3 remanent O. Z. 
5 O. p. 323. 

7 E. p. 176. Plebis tua:, q., dne., ad te semper corda conuerte, 
et quam tantis facis patrociniis adiuuari, perpetuis non desinas 
gubernare prsesidiis. Per. Z. 



Dominica b. post pcntccostcn 1 . 
Protector in te spcrantium, dcus, sine quo 
nihil est ualidum nihil sanctum ; multiplica 
super nos rniscricordiam tuam, ut, tc rectorc, tc 
cluce, sic transeamus per bona temporalia, ut non 
amittamus ojterna. Per dominum.? 

. Super oblata. 

Respice, dominc, muncra supplicantis ccclcsirc, 
et saluti crcdentium perpctua sanctificatione 
sumenda concede. Per dominum nostrum.? 

Prcefatio. 

U. D. a^terne deus. Et omnipotentiam tuam 
iugiter implorare, ut nobis et prajscntis uitaj 
subsidium ct ?etcrne tribuas premium scmpitcr- 
num ; Quo sic mutabilia dona capiamus, ut per 
ha:c ad incommutabilia dona pcruenirc ualeamus ; 
Sic tcmporalis lautitiae tempora transcant, ut cis 
gaudia sempiterna succedant. Per christum 2 . 

Ad complcndum. 

Sancta tua nos, domine, sumpta uiuificent, et 
miscricordire sempitcrng pneparcnt expiatos. 
Per dominum. Y 

Adpopulum. 

Propitiare, domine, humilitati nostmc, ct respice 
scruitutem, ut pacis tiuu abundantia tempora 
nostra cumulentur. Per dominum nostrum. 



Dominica bi. post pcntccastcn 3 . 

Da nobis, domine, quesumus, ut et mundi 
cursus pacificc nobis tuo ordine dirigatur, et 
ecclcsia tua tranquilla deuotione laitetur. Per.? 

Secret a. 
Oblationibus, qucsumus, domine, placare sus- 



OF. Sperent in te. 

COM. Ego et clamaui. 

(EP. Humiliamini. 

EV. Erant appropinquantes). 

4 Mirincis O. 
8 auxilium E. 



A. Domintis inluminatio. 

I S. Si consistant. 

R. Propitius esto. 

v. Adiuua nos, deus. 

AL. In te, domine, speraui. 

OF. Inlumina oculos. 

Z. 

A. Exaudi, domine, uocem. 

I S. Deus inluminatio. 

R. Protector noster. 

v. Domine deus uirtutum. 

AL. Omnes gentes. 



COM. Dominus firmamen- 

tum. 
(EP. Existimo enim quod 

non sunt. 
EV. Estote ergo). 



CF. Benedicam domino. 
COM. Unam petii. 
(EP. Omnes unanimes. 
EV. Cum turbse irruerent). 



tiif. post 



IDom. bfu. post pcntccostm. 1 1 7 



ccptis, ct ad te nostras etiam rcbcllcs compcllc 
propitius uoluntatcs. Per doniinum nostrum^ 

Prccfatio. 

U. D. ajtcrnc dcus. Maicstatcm tuam sup- 
plicitcr dcprccantcs, ut opcm tuam petentibus 
dignantcr impcndas, ct desidcrantibus benignus 
tribuas profuturam. Per christum \ 

Ad coDiplcndinn. 

Hysteria nos, domine. sancta purifkent, et suo 2 
muncre tueantur. Per dominum nostrum. 

Ad populum. 

Exaudi nos, deus salutaris noster, ct dies 
nostros in tua pace disponc, ut a cunctis pcr- 
turbationibus libcrati, tranquilla tibi scruitute 
famulemur. Per 3 . 



Dominica faff, post pcnlcrcstcn 4 . 

Deus, qui diligentibus te bona inuisibilia pro> 
parasti, infunde cordibus nostris tui amoris 
cffcctum 5 , ut te in omnibus ct super omnia dili- 
gentes, promissiones tuas, qua; omne desidcrium 
superant, consequamur. Per. 

Sccrcta. 

Propitiare, domine, supplicationibus nostris, et 
has oblationes famulorum famularumquc tuarum 
benignus assume, ut quod singuli obtulcrunt ad 
honorem nominis tui, cunctis proficiat ad salutcm. 
Pcr.v 

Prccfatio. 

U. D. per christum dominum nostrum. Ue- 
rum o;ternumque pontificcm, et solum sine 
peccati macula sacerdotem ; Cuius sanguine G 
fidelium corda mundantur ; cuius institutione 
placationis tibi hostias, non solum pro dclictis 

O. p. 325. Z. 2 tuo V. 

" E. p. 1 77- Concede, q., dne., populo tuo ueniam peccatorum, 
ut i]uod mcritis non prresumit, indulgentirc tua; largitate percipiat. 
Per. Z. 

* A. Dominus fortitudo. 
I S. Ad te, domine, cla- 

mabo. 

R. Conuertere. 
v. Domine, refugium. 
A I.. Te decet ymnus. 



OF. Perfice gressus. 
5 affectum V. 



COM. Circumibo et immo- 

labo. 
(EP. Quicumque baptizati 

sumus. 
EV. Amen, dico uobis, nisi 

habundauerit). 



6 + omnium O. 



populi scd ctiam pro nostris orfensionibus immo- 
lamus ; Tuam pcxscentcs clcmentiam. ut omne 
peccatum quod carnis fragilitatc contraximus, 
ipso summo pro nobis antistite interucniente. 
soluatur. Per quern ] . 

Ad complcndum. 

Ouos crelcsti, domine, dono satiasti, prajsta. 
qucsumus et a nostris mundcmur occultis et ab 
hostium liberemur insidiis. Per dominum no 
strum.? 

Ad popJtlnm. 

Deus, qui in sanctis habitas, et pia corda non 
deseris, libcra nos a terrcnis desideriis, et cupi- 
ditatc carnali ; ut, nullo in nobis rcgnantc pec- 
cato, tibi soli domino libcris mentibus seruiamus. 
Per 2 . 

Dominica biff, post pcntccostcn 3 . 

Deus uirtutum, cuius cst totum quod est 
optimum ; insere pcctoribus nostris amorcm tui 
nominis, ct prresta in nobis rcligionis augmentum, 
ut quai sunt bona nutrias, ac pietatis studio qua; 
sunt nutrita custodias. Per. v 

Sccrcta. 

Propitiare, domine, supplicationibus nostris, 
et has populi tui oblationes benignus assume, et 
ut nullius sit irritum uotum, nullius uacua postu- 
latio, presta ut quod fideliter petimus efficacitcr 
consequamur. Per. Y 

Prccfatio. 

U. D. aiterne deus. Et tibi uouere contriti sa- 
crificium cordis, tibi libare humiliati uictimam 
pectoris, A quo omne bonum sumimus, omnem 
iucunditatcm haurimus. Precamur itaque ut 
tibi nostra conscientia famuletur, ct ut in te de 
die in diem meliorata proficiat, tuae gratia? in- 
temerata subdatur. Nostris nos, quesumus, 
euacua malis, tuisque reple per omnia bonis, ut 



1 O. P . 325. z. 

2 Gel. pp. 658, 687. Tucre, dne., q., familiam tuam, et spi- 
ritalibus instrue disciplinis. Per. Z. 



A. Omnes gentes. 
PS. Subiecit populos. 
R. Uenite, filii. 
v. Accedite ad eum. 
AL. Adtendite populi. 



OF. Sicut in holoccanstum. 
COM. Inclina aurem. 
(EP. Humanum dico. 
EV. Cum multa turba). 



n8 Bom. fx. post ^cntccostcn. 



Bom. x. post ^pntccosten. 



percepta gratia, quam nostra non cxigunt mcrita, 
a cimctis aduersitatibus libcrati, in bonis omnibus 
confirmati, supcrnis ciuibus mercamur coniungi. 
Per christum l . 

A d co mplcn du m . 

Repleti sumus, domine, muncribus tuis, tribue, 
qucsumus, ut corum ct mundcmur efTcctu, ct 
muniamur auxilio. Per. 7 

Ad populum. 

Da nobis, domine, qucsumus. ut in tua gratia 
ueracitcr confidentes, et qua; digna sunt postu- 
lemus, et iugiter postulata sumamus. Per 2 . 



Dominica baa. post pmtcrostm 8 . 

Deus, cuius prouidentia in sui dispositione non 
fallitur, te supplices exoramus ut noxia cuncta 
submoueas, et omnia nobis profutura concedas. 
Per dominum nostrum. 7 

Super oblata. 

Deus, qui Icgalium differential!! hostiarum 
unius sacrificii pcrfectione sanxisti, accipe sacri- 
ficium a deuotis tibi famulis, et pari benedictionc, 
sicut munera abel, sanctifica, ut quod singuli 
obtulerunt ad maicstatis tua; honorem, cunctis 
proficiat ad salutem. Per dominum. 7 

Prcefatio. 

U. D. rcterne dcus. Et tuam misericordiam 
totis uiribus exorarc, nc pro nostra nos iniquitate 
condempnes, sed pro tua pietate in uiam rectam 
semper disponas, Nee, sicut meremur, delin- 
quentibus irascaris, sed fragilitati nostra; inuicta 
bonitate subuenias. Per christum dominum 
nostrum 4 . 

Ad complcndum. 
Tua nos, domine, medicinalis operatio, et a 



1 O. p. 326. Z. 

- E. p. 179. Guberna, dne., q., plebem tuam, et tuis commnla 
prasidiis, ut prresentis uite subsidio gaudeat et rcternse. Per. Z. 



3 (EP. Debitores sumus. 
EV. Adtendite a falsis). 
A. Suscepimus, deus. 
PS. Magnus dominus. 
R. Esto mihi in deum. 

4 O. p. 327. Z. 



v. Deus, in te speraui. 
AL. Exultate deo. 
OF. Populum humilem. 
COM. Gustate et nidete. 



nostris pcruersitatibus clementer expediat, et ad 
ea qua; recta sunt pcrducat. Per. 7 

Ad popnlum. 

Custodi nos, domine, in tuo seruitio constitutes, 
ut (et) quibus famulatum esse uis sincerum, pro- 
pitius largire quod precipis. Per 1 . 



Dommtca x. post pcntrcostm 2 . 

Largire nobis, domine, quesumus, semper 
spiritum cogitandi qua? recta sunt propitius et 
agendi, ut qui sine te esse non possumus secun- 
dum te uiuere ualcamus. Per dominum nos 
trum. 7 

Sccrcta. 

Suscipe munera, quesumus, domine, quce tibi 
dc tua largitate dcfcrimus, ut ha;c sacrosancta 
mysteria, grati<j tuc operante uirtute, presentis 
uite nos conuersatione sanctificent, et ad gaudia 
sempitcrna perducant. Per. 7 

Prefatio. 

U. D. a^terne dcus. Et tuam misericordiam 
exorare, ut, te annucntc, ualcamus quo; mala 
sunt clcclinare, ct qua; bona sunt conscquenter 
explerc. Et quia nos fccisti ad tua sacramenta 
pertinere, tu clementer in nobis eorum munus 
operarc. Per christum dominum nostrum \ 

Ad couipkndnm. 

Sit nobis, domine, rcparatio mentis ct corporis 
ca;lcste mystcrium, ut cuius cxscquimur actionem 
scntiamus cffectum. Per dominum. 7 

Ad popiduiu. 

Concede, qucsumus, omnipotens deus, ut uiam 
tuam dcuota mcnte currentes, subripientium de- 
lictorum laqueos euadamus. Per 4 . 



1 Gel. p. 6SS. Familia tua, d., et ad celebranda principia suaj 
redemptionis desideranter occurrat, et eius bona perseueranter 
adquirat. Per. Z. 

R. Domine deus noster. 

V. Quoniam eleuata est. 

AL. Domine deus salutis. 

OF. lustitice domini. 

co. Primum querite. 



2 (EP. Non simus concupis- 

centes. 
EV. Homo quidam erat 

diues). 

A. Ecce deus adiuuat. 
rs. Deus, in nomine. 

3 O. p. 327. Z. 



4 E. p. 1 80. Z. 



tDom. xf. xw. post Ipcntccostcn. 



Bom. xtii. post ptntccostcn. 119 



Dominica xi. post pcntccostcn 1 . 

Patcant aurcs miscricordi;t tu<j, domino, prc- 
cibus supplicantium, ct ut pctcntibus desiderata 
concedas, fac tibi cos, quesumus, placita postu- 
larc. Per.? 

Sccrcta. 

Concede nobis hec, qucsumus, dominc, frc- 
(jiientare mysteria, quia quoticns huius hostuu 
commemoratio celcbratur, opus nostne redcmp- 
tionis cxcrcctur. Per. 7 

Prgfatio. 

V. D. aiterne deus. Et tibi debitam seruitu- 
tem per mynisterii huius implctioncm pcrsoluerc, 
quia non solum peccantibus ucniam tribuis, sed 
ctiam prcmia pctcntibus impertiris, Et quod pcr- 
pcti malis operibus promcremur magnifica pic- 
tatc dcpcllis, ut nos ad ture reuerentire cultum 
ct tcrrore cogas, et amore perducas. Per 
ehristum 2 . 

Ad complcndnui. 

Tui nobis, domine, communio sacramenti et 
purificationem conferat, et tribuat unitatem. 
Per.? 

Ad populum. 

Pra:sta, quesumus, omnipotcns ct miscricors 
dcus, ut inter huius uitg caligines, nee ignorantia 
fallcntc mergamur, nee prccipiti studcamus uo- 
luntate pcccare ; scd qui fklutiam spcrandf 
pictatis indulges, optatg misericordig pmesta 
benignus effectum. Per dominum ;i . 

Dominica .rti. pcsi pcniccostrn *. 
Deus, qui omnipotentiam tuam parccndo 



1 (El 1 . Sciti.s <;tio:. iam cum 

gentes. 
\.\-. Cum appropinquasset 

ihesus hierusalem). 
A. 1 him clamarem. 
rs. ICxaudi, deus, oratio- 

2 O. p. 328. Z. 

: Gel. p. 6S(j. Conserua, q., dne 

grati;v tiuxj uirtute corrobora, ut ct in 

ct mutua dilcctione sinccri. Per. Z 

1 (FJ J . Notum uobis facio 

euangelium. 
i;v. Dixit ihcsus ad quos- 

dam). 

A. Dcus, in loco sancto. 
I S. Exurgat deus. 



ncm. 

R Custodi me, dominc. 
v. De uiiHu tuo. 
AL. Dominc, refugium. 
OF. Ad te, domine, Icuaui. 
CO. Acceptabis. 

., tnorum corda fulclium, ct 
tua sint sujiplicatione dcuoti 

R. In dco spcrauit. 
v. Ad tc, dominc, clamabo, 
AL. Ucnite, cxultatc. 
OF. Exaltabo tc, domine. 
co. Honora dominum. 



maximc et miscrando manifestas, multiplica 
super nos misericordiam tuam, ut ad tua pro- 
missa currentes celestium btjnorum facias e.sse 
consortes. Per dominum. Y 

Sccreta. 

Tibi, dominc, sacrificia dicata reddantur. qu;c 
sic ad honorcm nominis tui defcrcnda tribuisti. 
ut cadem rcmedia fieri nostra prc.stares. Per 
dominum. * 

Prcsfatio. 

U. D. aeternc deus. Cuius primum pictatis 
indicium est, si tibi facias toto cordc subiectos. 
ct spiritum in nobis tanta, deuotionis infundas. 
ut propitius largiaris conscqucntcr auxilium. 
Per ehristum T . 

Ad complcndinn. 

Quesumus, dominc dcus nostcr, ut quos di- 
uinis reparare non dcsinis sacramcntis tuis non 
destituas benignus auxiliis. Per dominum no 
strum. 7 

Ad popnlnm. 

Da, quesumus, domine, populo tuo salutcm 
mentis et corporis, ut bonis operibus inhcrendo 
tua semper mereatur uirtute dcfendi.* Per ~. 



Dominica n ti. post pcntccostcn 3 . 

Omnipotens scmpiterne deus, qui abundantia 
pietatis tuie et mcrita supplicum cxcedis et uota, 
effunde super nos misericordiam tuam, ut di- 
mittas qua; conscicntia mctuit ; et adicias quod 
oratio non prcsumit. Per dominum nostrum.? 

Sccrcta. 

Respicc, domine, quesumus, nostram propitius 
seruitutem, ut quod offerimus sit tibi muntis 
acccptum, sit nostra: fragilitatis subsidium. Per 
dominum. y 



1 O. P . 329. z. 

2 Fideles tuos, q., dne.. corporc paritcr ct mentc purifica : ut tua 
inspiratione conpuncti, noxias delectationes uitare pra.-ualeanl ; 
atque ut earum non accipiant illcccbras, tua semper suauilate 
pascantur. Per. Z. 

s (EP. Fiduciam talem. 
EV. Exicns ihesus de fini- 

bus tyri\ 

A. Deus, in adiutorium. 
J S. Aucrtantur. 
R. Benedicam dominum. 




120 Bom. arfb. post prmccostcn. 

Prccfatio. 

U. D. retcrnc dcus. Oui nos castigando sanas, 
ct rcfoucndo bcnignus crudis, Dum magis uis 
saluos cssc coiTectos, quam pcrirc dcicctos. Per 

christum J . 

Ad complendum. 

Scntiamus, clominc, qucsumus, tui perceptio- 
ncm sacramcnti subsidia mentis ct corporis. ut in 
utroquc saluati cojlcstis rcmcdii plcnitudine glo- 

ricmur. Per. 7 

Ad populi in. 

Pcrcipiat, qucsumus, dominc, populus tuus 
misericordiam quam dcposcit ct quam prccatur 
humiliter indulgentiam conscquatur ct pacem. 7 
Per-. 

Dcnm nt ra .riui. pest pnttccostnt 3 . 

Omnipotcns ct miscricors dcus. dc cuius mu- 
ncrc ucnit ut tibi a fidclibus tuis dignc ct lauda- 
bilitcr scruiatur, tribuc, qucsumus, nobis ut ad 
promissioncs tuas sine offcnsione curramus. 

Per. 7 

Secret a. 

Hostias. qucsumus, dominc. propitius intendc, 
quas sacris altaribus cxhibcmus, ut nobis indul- 
gcntiam largiendo, tuo nomini dent honorem. 
Per.v 

Prcefatio. 

U. D. ajtcrnc dcus. Ouia tu in nostra semper 
facicns infirmitate uirtutcm, ccclcsiam tuam 
inter aducrsa crcsccre tribuisti, ut quum puta- 
retur opprcssa, tune potius prcualerct cxaltata. 
Dum simul ct expcrientiam fidci dcclarat ad- 
flictio, et uictoriosissima semper perscucrat, tc 
adiuuante, dcuotio. Per christum 4 . 

Ad complendnm. 

Viuifket nos, quesumus, dominc, huius parti- 
cipatio sancta mystcrii, ct pariter nobis cxpia- 
tionem tribuat et munimen. Per dominum. 7 

1 o. P . 330. z. 

" Tuere, dne., populum tuum, et salutaribus remediis semper 
adiutum beneficiis attolle continnis et mentis et corporis. Per. Z. 



3 A. Respice, domine. 
rs. Ut quid, dcus. 
:R. Respice, domine. 
V. Exurgc, domine. 
AL. Confiternini. 

4 O. p. 331- Z- 



OK. In te speraui, domine. 
Co. Panem de crt lo. 
(EI-. Abrahg dictg stint. 
EV. Dixit ihcsus disci- 
pulis). 



Dom. xb. post ^Jcntccosttn. 

Ad populism. 

Omnipotcns sempiterne dcus, per quern cccpit 
csse quod non crat, et factum est uisibilc quod 
latcbat, stultitiam nostri cord is emunda, ct quaj 
in nobis sunt uitiorum sccrcta purifica. ut possi- 
mus tibi domino pura mcntc scruire. Per 1 . 



Damfnfra iti. post pmtcc0stcn 2 . 

Omnipotcns sempiterne dcus, da nobis fidei, 
spei, ct caritatis augmcntum, et ut mcrcamur 
asscqui quod promittis, fac nos amarc quod 
prccipis. Per. 7 

Sccrcta. 

Propitiare, dominc. populo tuo, propitiare mu- 
ncribus, ut hac oblationc placatus, ct indulgentiam 
nobis tribuas, ct postulata conccdas. Per. 7 

Prafatio. 

U. D. ojtcrne dcus. Oui nos de donis bonorum 
temporalium, ad perceptionem prouchis ,-utcr- 
norum, et hajc tribuis, ct ilia largiris, Ut ct man- 
suris iam incipiamus infcri ct pretereuntibus non 
teneri ; Tuum est enim quod uiuimus, quia licet 
pcccati uulncre natura nostra sit uitiata, tui 
tamen est opcris, ut tcrrcm" gencrati ad cclestia 
renascamur. Per christum 3 . 

Ad complendnm. 

SumptiSj dominc, caslestibus sacramentis, ad 
redcmptionis <etcrn,c, qucsumus, proficiamus aug- 
mcntum. Per. 7 

Ad popnlmn. 

Omnipotens sempiterne dcus, fac nos tibi 
semper ct dcuotam gercre uoluntatem, ct maies- 
tati tu;e sincere corde scruire. Per 4 . 



1 Gel. p. 601. Familiam tuam. <j.. dnc., ca lesti protectionc cir- 
cumda, ut te pascente sit libcra, te custodiente a malis ornnibu^ 
sit secura. Per. Z. 

2 (EL . Spiritu ambulate. 
EV. Dum iret iliesus in 

hierusalem). 
A. Protector noster. 
rs. Quam amabilis. 



R. ]>onum est confiteri. 
v. Bonum est sperare. 
ALL. Paratum cor mcum. 
OF. Inmittit angelus. 
CO. Panis quern ego dedero. 



O. p. 332. Z. 

4 Gel. p. 586. Respice, dne., propitius plebem tuam, et toU 
tibi corde subiectarn pnxsidiis iuuicte pietatis attolle. Per. Z. 



Dom, jrbi. .rbu. post ^Jentccostcn. 



Mi. post 



121 



Somtntca x&f. post pcntccosten 1 . 

Custocli, quesumus, domine, ccclesiam tuam 
propitiatione perpctua, et quia sine te labitur 
humana mortalitas, tuis semper auxiliis ct abs- 
trahatur a noxiis, ct ad salutaria dirigatur. 
Pcr.v 

Seer eta. 

Concede nobis, domine, quesumus, ut hcc 
hostia salutaris et nostrorum fiat purgatio de- 
lictorum, et tuae propitiatio potestatis. Per. 

Prgfatio. 

U. D. per christum dominum nostrum. Oui 
aeternitate sacerdotii sui omnes tibi seruientes 
sanctificat sacerdotes, Ouoniam mortali carne 
circumdati ita cotidianis peccatorum remissi- 
onibus indigemus, ut non solum pro populo, sed 
etiam pro nobis eiusdem te pontificis sanguis 
cxoret. Per quern 2 . 

Ad complendum. 

Purificent semper et muniant tua sacramenta 
nos, deus, et ad perpetuac ducant saluationis 
effectum. PerJ 

Ad populum. 

Praesta nobis, misericors dcus, ut placationem 
tuam promptis mentibus cxoremus ; et pecca 
torum ueniam consequentes noxiis liberemur 
incursibus. Per 3 . 



Bomtnica aim. post pentccostnt . 

Ecclesiam tuam, domine, miseratio continuata 
mundet et muniat, et quia sine tc non potest 



OF. Expectans expectaui. 
co. Qui manducat. 
(F.I . Si uiuimus spiritu. 
EV. Nemo potest duobus). 



1 A. Inclina, domine. 

PS. Lsetifica animam. 

R. Bonum est confidere. 

V. Ad adnuntiandum. 

AL. Qui timent dominum, 
^ O. P- 333- Z. 

3 Gel. p. 518. Da, q., dne., hanc mentem populo tuo, utqui ad 
precandum necessitate concurrit, maiestati luce fiat etiam uolun- 
tatc deuotus. Per. Z. 

4 A. Miserere mihi, domine, 

quoniam ad te. 
PS. Inclina, domine. 
R. Timcbunt gentes. 



v Quoniam edificabit 
AL. Laudate deum, omnes. 



OF. Domine, in auxilium. 
CO. Domine, memorabor. 
EP. (Obsecro uos ne defi- 

ciatis. 
EV. Ibat ihesus). 



salua consistere, tuo semper munere gubernetur. 
Per.* 

Sccrcta. 

Tua nos, domine, sacramenta custodiant, et 
contra diabolicos tueantur semper incursus. Per 
dominum.^ 

Prcefatio. 

U. D. aeternc deus. Et te incessanter precari, 
ut qui, te auctorc, subsistimus, te dispensantc, 
dirigamur; Non nostris sensibus relinquamur, sed 
ad tua; reducti semper tramitem ueritatis ha^c 
studeamus exercere, qune precipis, ut possimus 
dona percipere quae promittis. Per *. 

Ad complendum. 

Mentcs nostras et corpora possideat, domine, 
quesumus, doni codcstis operatic, ut non noster 
sensus in nobis, sed iugiter eius preueniat effectus. 
Per.* 

Super populum. 

Da, quesumus, domine, hanc mentem populo 
tuo, ut quia ad placandum necessitate concurrit, 
maiestati tuae fiat etiam uoluntate deuotus. 
Per 2 . 

Bomtnfra itu ri. [post pimtcrostni] 3 . 

Absolue, quesumus, domine, tuorum delicta 
populorum, et a peccatorum nostrorum nexibus, 
quae pro nostra fragilitate contraximus, tua be- 
nignitate liberemur. Per dominum nostrum 4 . 

(Secreta. Munda nos, domine). 

Secrcta. 

Pro nostrae seruitutis augmento sacrificium 
tibi, domine, laudis offcrimus, ut quod inmeritis 
contulisti propitius exsequaris. Per dominum 5 . 



1 O. P . 334 . z. 

2 Gel. p. 672. Adesto, dne., supplicationibus nostris, et nihil 
de sua conscientia prsesumentibus ineffabili miseratione succurre, 
ut quod habet fiduciam meritorum tua conferat largitas inuicta 
donorum. Per. Z. 

AL. Dextera domini fecit. 
OF. Oraui deum meum. 
CO. Uouete et reddite. 



COLL. (Tua uos, domine) 

so Bod. O. V. 
A. Justus es, domine, et 

rectum. 

PS. Beati inmaculati. 
R. Unum petii. 
v. Ut iudeam uolo. 
E. p. 184. 



(EP. Obsecro itaque uos 

ego. 
EV. Cum intraret ihesus in 

domum). 
Ib. 

R 



122 



tb. 



bi. 



Prcefatio. 

U. D. .cternc dcus. Quia cum lauclc nostra 
non egcas, grata tibi tamen cst tuorum deuotio 
famulorum. Ncc te augent nostra prgconia, scd 
nobis proficiunt ad salutcm. Quoniam sicut 
fontem uit;u prnjtcrire causa moriendi cst, sic 
eodem iugitcr redundare, affcctus est sine fine 
uiuendi. Per christum. (Etidco 1 . COLL. Puri- 
fica, domine, quesumus.) 

Ad coinplendum. 

Quesumus, omnipotcns deus, ut quos diuina 
tribuis participatione gauderc humanis non sinas 
subiaccrc periculis. Per dominum nostrum.* 

Ad popuhnu. 

Quesumus, omnipotens deus, preccs nostras 
respice, et tua super nos uiscera pietatis impende, 
ut qui ex nostra culpa affligimur, tua pietate 
misericorditer liberemur. Per 2 . 

fHcnsfs burnt, jfcrta u u. ! 
Ad sane tarn mariam maiorcm. 

Misericordire tune remediis, quesumus, domine, 
fragilitas nostra subsistat, ut qure sua conditione 
adteritur, tua dementia reparetur. Per. 7 

Alia. 

Praesta, quesumus, domine, familiar supplicanti, 
ut dum sc a cibis corporalibus abstinent, a uitiis 
mente iciunent. Per dominum nostrum. 7 

Sccreta. 

Ha2c hostia, domine, quesumus, cmundct nos 
tra delicta, et [ad] sacrificium celebrandum sub- 
ditorum tibi corpora mentesque sanctificet. Per 
dominum. 7 

Prcefatio. 

U. D. reterne dcus. Qui nos ideo collcctis 
1 O. P . 335. Z. 

a Gel. p. 683. Da, q., dnc., populo tuo mentem qua tibi de- 
uotus existat, et intellectum quo iustrc deposcat, et propitiationem 
tuam qua pia; desiderantibus qure sunt profutura perficiat. 
Per. Z. 

3 A. Exultate deo. 

PS. Ego enim sum deus. 

R. Dirigatur. 

v. Eleuatio manuum. 

AL. Quis sicut dominus. 

v. Suscitans a terra. 



OF. Meditabor. 



CO. Comedite pinguia. 
(LEG. Hec dicit dominus, 

Ecce dies ueniunt. 
ALTA. Congregatus est om- 

nis populns. 
EV. Respondens unus). 



terra; fructibus per abstinentiam tibi gratias 
agere uoluisti, ut ex ipso dcuotionis gcncre nos- 
ceremus Non hcc ad exuberantiam corporalem, 
sed ad fragilitatis sustentationem nos percepissc, 
ut quod ex his parcius sumeremus egentium pro- 
ficeret alimentis, Ut et salutaris castigatio mor- 
talitatis insolentiam mitigaret, et pietas largitoris 
nos tuc_ benignitati commendatos efficcret, Sic- 
que donis uteremur transitoriis, ut disceremus 
inhiare perpetuis. Per christum *. 

Ad complendum. 

Sumentes, domine, dona coelestia suppliciter 
deprecamur, ut qua; sedula seruitutc, donante te, 
gerimus, dignis scnsibus tuo rnunere capiamus. v 
Per 2 . 

jFcrm bit: 

Ad sanctos apostolos. 

Praesta, quesumus, omnipotens dcus, ut obscr- 
uationcs sacras annua deuotione recolentes et cor- 
pore tibi placeamus et mente. Per.* 

Sccreta. 

Acccpta tibi sint, domine, quesumus, nostri 
dona ieiunii, qua; et expiando nos gratia tua 
dignos efficiant, et ad sempiterna promissa per- 
ducant. Per. 7 

Prefatio. 

U. D. c uternc dcus. Qui iusto pioquc modcra- 
mine ct pro peccatis flagella irrogas, ct post fla- 
gella ucniam propitiatus condonas^ et pecca- 
torum uitam potius nolens quam mortem Non 
eos ad interitum condempnas, scd ut corrigamur 
miseratus expectas. Per christum 4 . 

Ad compkndnm. 

Quesumus, omnipotens cleus, ut de perceptis 
muneribus gratias exhibcntes beneficia potiora 
sumamus.i Per 5 . 

1 O. P . 33 6. /. 

2 + Alia. Adesto, dnc., supplicibus tuis, et spem tuam in miseri- 
cordia collocantes tuere propitius ; ut a peccatorum labe mun- 
dati in sancta conuersatione permaneant. Per. Z. 

3 A. Letetur cor. CO. Aufer a me. 



(LEG. Conuertere, israel. 
EV. Rogabat ihesum qui- 
dam). 



PS. Confitemini domino. 
R. Conuertere, domine. 
V. Domine, refugium. 
OF. Benedicam domino. 

4 O. p. 336. Z. 

5 + Super pofuluin. Adsit, dne., q., propitiatio tua populo 
supplicanti, ut quod, te inspirante, fideliter expetit, tua creleri 
largitate percipiat. Per. Z. 



m xu. Hcct. 



IDom, xix. post |Jcntccostcn. 



I 2 



Sabbato in iff. Icctfonfbus 1 . 

Ad sanctum petnim. 

Omnipotcns sempitcrnc dcus, qui per conti- 
tientiam salutarcm et corporibus mcdcris ct 
mcntibus, maiestatem tuam suppliccs cxoramus, 
ut pia ieiunantium deprccationc placatus, ct pre- 
sentia nobis subsidia prcbcas et futura. Pcr.v 

Alia. 

Da nobis, quesumus, omnipotcns dcus, ut iciu- 
nando tua gratia saticmur, et abstinendo cunctis 
efficiamur hostibus fortiores. Per dominumj 

Alia. 

Tuere, quesumus, dominc, familiam tuam, ut 
salutis jeterne remedia, qurc, tc aspirante, requi- 
rimus, tc largiente, conscquamur. Per dominum.v 

Alia. 

Praesta, quesumus, domine, sic nos ab epulis 
carnalibus abstinere, ut a uitiis irrucntibus pariter 
iciunemus. Per.* 

[Alia]. 

Vt nos, domine, tribuis sollcmnc tibi dcferre 
ieiunium, sic nobis, quesumus, indulgentiae praesta 
subsidium. Per." 1 

Ad miss am. 

Dcus, qui tribus pueris mitigasti flammas ig- 
nium, concede propitius ut nos famulos tuos non 
exurat flamma uitiorum. Per.* 

Secrcta. 

Concede, quesumus, omnipotcns deus, ut oculis 
tune maicstatis munus oblatum et gratiam nobis 
dcuotionis optineat, et effcctum beat? percnni- 
tatis adquirat. Per." 

Prcefatio. 
LJ. D. reterne deus. Et tibi sanctificare ieiu 



nium, quod nos ob axlifkationcm animarum et 
castigationem corporum scruare docuisti ; quia 
restrictis corporibus, animru saginantur, In quo 
homo nostcr affligitur exterior dilatatur interior. 
Memento, quesumus, dominc, iciuniorum nostro- 
rum, ct misericordiarum tuarum, quas pcccatori- 
bus pic semper iciunantibus contulisti, ct prajsta 
ut non solum a cybis, scd a pcccatis omnibus 
abstinentes, deuotionis tibi iciunio placcamus. 
Per christum \ 

Ad complcndum. 

Perficiant in nobis, (dominc), tua sacramenta 
quod continent, ut qurc nunc specie gcrimus 
rerum ueritatc capiamusj Per 2 . 

D0m. limit , post pcntcrostcn. 3 

(COLL. Da, quesumus, domine, populo). 

Omnipotcns sempiterne deus, misericordiam 
tuam ostcndc supplicibus, ut qui de meritorum 
qualitate diffidimus non iudicium tuum sed in- 
dulgentiam scntiamus. Per dominum. 

Secrcta. 

Huius te, dominc, muneris oblatione placea- 
mus, et perpctug uitc. participcs huius opera- 
tione reddamur. Per 4 . 

Prcfatio. 

U. D. per christum dominum nostrum. Qui 
uicit diabolum ct mundum, homincmque para- 
dyso restituit, et uitaj ianuas credentibus pate- 
fecit. Per quern 5 . 

Ad complcndum. 

Cfelestis mensc, quesumus, dominc, sacro- 
sancta libatio corcla nostra purgct semper et 
pascat. Per . 

Ad populum. 
Tuere, quesumus, dominc, familiam tuam, et 





1 0. p. 336. Z. 






A. Vcnitc, adoremus. 


Benedictus es. 


2 + Super populum. Suscipc, 


dnc., preces populi tui suppli- 


PS. Vreoccupemus. 


V. Benedicite, omnia opera, 


cantis, et nostra uota ieiunii salutaris tui uerfice sacramenlum. 


R. lacta cogitationem. 


domino. 


Per. Z. 


L 


v. Dum clamarem. 


V. Benedicite, cccli, domino. 


3 Die dominica vacat V. 




R. Ad dominum dum tri- 


V. Benedicite, anycli do- 


A. Da pacem, domine. 


OF. Sanctificauit moyses. 


bularer. 


mini, domino. 


rs. Letatus sum. 


CO. Tollite hostias. 


V. Domine, libera. 


Ymnum dicite, ut supra. 


R. Letatus sum. 


(KI>. Gratias ago deo. 


R. Propitius. 


TR. Laudate dominum. 


v. Fiat pax. 


KV. Accesserunt ad ihesum). 


v. Adiuua nos. 


v. Quoniam confirmet. 


AL. Qui confidit. 




R. Quis sicut dominus. 


OF. Domine, deus salutis. 


For this Mass Z. substitutes that for Dom. xx. post Pent. 


v. Suscita nos. co. Mcnse septimo. 


4 E. p. 185. 5 o. p. 337. Z. E. p. 185. 




R 2 



1 24 Bom. xx. xxi. post $entccostcn. 

salutis retcrne remedia quae, te aspirantc, requi- 
rimus, tc largiente, consequamur. Per dominum 
nostrum. 

Somintca ii. past pcntccostrn 1 . 
Fac nos, domine, quesumus, prompta uolun- 
tate subicctos, et ad supplicandum tibi nostras 
semper excita uoluntates. Per dominum 2 . 

Secreta. 

Munda nos, dominc, sacrificii presentis cflfcctu, 
et perficc miseratus in nobis ut eius mcreamur 
esse participes. Per 1 . 

Prefatio. 

U. D. ajterne deus. Et tuam maiestatem 
humiliter implorarc, ut ihesus christus filius tuns 
dominus noster sua nos gratia protcgat ct con- 
seruet, Et quia sine ipso nihil recte ualemus 
efficere, ipsius munere capiamus ut tibi semper 
placere possimus. Per christum (quern 4 ). 

Ad complendum. 

Purifica, quesumus, domine, mentes nostras 
benignus, ct renoua caelestibus sacramentis, ut 
consequenter et corporum prgsens pariter et 
futurum capiamus auxilium. Per 5 . 

Ad populum. 

Tua nos, domine, quesumus, gratia semper 
praeueniat et sequatur, ac bonis operibus iugiter 
praestet esse intentos. Per . 

Dominican!, post pcntrrostcn 7 . 
Da, quesumus, domine, populo tuo diabolica 



OK. Si ambnlauero. 
CO. Tu mandasti. 
(EP. Rcnouamini spiritu. 
EV. Ascendens ihesus in naui- 
culam). 



1 (COL. Dirigatcorda nostra). 
A. Salus populi. 

PS. Adtendite. 
R. Dirigatur. 
v. Eleuatio. 
AL. De profundis. 
For this Mass Z. substitutes that for Dom. xxii. post Pent. 

2 E. p. 185. 3 Ib. 4 Pref. for Dom. xix. in Z. 

5 E. p. 186. 

6 V. Protegat, dne., q., tua dextera populum supplicantem, ut 
prsesentem uitam sub tua gubernatione transcurrentes, mereatur 
inuenire perpetuam. Per. Z. 

7 (COL. Omnipotens et mise- AL. Lauda, anima. 

ricors deus, uniuersa). OF. Super flumina. 

A. Omnia quse fecisti. CO. Memento uerbi. 

PS. Magnus dominus. (EP. Uidete quomodo. 

R. Oculi omnium. EV. Loquebatur ihesus). 

v. Aperis tu manum. 
This Mass is given for Dom. xix. post Oct. Pent, in Z. 



Bom. xxt i. post $enlccostcn. 

uitare contagia, et tc solum dominum pura mente 
sectari. Per. v 

Secreta. 

Maiestatem tuam, dominc, suppliciter depre- 
camur, ut h.tc sancta quae gerimus, et a pre.teritis 
nos delictis exuant ct futuris. Pcr.^ 

Prcefatio. 

U. U. ccternc deus. Et te suppliciter cxorare 
ut sic nos bonis tuis instruas sempitcrnis, ut 
temporalibus quoquc consolari digneris ; Sic pre- 
sentibus refoue, ut ad gaudia nos mansura per- 
ducas. Per christum dominum nostrum T . 

Ad complendum. 

Sanctificationibus tuis, omnipotcns deus, et 
uitia nostra curcntur, et remedia nobis aeterna 
proueniant. PerJ 

Ad populum. 

Custodi nos, omnipotens deus, ut, tua dextera 
gubernante, nee nostra nobis praeualcant nee 
aliena peccata. Per 2 . 

Domi ut cn iitf. post prntccostrn s . 

Dirigat corda nostra, domine, quesumus, tua; 
miscrationis operatic, quia tibi sine te placere 
non possumus. Per dominum nostrum 4 . 

Secreta. 

Deus, qui nos per huius sacrificii ueneranda 
commertia unius summ^quc diuinitatis participes 
cfficis, prxsta, quesumus, ut sicut tuam cognosci- 
mus ucritatem, sic earn dignis mentibus et mori- 
bus assequamur. Per dominum nostrum 5 . 

Prtzfatio. 

U. D. zcternc deus. Qui propter ea iure punis 
errantes et clementer refoues castigates, ut nos 
a malis operibus abstrahas, ct ad bona facienda 



1 O- P- 337- ^ re f- ^ or I^ om - xx - m . 

~ Gel. p. 693. Sanctificationibus tuis, o. d., ct uitia nostra 
curentur, et remedia nobis ceterna proueniant. Per. Z. 



3 (COL. Largire, quesumus, 

domine, fidelibus). 
A. In uoluntate. 
PS. Beati immaculati. 
R. Domine, refugium. 
This is the Mass for Dom. xx. post Oct. Pent, in Z. 

4 E. p. 1 86. 5 Ib. 



v. Priusquam montes. 
AL. Qui sanat contritos. 
OK. Uir erat in terra. 
CO. In salutari tuo. 



Bom, nut. post 



. xxtb, post |3entcostnt, 125 



conucrtas, quia non uis inuenire quod damncs, scd 
cssc potius quod coroncs. Per christum . 

Ad complendum. 

Gratias tibi rcfcrimus, dominc, sacro munere 
ucgctati, tuam miscricorcliam deprecantcs, ut 
dignos nos eius participationc pcrficias. Per 2 . 

\Ad popiiliu)i\. 

Tuis, quesumus, domine, adesto supplicibus, 
et inter mundane; prauitatis insidias fragilitatcm 
nostram sempiterna pietate prosequerc. Per 3 . 

Bomi nt ca xxiii. post pcntcrostrn 4 . 
Omnipotens et misericors dcus, uniuersa nobis 
aduersantia propitiatus exclude,, ut mente et cor- 
pore pariter expediti quae tua sunt libcris menti- 
bus exsequamur. Per. 

Secreta. 

Haec munera, domine, quesumus, quae oculis 
tunj maiestatis offerimus salutaria nobis esse con 
cede. Per dominum nostrum 5 . 

Prcefatio. 

U. D. asterne deus. Et nos clementiam tuam 
suppliciter cxorare, ut films tuus ihesus christus 
dominus noster, qui se usque in finem sculi 
suis promisit fidelibus adfuturum, et presentioe 
corporalis mysteriis non deserat quos rcdemit, 
et maiestatis su beneficiis non relinquat. Per 
quern maiestatem 6 . 

1 O. p. 338. where the Pref. is much longer, as in Z. : 

Qui cum pro nostris meritis iugiter mereamur affligi, tu 
tamen indicium ad correctionem temperas. Non perpetuam 
exerces ad p;x>nam. lustae enim corrigis, et clementer ignoscis. 
In utroque uerax, in ntroque misericors. Qui nos ea lege disponis, 
ut coercendo in aeternum perire non sinas, et parcendo spatium 
tribuas corrigendi. Qui ideo malis prresentibus nos flagellas, ut 
ad bona futura perducas. Ideo bonis temporalibus consolaris, 
ut de sempiternis facias certiores. Quo te et in prospcris et in 
nduersis pia semper confessione laudemus, ihesum christum do 
minum nostrum. Per quem. Z. 

* E. p. 187. 

3 Gel. p. 518. Gratias tibi referimus, dne., sacro munere uege- 
tati, tuam misericordiam deprsecantes, ut dignos nos eius parti- 
cipatione perficias. Per. Z. 



4 (COL. Familiam tuam, que 

sumus, domine). 
A. Si iniquitates. 
rs. I >e profundis. 
R. Ecce quam bonum. 
v. Sicut unguentum. 
This Mass is given for Dom. xix. post Oct. Pent, in Z. 

5 Z. o . p. 33 . z . 



AL. Lauda, hierusalem. 

OF. Recordare. 

CO. Dico uobis. 

(EP. Confidimus in domino. 

EV. Simile est regnum). 



Ad complendum, 

Tua nos, domine, medicinalis operatic, et a 
nostris peruersitatibus clementer expediat, ct tuis 
semper faciat inhercrc mandatis. Per . 

Ad populum. 

Da, quesumus, omnipotens dcus, sic nos tuam 
ueniam promereri ut nostros corrigamus exces- 
sus, sic fatentibus relaxare delictum ut coher- 
ceamus in suis uoluptatibus obtinatos 2 . 



Etommtca iiitft. post prntcrostcn 3 . 

Largire, quesumus, domine, fidelibus tuis in- 
dulgentiam placatus et pacem, ut pariter ab 
omnibus mundentur offensis, et secura tibi mente 
deseruiant. Per 4 . 

Secreta. 

Caelestem nobis prebeant haec mysteria, quesu 
mus, domine, mcdicinam, et uitia nostri cordis 
expurgent. Per r \ 

Prcsfatio. 

U. D. setcrne deus. Maiestatem tuam sup 
pliciter deprecantes, ut expulsis azimis uetus- 
tatis, illius agni cibo saciemur et poculo, Qui et 
nostram imaginem reparauit, et suam nobis gra- 
tiam repromisit, ihesus christus dominus noster. 
Per quem maiestatem 6 . 

Ad complendum. 

Vt sacris, domine, reddamur digni muneribus 
fac nos, quesumus, tuis obcedire mandatis. Per.? 

Ad populum. 

Delicta nostra, domine, quibus aduersa domi- 
nantur absterge, et tua nos ubique miseratione 
custodi. Per 7 . 



1 E. p. 187. Z. 2 Gel. p. 694, om. Z. 

? (COL. Deus, refugium nos- PS. Benedixisti, domine. 

trum. 

EP. Imitatores mei. 
EV. Abeuntes pharisei). 
A. Dicit dominus. Ego co- 
gito. 



R. Liberasli nos. 
v. In deo lauclabimur. 
AL. Qui posuit fines. 
OF. De profundis. 
CO. Amen, dico uobis. 



This Mass is given for Dom. xxii. post Oct. Pent, in Z. 
4 E. p. 188. 5 Ib. c O. p. 339. Pref. for Dom. 

xxii. in Z. 7 V. p. 261, om. Z. 



>6 Bom. xxb. xxbf. post 



Bom. f. 



Somint ca xii). post pratcrostcn \ 

Dcus, qui nos regendo conscruas, parcendo 
iustificas, et a, tcmporali tribulatione nos eripe, 
et gaudia nobis eterna largire. Per 2 . 

Secreta. 

Suscipe, domine, propitius hostias quibus et tc 
placari uoluisti, ct nobis salutem potcnti pictatc 

restitui. Per 3 . 

Prcefatio. 

U. D. per christum dominum nostrum. Per 
quem sanctum et benedictum nomen maicstatis 
tue ubique uencratur, adoratur, predicatur. ct 
colitur, Oui cst origo salutis, uia uirtutis, ct tu.-c 
propitiatio maiestatis. Per quem maiestatem 4 . 

Ad complcndum. 

Inmortalitatis alimoniam consecuti, quesumus, 
domine, ut quod ore percepimus mcntc scctc- 

mur. Per r \ 

Ad popnlum. 

Familiam tuam, quesumus, domine, continua 
pietate custodi, ut a cunctis aduersitatibus, tc 
protegente,, sit libcra, et in bonis actibus tuo 
nomini sit dcuota. Per 6 . 

2D0nurttca xibf. post pnttccostcn 7 . 

Deus, refugium nostrum et uirtus, adesto piis 
ecclesiae tuos precibus, auctor ipse pietatis, ct 
praesta ut quod fidelitcr petimus efficaciter con- 
sequamur. PerJ 

Secreta. 

Da, miscricors dcus, ut hnec salutaris oblatio 
et a propriis reatibus nos indesinanter expediat, 
et ab omnibus tueatur aduersis. Per.* 

1 A. (The titles have been 

written thus, but the 

catchwords have not 

been filled in), 
rs. 

This Mass is given for Dom. xxiii. post Oct. Pent, in Z. 
Another Mass is written on fol. 344 b. 

2 E. p. 1 88. Z. 3 Ibid. Z. * O. p. 340. Pref. for 
Dom. xxiv. in Z. 5 E. p. 189. Z. 6 Ibid. om. Z. 



7 (COL. Excita, domine, que 
sumus, tuorum. 
Dicit dominus ego. 
EP. Ecce dies. 
GR. Liberasti nos. 
This Mass is given for Dom. xxiv. post Oct. Pent, in Z. 



AL. Dextram 
EV. Cum subleuasset. 
OF. De profundis. 
CO. Amen dico). 



Prcefatio. 

U. D. aeterne deus. Et tibi laudes debitas pio 
honore dcferre, et mirabilium tuorum inenarra- 
bilia prcconia denote mentis ueneratione cele- 
brarc, Tcque ineffabilcm atque inuisibilem deum 
laudare, benedicere, adorarc. Per christum \ 

Ad complendum. 

Sumpsimus, domine, sacri dona mysterii, hu- 
militer deprecantes ut quae in tui commemora- 
tione nos facere precepisti in nostrae proficiant 
innrmitatis auxilium. Per. 

Domtntca nbt i. post pcntccostm 2 . 

Excita, domine, quesumus, tuorum fidelium 
uoluntatcs, ut diuini operis fructum propensius 
cxsequcntcs pietatis tuae remcdia maiora perci- 
piant. PerJ 



nctpmnt oratfones Ije abucntu tiommt. 
ia ifit. ante natalc tiomfm 3 . 



EXCITA, DOMINE, QUESUMUS, POTENTIAL 
TUAM ct ucni, ut ab immincntibus pcccatorum 
nostrorum periculis te mereamur protegente eripi, 
tc liberantc, saluari. Oui uiuis ct regnas cum deo 
patrc, in unitatc spiritus sancti, dcus per omnia 

sreculaJ 

Secreta. 

Haec sacra nos, domine, potenti uirtute mun- 
datos ad suum faciant puriores uenire princi- 
pium. PerJ 

Prcfatio. 

U. D. aeterne dcus. Cui proprium est ac sin- 
gulare, quod bonus es, ct nulla umquam a te es 
commutatione diuersus, Propitiarc, quesumus, 
supplicationibus nostris, et ccclcsiae tua?: miseri- 
cordiam tuam, quam dcprecatur, ostende, Mani- 

1 O. p. 341. Per. quem sanctum, etc , ut supra Z. 

2 (Sec. Propitius esto. Pncf. * * Postcom. Concede). 
This Mass is given for Dom. xxv. post Oct. Pent, in Z. 

3 Dom. i. Adventus R. S. Ebdomadze v. E. V. ; iv. Gemet. 
Theod. ii. Bod. 



A. Ad tc leuaui. 
rs. Uias tuas, domine. 
R. Uniuersi qui te. 
v. Uias tuas, domine. 
AL. Ostende nobis. 



OF. Ad te, domine, leuaui. 
v. Dirige me. Respice. 
CO. Dominus dabit benigni- 
tatem. 



Bom. if. 



Bom. iff. gftbcntus. 



127 



fcstans plebi tuce unigeniti tui, et incarnationis 
mystcrium, et aducntus mirabile sacramcntum, 
Ut in uniucrsitate nationum constct csse per- 
fectum, quod uatum oraculis fuit ante promissum, 
percipiantque dignitatem adoptionis quos cxornat 
confessio ueritatis. Per quern l . 

Ad cotnplcndum. 

Suscipiamus, domine, misericordiam tuam in 
medio tcmpli tui, et rcparationis nostrae uentura 
sollemnia congruis honoribus pnjcedamus. Per.? 

Alia. 

Preueniat nos, omnipotens dcus, tua gratia 
semper et subsequatur, ut per aduentum uni 
geniti tui summo cordis desiderio sustinemus et 
praesentis uitq: subsidia, et future ctiam conse- 
quamur. Qui tecum *. 



iff. ante natal* bomfnt 3 . 

Excita, domine, corda nostra ad preparandas 
unigeniti tui uias, ut per eius aduentum purifi- 
catis tibi mentibus seruire mereamur. Qui 
tecum. 

Secret a. 

Placare, domine, humilitatis nostrae precibus et 
hostiis, et ubi nulla suppetunt suffragia meri- 
torum, tuis nobis succurre presidiis. Per.? 

Prcefatio. 

U. D. seterne deus. Qui tuo inenarrabili mu- 
nerc pra^stitisti ut natura humana ad similitu- 
dinem tui condita, dissimilis per peccatum et 
mortem effecta, nequaquam in aeterna dampna- 
tione periret, Sed unde peccatum mortem con- 
traxerat, inde uitam tua pietas inmensa repararet, 
et antique uirginis facinus noua et intemerata 
uirgo maria piaret, Quae ab angelo salutata, ab 
spiritu sancto obumbrata, ilium gignere meruit 
qu< cuncta nasci suo nutu concessit. Quae mira- 



1 O. p. 343. Z. 

2 Gel. p. 681. Da, q., dne., populo tuo spiritum ueritatis et 
pacis ; ut et te per aduentum unigeniti tui tota mente cognoscat, 
et quse tibi sunt placita corde sectemur. Per. Z. 



A. Populus sion. 
PS. Qui regis. 
R. Ex sion species, 
v. Congregate. 



AL. Letatus sum. 

OF. Deus tu conuertens. 

co. Hierusalem, surge. 



batur ct corporis intcgritatem, et conccptus fe- 
cunditatem, gaudebatquc suum paritura parcn- 
tem, ihcsum christum dominum nostrum. Per 
quern 1 . 

Ad cotnplcndum. 

Replcti cybo spiritalis alimoniae suppliccs te. 
domine, dcprecamur, ut huius participatione 
mysterii doceas nos terrena despicere, et amare 
caelestia. Per dominum nostrum.? 

Alia. 

Prsecinge, quesumus, domine deus noster, 
lumbos mentis nostrae diuina tua uirtute potenter, 
ut, ueniente domino nostro ihesu christo filio tuo, 
digni inueniamur aeterne uitae conuiuio, et uota 
caelestium dignitatum ab ipso percipere merea 
mur. Oui tecum 2 . 



(Kbbomatia if. ante natale twtmni 3 . 

Aurem tuam, quesumus, domine, precibus 
nostris accommoda, et mentis nostrae tenebras 
gratia tuae uisitationis inlustra. Per dominum.? 

Secreta. 

Deuotionis nostrai tibi, quesumus, domine, 
hostia iugiter immoletur, quae et sacra peragat 
instituta mysterii, et salutare tuum nobis mira- 
biliter operetur. Per.? 

Prcefatio. 

U. D. per christum dominum nostrum. Cuius 
incarnatione salus facta est mundi, et passione 
redemptio procurata est hominis procreati. Ipse 
nos, quesumus, ad eternum perducat premium, 
qui redemit de tenebris infernorum, lustificetque 
in aduentu secundo qui nos redemit in primo, 
Quatinus illius nos a malis omnibus defendat 
sublimitas, cuius nos ad uitam erexit humilitas. 
Per quern 4 . 

Ad complcndum. 

Inploramus, domine, clementiam tuam, ut h 



O. p. 344. Z. 

3 A. Gaudete in domino. 
PS. Benedixisti, domine. 
R. Qui sedes, domine. 
v. Qui regis isracl. 

4 O. p. 345. Z. 



2 Gel. p. 682, om. Z. 

v. Excita, domine, poten- 

tiam. 

OF. Benedixisti. 
CO. Dicite pusillanimis. 



128 



tfa, 



Jtria fat. 



in xu. 



diuina subsidia a uitiis expiatos ad festa uentura 
nos pracparent. Per dominum.? 

Alia. 

Fac nos, qucsumus, domine deus noster, per- 
uigiles atque sollicitos aducntum expectare 
cliristi filii tui domini nostri, ut dum uencrit 
pulsans, non dormientes peccatis, sed uigilantes 
et in suis inueniat laudibus exultantes. Qui 
tecum a . 

fHntsfe toecimi fcria itti. 2 
Static ad sanctam mariam maiorcm. 
Prxsta, quesumus, omnipotens dcus, ut rc- 
demptionis nostra uentura sollemnitas et prc,- 
sentis nobis uitac subsidia confcrat, et aeterne 
beatitudinis premia largiatur. Per.? 

Alia, 

Festina, quesumus, ne tardaueris, domine, et 
auxilium nobis superne. uirtutis impende, ut 
aduentus tui consolationibus subleuentur qui in 
tua pietate confidunt. Qui uiuis et regnas cum 

deo patre.? 

Secreta. 

Accepta tibi sint, domine, nostra ieiunia, qua^ 
et expiando nos tua gratia dignos emciant, et ad 
sempiterna perducant. Per dominum.? 

Prcefatio. 

U. D. per christum dominum nostrum. Quern 
pro salute hominum nasciturum gabrihel arch- 
angelus nuntiauit, uirgo maria sancti spiritus 
cooperatione concepit, Ut quod angelica nunti 
auit sublimitas uirginea crederet puritas. ineffa- 
bilis perficeret deitas. Illius itaque optamus, 
te opitulante, cernere faciem sine confusione 
cuius incarnationis gaudemus sollemnitate, qua- 
tinus purificati ieiuniis, cunctis purgati a uitiis, 
natalis eius interesse mereamur sollemnibus 
festis. Per quem 3 . 



deprecamur, ut cuius laetamur gustu renouemur 
effectu. Per.? 

jJFctia fri. 1 
Ad apos tolas. 

Excita, domine, potentiam tuam et ueni, ut 
hi qui in tua pietate confidunt ab omni citius 
aduersitate liberentur. Qui uiuis et regnas. 

Super oblata. 

Muneribus nostris, quesumus, domine, preci- 
busque susceptis, et caelcstibus nos munda 
mysteriis, et clcmenter exaudi. Per.? 

Prcsfatio. 

U. D. reterne deus. Qui es sanctificator et 
institutor abstinently, cuius nullus finis nullusque 
cst numerus, Effunde, quesumus, super nos in 
dicbus ieiuniorum nostrorum spiritum gratise 
salutaris, et ab omnibus nos perturbationibus 
saeculi huius tua dcfensionc conserua, Ut qui uni- 
gcniti tui cclcbramus aduentum, continuum eius 
scntiamus auxilium. Per quern -. 

Ad complcnduin. 

Tui nos, domine, sacramenti libatio sancta 
restauret, et a uetustate purgatos in mystcrii 
salutaris faciat transirc consortium. Per.? 

Safcbato in iff. Irctfonikis 3 . 

Ad sanctum pctrum. 

Dcus, qui conspicis quia ex nostra prauitate 
adfligimur, concede propitius ut ex tua uisitatione 
consolemur. Per.? 

Alia. 

Concede, qucsumus, omnipotens deus, ut quia 
sub peccati iugo ex 4 uetusta seruitute deprimi- 
mur, expcctata unigeniti filii tui noua natiuitate 
liberemur. Per eundem.? 



Ad complendum. 
Salutaris tui, domine, munere satiati supplices 


1 A. Prope esto, domine. 
v. Beati inmaculali. 
R. Ostende nobis. 
2 0. p. 346. Z. 
A. Veni, et ostende nobis. 
PS. Qui regis israel. 
R. A summo caelo egressio. 
V. Cseli enarrant. 
R. In sole posuit. 
4 0. om. 


V. Benedixisti. 
OF. Deus, tu conuertens. 
co. Ecce dominus ueniet. 
3 See p. 78. 
V. A summo ccelo. 
R. Domine, deus uirtutum. 
v. Excita, domine, potentiam. 
R. Excita, domine, potentiam . 
v. Qui regis israel. 


1 Gel. p. 68 1, cm. Z. 
J A. Rorate, cseli desuper. 
PS. Caeli enarrant. 
R. Tollite portas. 
v. Quis ascendet. 
3 0. p. 345. Z. 


R. Prope est dominus. 
v. Laudem domini. 
OF. Confortamini. 
CO. Ecce uirgo concipiet. 



Dominfca bacat. 



IDomfm ca bacat. 



129 



Alia. 

Indignos nos, qucsumus, dominc, famulos tuos, 
quos actionis proprim culpa contristat, unigcniti 
filii tui nos aduentu laetifica. Per eundcmJ 

Alia \ 

Frusta, quesumus, omnipotcns deus, ut filii 
tui uentura sollemnitas ct praesentis nobis uit 
remcdia confcrat, et prcmia aeterna concedat. 
Per eundem. i 

Alia. 

Prcces populi tui, quesumus, domine, clementer 
exaudi, ut qui iuste pro peccatis affligimur pietatis 
tu<j uisitatione consolemur. Per.* 

Ad missam. 

Deus, qui tribus pueris mitigasti flammas ig- 
nium, concede propitius ut nos famulos tuos non 
exurat flamma uitiorum. 



Seer eta. 

Sacrificiis presentibus, quesumus, domine, in- 
tende placatus, ut et deuotioni nostre proficiant 
et saluti. Per.* 

Prcefatio. 

U. D. aeterne deus. Qui non solum peccata 
dimittis sed ipsos etiam iustificas peccatores, Et 
reis non tantum pcenas relaxas, sed dona largiris 
et premia. Cuius nos pietatcm stipplices exora- 
mus, ut qui iciuniis ct uotis sollemnibus natiui- 
tatem unigeniti tui preucnimus, illius dono et 
prcsentis uite_ perturbationibus careamus, et eterna 
munera capiamus. Per quern 2 . 

Ad complendum. 

Quesumus, domine deus noster, ut sacrosancta 
mysteria, qu pro reparationis nostrae munimine 
contulisti, et praesens nobis remedium esse facias 
et futurum. Per.* 

Sommfca tiacat 3 . 
Excita, domine, quesumus, potcntiam tuam et 



1 Be/cdictus es. 

v. Benedicite, omnia opera. 
V. Benedicite, cseli, domino. 
v. Benedicite, angeli domi- 

ni, domino. 
Ymnum dicite. 

2 O. p. 346- Z. 

A. Rorate, cceli desuper. 
PS. Cseli enarrant. 
R. Prope est dominus. 
v. Laudemdomini loquetur. 



TR. Qui regis israel. 
V. Qui sedes super, 
v. Beniamin et manasse. 
v. Excita, domine, potentiam. 
OF. Exulta satis, filia. 
co. Exultauit ut gigas. 
See p. 79. 

AL. Veni, domine, et noli. 

OF. Aue, maria, gratia. 

CO. Ecce uirgo concipiet. 



ueni, et magna nobis uirtute succurre, ut per 
auxilium gratis tuae quod nostra peccata pr<j- 
pcdiunt, indulgentia ture propitiationis accelcret. 
Qui uiuis et regnasJ 

Secret a. 

Ecclesiae tuae, dominc, munera sanctifica, ct 
concede ut per hacc ucneranda mysteria pane 
caelesti refici mereamur. Per dominum ] . 

Praifatio. 

U. D. per christum dominum nostrum. Quern 
iohannes precessit nascendo, et in desertis heremi 
predicando, ct in flucntis iordanicis baptizando, 
et ad inferna descendendo. Cuius uenerandc 
natiuitatis proximQ uentura sollemnitas ita nos, 
quesumus, (tibi) placitos reddat, ut cum fructu 
bonorum operum ad regna caelestia introducat, 
Ut parando in cordibus uestris uiam domino, 
fructusque dignos paenitentiae faciendo, per pre- 
dicationem iohannis, obtemperemus monitis no- 
stri saluatoris, Sicque perueniamus per filium 
sterilis ad filium uirginis, per iohannem hominem 
magnum ad eundcm dominum nostrum hominem 
dcum, Qui sicut uenit ad nos redimendum oc- 
cultus, ita iustificet quum ad iudicandum uencrit 
manifestus. Per quern 2 . 

Ad complendum, 

Sumptis muneribus, domine, quesumus, ut 
cum frequentatione mysterii crescat nostrae sa- 
lutis effectus. Per.* 

Benedictio ad popidum. 

Omnipotens deus, cuius unigeniti aduentum et 
preteritum creditis, et futurum expectatis, eius- 
dcm aduentus uos inlustratione sanctificet, et sua 
benedictione locupletet. Amen. 

In presentis uite stadio uos ab omni aduersi- 
tate defendat, et se uobis in iudicio placabilem 
ostendat. Amen. 

Quo a cunctis peccatorum contagiis liberati, 
illius tremendi examinis diem expectetis interriti. 
Amen. 

Quod ipse pr^stare 3 . 



1 E. p. 194. Sacrificiis presentibus, dne., placatus intende, ut 
et deuotioni nostne proficiant et saluti. Per. Z. 

2 o. P . 346. z. 3 o. p . 374 . 

s 



130 

Item aha. De aduentu domini. 
Omnipotens deus uos placido uultu rcspiciat, 
et in uos suae benedictionis donum infundat. 

Amen. . 

Et qui hos dies incarnation e umgemti 
sollemnes, a cunctis presentis et future uitre ad- 
uersitatibus uos reddat indcmpnes. Amen. 

Ut qui dc aduentu redemptoris nostri secun- 
dum carnem cleuota mente hutamini, in secundo 
cum in maicstatc ucnerit, premiis uita; a^ternc 
ditemini. Amen. 

Quod ipse prestare l . 



oratimus tt atittcntu timnim. 

Excita, clomine, potentiam tuam tuam et ucni, 
et quod ecclesiae tiue promisisti, usque in finem 
sxculi clcmcntcr operare. Qui uiuis ct rcgnasJ 

Alia. 

Conscicntias nostras, qucsumus, domine, uisi- 
tando purifica, ut ueniens ihcsus christus filius 
tuus dominus noster paratam sibi inueniat man- 
sionem. Qui tecumJ 

Alia. 

Prope csto. domine. omnibus inuocantibus - te 
in ueritatc, ut in aduentu filii tui domini nostri 
placitis tibi actibus prgsentcmur. Per eundemJ 

Alia. 

Concede, quesumus, omnipotens deus, ut 
rnagn^ festiuitatis uentura sollemnia prospcro 
celebremus effectu, pariterquc reddamur et in- 
tenti cxlestibus disciplinis, et de nostris tem- 
poribus Isetiores 3 . Per J 

Alia. 

Mentes nostras, quesumus, domine, lumine ture 
uisitationis inlumina, ut esse, tc largiente, mcre- 
amur et inter prospera humiles et inter aduersa 
securi. Per. Y 

Alia. 

Preces populi tui, quesumus, domine, clementer 
exaudi, ut qui de aduentu unigeniti filii tui se- 
cundum carnem Iretantur, in secundo, cum uene- 



GTonscctatto tfjijmtamatis. 

rit in maiestate sua premium aeterne; uite. per- 
cipiat. Per 1 .? 



GDonsccratto tfjtmtamatte, 

EXORCI/O TE, omnis inmundissime spiritus, omne fan- 
tasma inimici, in nomine dei patris omnipotentis, et in 
ihesu christi filii eius, et spiritus sancti, ut exeatis et 
recedatis ab hac specie timiamatis siue incensi cum 
omni fallacia ac ncquitia ucstra, ut sit hec species sanc- 
tificata in nomine domini noslri ihesu christi, ut omnes 
gestantes, tangentes, odorantcs earn, uirtutem et aux- 
ilium percipiant spiritus sancti, ita ut non ibidem ubi 
hec incensa uel thimiamata fucri(n)t adpropinquare 
audeatis, nee aduersa inserere prcsumatis. Adiuro te 
per nomcn et per uirtutem dei patris omnipotentis et 
ihesu christi filii eius, qui uenturus est in spiritu sancto 
iudicare uiuos ac mortuos et nos 2 prcuaricatores et 
sreculum per ignem. Amen 3 . 

^Eternam ac iustissimam pietatem tuam deprecamur, 
domine, sanctissime pater, omnipotens reterne deus, ut 
benedicere digneris hose thimiamata, uel incensi spe- 
ciem, ut sit incensum maiestati tug in odore suauitatis 
acceptum. Sit a te he.c species benedicta, sit per in- 
uocationem sancti nominis tui sanctificata, ita ut ubi- 
cumque fumus eius peruenerit, extricetur et effugetur 
ab eo loco omne genus dsemoniorum, sicut incensu 
iecoris piscis, quern raphael archangelus tobiam famu- 
lum tuum super carbones ponere docuit, cum ascendit 
ad sary liberationem. Dcscendat bcnedictio super 
hanc speciem incensi et thimiamatis, sicut in illo de 
quo dauid propheta tuus cecinit, dicens : Dirigatur 
oratio mea sicut incensum in conspectu tuo. Sit 
hoc incensum nobis odor consolationis, suauitatis et 
grade, ut fumo isto effugetur omne fantasma mentis et 
corporis, ut simus, pauli apostoli uoce, bonus odor 
deo in omni loco. Effugiant a facie huius incensi et 
thimiamatis omnes incursus daemoniorum, sicut pul- 
uis a facie uenti, ct sicut fumus a facie ignis. Presta, 
quesumus, piissimc pater, hoc boni odoris incensum ad 
opus ecclesig tuy, ob causam religionis iugiter perma- 
nere, ut mistica nobis significatione spiritualium uir- 
tutum fragrans ostendat odor suauitatem. Tua ergo 



i Q_ p, 274. 2 exspectantibus V. 

3 Certiores is written on the margin by a later hand. 



1 + Prccsta, q., o. d., ut filii tui uentura sollempnitas et prscsentis 
uite nobis remedia conferat, et prrcmia octerna concedat. Per. 

Quesumus, o. d., prices nostras respice, et tuoc super nos 
uiscera pietatis impende, ut qui ex nostra culpa affligimur, salua- 
tore nostro adueniente respiremus. Ter. 

Porrige nobis, due., dexteram tuse uenerationis, et peccata 
nostra propitiatus absolue. Per. 

Deus, qui nostri conspicis semper infirmitate destitui, aduentus 
tui nos uisitatione custodi. Per. Z. 

2 For uos. 3 S. p. 335. 



petimus, omnipotens deus, inmensQ maicstatis dcxtera 
hanc creaturam benedicere ex diuersarum rerum com- 
mixtione confectam dignare, ut ubicumque fumus 
aromatum illius afflauerit, in uirtute sancti nominis tui 
mirabiliter possit omnes inmundorum spirituum fantas- 
maticos incursus effugare, omnesque morbos reddita 
sanitate expcllcre, alque in odore fragrantissimo tibi, 
domine, perpetua suauitate redolere. Per dominum l . 

Alia. 

Domine, deus omnipotens, cui assistunt omnes 
exercitus angelorum cum tremore, quorum seruitus 
in uentum et ignem conuertitur, respice de caelo, que- 
sumus, et benedicere dignare propitius hanc creaturam 
incensi, ut uniuersi morborum languores, odorem ipsius 
sentientes, effugiant et separentur a plasmate 2 tuo, et ab 
omnibus qui in te confidunt quos pretioso sanguine 
filii tui redemisti, et nunquam Isedantur a morsu antiqui 
serpentis. Per eundem dominum nostrum. 

Aha. 

Veniat ergo, omnipotens deus, super hoc incensum 
larga tuoe benedictionis infusio, huiusque thimiamatis 
confectione, inuisibilis regnator, intende, ut quotiens- 
cunque tibi per hoc libatum fuerit, et celestis odoris 
suaui commixtione redoleat ; et in quocunque loco 
fidelium tuorum aliquid ex huius sancti ficationis fuerit 
misterio deportatum, expulsa omni diabolic? fraudis 
nequitia, uirtus tu? sanct? et glorios? maiestatis as- 
sistat. Per dominum. 

33enrtftctt ampullc gtue ampullarum. 

Domine, deus omnipotens, omnium benedictionum 
largus infusor, a quo et omnis benedictio procedit; 
te, quesumus, largiflue miserator, ut super hoc uasculum 
benedictionum tuarum sanctificationem infundas, in 
quo ad recreandos nouos sanct? ecclesi? tu<; filios ex- 
orcizati olei liquorem, tua opitulante gratia, infundere 
disponimus ; et presta, clementissime pater, per uni- 
genitum tuum dominum nostrum ihesum christum, per- 
que flamen sanctum quod in primordio super aquas 
ferebatur, ut quicunque ex hac sacrandi olei unctione 
tacti uel consignandi fuerint benedictionis tug presidio 
munianlur. Pre,sentis quoque uite. prosperitate gau- 
cleant, corpore et animo iugiter in te ualentes iugeant, 
ac post huius uitse labentis tempora cum sanctis tuis 
gaudia adipisci mereantur sempiterna, per filium tuum 
dominum nostrum, qui uenturus est iudicare uiuos ac 
mortuos et seculum per ignem. 

1 S. p. 335. 

2 Lit. of the Celtic Church, p. 168, note i. 



Bcnctu ctta anult. 

Creator et conseruator humani generis, dator grati? 

spiritalis, largitor oeterne salutis, tu, domine, permitte 

+ 
tuam benedictionem super hunc anulum, ut quicunque 

hoc sacrosanct9 fidei signo insignitus incedat, in uir 
tute celestis defensionis ad seternam uitam tibi pro 
ficiat. Per dominum. 

33cnrtrictt faacult. 

Deus, sine quo nichil potest benedici uel consecrari, 
hunc baculum benedicere dignare, ut quotienscunque 
famulus tuus ilium gestando et te in corde tenendo 
per hunc sustentetur, et tu? benedictionis ubertate re- 
pleatur. Per dominum. 

Bcnctu ctfo tfjurifculi. 

Deus, ad cuius sepulchrum cum aromatibus, in 
specie sanctarum animarum uirtutes sanctorum operum 
gestantium diluculo mulieres uenisse memorantur, et in 
cuius conspectu angelus aureum habens thuribulum 
stetisse, et datis incensis de orationibus sanctorum 
omnium ante thronum domini adoleuisse caelesti uisione 
diuulgatur, adesto propitius, et hoc thuribulum coelesti 
benedictione perfunde, ut quicunque ex eo thimiamatis, 
uel thuris fl(r)agr(l)antiam senserint tua donante in- 
mensa dementia, odores orationum ante conspectum 
maiestatis tua? sanctarum per manus sanctorum emit- 
tant angelorum, atque persoluant. Per te, ihesu christe, 
qui cum patre et spiritu sancto. 

Bnutu ctfo at) rjrncralrm cultum ccclcsis. 

Deus, qui diuersa ad tabernaculum fcederis orna- 
menta in sacerdotalis officium ministerii ore proprio 
fieri precepisti, te humili prece deposcimus, ut haic 
uestimenta et hsec uasa, ad ornatum et ad ministerium 
sanctas ecclesia? tuae proeparata ilia benedictione per- 
fundas, qua olim per manus sanctorum sacerdotum 
utensilia tabernaculi oleo unctionis perfudisti, ut qui 
cunque iam in tua apostolica ecclesia his usi fuerint, te 
miserante, ueniam peccatorum, et gaudia promereantur 
percipere sempiterna. Per. 

Entijmmt missrc in natalittt s sanctorum. 
3LIE3L kal. ian. sancti str pljani \ 

DA NOBIS, DOMINE, QUESUMUS, imi- 



A. Etenim sederunt. 
rs. Beati immaculati. 
R. Sederunt. 
v. Adiuua me, domine. 
AL. Uideo celos. 
OF. In uirtute. 



co. Uideo celos. 

(Ei\ Stephantis plenus. 

EV. Dixit ihesus turbis 

deorum. 
OF. Elegerunt). 

S 2 



tari quod colimus. ut discamus et inimicos diligerc, 
quia cius natalitia celcbramus qui nouit ctiam pro 
pcrsecutoribus exorarc dominum nostrum ihesum 
christum. Qui tecum. 7 

Sccrcta. 

Suscipe, quesumus, domine, munera pro tuorum 
commemoratione sanctorum, ut quia illos passio 
o-loriosos cfficit et innocentcs nos cleuotio reddat 

o 

innocuos. Per.* 

Prcfatio. 

U. D. a^terne dcus. Beati stcphani leuitc simul 
ct martyris natalitia rccolentes, Qui fidci, qui (et) 
sacrae militiae, qui dispensationis et castitatis | 
c"-regia2, qui prcdicationis mirabilisque con- 
stantiae, qui confcssionis ac patientic nobis ex- 
cmpla ucneranda proposuit. Et ideo natiuitatem 
filii tui mcrito pre ceteris passionis sue festiuitate 
prosequitur, cuius gloria- scmpitern9 primus 
martyr occurrit. Per christum ^ 

Ad complendum. 

Auxilientur nobis, domine, sumpta mysteria, 
et, intercedente bcato stephano protomartyre 
tuo, sempiterna protectione confirment. Per.* 

Alia. 

Omnipotcns scmpitcrnc dcus, qui primitias 
martyrum in beati leuite stcphani sanguine de- 
dicasti, tribue, quesumus, ut pro nobis intercessor 
cxistat qui pro suis ctiam pcrsecutoribus exora- 
uit dominum nostrum ihesum christum filiurn 
tuum, qui tecum uiuitJ 

Alia. 

Deus, qui nos unigeniti tui clementcr incarna- 
tione redcmisti, da nobis patrocinia tuorum con- 
tinuata sanctorum, quibus caperc ualeamus salu- 
taris mysterii portionem. Per cundemJ 

Benedictio. 

Deus, qui beatum stephanum protomartyrem 
coronauit et confessione fidci et agone martyrii, 
mentes ucstras circumdet et in presenti seculo 
corona iustitise, et in future perducat uos ad 
coronam glorias. Amen. 

Illius obtentu tribuat uobis dei et proximi 
caritate semper exuberare, qui hanc studuit 
etiam inter lapidantium impetus optinere. Amen. 

1 O. p. 291. 



Sb. Mannfe tpost. 

Quo cius et exemplo roborati et intercessione 
muniti ab eo, quern ille a dcxtris dei uidit stan- 
tcm, mereamini bcnedici. Amen. 

Quod ipse prestct cuius rcgnum ct imperium 
sine fine permanet in saecula saiculorum. Amen. 

Benedictio T . 

IE. Ual. tan. jtfatalc sancti iorjanms apostolt 
ct cuamjdtstx 2 . 

ECCLESIAM TUAM, DOMIXE, BENIGNUS illustra. 
ut beati iohannis cuangclistne illuminata doctrinis 
ad dona pcrueniat sempiterna. Per;- 

Sccrcta. 

Suscipe, domine, munera qua; in cius tibi 
sollempnitate cleferimus, cuius nos confidimus 
patrocinio liberari. Per. * 

Frccfatio. 

U. D. ajternc dcus. Beati apostoli tui ct 
euangclistc. iohannis natalitia uenerantes 3 , qui, 
domini nostri ihcsu christi filii tui uocationc 
suscepta 4 . factus ex piscatorc discipulus, humane 
modum dispensationis exccdcns, ipsam uerbi tui 
sine initio deitatis(em) prc ceteris ct mcnte con- 
spicerct, et uoce profcrrct. Quia in principio crat 
uerbum, ct uerbum crat apud dcum, ct dcus erat 
ucrbum. Per quern (ucl, Et ideo) 5 . 

Benedictio. 
Omnipotcns dcus dignctur uobis per interccs- 



OF. Bonum est. 
COM. Exiit sermo. 
(KV. Qui timet dcum. 
KV. Dixit ihesus petro, Se- 
(juere me). 



1 O. p. 363- 

2 A. In medio. 
PS. Bonum est. 
K. Exiit sermo. 

v. Sed si cum uolo. 
AL. Hie est discipulus. 

3 recensenles Z. 

4 Z. continues thus : terrenum rcspuit patrem, ut posset in- 
uenire ca;lestem ; adeptus in regno c^lorum sedem apostolici 
culminis, qui tantum retia carnalia contcmpserat geuitoris. Qui- 
que ab unigenito tuo sic familiariter est dilectus, et inmensa: 
gratia; muneribus adprobatus, ut cum idem dominus in cruce 
iam positus uicarium sua- matri uirgini filium subrogaret. Qua- 
tinus beata; genitricis integritati probati delectique discipuli 
uirginitas deseruiret. Nam et in cccna.- mysticaj sacrosancto 
conuiuio, super ipsum uita; fontem, a ternum scilicet pectus 
recubuerat saluatoris. De quo perenniter manantia ctelestis 
hauriens fluenta doctrina:, tarn profundis ac mysticis reuela- 
tionibus est imbutus, ut omnem transgrediens creaturam, excelsa 
mente conspiceret, et euangelica uoce proferret quod in prin 
cipio & ut supra. 

5 O. p. 292, down to suscepta. 



Knnocmttum. 



Innocentfum. 



sionem bcati iohannis apostoJi ct cuangelistc; 
bcnedicerc, qui per cum archana ucrbi sui ecclc- 
six uoluit rcuclarc. Amen. 

Concedat uobis ut quod ille spiritus sancti 
inunere afflatus auribus infudit, ciusdcm spiritus 
dono capere mcntc ualeatis. Amen. 

Quod eius documcnto de diuinitate nostri rc- 
demptoris cdocti, ct amando quod tradidit, et 
predicando quod docuit, et exscquendo quod 
iussit, ad dona pcruenire mereamini, qu idem 
dominus nostcr ihcsus christus repromisit. Amen. 

Quod ipse prcstarc 1 . 

Ad complcndum. 

Refccti cibo potuque cselcsti, dens noster, te 
suppliccs dcprecamur, ut in cuius h;uc comme- 
morationc percepimus, eius muniamur et prcci- 
bus. Per dominum nostrum.? 

Ad nesperos. 

Bcati iohannis euangelist^, quesumus, domine, 
supplicatione placatus. et ueniam nobis tribug, et 
remedia scmpitcrna concede. Per. Y 

Ad f antes. 

Sit, quesumus, domine, beatus iohannes euan- 
gelista nostra. fragilitatis adiutor, ut pro nobis 
tibi supplicans copiosius audiatur. Per."* 

Ad sanctum andream. 

Beati cuangelistg iohannis, domine, prccibus 

adiuuemur, ct quod possibilitas nostra non op- 

tinct, eius nobis intercessione donetur. Per.? 

Alia. 

Deus, qui, per os beati apostoli tui iohannis, 
uerbi tui nobis archana reserasti : prrcsta, que 
sumus, ut quod ille nostris auribus cxcellentcr 
infudit, intclligentia: competentis eruditione ca- 
piamus. Per.? 

SE. fail, tan. Watale sanctorum innarcntmm 3 . 

DEUS, CUIUS HODIERNA DIE PRECOXIUM in- 



1 O. p. 363. 

2 A. Ex ore infantium. 

PS. Domine, dominus noster. 
R. Ariima noslra. 
v. Laqueus contritus. 
AL. Si dominica eitenerit. 
Mirabilis deus. 



OF. Anima nostra. 

co. Uox in rama. 

(EP. Vidi supra montem 

syon. 
EV. Angelus domini appa- 

ruit). 



noccntcs martyrcs non loqucndo scd moricndo 
confess! sunt, omnia in nobis uitiorum mala mor- 
tifica, ut fidcm tuam quam lingua nostra loquitur 
etiam moribus uita fatcatur. Per."* 

Super oblata. 

Sanctorum tuorum nobis, domine, pia non desit 
oratio, qua: et munera nostra conciliat, et tuan: 
nobis indulgentiam semper optineat. Per. 7 

Prccfatio. 

U. D. aitcrnc deus. Et imprcciosis mortibu.s 
paruulorum, quos propter nostri saluatoris infan- 
tiam bestiali sguitia herodcs funestus occidit, 
inmensa clementiae tuae dona predicare. In qui- 
bus fulget sola magis gratia quam uoluntas, ct 
clara est prius confessio quam loqucla, ante 
passio quam membra idonea passioni. Existunr 
testes christi qui eius nondum fuerant agnitores. 
O infinita benignitas ! O ineffabilis misericordia! 
qua; pro suo nomine trucidatis meritum glori;- 
perire non patitur, sed proprio cruore pcrfusis ct 
salus regenerationis adhibctur et imputatur corona 
martyrii. Et ideo cum angelis x . 

Ad compkndum. 

Votiua, domine, uota percepimus, qunc sanc 
torum nobis prccibus, ct presentis uita;, quesu 
mus, pariter et aitcrna; tribuc; conferre subsidium 
Per.v 

Bcncdictio. 

Omnipotens deus, pro cuius unigeniti ucner- 
anda infantia infantum innocentum cateruas 
herodes funesti pcrcmit seuitia, sure uobis bcnc- 
dictionis tribuat dona gratissima. Amen. 

Et qui eis concessit, (ut) unicum deum filium 
eius dominum nostrum non loquendo sed mori- 
endo confitercntur 2 , concedat uobis ut fldern 
ueram, quam lingua ucstra fatctur, etiam mores 
probi, et uita inculpabilis fateatur. Amen. 

Quique eos primitiuum fructum sanctai suae 
suscepit ecclesiae, cum fructu bonorum operum 
uos faciat peruenire ad gaudia nstcrnc^ patriaj 3 . 
Amen. 

Quod ipse prestare l . 

Ad itcsperos, 
Deus, qui licet sis magnus in magnis, mirabilia 



1 O. p. 292. 

3 So Bod. ; pads O. 



So Bod. ; profiterentur 0. 
O. P . 364- 



Sbfilbestri, f tlfcis- 



134 

tamcn gloriosius opcraris in minimis ; da nobis, 
quesumus, in corum cclcbritatc gaudcrc, qui filio 
tuo domino nostro testimonium prebucrunt ctiam 
non loqucntes. Per.? 

EL fcal (an. Katale sancti stlucstri papct 1 . 
Da, quesumus, omnipotens dcus, ut bcati sil- 
ucstri, confcssoris tui atque pontificis, uencranda 
sollemnitas et dcuotioncm nobis augeat ct salu- 

tem. Per.? 

Sccreta. 

Sancti tui nos, quesumus, domine, ubiquc 
Isetificcnt, ut dum eorum mcnte recolimus, pa- 
trocinia scntiamus. Per dominum.? 
Ad compkndnni. 

Praesta, quesumus, omnipotens dcus, ut dc 
perccptis muneribus gratias exhibentes, benc- 
ficia potiora sumamus. Per.? 

UIEEE. fcal. feu. Sancti frltcfs in pincis 2 . 
Concede, qucsumns, omnipotens dcus, ut ad 
meliorem uitam sanctorum tuorum cxcmpla nos 
prouoccnt, quatinus quorum sollemnia agimus, 
etiam actus imitemur. Per dominum.? 

Secrcta. 

Hostias tibi, domine, bcati felicis confessoris 
tui dicatas mentis benignus assume, et ad perpc- 
tuum nobis tribue prouenire subsidium. Per.? 

Prczfatio. 

U. D. ccternc deus. Et confcssioncm sancti 
felicis mcmorabilem non taccrc, qui ncc hcreticis 
prauitatibus ncc sreculi blandimcntis a sui status 
rectitudine potuit inmutari, scd inter utraque 
discrimina ueritatis assertor firmitatem tuae fidei 
non reliquid. Per christum 3 . 



Jttamllt, ftrfeca. 



OF. Inueni dauid. 

CO. Beatus seruus. 

(r,r. F.cce sacerdos magnus. 

EV. Homo quidam peregre). 



1 A. Sacerdotes tui. 

I S. Memento, domine. 
R. Ecce sacerdos. 
v. Non est inuentus. 
AL. Inueni dauid. 

2 A. Os iusti meditabatur. 
rs. Noli emulari. 

R. lurauit dominus. 
V. Dixit dominus. 

3 O. p. 294. Natalem S. Felicis martyris tui debita festiuitate 
recolentes, qui apostolici pontificatus dignus in sua rctate suc 
cessor, et passione fortissimus imitator persecutoris gladium in- 
trepida ceruice suscepit, gaudens pro eo se capite truncari, a 
quo non possit abscidi. Quem laudant angeli. Z. 



AL. Disposui testamentum. 

OF. Gloria et. 

CO. Posuisti, domine. 



complendum* 

Quesumus, domine, salutaribus repleti myste- 
riis, ut cuius sollcmnia celcbramus, eius orationi- 
bus adiuucmur. Per. * 



). fcal. frb. Sancti marcelli papcc 1 . 

Preces populi tui, quesumus, domine, clemen- 
ter exaudi, ut bcati marcelli martyris tui atque 
pontificis mcritis adiuuemur, cuius passionc Igta- 
mur. Per.? 

Seer eta. 

Suscipc, domine, munera dignanter oblata, et 
bcati marcelli suffragantibus mcritis, ad nostrse 
salutis auxilium perucnire concede. Per.? 

Prcefatio. 

U. D. reterne dcus, Oui glorificaris in tuo- 
rum confcssione sanctorum, ct non solum ex- 
ccll(ent)ioribus premiis martyrum tuorum merita 
gloriosa proscqucris, scd ctiam sacro ministcrio 
compctcntibus scruitiis cxsequcntes, gaudium 
domini sui tribuis benignus intrare. Per christum 
dominum nostrum 2 . 

Ad complcndmn. 

Satiasti, domine, familiam tuam muneribus 
sacris. Kins, quesumus, semper interuentione 
nos refoue, cuius sollemnia celcbramus. Per.? 

3EI. fcal. frfc. Xatalc sancta prises marten s *. 

Da, quesumus, omnipotens dcus, ut qui beat? 
priscc martyris ture natalitia colimus ct annua 
sollcmpnitatc lactemur, et tante; fidei proficiamus 
exemplo. Per dominum nostrum. * 

Sccreta. 

Hostia, domine, quesumus, quem in sanctorum 
tuorum natalitiis rcccnsentes o fieri mus, et uincula 
nostrre prauitatis absoluat, et tug nobis miseri- 
cordiae dona concilict. Per dominum nostrum.? 



1 A. Statuit. 

I S. Miscricordias. 
R. Inueni dauid. 
v. Nihil proficiet. 

2 O. p. 295. Y. f. 74 b. Z. 

3 A. Loquebar. 

rs. Beati immaculati. 

R. Specie tua. 

v. Propter ueritatem. 



AT,. Gloria. 

OF. Ueritas mea. 

CO. Domine, quinque. 



AL. Diffusa est. 
or. Filie regum. 
CO. Feci iudicium. 



fo, Jttartfjar, JaMam. 



am, &cmoe. 



Ad complendum. 

Oucsumus, dominc, salutaribus rcplcti myste- 
riis, ut cuius sollcmpnia cclebramus, eius ora- 
tionibus adiuucmur. Per.? 



fcal. fcb. Sanctorum mow ct innrUjc. 

Exaudi, dominc, populum tuum cum sanctorum 
tibi patrocinio supplicantem, ut tcmporalis nobis 
uitc tribuas pace gaudere, ct neterne subsidium 
rcpperirc. Per dominum nostrum 1 . 

Secreta. 

I reces, dominc, tuorum respicc oblationesque 
hdclium, ut ct tibi grate; sint pro tua(o)rum fcsti- 
uitatc sancta(o)rum, ct nobis confcrant tiue pro- 
pitiationis auxilium. Per 2 . 

Ad complendum. 

Sancta(o)rum tua(o)rum, dominc, intcrccssione 
placatus, pnusta, quesumus, ut qua, 1 temporal! 
celcbramus actione pcrpetua saluatione capia- 
mus. Per 2 . 



kal frb. jSTatale sancti fabtam marten s n . 

Infirmitatcm nostram respice, omnipotens deus, 
et quia pondus proprie actionis grauat, beati 
fabiani martyris tui atque pontificis intercessio 
gloriosa nos protcgat. Per dominum nostrum.? 

Secreta. 

Hostias tibi, domine, bcati fabiani martyris tui 
dicatas mentis bcnignus assume, ct ad perpe- 
tuum nobis tribuc; prouenire subsidium. Per 
dominum.? 

Ad complendum. 

Refccti participatione muneris sacri, quesumus, 
domine deus noster, ut cuius exsequimur cultum, 
sentiamus effcctum. Per.? 



bt r. Xatale sanrtt srbastianf. 

Deus, qui beatum sebastianum martyrem 
tuum uirtute constantiae in passione roborasti, 



ex cms nobis imitationc tribue pro amorc tuo 
prospera mundi dcspicerc, ct nulla eius aduersa 
formidare. Per dominum nostrum.? 

Secreta. 

Acccpta sit in conspectu tuo, dominc, nostra 
dcuotio ct eius nobis fiat supplicationc salutaris, 
pro cuius sollcmnitate dcfertur. Per.? 

Prcefatio. 

U. D. rcterne deus. Ouoniam martyris bcati 
sebastiani pro confcssionc nominis tui ucnerabilis 
sanguis effusus simul et tua mirabilia manifcstat, 
Quo perficis in infirmitatc uirtutem, et nostris 
studiis dat profcctum, ct infirmis apud te prcstat 
auxilium. Per christum J . 

Ad complendum. 

Sacro munere satiati supplices te, dominc, 
dcprecamur, ut quod dcbite seruitutis celebra- 
mus officio, interccdcnte bcato scbastiano mar- 
tyre tuo, saluationis tuae sentiamus augmentum. 
Per.? 

HE kal. fcb. Xatnlr sanrtcc ngnzc mnrtoris 2 . 

Omnipotens sempiterne deus, qui infirma 
mundi cligis ut fortia quaeque confundas, con 
cede propitius ut qui bcat9 agne martyris tuai 
sollemnia colimus, eius apud te patrocinia senti 
amus. Per.? 

Secreta. 

Hostias, dominc, quas tibi offerimus propitius 
suscipe, et interccdcnte bcata agne; martyrc tua, 
uincula peccatorum nostrorum absolue. Per.? 

Prcefatio. 

U. D. oeterne deus. Et diem beat? agnetis 
martyrio consecratam sollemnitcr recenseri, qu;u 
terrenae generositatis oblectamina despiciens ca;- 
lestem meruit dignitatem. Societatis humanaj 
uota contempncns, 32terni regis est sociata con- 
sortio, et pretiosam mortem, sexus fragilitate 
calcata, pro christi confcssione suscipiens simul 
cst facta conformis ct scmpiternitatis eius ct 
gloria?. Per quern 3 . 





1 O. p. 295. Z. 


Gel. p. 677. 
+ et Sebastiani Z,. 


2 Ibid. 
V. Dextera. 


2 A. Me expectauerunt. 
rs. Beati inmaculati. 


AL. Specie tna. 
OF. Offerentur. 


A. Intrct. 
PS. Deus, uencrunt. 


AL. Te martyrum. 
OF. Letamini. 


R. Diffusa est. 
V. Propter ueritatem. 


CO. Quinqtie prudentes. 


K. Gloriosus. 


CO. Multitude. 


3 0. p. 295. Z. 



I 3 6 



. Fmccntit, C?mmntuinff. 



Ad complendum. 

Rcfecti cybo potuquc cailcsti, deus nostcr, tc 
.suppliccs cxoramus, ut in cuius ha:c commcmo- 
ratione pcrccpimus, cius muniamur ct precibus. 
Per.v 

3EI-. feal. fcb. Natalc gancti uinccnttt mnrtoris 1 . 

Adesto, quesumus, dominc, supplicationibus 
nostris, ut qui ex iniquitate nostra rcos nos esse 
cognoscimus, beati uinccntii martyris tui inter- 
cessione libcrcmur. Per. 1 

Secreta. 

Muncribus nostris, quesumus, dominc, precibus- 
quc susccptis, ct cajlestibus nos munda mystcriis, 
et clemcntcr cxaudi. Per dominum nostrum. 1 

Prcefatio- 

U. D. per christum dominum nostrum. Pro | 
Cuius nomine gloriosus leuita uinccntius ct miles | 
inuictus rapidi hostis insaniam interritus adiit, 
modestus sustinuit, sccurus inrisit, Sciens paratus 
csse ut resistcrct, ncsciens clatus cssc quod 
uincerct, In utroquc domini ac magistri sui 
ucstigia scquens, qui ct humilitatis custodiendc, 
et de hostibus triumphandi subscquenda excmpla 
monstrauit. Per quern maicstatem tuam J . 

Ad complendum. 

Quesumus, omnipotcns deus, ut qui caclestia 
alimenta perccpimus, interccclentc beato uin- 
centio martyre tuo, per he.c contra omnia aducrsa 
muniamur. Per. 1 

I. fcal. fcb. ISTntalc sanctorum cmcrcnltam ct 
macljarit martjmun 3 . 

Maiestati tuse nos, domine, martyrum suppli- 



v. Dcsiderium. 
AL. Bcatus uir. 
OK. Gloria. 
CO. Qui uult. 



1 A. Letabitur. 
PS. Exaudi, deus, oratio- 

nem. 

R. Fosuisti. 
"- O. p. 295. Z. 

:t A. Salus autem. AL. Exultauit. 

PS. Noli emulari. OF. Mirabilia. 

R. Iustorum. CO. Iustorum. 

v. Uisi sunt. 

Emerentiani is a mistake for Emerentianre. Macharius, an 
Egyptian abbot, is commemorated along with her on this day in 
another A. S. Kalendar written c. 1031. Cott. Vitell. E. xviii. 
and in Z. 



Conforsio 



catio bcata conciliet, ut qui actibus nostris inces- 
santcr offcndimus, iustorum prccibus cxpiemur. 
Per dominum nostrum 1 . 

Secreta. 

Acccpta tibi sit, dominc, sacrat? plcbis oblatio, 
pro tuorum honorc sanctorum, quorum mcritis sc 
pcrcepissc in tribulationc cognoscit auxilium. 

Per 2 . 

Ad complendum. 

Martyrum tuorum nos, domine, semper festa 
letincent, et quorum celcbramus meritum expe- 
riamur auxilium. Per ? \ 

XH. lull fcb. 0micrsio sanctt pauli npostali 4 . 
Deus, qui uniucrsum mundum beati pauli 
apostoli tui prcdicatione docuisti, da nobis, quc- 
sumus, ut qui cius hoclie conuersationem colimus 
per eius ad te excmpla gradiamur. Per 5 . 

Secreta. 

Apostoli tui pauli, domine, precibus plebis 
tu;e dona sanctifica, ut qua: tuo tibi grata sunt 
institute gYatiora fiant patrocinio supplicantis. 

Per . 

Pr&fatio. 

U. D. reternc deus. Et mai(e)statem tuam 
supplicitcr cxorarc, ut ccclcsiam tuam, bcati pauli 
apostoli tui predicationc cdoctam, nulla sinas 
fallatia uiolari. Et sicut in ucra rcligione nihil 
mancre dinoscitur, quod non eius condierit disci- 
plina, ita ad peragenda ea qua; docuit, cius 
obtentu ndclibus tribuatur cfficatia, sentiatque 
crcdcntium multitudo eum pro se apucl te inter- 
ccssorcm, quern habcrc cognouit magistrum atque 
doctorem. Per christum dominum nostrum 7 . 

Ad complendum. 

Sanctincati R , dominc, salutari mysterio, quc- 



1 Gel. p. 678. 2 Ib. p. 679. 

3 Ib. p. 678. lugiter nos, dne., sanctorum tuorum uota Iseti- 
ficent, et patrocinia nobis martyrum ipsorum semper festiuitates 
exhibeant. Per. Z. 

4 A. Scio cui credidi. OF. Mihi autem nimis. 

PS. Domine, probasti. CO. Amen dico uobis quod 

R. Qui operatus est. uos. 

v. Gratia dei in me. (EP. Saulus adhuc spirans. 

AL. Gaudete, iusti. EV. Ecce nos reliquimus). 

5 E. p. 44. Z. 6 Ib. 7 O. p. 296 Z. 
8 Satiasti nos Z ; E. p. 44. Z. 



t., 



sumus, ut pro nobis cius non clcsit oratio, cuius 
nos donasti patrocinio gubernari. Per dominum 
nostrum l . 



SI. kal. frfo. Sanrte rujmc 

Dcus, qui nos annua bcatre agng martyris tug 
sollemnitate lajtificas, da, qucsumus, ut quam 
ucncramur officio ctiam piae conucrsationis sc- 
quamur cxcmplo. Per dominum nostrum.* 

Secrcta. 

Super has, quesumus, domine, hostias bcne- 
dictio copiosa desccndat, qua; et sanctificationcm 
nobis clementer operetur, et de martirum nos 
sollemnitate letificet. 1 Per 3 . 

Ad complendum. 

Sumpsimus, domine, celebritatis annuae uotiua 
sacramenta ; praesta, quesumus, ut et temporalis 
nobis uitae remedia prebeant et ajtcrnc. Per.* 



X0n. fcb. Xatalc sanctcc arjatljs martyris 4 , 

Deus, qui inter cetera potentiae tuae miracula 
etiam in sexu fragili uictoriam martyrii contulisti; 
concede propitius, ut cuius natalitia colimus, per 
eius ad te exempla gradiamur. Per.* 

Seer eta. 

Suscipe, domine, munera qua? in beat? agathc 
martyris tuae sollemnitate laetificas 5 , cuius nos 
confidimus patrocinio liberari. Per.? 

+ AJ ucspcrnni. Pmcsta populo tuo, dne., q., consolationis 
auxilium, et diuturnis calamitatibus laborantem, bcati apostoli 
tui pauli intcrccssione, a cunctis tribulationibus erne propitius. 
Per. Z. 

2 A. Vultum tuum. AL. Diffusa. 

PS. Eructauit. OF. Offercntur. 

R. Specie tua. CO. Simile est. 

V. Propter. 

Pi-afatio. Beatrc agnetis natalicia geminantes. Verc enim 
huius honorandus est dies, qurc sic terrena generatione processit, 
ut ad diuinitatis consortium perueniret. Per. Z. 



(Hie purificatio. sancta 

maria). 

A. Gaudeamus. 
PS. Eructauit. 
R. Adiuuabit. 
v. Fluminis. 
5 deferimus V. E. 



TR. Qui seminant. 

v. Euntes. 

v. Uenientes. 

OF. Offercntur. 

co. Qui me dignatus. 



Prccfatio. 

U. D. per christum dominum nostrum. Pro 
cuius nomine poenarum mortisque contemptum 
in utroque sexu fidelium cunctis ajtatibus contu 
listi, Ut inter fclicium martyrum palmas agathcn 
quoque bcatissimam uirginem uictrici pacientic 
coronares, Oiue nee minis territa, nee suppliciis 
supcrata, de diaboli seuitia triumphauit quia in 
tuai cleitatis confcssionc permansit. ICt ide<> 
cum angelis J . 

Ad complendum. 

Auxilientur nobis, domine, sumpta mystcria, ct, 
intercedente beata agatha martyre tua, sempi- 
terna protectione confirment. PerJ 

Alia. 

Indulgentiam nobis, domine, beata agatha 
martyr imploret, quae tibi grata semper extitit 
et merito castitatis et tuae professione uirtutis. 
Per.v 

Alia. 

Beatas agathg martyris tuf, domine, precibus 
confidentes, quesumus, clementiam tuam, ut per 
ea quae sumpsimus seterna remedia capiamus. 
Per.v 

I2E feal. mar. ISTatalc sanctt ualentmt martorfs 2 . 

Praesta, quesumus, omnipotens deus, ut qui 
beati ualentini martyris tui natalitia colimus, a 
cunctis malis imminentibus eius intercessione 
liberemur. Per. * 

Secreta. 

Oblatis, quesumus, domine, placare muneribus, 
et, intercedente beato ualentino martyre tuo, a 
cunctis nos defendc pcriculis. Per dominum. * 

Ad complendum. 

Sit nobis, domine, reparatio mentis et corporis 
caeleste mysterium, ut cuius exsequimur actionem 
sentiamus effectum. Per.* 



1 O. p. 297. z. 

2 A. In uirtute. 
PS. Uitam petiit. 
R. Beatus uir. 

v. Potens in terra. 
TR. Desiderium. 



v. Quoniam preuenisti. 
V. Posuisti super. 
OF. In uirtute. 
CO. Magna est. 



138 



HKE. ftal. mar. Katale sancta; mltanaj martonV. 

Omnipotens sempiterne deus, qui infirma 
mundi eligis ut fortia queque confundas, da nobis 
in festiuitate sanctae martyre(is) tuae Julian? con- 
grua deuotione gaudcre, ut et potentiam tuam in 
eius passione laudemus, et prouisum nobis per- 
cipiamus auxilium. Per dominum 2 . 

Secreta. 

In sanctse martyre(is) tuae iuliane passione 
pretiosa te, domine, mirabilem predicantes mu- 
nera uotiua deferimus. Praesta, quesumus, ut 
sicut eius tibi grata sunt merita, sic nostrae scr- 
uitutis accepta reddantur officia. Per <! . 

Ad complcndum. 

Libantes, domine, mense tuae beata mysteria, 
quesumus, ut sanctae iuliane martyre(is) tuai m- 
teruentionibus temporalem et presentem nobis 
misericordiam conferant et aeternam. Per 4 . 

Jffi. fcal. mate. Catfjrtrca sanctt prtrt apostoli 5. 

Deus, qui beato petro apostolo tuo conlatis 
clauibus regni cselestis animas ligandi atque sol- 
uendi pontificium tradidisti, concede ut interces- 
sionis eius auxilio a peccatorum nostrorum 
nexibus liberemur. Per . 

Secreta. 

Ecclesiae tuae preces et hostias, quesumus, 
domine, beati petri apostoli commendet oratio, 
ut quod pro illius gloria celebramus nobis prosit 
ad ueniam. Per 7 . 

Prcefatio. 

U. D. aeterne deus. Et te laudare mirabilem 
deum in sanctis tuis, in quibus glorificatus es 



1 A. Loquebar. 

PS. Beati inmaculati. 
R. Specie tua. 
v. Propter ueritatem. 
TR. Qui seminant. 

2 Gel. p. 641. Z. 

5 AL. Nunc scio, usque. 
A. Statuit ei dominus. 
PS. Misericordias. 

R. Constitues. 
v. Pro patribus. 
TR. Beatus uir. 
v. Potens in terra. 

6 E. p. 50. 



v. Euntes ibant. 
v. Uenientes autem. 
OF. Offerentur. 
CO. Diffusa est gratia. 

Mb.Z. 4 Ib.Z. 

v. Gloria et diuitise. 
OF. Constitues. 
co. Tu es petrus. 
(EP. Petrus apostolus christi 

ihesu. 

TR. Tu es petrus. 
EV. Venit ihesus in partes.) 
7 Ib. 



uehementer, per quos unigeniti tui sacrum corpus 
exornas, et in quibus ecclesiae tuae fundamenta 
constituis, Quam in patriarchis fundasti, in pro- 
phetis preparasti, in apostolis condidisti. Ex 
quibus bcatum pctrum apostolorum principem, 
ob confessionem unigeniti filii tui, per os eiusdem 
ucrbi connrmatum, in fundamento domus tuae, 
mutato nomine, cxlestium claustrorum praesu- 
lem custodemque fecisti, Diuino ei iure con- 
cesso, ut quae statuisset in terris seruarentur in 
caelis. In cuius ueneratione hodierna die maies- 
tati tue_ haec festa persoluimus, et gratiarum ac 
lauclis hostiam immolamus. Per quern maies- 

tatem 1 . 

Ad complcndum. 

Lrctificet nos, domine, munus oblatum, ut 
sicut in apostolo tuo petro te mirabilem predi- 
camus, sic per ilium tuae sumamus indulgentiae 
largitatem. Per 2 . 

I3L ftal mar. Katalc sanctt matfjie apostoli 3 . 

Deus, qui beatum mathiam apostolorum tu 
orum collcgio sociasti, tribue, quesumus, ut eius 
interuentione turu circa nos pietatis semper 
uiscera sentiamus. Per 4 . 

Secreta. 

Deus, qui proditoris apostate; ruinam, ne 
apostolorum tuorum numerus sacratus perfec- 
tione carcret. beati mathi? electione supplesti, 
presentia muncra sanctifica, et per ea nos gratia: 
tuae uirtute connrma. Per 6 . 

Ad complcndum. 

Praesta, quesumus, omnipotens et misericors 
deus, ut per haec sancta quse sumsimus, interue- 



E. p. 50. 

v. Quoniam preuenisti. 
V. Posuisti super. 
OF. Gloria. 
CO. Ego uos. 



1 O. p. 298. Z. 

3 A. Mihi autem. 

PS. Domine, probasti. 
R. Justus ut palma. 
V. Ad adnuntiandum. 
TR. Desiderium. 

4 E. p. 50. 

- Ib. + Prfffaiio. Et te laudare mirabilem d., in beatis apostol 
tuis in quibus glorificatus es uehementer. Per quos unigeniti 
tui sacrum corpus colligis, et in quibus ecclesia: tnse fundamenta 
constituis. Unde poscimus clementiam tuam, piissime, o. d., ut 
intercessione beati apostoli tui mathize cuius passionis triumphum 
sollempniter crolebramus, mereamur a peccatorum nostrorum 
nexibus solui et reternK uitse felicitati reddi, atque sanctorum 
tuorum ccetibus connumerari. Per. Z. 



139 



nicnte bcato mathia apostolo tuo, ucniam conse- 
quamur ct pacem. Per . 



. ft. mar. Xatah snnctt tjrr rfortt papa; -. 

Deus, qui animrc famuli tui gregorii rcterna: 
bcatitudinis prcmia contulisti, concede propitius 
ut qui pcccatorum nostrorum pondcrc premimur, 
eius apud te prccibus sublcucmur. Per :; . 

Secreta. 

Annue 4 nobis, domine, ut, intercedente 5 beato 
gregorio pontifice 5 , runec prosit oblatio, quam im- 
molando totius mundi tribuisti relaxari delicta. 
Per c . 

Prcefatio. 

U. D. neterne dcus. Ouia sic tribuis ecclesiam 
tuam sancti gregorii pontificis tui commemora- 
tione gaudere ut earn et illius festiuitatc Iretifices, 
et exemplo pie conuersationis exerceas, et uerbo 
predicationis erudias, grataque tibi supplicatione 
tuearis. Per 7 . 

Ad complendum. 

Vt nobis, domine, tua sacrificia dent salutem, 
beatus confessor tuus gregorius pontifex, que- 
sumus, precator accedat. Per dominum no 
strum s . 

Alia. 

Deus, qui beatum gregorium pontificem sanc 
torum tuorum meritis coasquasti, concede pro 
pitius ut qui commcmorationis cius festa per- 
colimus, uitae quoque imitemur excmpla. Per n . 



E. p. i. + Ait itcspcnaii. Percipiat, dne., q., populus tuus, 
intercedente beato mathia apostolo tuo, misericordiam quam 
deposcit, et quam prrccamur humiliter indulgentiam consequa- 
mur et pacem. Per. Z. 

2 A. Sacerclotes dei. v. Potens in terra. 
PS. Benedicite. v. Gloria et diuitirc. 
R. lurauit dominus. OF. Ueritas mea. 

v. Dixit dominus. CO. Fidelis seruus. 

TR. Beatus uir. 

3 V. p. 25. Z. Y. fol. 82 b. 

4 E. p. 50. 4- Super populum. Benedic, dne., q., plebem tuam, 
et beati petri apostoli tui deprcecationibus confidentem, tribue 
consequi defensionis auxilium. Per. Z. 

5 - 5 animrc famuli tui gregorii V. Y. 

6 Y fol. 82 b. There is a different Sec. in Bod. E. 

7 O. p. 299. Z. 

3 Not in Bod. E. V. Y. Z. 
9 V. p. 25. Yfol. 83 a. 

+ fHtssa in Figilta S. BcnrtHctt. 
Concede, q., dne., alacribus animis beati confessoris tui bene- 



. fcal. aprtl. Dcpositfc sanctt bcnetjictt abfiatfg 1 . 

Omnipotcns scmpitcrnc deus, qui hodierna die 
carnis eductum crgastulo beatissimum confesso- 
rcm tuum benedictum sublcuasti ad ca:lum ; 
concede, quesumus, h.tc fcsta tuis famulis cclc- 
brantibus cunctorum ueniam delictorum, ut qui 
exultantibus animis cius claritati congaudent 
ipso apud tc intcrucniente consocicntur et 
meritis-. 

Secreta, 

Oblatis, domine, ob honorem beati confessoris 
tui bcnedicti, quesumus, placare muneribus, et 
ipsius tuis famulis intcrucntu cunctorum tribue 
indulgentiam pcccatorum. Per dominum no 
strum :! . 

Prcefatio, 

U. D. aeterne deus. Et gloriam tuam pro- 
fusis precibus exorare, ut qui beati benedicti 
confessoris tui ueneramur festa, te opitulante, 
eius sanctitatis imitari ualeamus exempla, Et 
cuius mentis nequaquam possumus coaequari, 
eius precibus mereamur adiuuari. Per christum 4 . 



dicti sollempnia ccclebrare, cuius diuersis decorata uirtutibus tibi 
uita complacuit. Per. 

Sec. Oblata confessoris tui benedicti honore sint tibi, dne., 
nostra grata libamina, ut nostrarum apud te supplicationum ef- 
fectum obtineant. Per. 

Ad coin. Quos crelestibus, dne., recreas alimentis, interueniento 
beato confessore tuo benedicto, ab uniuersis tuere periculis. 
Per. Z. 

1 S. p. 725. Y. fol. 83 b. 

A. Justus ut palma. v. Quoniam preuenisti. 

PS. Bonum est. v. Posuisti super. 

R. Domine, preuenisti. OF. Ueritas mea. 

v. Uitam petiit. CO. Amen dico uobisquod 

TR. Desiderium. uos qui reliquistis. 

2 + Alia. Omnipotens sempiterne deus, qui radiantibus beati 
benedicti confessoris tui exemplis arcluum tuis imitabile famulis 
iter fecisti ; da nobis inoffensis per eius instituta gressibus per- 
gere, ut eiusdem in rcgione uiuentium mereamur gaudiis ad- 
misceri. Per. Z. 

3 S. p. 726. Y. fol. 84 a. 

* Y. contained a longer and a different Preface, now erased. 

Preface in Z. Et te honorandi patris benedicti gloriosam 
celebrantes sollempnitatem glorificare ; in quo hoc triste sasculum 
deserens, ad cxlestis patriac gaudia migrauit ceterna. Qui sancti 
spiritus repletus dono decoratis monachorum gregibus clignus 
effulsit pastor; et quod sacris admonuit dictionibus sanctis im- 
pleuit operibus, ut quam diuinis inchoauerat oraculis semitam 
exemplis monstraret lucidis ; ut gloriosa monachorum plebs. 
paterna intuens uestigia, ad perpetua lucis octernoe proemia uenire 
mereatur. Per christum. 

T 2 



140 



., CScorgK. 



&. Fitalis, pjflfppt, 



Ad complendum. 

Perceptis, dominc, salutaribus sacramentis, 
humiliter deprecamur, ut, intercedcnte beato con- 
fessore tuo bencdicto, quae pro illius uenerando 
agimus obitu nobis profkia(n)t ad salutem. 
Per 1 . 

IU;EL Ual mat. XataU sanctorum tolmrtti, 

ualcriani, tt maiuni 2 . 

Prresta, quesumus, omnipotens deus, ut ^qui 
sanctorum tuorum tiburtii, ualeriani, ct maximi, 
sollemnia colimus, eorum etiam uirtutes imite- 

mur. Per.* 

Secreta. 

Hostia h.-uc, quesumus, domine, quam in sanc 
torum tuorum natalitiis reccnscntcs offerimus. et 
uincula nostrre prauitatis absoluat, ct turc nobis 
misericordic. dona concilict. Per.* 

Pr&fatio. 

U. D. reterne deus. Kt te in sanctorum mar- 
tyrum festiuitatc laudare, qui semper es laudabilis 
in t orum commemoratione sanctorum, ct magnre 
fidci largiris affectum, ct tolcrantiam tribuis pas- 
sionum, et antiqui hostis facis superare machina- 
mentum ; quo egregii martyres tui ad capiendam 
supernorum beatitudincm prcmiorum, nullis im- 
pediantur retinaculis blandimcntorum. Per chris- 

tum ;{ . 

Ad complcndum. 

Sacro muncre satiati supplices to, domine, 
deprecamur, ut quod debits: seruitutis celebra- 
mus officio, intercedentibus sanctis tuis, salua- 
tionis tug sentiamus augmentum. Per.* 

EEC. Ual. mat. Xatalc sanctt SEOHJU, martoris . 



2 A. Sancti tui, domine, ucne- 

dicent. 

PS. Exaltabo te, deus. 
s O. p. 316. Z. 
4 A. Protexisti me. 
PS. Exaudi, deus, oratio- 
nt in cum. 



AL. Sancti tui, domine. 
OF. Letamini. 
co. Gaudete, iusti. 

AL. Beatus uir. 
OF. Confitebuntur. 
CO. Lsetabitur iustus. 



Deus, qui nos beati georgii martyris tui mentis 
et intercessione Isetificas, concede propitius, ut 

1 Y. fol. 84 b. + Ad uesfcrum. Fidelium tuorum, quesumus, 
domine, uota serenus intende, et interuentu beati bencdicti, cuius 
depositionis celebramus diem, a cunctis nos absolutos reatibus. 
festis concede interesse perpetuis. Per dominum. /. 



qui eius bcncficia poscimus. dona ture gratioe 
consequamur. Per dominum nostrum? 

Super oblata. 

Munera, domine, oblata sanctifica, et, inter- 
cedente beato gcorgio martyrc tuo. nos per h^c 
a peccatorum nostrorum maculis emunda. PerJ 

Prccfatio. 

U. D. per christum dominum nostrum. Pro 
cuius nomine ucneranda confessionc beatus 
martyr georgius diuersa supplicia sustinuit, ct ea 
deuincens coronam perpetuitatis promcruit. Per 

quern 1 . 

Ad complcndum. 

Supplices tc rogamus, omnipotens deus, ut 
quos tuis rcficis sacramentis, intercedcnte beato 
georgio martyrc tuo, tibi etiam placitis moribus 
dignanter tribuas deseruirc. Per;- 

HEL ^al. mat. Xatalr sanctt uitalts martoris -. 

Pra:sta, qucsumus, omnipotens dcus, ut, inter 
cedcnte beato uitalc martyrc tuo, ct a cunctis 
aducrsitatibus liberemur in corpore, et a prauis 
cogitationibus mundemur in mcnte. Per do 
minum."* 

Secreta. 

Accepta sit in conspcctu tuo, domine, nostra 
dcuotio, et eius nobis fiat supplicationc salutaris. 
pro cuius sollcmnitate defertur. Per ? 

Ad complcndum. 

Rcfccti participationc muncris sacri. qucsumus. 
domine deus nostcr, ut cuius exsequimur cultum 
sentiamus effectum. Per.* 

Ual. mat. Upostolorum pljiltppt tt iacobi s . 

DEUS, QUI NOS ANXUA APOSTOLORUM TUO 
RUM philippi et iacobi sollcmnitate laetificas, 
prajsta, quesumus, ut quorum gaudcmus mentis 
instruamur cxcmplis. Per.* 



1 O. p. 317.2. 

2 A. Protexisti. 

PS. Exaudi, dcus, oratio- 
nem. 

3 Exclamauerunt. 

PS. Exultate, iusti. 
AL. Nimis honorati. 
AL. Gaudete, iusti. 
OF. Conihebuntur. 



AL. Gloria et. 
OK. Repleti sumus. 
CO. Ego sum uitis. 
CO. Tanto tempore. 
(El 1 . Stabunt iusti. 
EV. Non turbctur cor ues- 
trum). 



Iernnbri, Sec., Inbcnt. &. GTrucis. 



Inbent. . (Erucfs. 



141 



Secreta. 

Muncra, dominc, qua.- pro apostolorum tuorum 
philippi ct iacobi sollcmpnitate dcfcrimus pro- 
pitius suscipe, ct mala omnia qua: mcremur 
aucrtc. Per.? 

Prcefatio. 

U. D. nos tibi semper ct ubiquc gratias agerc. 
Oui ecclesiam tuam in apostolica soliditate fir- 
masti, de quorum collcgio 1 sunt bcatus philippus 
et iacobus, quorum passionis hodic fcstum uene- 
ramur, posccntcs ut sicut eorum doctrinis insti- 
tuimur, ita exemplis muniamur, et prccibus 
adiuuemur. Per christum-. 

Ad coinplcndum. 

Ouesumus, dominc, salutaribus repleti myste- 
riis, ut quorum sollempnia celcbramus eorum 
orationibus adiuuemur. Per. * 



H. non. mat. Xatalc sanctorum alcianfcri, cucntit, 
rt 



Prajsta, quesumus, omnipotens et misericors 
deus, ut qui sanctorum tuorum alcxandri, euen- 
tii, et theodoli natalitia colimus, a cunctis malis 
imminentibus eorum intercessionibus liberemur. 
Per.? 

Secreta. 

Super has, quesumus, domine, hostias bcnc- 
dictio copiosa descendat, quaj et sanctificationcm 
nobis clementer operetur, et de martyrum nos 
sollemnitate lajtificet. Per dominum nostrum.? 

Ad complendum. 

Refecti participatione muneris sacri, quesumus, 
domine deus noster, ut quorum exsequimur cul- 
tum scntiamus effcctum. Per.? 

(atinn tiic. Emtcntio sanrtx cruets 3 . 

DEUS, QUI IN PR.ECLARA SALUTIF ERE 4 crucis 
inuentionc passionis tuae miracula suscitasti, con- 



1 consnrtio O. 
:i Not in V. 

A. Nos autem gloriari. 

] S. Deus misereatur. 

AT,. Sancti tui. 

AL. Dicite in gentibus. 



O. p. 318. Z. 

OF. Dextcra. 

co. Nos autem. 

KP. Confidimus in nobis. 

EV. Erat homo. 



Deus, qui unigeniti prclioso sanguine, etc. Bod. 



cede ut uitalis ligni prgtio, rcternc. uitg suffragia 
consequamur. ] er (qui uiuis) . 

Secreta. 

Sacrificium, domine, quod immolamus pla- 
catus intende, ut ab omni nos cxuat bcllorum 
ncquitia, et per ucxillum sanctru crucis filii tui, 
ad conterendas potestatis aduersariorum insidias, 
nos in tug protcctionis securitate constituat. 
Per 2 . 

Prcefatio. 

U. D. per christum dominum nostrum. Oui 
per passioncm crucis mundum redcmit, et 
antiquae arboris amarissimum gustum crucis 
medicamine indulcauit, Mortemque qu;e per 
lignum uctitum ucncrat per ligni trophcum de- 
uicit, Ut mirabili suaj pietatis dispensatione. qui 
per ligni gustum a florigera sede disccsseramus 
per crucis lignum ad paradisi gaudia redeamus. 
Per quem 3 . 

Benedictio, 

Benedicat uobis omnipotens deus, qui per uni 
geniti sui domini nostri ihesu christi passionem 
et crucis patibulum genus redemit humanum. 
Amen. 

Concedatque uobis ut cum omnibus sanctis, 
quae sit eiusdem crucis, longitude latitude, sub- 
limitas et profundum, mente deuota compre- 
hendere possitis. Amen. 

Quatinus uosmctipsos abnegando, crucemquc 
gestando, ita in presentis uitae studio redempto- 
rem nostrum possitis sequi, ut ei inter chores 

1 E. p. 101. 

2 Ib. Htec oblatio, dne., purget ab omnibus, etc., Bod. 

3 O. p. 318; Qui salutcm humani generis, etc.. Bod. 
Preface in Z. Pnc[ci]pue in die ista, in qua filii tui unigeniti 

a iudacis abditum gloriosum inuentum cst tropheum. (,)ui 
protoplasti facinus per ligni uetiti gustum humaiio in gencre 
diriuatum dcleuit, ac per idem lignum crucis simul quoque 
nostra secum christus adfixit delicta. Cuius typum uirga tenuit, 
qiiK et separantes oc-quoris undas, et uiam populo moysi ])ne- 
parauit securam. Per cuius quoque umbram aspera mors populis 
ligno deducta cucurrit. In quo pendens redemptor factus male- 
dictum ut (a) makdicto nos eriperet legis. Cuius ligni mysteriis 
saluari credimus omnes, ut cum omnibus sanctis compra henderc 
ualeamus, quae sit latitudo, longitudo, et sublimitas, et jirofun- 
dum. In quibus gloriamur iustitia; armis, per quam nobis cruci- 
fixus est mundus. et nos crucifigimur mundo. Quo signo inimici 
jiellimus tela, cunctaque iacula calliditatis salubriter extradentes 
expediti compedibus hoc fronte nostra fcrimus signum. In cuius 
tutela confisi collem aggredimur tenuem ; per quem de torrcnte 
in uia bibit saluator; proptcr quod m til turn a tcrris in dextera 
tua nostrum subiit caput. Et ideo cum angelis. 



142 



. Mjnnm s, CBfortu anf, <pmuic|)i. 



angelorum post obitum mereamini adscisci. 
Amen. 

Quod ipse prestare 1 . 

Ad complendum. 

Repleti alimonia ca^lesti et spiritali poculo 
recreati, quaesumus, omnipotens deus, ut ab 
hoste maligno defendas, quos per lignum sancta; 
crucis filii tui, arma(mis) iustitirc pro salute mundi 
triumphare iussisti. Per eunclem a . 
Alia. 

Deus, cui cunctaj obcediunt creature, ct omnia 
uerbo tuo fecisti in sapicntia, supplices, quesumus, 
ineffabilem clementiam tuam, ut quos per lignum 
sanctae crucis filii tui pio cruorc es dignatus re- 
dimcre, tu qui es lignum uitai paradisique repa- 
rator omnibus in tc credcntibus dira serpentis 
uenena extinguas, et per gratiam spiritus sancti 
poculum salutis semper infundas. Per cundem 3 . 



H. non. mni. Xatalc loljannts npostolt ct 

Deus, qui conspicis quia nos undiquc mala 
nostra perturbant, pra^sta, quesumus, ut bcati 
iohannis apostoli tui intercessio gloriosa nos pro- 

tegat. PerJ 

Sccrcta. 

Muneribus nostris, quesumus, domine, preci- 
busque susceptis, et cailcstibus nos munda mys- 
tcriis et clementcr exaudi. Per. Y 

Ad compl.ndnm. 

Refecti, domine, pane caelesti, ad uitam, que 
sumus, nutriamur aiternam. Per dominum no 
strum ihesum christum. ? 

2!IE. itJ. mat. Sanctorum rjortitant ct cptmaclji \ 

Da, quesumus, omnipotcns deus, ut qui bea 
torum martyrum gordiani atque cpimachi sol- 
lemnia colimus eorum apud te intercessionibus 
adiuuemur. 



O. P . 374. 

E. p. 102 Z. Adesto nobis, dne., etc., Bod. 
D. qui prseclara salutifere, etc., Bod. : om. Z. 
Ante portam Bod. E. V ; + Latinam E. V. Y. 



A. Ego autem sicut oliua. 
PS. Quid gloriaris. 
AL. Justus ut palma. 
A. Sancti tui, domine. 
rs. Exurge, deus. 
AL. Te martyrum. 



OF. Gloria et honos. 
co. Magna est. 

OF. Mirabilis. 

CO. lustorum animae. 



illef, f amratii. 



Sccrcta. 

Hostias tibi, domine, beatorum martyrum 
gordiani atque cpimachi dicatas mentis benig- 
nus assume, et ad pcrpctuum nobis tribue pro- 
uenire subsidium. Per. 7 

Ad complendum. 

Ouesumus, omnipotcns deus, ut qui c?elestia 
alimenta pcrccpimus, intcrcedentibus sanctis tuis 
gordiano atquc epimacho, per hcec contra omnia 
aduersa muniamur. Per. 7 



uX mat. Xatalc sanctorum 1 nerd, et adjtlld, 
ct pancratii 2 . 

Semper nos, domine, martyrum tuorum ncrei, 
et achillei, et :>> pancratii :! foueat, quesumus, beata 
sollemnitas, et tuo dignos reddat obsequio. 

Per 4 . 

Sccrcta. 

Sanctorum tuorum, domine, ncrci et achillei, 
atque :! pancratii :; , tibi grata confessio et munera 
nostra commendet, et tuam nobis indulgentiam 
semper implorct. Per 5 . 

Prcefatio. 

U.D. retcrnc deus. Ouoniam a te constantiam (i 
fides, a tc uirtutem sumit infirmitas, Et quicquid 
in pcrsccutionibus sajuum cst, quicquid in morte 
terribile, nominis tui facis confessionc superari. 
Unde bcnedicimus tc, domine, in operibus tuis, 
tcquc in sanctorum tuorum nerei, et achillei, 
atque pancratii prouectione laudamus. Per 

christum 7 . 

Ad complendum. 

Quesumus, domine, ut beatorum martyrum 
tuorum, ncrci et achillei, atque 8 pancratii 8 , de- 
precationibus sacra sacramcnta qure sumpsimus 
ad tu.-u nobis proficiant placationis augmentum. 
Per \ 



- l Otn. Bod. E. V. 

2 A. Ecce oculi domini. OF. Confitebuntur. 

PS. Exultate, iusti. CO. Gaudete, iusti. 

AL. Exultabunt. 

An entirely different Missa for St. Pancras only is provided in 
Bod. E. V. 

3 - 3 Otn. Gel. 4 Gel. p. 646. Z. 

5 Ib. 6 conscientiam O. 

7 O. p. 319. Z. 
s - 8 Om. Gel. 9 Gel. p. 646. 



Sb. .plow. Drtr. Steles. Sb. 



. Strbani, Jifcomcto s. 



3!l. fcal. fun. ISTatalc sanctf marcf, ntanijdfsla: ] . 

Dcus, qui beatum marcum euangelistam tuum 
euangelicae prcdicationis gratia sublimasti, tribuc, 
quesumus, eius nos semper ct eruditionc profi- 
cere ct oratione defend!. Per 2 . 

Secreta. 

Beat! marci cuangclistnc tui sollemnitate tibi 
muncra deferentes, quesumus, domine, ut sicut 
ilium prcdicatio euangclica fecit gloriosum, ita 
nos cius intercessio et ucrbo et opere redclat 
acceptos. Per 3 . 

Ad complendum. 

Pasti 4 cibo spiritali(s) alimonie, quesumus,, do- 
mine clcus noster, ut quod mysterio frequenta- 
mus, intcrccdcnte beato marco euangelista, plena 
uirtute consequamur 5 . 

En forfcicationr ccdcsta: sanrtcc inartit aft martgrcs n . 

Concede, quesumus, omnipotens dcus, ad 
eorum nos gaudia a^tcrna pertingere, de quorum 
nos uirtute tribuis annua sollempnitate gaudere. 
Per.v 

Secreta. 

Super has, quesumus, domine, hostias bene- 



OF. Gloria et. 

co. Posuisti, domine. 



1 A. Ego autem sicut. 
PS. Quid gloriaris. 
AL. lustus ut palma. 

St. Mark is commemorated on vii. Kal. Mai. in Z., with a 
Preface, and a different Sec. and Postcom. 

2 R. p. 401 S. p. 737. 

3 R. S. 

Sec. Ilanc, dne., q., oblationem pro commemoratione beati 
marci tibi oblatum benigne contuere, et prccsta ut nomini tuo ad 
gloriam, et nobis proficiat ad medelam. Per. Z. 

+ J nrfafio. Et nos te iugiter conlaudare, benedicere, et pra:- 
dicare, qui per beatum marcum euangelistam atque pontificem 
meruimus cognoscere filii tui incarnationis et diuinitatis mirabile 
mysterium. Pctimus ergo misericordiam tuam, ut, eo annuentc, 
fides nostra operuin executione ornetur, et perseuerantire fine 
clatidetur. Per. Z. 

Ad com. Tribuat nobis, q., dne., continuum tua sancta pre 
sidium, quo beati marci euangelistzc tui prsecibus nos ab omnibus 
semper tueamur aduersis. Per. Z. 



4 Refecti S. 

e A. Terribilis est. 

PS. Dominus regnauit de- 
corcm. 

R. Locus iste. 

v. Dcus cui adstat. 

AL. Adorabo. 



5 S.p.738. 
OF. Domine deus. in sim- 

plicitate. 
CO. Domus mea. 
(EP. Uidi ciuitatem. 
EU. Ingressus ihestis). 



clictio copiosa clcsccndat, qua; ct sanctificationcm 
nobis clementer opcrctur, ct de martyrum nos 
sollemnitate hctificct. Per." 

Ad complcndum. 

Suppliccs te rogamus, omnipotens dcus, ut 
quos tuis reficis sacramentis tibi etiam placitis 
moribus dignantcr deseruire conccdas. Pcr.T 



I:3:E. kal. fun. jSTatalc sanrtt urfianf papce 1 . 

Da, quesumus, omnipotens deus, ut qui beati 
urbani martyris tui atquc pontificis sollcmnia 
colimus, cius apud te intercessionibus adiuuemur. 
PerJ 

Secreta. 

Haec hostia, domine, quesumus, cmundct nostra 
dclicta, et [ad] sacrificium cclcbrandum sub- 
ditorum tibi corpora mentesque sanctificet. PerJ 

Ad complendum. 

Refecti participationc muncris sacri, quesumus, 
domine deus noster, ut cuius cxsequimur cultum 
sentiamus cffectum. Per. Y 

5stal. tun. Xatalc sanrtt niromrtu s martorts - . 

Deus, qui nos beati nicomedis martyris tui 
mentis et intcrcessione laitificas, concede pro- 
pitius, ut qui cius beneficia poscimus dona tuse 
gratiai consequamur. Per.? 

Secreta. 

Munera, domine, oblata sanctifica, et, inter- 
cedente beato nicomede martyre tuo, nos per 
haec a peccatorum nostrorum maculis emunda 3 .Y 

Ad complendum. 
Suppliccs te rogamus, omnipotens deus, ut 



1 A. Sacerdotes tui, domine. 
rs. Memento. 

R. Inueni dauid. 
v. Nihil proficiet. 

2 A. Letabitur ittstus. 

PS. Exaudi, deus, oratio- 

nem. 
R. Posuisti, domine. 



AT,. Beatus uir. 
OF. Ueritas mea. 
CO. Fidelis seruus. 



V. Desiderium. 

AT.. Jk atus uir. 

OF. In uirtute. 

CO. Magna est. 

3 + Pncfatio. U. D. reterne deus. Et in pnvsenti festiuitate 
sancti nicomedis martyris tui confitendo laudis hostias immolare, 
tuamque inmensam pietatem implorare, ut sicut illi dedisti ca-- 
lestis palmam triumphi. sic, eo suffragante, nobis emundationem, 
ac ueniam concedes peccati ; ut in te cxullemus in misericordia 
in quo ille l^tatur in gloria. Per christum dominum nostrum. Z. 



144 Sbb. jfWatttllfaf, fcc., f rfmf, &c. 

quos tuis reficis sacramcntis, intcrcedente beato 
nicomcdc martyrc tuo, tibi etiam placitis moribus 
dijrnanter tribuas deseruire. Per.? 



on. fun. Natalc sanctorum marccllfnf ct pctrf 1 . 
Deus, qui nos annua martyrum tuorum mar- 
cellini et petri martyrum tuorum sollemnitate 
lajtificas, pmcsta, quesumus, ut quorum gaudemus 
mentis prouocemur exemplis. PerJ 

Sccrcta. 

Hostia haec, quesumus, domine, quam in 
sanctorum tuorum 2 natalitiis rccensentcs offeri- 
mus, et uincula nostr.x- prauitatis absoluat, ct 
tuc. nobis miscricordiai dona conciliet. Per 
dominum nostrum. 7 

Prafatio, 

U. D. nsternc deus. Apud quern semper est 
prcclara uita sanctorum, quorum nos mors pre- 
ciosa Iretificat ct tuctur. Quaproptcr martyrum 
tuorum marcellini et pctri gloriosa reccnsentcs 
natalitia, laudcs tibi rcferimus, ct magnificentiam 
tuam supplices exoramus, Ut quorum sumus 
martyria uenerantes, bcatitudinis mcreamur essc 
consortes. Per christum ? \ 

Ad complendum. 

Sacro munerc satiati suppliccs tc, domine, 
dcprccamur ut quod debito scruitutis celebramus 
officio 4 , saluationis tu;c sentiamus augmentum. 
Per.v 

1. to. fun. Xatalc sanctorum prfmf ct fclfcfanf 5 . 

Fac nos, domine, quesumus, sanctorum tuorum 
primi et feliciani semper festa sectari, quorum 
suffragiis protectionis tuae dona capiamus. Per . 



1 A. Clamauerunt. AL. Te martyrum. 

rs. Benedicam dominum. OF. Letamini. 

R. lustorum animce. CO. lustorum anime. 

V. Uisi sunt oculis. 
- Marcellini et Petri Y. 
3 O. p. 322. Z. 
1 Intercedentibus sanctis tuis Marcellino et Petro Y. 



A. Sapientiam sanctorum. 

PS. Exultate, iusti. 

R. Exultabunt. 

v. Cantate domino. 

E. p. 118. 



AL. Mirabilis. 
OF. Mirabilis. 
co. Ego uos elegi. 



. Basilfofs, ^c., FtU 



Secret a. 

Fiat, dominc, quesumus, hostia sacranda placa- 
bilis prctiosi celcbritate martyrii, qua: ct pcccata 
nostra purificet, et tuorum tibi uota conciliet famu- 

lorum. Per l . 

Ad complendiim. 

Quesumus, omnipotens deus, ut sanctorum 
tuorum celestibus mysteriis celebrata sollemnitas, 
indulgentiam nobis tua: propitiationis adquirat. 



TJ:. uX fun. Sanctorum iastltots, crjthu, naboris, 
ct 



Sanctorum basilidis, cyrini, naboris, et nazarii. 
quesumus, dominc, natalitia nobis uotiua re- 
splendeant, et quod illis contulit exccllentia 
sempitcrna, fructibus nostra: deuotionis adcrcscat. 

Per 4 . 

Seer eta. 

Pro sanctorum basilidis, cyrini, naboris, et 
nazarii sanguine ucncrando, hostias tibi, dominc, 
sollemnitcr immolamus, tua mirabilia pertrac- 
tantes, per qua: talis est pcrfccta uictoria. Per . 

Ad complendum, 

Semper, dominc, sanctorum martyrum basilidis, 
cyrini, naboris, ct nazarii sollemnia cclebremus, 
ut eorum patrocinia iugitcr sentiamus. Per (; . 



L Ual. iul. Xatalc snnctt uftf pucir. 

Da ccclesiae tuae, quesumus, dominc, sancto 

uito intcrcedente, superbg non sapere, sed tibi 

! piacita humilitatc proficere, ut protcrua dcspicicns, 

1 qurccumque matura sunt libcra cxcrceat caritatc. 

Per 8 . 

Secret a. 

Sicut gloriam diuino: potential munera pro 



E. p. ii 8. 

A. Intrct in conspcctu. 
PS. Deus uenerunt. 
R. Uindica, domine. 
v. Posuerunt. 
Gel. p. 647. 
A. Sapientes. 
PS. Exultabunt iusti. 
R. Exultabunt. 
v. Cantate domino. 
! Gel. p. 647. Z. 



Ib. 



Ib. 

A i,. Kxultabunt. 
OF. Exultabunt. 
CO. Posuerunt. 

B Ib. 

AL. Sancti tui, domine. 
OF. Mirabilis. 
CO. lustorum. 



c. dfabasii, 



Ftgil. b. 



sanctis oblata testantur, sic nobis effect urn, 
domine, tuae saluationis impcndant. Per 1 . 

Ad complendum. 

Refecti, domine, benedictione sollemni, quesu- 
mus, ut per intercessionem sancti uiti mcdicina 
sacramenti et corporibus nostris prosit et menti- 
bus. Per 2 . 

!. foal iul. Sanctorum mam rt marrclltam 5 . 

Praista, quesumus, omnipotens deus, ut qui 
sanctorum tuorum marci et marcelliani natalitia 
colimus a cunctis malis imminentibus eorum 
intercessione liberemur. Per dominum nostrum." 1 

Secreta. 

Munera, domine, tibi dicata sanctifica, et, 
intercedentibus beato marco et marcelliano, per 
eadem nos placatus intende. Per dominum."* 

Ad complendum. 

Salutaris tui, domine, munere satiati supplices 
exoramus ut 4 quorum Isetamur gustu renouemur 
effectu. Per.* 



fcal iul. Natale sanctorum pruastt, 
et protasii 5 . 

Deus, qui nos annua sanctorum tuorum ger- 
uasii et protasii sollemnitate laetificas, concede 
propitius ut quorum gaudemus meritis accenda- 
mur exemplis. Per dominum.* 

1 Gel. p. 648. Secreta. Munera tibi, domine, dicata sanctifica, 
et, intercedente beato uito martyre tuo, per eadem nos placatus 
intende. Per dominum nostrum. Z. 

Frizfatio. Beati uiti martyrio gloriantes, cui admirandam 
gratiam in tenero adhuc corpore, et necdum uirili more mature, 
uirtutem fidci et patientise fortitudinem tribuisti ; ut SDeuitue per- 
secutoris non cederet constantia puerilis ; et inter acerba sup- 
plicia nee sensu potuit terreri, nee frangi state, ut gloriosior fieret 
et corona martyrii. Et ideo. Z. 

2 Gel. p. 648. 

:l A. Salus autem. AL. lusti epulentur. 

PS. Noli emulari. OF. Anima nostra. 

R. lustorum animae. co. Amen dico uobis quod 

V. Uisi sunt oculis. unus ex minirnis, 

* + Intercedentibus sanctis marco et marcelliano Y. 

s A. Loquetur dominus pa- V. Dextcra tua. 



cem. 

PS. Benedixisti, domine. 
R. Gloriosus deus. 



AL. Te martyrum. 
OF. Letamini. 
co. Posuerunt. 



So E. O ; Protasii et geruasii Bod. V, 



Secreta. 

Oblatis, quesumus, domine, placare muneribus, 
et, intercedentibus sanctis tuis 1 , a cunctis nos 
defende periculis. Per.* 

Prcefatio. 

U. D. per christum dominum nostrum. Pro cuius 
nominis confessione beati martyres geruasius et 
protasius passi, in cajlesti regione aeternis per- 
fruuntur gaudiis, et pro eorum sollemni re- 
cordatione ecclesia religiosis exultat officiis. T er 
quem 2 . 

Ad co mplendu m . 

Haec nos communio, domine, purget a crimine, 
et, intercedentibus sanctis tuis, caelestis remedii 
faciat esse consortes. Per dominum.* 



L kal tul. 5HftjfIfa sanctt tofjanni s baptistcc \ 

Prsesta, quesumus, omnipotens deus, ut familia 
tua per uiam salutis incedat, et beati iohannis 
pr^cursoris hortamenta sectando, ad eum quem 
predixit secura perueniat. Per dominum.* 

Secreta. 

Munera, domine, oblata sanctifica, et, inter 
cedente beato iohanne baptista, nos per haec a 
peccatorurn nostrorum maculis emunda. Per.* 

Prcejatio. 

U. D. aeterne deus. Exhibentes sollemne 
ieiunium, quo beati iohannis baptist^ natalitia 
preuenimus. Cuius genitor dum eum dubitat 
nasciturum, sermonis amisit officium, et, eo 
nascente, et sermonis usum et prophetiae sus- 
cepit donum. Cuius genetrix, senio confecta, 
sterilitate mutata, in eius conceptu non solum 
sterilitatem amisit, fecunditatem adquisiuit, sed 
etiam spiritum sanctum, quo matrem domini et 
saluatoris agnosceret, accepit. Per quem 4 . 

Ad complendum. 
Beati iohannis baptist^ nos, domine, pr^clara 



1 + Geruasio et protasio Y. 
3 A. Ne timeas. 

PS. Domine, in uirtute. 

R. Fuit homo. 

v. Ut testimonium. 

OF. Gloria et. 
* O. p. 324; Y. fol. 95 b. Z. 



3 O. p. 323- Z. 
CO. Magna est. 
(LEG. Factum est uerbum 

domini. 
EV. Fuit in diebus). 



146 



33apt. 



comitctur oratio, ct quern ucnturum csse pne- 
clixit poscat nobis fore placatum. Per. 1 

?lH. fcal. tul Watitutas sancti loljannts baptists 1 . 

/;/ prima miss a. 

Concede, quesumus, omnipotens deus, ut qui 
bcati iohannis baptiste sollempnia colimus eius 
apud te intercessione muniamur. Per. Y 

Sccrcta. 

Munera, domine, oblata sanctifica, et, inter- 
cedente beato iohanne baptista, nos per IKCC a 
peccatorum nostrorum maculis cmunda. Per 

dominum. Y 

Ad complcndum. 

Prresta, quesumus, omnipotens deus, ut qui 
oelestia alimcnta percepimus, intcrcedente beato 
iohanne baptista, per h?cc contra omnia aduersa 
muniamur. Per.* 

Static in fcir 2 . 
Ad miss am. 

DEUS, QUI PRAESENTEM DIEM nonorabilem 
nobis in beati iohannis natiuitatc fecisti, da 
populis tuis spiritalium gratiam gaudiorum, ct 
omnium fidelium mentes dirige in uiam salutis 
;eterne. Per- v 

Seer eta. 

Tua, (domine), muneribus altaria cumulamus, 
illius natiuitatem honore debito celebrantes, qui 
saluatorem mundi et cecinit adfuturum, ct adesse 
monstrauit, dominum nostrum ihesum christum. 
Qui tecumJ 

Prefatio. 

U. D. seterne deus. Et in die fcstiuitatis 
hodiern? qua beatus iohannes exortus est tuam 
magnifkentiam conlaudare. Qui uocem matris 
domini nondum editus sensit, et adhuc clausus 



1 A. Justus ut palma, 
rs. Bonum est. 

R. Justus ut palma. 
v. Ad adnuntiandum. 

2 -Item alia V ; Item alia missa O. 
A. De uentre. 

rs. Bonum est. 
R. Priusquam te. 
v. Misit dominus. 
(Inter natos). 



AL. Ipse peribit. 

OF. In uirtute. 

CO. Posuisti, domine. 



AL. Beatus uir. 

OF. lustus ut palma. 

CO. Tu puer profeta. 

(LEG. Audite, insulce. 

EV. Elisabeth impletum est). 



Jtatfo. Sb. Wannfs 33apt. 

utero, aducntum salutis humane prophetica exul- 
tatione significant. Qui et genitricis sterilitatem 
conceptus abstulit, et patris linguam natus ab- 
soluit, solusque omnium prophetarum redemp- 
torem mundi, quern prenuntiauit, ostendit. Et 
ut sacre purificationis effcctum aquarum natura 
conciperet, sanctificandis iordanis fluentis ipsum 
baptismo baptismatis lauit auctorem. Et ideo 1 . 

Ad complcndnm. 

Sumat ecclesia tua, deus, beati iohannis bap 
tist? generatione ketitiam, per quern suae re- 
generationis cognouit auctorem dominum nostrum. 
Oui tecum. Y 

Alia 2 . 

Deus, qui nos concedis beati iohannis baptist? 
natalitia perfrui, eius nos tribue mentis adiuuari. 
Per.v 

A d ncspcros 3 . 

Omnipotens sempiterne deus, da cordibus 
nostris illam tuarum rectitudinem semitarum, 
quam beati iohannis baptist? in dcserto uox 
clamantis edocuit. Pcr. v 

Alia. 

Deus, qui nos annua bcati iohannis baptist? 
sollemnia frcqucntarc concedis, pr:usta, quesumus, 
ut et deuotis mentibus eadcm celcbremus, et 
eius patrocinio promcrcnte plene capiamus se- 
curitatis augmcntum. Per 4 ."* 1 

Alia. 

Deus, qui conspicis quia nos undiquc mala 
nostra contristant, per prccursorem gaudii corda 
nostra Lnetifica. PerJ 

Benedictio. 

Eenedicat uobis omnipotens deus bcati iohannis 



1 O. p. 324 ; V. fol. 96 b. Z. 

2 Ad vesperos V. 3 Ad fontes V. 
4 For these three Coll. Z. substitutes : 

Deus, qui nos beati iohannis baptists concedis natalicio per 
frui, eius nos tribue meritis adiuuari. Per. 

Alia. Da, q., o. d., intra sanctre ecclesia uterum constitutes, 
eo nos spiritu ab iniquitate nostra iustificari, quo beatum 
iohannem intra uiscera materna docuisti. Per. 

Alia. O. et misericors d., qui beatum iohannem baptistam 
tua prouidentia destinasti, ut perfectam plebem christo domino 
pnepararet ; da, q., ut familia tua eius intercessione pncconis, et 
a peccatis omnibus exuatur, et ad eum quern prophetauit per- 
uenire mereamur, ihesum christum filium tuum dnm. nostrum. 



Mjnnms, $cc. Hcom s. 



baptistg intcrcessione, cuius hodic natalitia cclc- 
bratis, concedatquc ut cuius sollemnia colitis, 
patrocinia sentiatis. Amen. 

Illius obtentu ab omnibus aduersis tueamini, 
et bonis omnibus perfruamini, qui aduentum 
redemptoris mundi, necdum natus cognouit, matris 
sterilitatcm nasccndo abstulit, patris linguam 
natus absoluit. Amen. 

Quatinus ipsius agni, quern ille digito ostendit, 
cuius immolatione cstis redempti, ita uirtutum 
lanis uestiri, et innocentiam ualeatis imitari,, ut 
ei in ojternaj patriot felicitate possitis adiungi. 
Amen. 

Quod ipsc prestare l . 

tfXL Ual. ml. Sanctorum fofjannfs ct pault 2 . 

Ouesumus, omnipotens deus, ut nos geminata 
loetitia hodierng festiuitatis excipiat, quae de 
beatorum iohannis et pauli glorificatione pro- 
cedit, quos eadem fides et passio uere fecit esse 
germanos. Per.* 

Secret a. 

Hostias tibi, domine, sanctorum martyrum 
iohannis et pauli dicatas mentis benignus assume, 
et ad pcrpetuum nobis tribue^ prouenire subsidium. 
Per.v 

Prccfatio. 

U. D. per christum dominum nostrum. Pro 
cuius amore gloriosi martyres iohannes et paulus 
martyrium non sunt cunctati subire, Quos in 
nascendi lege iunxit germanitas, in gremio 
matris ecclesiaj fidei unitas, in passionis acerbitate 
ferenda unius amoris societas. Per quern nos 
petimus eorum precibus adiuuari, quorum festa 
noscimur ucnerari. Per quem : \ 

Ad coinplendnm. 

Sumpsimus, domine, sanctorum tuorum sol- 
lempnia celebrantes, caelestia sacramenta ; prgsta, 
quesumus, ut quod temporaliter gerimus, aeternis 
gaudiis consequamur. Per.? 



3:3:3:1:. Ual. ful. Katale sanctt leom s paps. 
Deus, qui beatum leonem pontificem sanctorum 



1 o. p. 372. 

a A. Multe tribulationes. 

I S. Benedicam domino. 

K. Ecce quam bonum. 

v. Sicut unguentum. 
3 O. p. 325. Z. 



V. Mandauit. 

AL. Gaudete. 

OF. Gloriabuntur. 

co. Etsi coram hominibus. 



Ffrnl. &&. ptrt tt $auli. 147 

tuorum meritis cooxjuasti, concede propitius ut 
qui commemorationis eius festa percolimus, uitm- 
quoque imitemur exempla. Per.* 

Sccrcta. 

Annuc;, domine, ut, intercedentc beato leone 
pontifice 1 , hajc nobis 2 prosit oblatio, quam im- 
molando, totius mundi tribuisti relaxari delicta. 
Per. 

Ad complcndum. 

Deus, qui animnj famuli tui leonis neterne 
beatitudinis premia contulisti, concede propitius 
ut qui peccatorum nostrorum pondere premimur, 
eius apud te precibus subleuemur. Per.* 



tjfe 3 . Fftjilfa apostolorum pctrt, et pault \ 

Proesta, quesumus, omnipotens deus, ut nullis 
nos permittas perturbationibus concuti quos in 
apostolicae confessionis petra solidasti. Per 
dominum 5 . 

Sec ret a. 

Munus populi tui, quesumus, domine, apostolica 
intercessione sanctifica, nosque a peccatorum 
nostrorum maculis emunda. Per dominum 
nostrum G ."> 

Prefatio. 

U. D. nsquum et salutare. Te, domine, sup- 
pliciter exorare, ut gregem tuum, pastor jeterne, 
non deseras, sed per beatos apostolos tuos con- 
tinua protectione custodias, Ut isdem rectoribus 
gubernetur, quos operis tui uicarios contulisti 
preesse pastores. Et ideo 7 . 

Ad complendum. 

Quos caelesti, domine, alimento satiasti apo- 
stolicis intercessionibus ab omni aduersitatc 
custodi. Per dominum. 

Ad uigilias. 
Deus, qui ecclesiam tuam apostoli tui petri 

- So Pam. ; animre famuli tui leonis Bod. E. O. V. Z ; intcr 
cessione beati leonis confessoris Y. 

2 Om. Bod. E. O.V. Z. 

3 A. Dicit dominus petro. 
PS. Cell enarrant. 

R. In omnem terram. 
V, Cgli enarrant. 



OF. Mihi autem. 
CO. Tu es petrus. 
EP. Petrus et iohannes. 
EV. Dixit ihesus petro. 



4 Vigilia S. Petri V. 

5 This Coll. is found in Reg. Suec. Pam. O. V. Z. Deus, qui 
nobis apostolorum, etc, E. Y. 

6 Munera, dne., tua; glorificationis, etc. E. 

7 O. p. 325. Z. 

U 2 



148 S 

fide et nomine consecrasti, quique beatum illi 
paulum ad predicandum gentibus gloriam tuam 
sociare dignatus es, concede ut omnes, qui ad 
apostolorum tuorum sollemnia conuenerunt, 
spiritali remuneratione ditentur. Per.* 



. feal. ml Natale sancti pctri apostclt \ 

DEUS, QUI HODIERNAM DIEM APOSTOLO 
RUM TUORUM petri et pauli martyrio consecrasti, 
da ecclesise tuae eorum in omnibus sequi pre- 
ceptum, per quos religionis sumpsit exordium. 

Per.* 

Secreta. 

Hostias, quesumus, domine, quas nomini tuo 
sacrandas offerimus apostolica prosequatur oratio, 
per quam nos expiari tribuis et defendi. Per 

dominum.* 

Prtzfatio. 

U. D. aequum et salutare. Te, domine, sup- 
pliciter exorare, ut gregem tuum, pastor aeterne, 
non deseras, sed per beatos apostolos tuos con- 
tinua protectione custodias, Ut isdem rectoribus 
gubernetur, quos operis tui uicarios eidem con- 
tulisti praeesse pastores. Et ideo 2 . 

Benedictio. 

Benedicat uobis omnipotens deus, qui uos 
beati petri saluberrima confessione, in ecclesiasticae 
fidei fundauit soliditatem. Amen. 

Et quos beati pauli sanctissima instruxit pre- 
dicatione sua uos tueatur gratissima defensione. 
Amen. 

Quatenus petrusclaue, paulus sermone,utrique 
intercessione, ad illam uos certent patriam intro- 
ducere, ad quam illi, alter cruce, alter gladio, 
hodierna die peruenerunt. Amen. 

Quod ipse praestare dignetur 3 . 



OF. Constitues. 
CO. Symon iohannis. 
(LEG. Misit herodes rex. 
EV. Venit ihesus). 



1 A. Nunc scio uere. 

PS Domine, probasti. 
R. Constitues. 
V. Pro patribus. 
AL. Tu es petrus. 

2 V. Y. fol. 98 b. Prczfatio. Apud quern cum beatorum aposto 
lorum continuata festiuitas, triumphique coclestis perpetua seterna 
sit celebritas. Nobis tamen eorum festa annuis recursibus tribuis 
frequentare, ut et illorum passioni sit ueneratio ex nostra deuo- 
tione, et nobis auxilinm proueniat de eorum sanctissima interces 
sione. Per christum. Z. 

3 O. p. 373- 



Ad complendum, 

Quos caelesti, domine, alimento satiasti apo- 
stolicis intercessionibus ab omni aduersitate 
custodi. Per.* 

Ad uesperos. 

Omnipotens sempiterne deus, qui ecclesiam 
tuam in apostolica soliditate fundatam ab in- 
fernorum eruis terrore portarum, presta, ut in 
tua ueritate persistens nulla recipiat consortia 
perfidorum. Per.* 

Alia. 

Familiam tuam, quesumus, domine, propitius 
intuere, et apostolicis defende presidiis, ut eorum 
precibus gubernetur quibus nititur,te constituente, 
principibus. Per dominum nostrum ihesum 
christum filium.* 

Alia. 

Protege, domine, populum tuum, et apostolorum 
patrocinio confidentem perpetua defensione con- 
serua. Per.* 

Alia. 

Exaudi nos, deus salutaris noster, et aposto 
lorum tuorum tuere praesidiis, quorum donasti 
fideles esse doctrinis. Per \* 

H. kal ml. Katale sancti pauli apostoli . 

Deus, qui multitudinem gentium beati pauli 
apostoli predicatione docuisti, da nobis, quesu 
mus, ut cuius natalitia colimus eius apud te 
patrocinia sentiamus. Per.* 

Secreta. 

Ecclesiae tuae, quesumus, domine, preces et 
hostias apostolica commendet oratio, ut quod 
pro illorum gloria celebramus nobis prosit ad 

ueniam. Per.* 

Prcefatio. 

U. D. aeterne deus :! . Et maiestatem tuam sup- 
pliciter exorare, ut ecclesiam tuam beati pauli 
apostoli tui praedicatione edocta nulla sinas 

1 + Alia. Deus, qui beato apostolo tuo petro conlatis clauibus 
regni ceelestis animas ligandi atque soluendi pontificium tradi- 
disti, concede ut intercessionis eius auxilio, a peccatorum nostro- 
rum nexibus liberemur. Per. Z. 

2 (EP. Notum uobis facio. v. Gratia dei. 
EV. Ecce nos reliquimus). AL. Gaudete. 

A. Scio cui credidi. OF. Mihi autem. 

PS. Domine, probasti. CO. Amen dico uobis quod 

R. Qui operatus. uos qui reliquistis. 

3 Z. Qui ecclesiam tuam, etc. ; erased. Y. 



i, fcc. Oclnb. 



. bit. Jpratrum. b. -Bcnrtn cti. 149 



fallatia uiolari. Et sicut nihil in ucra rcligionc 
manerc dinoscitur, quod non eius condicrit dis- 
ciplina, ita ad pcragenda ea qua? docuit, eius 
obtentu, tribuatur cffkatia. Sentiatque creden- 
tium multitude gentium eum pro se apud te 
intercessorem quern habere cognouit magistrum 
atqua? doctorem. Per (christum) dominum 
nostrum. 

Ad compkndum. 

Perceptis, domine, sacramentis, beatis apostolis 
interuenientibus, deprecamur, ut qua? pro illorum 
cclebrata sunt gloria, nobis proficiant ad mede- 
lam.v 

3L13-. nan. iul. Jcanctarun prarrssf rt martmfani \ 

Deus, qui nos sanctorum tuorum process! et 
martiniani confessionibus gloriosis circumdas et 
protegis, da nobis et eorum imitatione proficere 
et intercessione gaudere. Per dominum no 
strum."* 

Secreta. 

Suscipe, domine, preces et munera, qua? ut 
tuo sint digna conspectui, sanctorum tuorum 
precibus adiuuemur. Per. 7 

Ad compkndum. 

Corporis sacri et preciosi sanguinis repleti 
Hbamine, quesumus, domine deus noster, ut quod 
pia deuotione gerimus certa rede[m]ptione capia- 
mus. Per. 7 

En octauas apostolorum 2 . 

Deus, cuius de(x)tera beatum pctrum ambu- 
lantem in fluctibus, ne mergeretur, erexit, et 
coapostolum eius paulum, tertio naufragantem, 
de profundo pelagi liberauit, exaudi nos pro- 
pitius, et concede, ut amborum meritis acternitatis 
gloriam consequamur. Per dominum. 7 

Secreta. 
Offerimus tibi, domine, preces et munera, qua? 



1 A. Indicant sancti gentes. 
vs. Exultate, iusti. 

R. Exultabunt sancti. 
V. Cantatc domino. 

2 A. Sapientiam. 
PS. Ceji enarrant. 

R. lustorum animee. 
v. Uisi sunt. 



AL. Mirabilis dominus. 
OF. Gloriabuntur. 
CO. Anima nostra. 

AL. Sancti tui, domine. 
OF. Exultabunt. 
co. lustorum. 



ut tuo sint digna conspectui, apostolorum tuorum 
poscimus precibus adiuuari. Per 1 . 7 

Ad complcndum. 

Protege, domine, populum tuum, et aposto 
lorum tuorum patrocinio confidentem pcrpetua 
defensione conserua. Per. 7 



li. ft. iul. Sanctorum .fan. fratrum \ 

Pra?sta, quesumus, omnipotens deus, ut qui 
gloriosos martyres in tua confessione cognoui- 
mus, pios apud te in nostra intercessione scn- 
tiamus. Per. 7 

Secreta. 

Sacrificiis presentibus, domine, quesumus, in- 
tende placatus, et, intercedentibus sanctis tuis, 
deuotioni nostra? proficiant et saluti. Per domi 
num. 7 

Prcefatio. 

U. D. a?terne deus. Donari nobis suppliciter 
exorantes ut sicut sancti tui mundum in tua 
uirtute uicerunt, ita nobis a mundanis erroribus 
postulent expediri. Per 3 . 

Ad complcndum. 

Quesumus, omnipotens deus, ut illius salutaris 
capiamus affectum, cuius per ha?c mysteria pig- 
nus accepimus. Per. 7 

L ft. ml. Cranslatio sanrtt bmrttcti abiatis 4 . 

INTERCESSIO NOS, QUESUMUS, DOMINE, BEATI 
BEXEdicti abbatis commendet, ut quod nostris 
meritis non ualemus eius patrocinio assequamur. 
Per 5 . 



1 + Prccfatio. U. D. xterne deus. Et maiestatem tuam sup- 
plici deuotione exorare, ut beatorum apostolorum tuorum petri 
et pauli quorum hoclie diem octauum celebramus obtentu, me- 
reamur tuum obtinere auxilium. Per christum dominum no 
strum. Z. 

2 A. Laudate, pueri. 
PS. Sit nomen domini. 
R. Anima nostra. 

v. Laqueus. 

3 O. p. 326. Z. 

5 S. Y. fol. 101 a. Z. 
A. lustus ut palma. 
PS. Bonum est. 
R. Domine, preueni. 



AL. Laudate, pucri. 
OF. Anima nostra. 
COM. Quicumque fecerit. 

4 Introd. 22. 



v. Uitam petiit. 



AL. lustus ut palma. 
OF. Ueritas. 

CO. Amen dico uobis quod 
uos qui reliquistis. 



150 S 

Sccrcta. 

Sacris altaribus, domine, hostias superpositas 
sanctus bencdictus, quesumus, in salutem nobis 
prouenire deposcat. Per dominum nostrum T . 

Prccfatio. 

U. D. reternc dcus. Et gloriam tuam pro- 
fusis precibus exorarc, ut qui beati benedicti 
confessoris tui ueneramus festa, te opitulante, eius 
sanctitatis imitari ualcamus cxcmpla. Et cuius 
meritis ncquaquam possumus corequari, eius pre 
cibus mcreamur adiuuari. Per christum -. 

Ad complcndum. 

Protegat nos, domine, cum tui perccptionc 
sacramenti beatus bencdictus abba pro nobis 
intercedendo ; ut ct conuersationis eius experia- 
mur insignia, ct intercessionis ipsius percipiamus 
suffracria. Per 3 . 



.. Sbfmplfcu, fcc. 



et 



kal. aurj. Sancti t acobt apostolt 4 . 

Esto, domine 5 , plcbi tua: sanctifkator et custos, 
ut apostoli tui iacobi munita presidiis et con- 
uersatione tibi placeat, et secura deseruiat. Per . 

Secret a. 

Oblationes populi tui, domine, quesumus, beati 
apostoli tui iacobi passio beata concilict, ct qiuu 
nostris apta non sunt meritis, nant tibi placita 
eius deprecationc 7 . 

Prcefatio. 

U. D. rcterne dcus. Quia licet nobis semper 
salutem operetur diuini cclebratio sacramenti, 
propcnsius tamcn nobis confidimus profuturam, 
si beati apostoli tui iacobi intercessionibus adiu- 
uemur. Per christum 8 . 

Ad complcndum. 
Beati apostoli tui iacobi 9 , quesumus, domine, 



1 O. p. 326. Z. 

* A. Mihi autem. 

PS. Domine, probasti. 

R. Constitues eos. 

v. Pro patribus. 
s + propitius E. 
7 E. p. 127. 



Y. Z. 3 S.Y. Z. 

AL. Nimis honorati. 
OF. Mihi autem. 
co. Ego uos. 



intercessione, nos adiuua, pro cuius sollemnitate 
deferimus tua sancta 1 laetantes. Per -. 



. fcal. aucf. y jSFatalc sanctorum gimpUcu, 
faustim, ct fccatrtn s 4 , atquc felicfs 5 . 

Pmesta, quesumus, domine, ut sicut populus 
christianus martyrum tuorum felicis r> , simplicii, 
faustini, ct bcatricis 4 temporal! sollemnitate con- 
gaudet ita perfruatur aeterna, et quod uotis cele- 
brat comprehendat effectu. Per . 

Super oblata. 

Hostias tibi, domine, pro sanctorum martyrum 
felicis 5 , simplicii, faustini, et beatricis 4 commemo- 
ratione deferimus, suppliciter obsecrantes, ut ct 
indulgentiam nobis pariter conferant et salutem. 
Per 7 . 

Ad complcndum. 

Pmesta, quesumus, domine, ut sanctorum tuo 
rum felicis r> , simplicii, faustini, ct beatricis 4 crcles- 
tibus mystcriis celcbrata sollemnitas, indulgen 
tiam nobis tuoi propitiationis adquirat. Per 
dominum s . 



Y:tt. feal. aufj. Xatalc sanctorum abtwn ct scnncs . 

Dcus, qui sanctis tuis abdon et sennen ad hanc 
gloriam ueniendi copiosum munus gratis con- 
tulisti, da famulis tuis suorum ucniam peccato- 
rum ut sanctorum tuorum intcrcedentibus men 
tis ab omnibus mereamur aducrsitatibus liberari. 



6 E. p. 127; Y. fol. 104 b. Z. 
8 O.p. 327; Y. fol. 104 b. Z. 
9 + cuius hodie festiuitate corpora et sanguine filii tui nos 
refecisti E. 



Secreta. 

Haec hostia, domine, quesumus, quam in sanc 
torum tuorum natalitiis recenscntes offerimus, 
ct uincula nostrse prauitatis absoluat, et tuae 



1 dona E. 

3 A. Sacerdotes eius. 
PS. Memento. 

R. Sacerdotes. 

v. Illuc producam. 

4 Viatricis Gel. 

6 Y. fol. 105 b; Gel. p. 657. 
vided in V. p. 106. 

7 Gel. p. 657. 

9 A. Intret in conspectu. 
PS. Dens, uenerunt. 
R. Gloriosus. 
v. Dextera tua. 



2 E. p. 127; Y. fol. 104 b. Z. 
AL. Inueni dauid. 
OF. Ueritas mea. 
CO. Beatus sermo. 

5 Om. Gel. Y. 
There is a different Mass pro- 

8 Ib. 

AL. Mirabilis. 

OF. Mirabilis deus. 

CO. Posuerunt. 



Sb. 



nobis misericordise dona concilict. Per domi- 
num V 

Ad complendum. 

Per huius, domine, operationcm mystcrii ct 
uitia nostra purgentur, ct, intercedcntibus sanctis 
tuis, iusta desidcria compleantur. Per." 1 



Sal atig. Sto sanctum pctrum at uincula 2 . 

DEUS, QUI BEATUM PETRUM APOSTOLUM a 
uinculis absolutum inhesum abire fecisti, nostro- 
rum, quesumus, absoluc uincula peccatorum, ct 
omnia mala a nobis propitiatus exclude. Per."* 

Sccrcta, 

Oblatum tibi, domine, sacrificium uiuificet nos 
.semper ct muniat. Per dominum nostrum 3 .v 

Ad complendum. 

Corporis sacri et prctiosi sanguinis repleti 
libamine, quesumus, domine dcus noster, ut 
quod pia deuotione gerimus, intercedente 4 beato 
petro apostolo tuo 4 , certa redemptione capiamus. 
Per.?. 

(0tnn ttr. Cassia sanctorum marfjaicorum. 

Fraterna nos, domine, martyrum tuorum corona 
lajtificet, quae et fidei nostra: prcbeat incitamenta 
uirtutum, et multiplici nos suffragio consoletur. 
Per dominum nostrum 5 . 

Sccrcta. 

Votiua, domine, mysteria sanctorum tuorum 
sollemnia celcbrantes, dcuota mente tractamus, 



1 rrafatio. Et te laudare mirabilem deum in sanctis tuis, 
quos ante constitutionem mundi in Kternam tibi gloriam prsc- 
parasti, ut per eos huic mundo ueritatis tux lumen ostenderes. 
Quos ita spiritu ueritatis armasti, ut formidinem mortis per in- 
formitatem carnis cuincerent. De quorum collegio sunt martyres 
tui abdon et sennes, qui ecclesioc tuac prato sicut roscc et lilia 
iloruerunt. Quos unigeniti tui sanguis in prrclio confessionis roseo 
colore perfudit, et obprobrium passionis niueo liliorum splendore 
uestiuit. Per quern. Z. 

2 A. Nunc scio uere. AL. Tu es petrus. 
i S. Domine, probasti. OF. Mihi autem. 
R. Conslitues. CO. Tu es petrus. 
v. Pro patribus. 

3 E. p. 127 ; Y. provided a Preface here, now erased. 
4 - 4 Om. V. 

5 Pam. p. 322 ; Y. fol. 106 a. 



quibus nobis ct presidium crescit ct gaudium. 
Per 1 . 

Prefatio. 

U. D. .neterne dcus. Ouia licet in omnium 
sanctorum tuorum tu sis, domine, protectione 
mirabilis, in his tamen speciale munus tuum 
agnoscimus, quos fratres sorte nascendi magnifica 
pnestitisti passione -, Ut simul cssct et ucneranda 
gloria genitricis, ct florcntissima proles ecclesia, . 
Et ideo 3 . 

Ad complendum. 

Praesta, quesumus, omnipotens dcus, ut quo 
rum memoriam sacramenti participatione reco- 
limus, fidem quoque proficicndo sectemur. Per 
dominum nostrum 4 . 

3I5IE non. attg. ISTatale sancti stfprjanf ponttficfs n . 

Deus, qui nos beati stephani martyris tui 
atque pontificis annua sollemnitate laetificas, con 
cede propitius ut cuius natalitia colimus, de 
ciusdem ctiam protectione gaudeamus. Per.* 

Sccrcta. 

Munera tibi, domine, dicata sanctifica, et, in 
tercedente beato stephano martyre tuo atque 
pontificc, per eadcm nos placatus intende. Per. Y 

Ad complendum. 

Hasc nos communio, domine, purget a criminc, 
et, intercedente beato stephano martyre tuo 
atque pontifice, ca^lestis rcmedii faciat csse con- 
sortes. v 



. itr. atig. Xatalc sanctt sptf rpfscopi 6 . 

Deus, qui conspicis quia ex nulla nostra uirtute 
subsistimus, concede propitius ut, intercessione 



1 Pam. p. 323. For this Sec. Y. substitutes : Accepta sit in con- 
spectu tuo, domine, nostra deuotio, et eorum nobis fiat supplica- 
tione salutaris pro quorum solennitate defertur. Per. 



2 + germanos O. 

4 Pam. p. 323 ; Y. fol. 1 06 a. 

5 A. Justus ut palma. 

rs. Bonum est confiteri. 
R. Justus non conturbabi- 
tur. 

6 A. Sacerdotes dei. 
PS. Memento. 

R. Sacerdotes eius. 
v. Illuc producam. 



3 O. p. 328. Z. 

V. Tota die miseretur. 
AI.. Inueni dauid. 
OK. Inueni dauid. 
CO. Domine, quinque. 
AL. Te martyrum. 
OF. Inueni dauid. 
CO. Eidelis sermo. 



. Bonati, (Ejmact. 



beat! syxti martyris tui atque pontificis 1 , contra 
omnia aduersa muniamur. Per. 

Secreta. 

Sacrifkiis presentibus, domine, quesumus, in- 
tcnde placatus, ut deuotioni nostrae proficiant et 
saluti. Per.? 

Prefatio. 

U. D. seterne deus. Et 2 in die festiuitatis ho- 
dierne, qua beatus syxtus pariter sacerdos et 
martyr deuotum tibi sanguinem exultantcr effu- 
dit, Qui ad eandem gloriam promercndam doc- 
trine~ suae nlios incitauit, et quos crudiebat 
hortatu preueniebat cxcmplo. Per christum :; . 

Infra actioncm*. 

Intra quorum nos consortium non animator 
meriti sed ucnia;, quesumus, largitor admitte. Per 
christum . v 

Prefatio mice. 

Benedic, domine, et hos fructus nouos uu.t, 
quos tu, domine, per rorem cxli et inundantiam 
pluuiarum, et temporum sercnitate et tranquilli- 
tate, ad maturitatem perducerc dignatus es ; et 
dedisti ea ad usus nostros cum gratiarum ac- 
tione pcrciperc, in nomine domini nostri ihesu 
christi, per quern hc,c omnia, [domine, semper 
bona creas] 5 . 

Ad compkndnm. 

Prsesta, quesumus, domine deus noster, ut 
cuius nobis festiuitate uotiua sunt sacramenta, eius 
salutaria nobis intercessione reddantur. Per. 7 

(Ecfonn tiic. jtfatalc sanctorum fdfcissimt ct arjapfti. 

Deus, qui nos concedis martyrum tuorum feli- 
cissimi et agapiti natalitia colere, da nobis in 
e.terna le.titia de eorum societate gaudere. Per J 

Secreta. 

Munera tibi, domine, nostra; deuotionis offeri- 
mus, quae et pro tuorum tibi grata sint honore 
iustorum, et nobis salutaria, te miserantc, red 
dantur. Per.v 



1 + throughout felicissimi et agapiti. Y. 

+ preecipue Z. 3 O. p. 328- z - 

4 Benedictio uuze Bod. V. Z ; in S. in Festo Transfig. Aug. 6, 

p. 841. 

5 V. Y. Z. This Ben. occurs again with variations oa fol. 291 b. 



Ad complendum. 

Prxsta nobis, domine, quesumus, intercedenti- 
bus sanctis tuis felicissimo et agapito, ut quae 
ore contingimus pura mente capiamus. Per 
dominum. 7 



. tin. aug. Katale aancti fconatt cptacopt 
tt 



Deus, tuorum gloria sacerdotum, prresta, que 
sumus, ut sancti confessoris (martyris) et episcopi 
tui donati, cuius festa gerimus sentiamus auxilium. 

Per 2 . 

Secreta. 

Praesta, quesumus, domine, ut sancti confessoris 
(martyris) tui et episcopi donati precibus, quern 
ad laudem nominis tui dicatis muneribus honora- 
mus, piai nobis deuotionis fructus adcrescat 3 . 

Ad complendum. 

Votiua, domine, dona, quai pro beati confessoris 
ct episcopi tui donati sollemnitate percepimus, 
quesumus, ut eius precibus et presentis nobis 
uitse pariter et aetcrne tribuas conferrc subsidium. 
Per 4 . 

5LXK. ft. rutrj. Xntalc snnrtt cortari martoria 5 . 

Deus, qui nos annua bcati cyriaci martyris tui 
(sociorumque eius) sollempnitate laetificas, con 
cede propitius ut cuius natalitia colimus, uirtutem 
quoque passionis imitemur. Per dominumJ 

Secreta. 

Accepta sit in conspectu tuo, domine, nostra 
deuotio, et eius (corum) nobis fiat supplicatione 
salutaris, pro cuius (quorum) sollemnitate de- 
fcrtur. 



V. Tota die meditatio. 
AL. Inueni dauid. 
CO. Fidelis seruus. 



1 A. Os iusti meditabitur. 

rs. Noli emulari. 

R. lustus non confundetur. 

2 Gel. p. 659. 

3 Ib. For this Secret. Y substitutes : Omnipotens et miseri- 
cors deus, qui nos sacramentorum tuorum, et participes efficis et 
ministros, presta, ut, intercedente beato martyre tuo atque ponti- 
fice donate, eisdem proficiamus et fidei consortio et digno seruitio. 
Per. 

4 Ib., with verbal variations. 

5 A. Timete dominum. AL. Exultabunt. 
PS. Benedicam domino. OF. Letamini. 
R. Timete dominum. CO. Signa eos. 
V. Inquirentes. 



Unurcntff. 



Sb. Unurcnttt. 



Ad complcmhnii. 

Rcfecti participationc muneris sacri, qucsu- 
mus, clominc dcus noster, ut cuius (quorum) 
cxscquimur cultum, scntiamus cffectum. Per." 1 

$\. ifi. attrj. tflfrn U a sanrtf laurrntfi marturfs \ 

Adcsto, qucsumus, dominc, supplicationibus 
nostris, ct, intcrccssionc bcati laurcntii martyris 
tui, pcrpctuam nobis misericordiam benignus 
inpcndc. Per. 7 

Sccrcta. 

Hostias, domine, quas tibi ofifcrimus, propitius 
suscipc, ct, intcrccdcnte bcato laurcntio martyrc 
tuo, uincula pcccatorum nostrorum absoluc. Per. Y 

Frcfatio. 

U. D. aetcrnc dcus. Et deuotis mcntibus na- 
talc beati martyris tui laurentii prcuenirc, qui, 
Icuita simul martyrque uenerandus, et proprio 
claruit gloriosus officio, et mcmorand9 passionis 
rcfulsit martyrio. Per christum -. 

Ad complcndum. 

Da, quesumus, domine deus noster, ut sicut 
beati laurentii martyris tui commcmoratione, 
temporal! gratulamur officio, ita perpetuo Isete- 
mur aspectu. Pcr. v 



. ft. nttrf. Cassia 3 sanrtf laurmtu martuns. 
/;/ priina missa. 

Excita, domine, in ecclcsia tua spiritum, cui 
beatus Icuita laurcntius seruiuit, ut eodcm nos 
replente, studeamus amare quod amauit, et opcre 
exercere quod docuit. Per 4 . 7 

Secreta. 

Sacrificium nostrum tibi, domine, qucsumus, 
beati laurcntii precatio sancta conciliet, ut cuius 
honorc sollcmniter exhibetur mentis efficiatur 
acceptum. Per 5 . 



OF. Oratio mea. 

CO. Qui uult. 

(LEG. Confitebor tibi, domine. 

EV. Si quis uult post me). 



1 A. Dispersit. 
PS. Beatus uir. 
R. Dispersit. 

V. Potens in terra. 

2 O. p. 329. Z. 

3 Natale I5od. E. O. V. 

4 For this Coll. Y. substitutes the Coll. of the next Mass. 

5 V. The Sec. in Z. begins Accipe, q., dne., munera dignanter 
oblata. 



Suppliccs tc rogamus, omnipotcns clcus, ut 
quos clonis cajlcstibus satiasti, intcrccdcnte bcato 
laurcntio martyrc tuo, pcrpctua protcctionc cus- 
todias. Pcr. Y 

S tat fa in fcfe \ 
Ad miss am. 

DA Nf)]US, QUKSUMUS, OMXIPOTKXS DKUS. 
uitiorum nostrorum flammas cxtingucrc, qui bcato 
laurentio tribuisti tormcntorum suorum inccndia 
superarc. Per. 7 

Sccrcta. 

Accipe, quesumus, clominc, munera dignanter 
oblata, ct, bcati laurentii suffragantibus mentis, 
ad nostne salutis auxilium prouenire concede -. 
Per.* 

Prefatio. 

U. D. a^tcrnc dcus. Et in die sollemnitatis 
hodicrne, qua beatus laurentius, hostia sancta 
uiua tibi placcns, oblatus cst, qui igne acccnsus 
tui amoris, constantcr igncm sustinuit passionis, 
et per immanitatcm tormentorum perucnit ad 
societatem ciuium supernorum. Per christum . 

Ad complcndum. 

Sacro munerc satiati, supplices tc, domine, 
deprecamur, ut quod debite scruitutis cejebramus 
officio, intercedente bcato laurentio martyre tuo, 
saluationis tuae sentiamus augmentum. Pcr.y 

Alia. 

Deus, cuius caritatis ardore beatus laurentius 
edaces inccndii flammas, contempto persecutore, 
dcuicit concede ut omncs, qui martyrii eius mcrita 
ucneramur, protectionis tuae auxilio muniamur. 
PerJ 



1 A. Confessio. 
PS. Cantate domino. 
R. Probasti, domine. 
V. Igne me examinasti. 
AL. Beatus uir. 



OF. Confessio. 
CO. Qui mihi ministrat. 
(EP. Qui parce seminat. 
i:v. Amen, amen dico, Nisi 
granuni). 



This second Mass for St. Laurence is omitted in Y. 

2 Secreta. Sacrificium nostrum tibi, domine, quocsumu?, beati 
laurentii sancta prrecatio conciliet, ut cuius honore sollempniter 
exhibetur meritis efficiatur acceptum. Per. Z. 

3 O. p. 329. Z. 



H-L ft. aurf. Xatalr snnrti tuburlti maituris 1 . 

Beati tyburtii nos, domine, foueant continuata 
prcsidia, quia non dcsinis propitius intueri quos 
talibus auxiliis conccsscris adiuuari. Per.? 

Secreta. 

Adesto, dominc, precibus populi tui, adesto 
muneribus, ut qua; sacris sunt oblata mystcriis 
tuorum tibi placcant intcrcessione sanctorum. 

Prcfatio. 

U. D. rctcrne deus. Oui durn beati tyburtii 
martyris merita gloriosa ucneramur, auxilium 
nobis ture propitiationis adforc deprecamur, quo- 
niam crcdimus nos per corum intcrccssionem, qui 
tibi placuerc, pcccatorum nostrorum ucniam im- 
pctrare. Per christum 2 . 

Ad complendum. 

Sumpsimus, dominc, pignus redcmptionis 
;eterne. Sit nobis, qucsumus, interucniente beato 
tiburtio martyre tuo, uitaj prcscntis auxilium 
pariter et futurae. Per. 

Dx autj. Xatalc sancti ypoliti martyris 3 . 

Da nobis, omnipotens deus, ut beati ypolyti 
martyris tui (sociorumque eius) ueneranda , sol- 
lemnitas et deuotionem nobis augeat et salutem. 
Per.? 

Secreta. 

Respice, domine, muncra populi tui sanctorum 
festiuitatc uotiua, ct turc testificatio ueritatis 
nobis proficiat ad salutem. Per dominum no 
strum. 1 

Prcfatio. 

U. D. aeterne deus. Et tuam clementiam uo- 
cibus supplicibus implorare, ut beati ypoliti in- 
tercessio peccatorum nostrorum optineat ucniam 



A. lustus ut palma. 

PS. Bonum est. 

R. Os iusti meditabitur. 

v. Lex del eius. 

O. p. 329. Z. 

A. Iusti epulentur. 

PS. Exurgat. 

R. lustorum animje. 

v. Uisi sunt. 



AL. Mirabilis. 
OF. In uirtute. 
co. 1 osuisti, domine. 



AL. Iusti epulentur. 
OF. Anima nostra. 
co. Dico autem uobis. 



qui per tormenta passionis actcrnam peruenit ad 
floriam \ Per christum -. 

Ad complendum. 

Sacramcntorum tuorum communio, domine, 
communio sumpta nos saluct, et in tuoj ueritatis 
.ucc confirmet. PerJ 



:. iuil srpt. Xatalc saactf ntscbii ronffssovts. 



Deus, qui nos beati euscbii confcssoris tui 
annua sollemnitate Lnetificas, concede propitius 
ut cuius sollcmnia colimus per eius exempla ad 
te gradiamur. Per dominum. 1 

Secreta. 

Laudis tuai hostiam, dominc, immolarnus in 
tuorum commemoratione sanctorum quibus nos 
et prgscntibus cxui malis confidimus et futuris. 
Per 3 .v 

A d co nip I en du m . 

Refecti cybo potuque cajlesti, deus nostcr, tt: 
supplices exoramus, ut in cuius hrec commemora 
tione pcrccpimus, eius muniamur et precibus. 
Per.? 

<olirm titr. Sligilta assumpttonts sancta; rnartac \ 

Deus, qui uirginalcm aulam bcatai mariae, in 
qua habitares, eligere dignatus es, da, qucsumus. 
ut sua nos clefensione munitos, iocundos faciat 
intcrcssc festiuitati. Oui uiuis et rcgnas.^ 



Secreta. 

Muncra :> nostra, dominc, apud clementiam 
tuam dci gcnitricis commendet u oratio ; quam 
idcirco de present! saeculo transtulisti, ut pro 



1 ueniam O. 2 () p. 330. Z. 

3 + Pncfatio. Et clementiam tuam pronis mcntilnis exorare, 
ut (per) beati euscbii confessoris intcrcessionem salutiferam 
nostris mentibus firnits deuotionem. Concedasquc ut sicut te 
solum credimus auctorem et ueueramur saluatorem, sic in perpe- 
tuum eius interuentu habcamus adiutorcm. Per christum domi 
num nostrum. Z. 

4 (uel, Salue sancta). OF. Offerentur. 



co. Difiusa est. 
(EI>. Ab initio. 
EV. Loquente ihesu). 



A. Uultum tuum. 
PS. Eructauit. 
R. Diffusa est. 
v. Fropter ueritatem. 
5 - 5 Magna est, domine, apud clementiam tuam dei genitricb 
V. Z. 



assumption 23. /R F. 



<H>ct. >. Haurcmii. 



pcccatis nostris apud tc fiducialitcr intcrccdat. 
Per eundem dominum l . 

Prefatio. 

U. D. ruternc dcus. Kt clcmcntiam tuani 
pronis mcntibus implorarc, ut per beata* maria: 
semper uirginis intercessionem salutiferam in 
nostris mcntibus firmcs dcuotioncm, concedasquc 
ut sicut te solum credimus auctorcm, ct uenera- 
mur saluatorem. sic imperpetuum, cius intcruentu, 
habeamus acliutorcm. Per christum 2 . 

Ad complcndum. 

Concede, qucsumus, miscricors dcus, fragilitati 
nostrre presidium, ut qui sanct u dei genitricis 
requiem cclebramus, intcrccssionis cius auxilio, a 
nostris iniquitatibus resurgamus. Per eundem :! . 



E. Ual. srpt. Sssumptfo sanctrc mnrut lid 
ijrnitrins*. 

VENERANDA XOBIS, DOMIXE, nuius dici fes- 
tiuitas opcm conferat sempiternam ; in qua sancta 
dci gcnetrix mortem subiit temporalcm, ncc 
tamen mortis nexibus deprimi potuit, qure filium 
tuum dominum nostrum de sc gcnuit incarnatum. 
Oui tccum." 1 

Ad miss am. 

Famulorum tuorum, domine, delictis ignosce, 
ut qui placerc de actibus nostris non ualemus, 
genetricis filii tui domini dei nostri intercessione 
saluemur. Oui tecum uiuit. 

Secret a. 

Intercessio, quesumus, domine, bcataj marire 
semper uirginis, munera nostra tibi commendat, 
nosque tiux maiestati reddat acceptos. Per 5 . 

1 Y. fol. no b; Pam. p. 329. 

2 O. p. 330, but assigned to Nat. S. Eusebii ; omitted in Z. 

3 V. For this Postcom. Y. substitutes: Concede nobis, que 
sumus, omnipotens dcus, ad beate marie semper uirginis gaudia 
elx-ma pertingere, de cuius ueneranda assumptione tribuis anima 
solennitate gaudere. Per. 

v. Audi, filia. 
(Hodie maria). 
AL. Adclucentur. 
OF. Aue, maria. 



* (EP. Iii omnibus requiem 

quesiui. 

EV. Intrauit ihesus). 
A. Gaudeamus. 
PS. Eructauit. 
R. Propter ueritatem. 
5 Pam. p. 330. Y. Z. substitute this Sec.: Subueniat, domine, 
plebi tug dci genitricis oratio ; quam etsi pro conditione carnis 
migrasse cognoscimus, in celesti gloria apud te pro nobis orare 
sentianuis. Per eundem. 



CO. Dilexisti iustitiam. 



Prcefatio. 

U. D. ajtcrnc dcus. Kt tc in ucncrationc 
sacrarum uirginum exultantibus animis laudarc, 
bcncdiccre, et prcdicare. Inter quas intcmcrata 
dei gcnetrix uirgo maria, cuius assumptionis diem 
cclebramus, gloriosa cffulsit, qu;e ct unigcnitum 
tuum sancti spiritus obumbrationc conccpit, et 
uirginitatis gloria permanente huic mundo lumen 
rcternum cffudit, ihesum christum dominum no 
strum. Per quern . 

Ad complcndmn. 

Mensa: cnclestis participes effect i imploramus 
clemcntiam tuam, domine cleus noster, ut qui 
fcsta dci genetricis colimus, a malis immincntibus 
eius interccssionibus libcrcmur. Per eundem 2 . 

Benedictio, 

Deus, qui per beatcj marine uirginis partum 
genus humanum dignatus est redimere, sua uos 
dignetur bcncdictione locuplctare. Amen. 

Eiusquc semper et ubique patrocinia sentiatis, 
ex cuius intemcrato utero auctorem uitaj meru- 
istis suscipere. Amen. 

Et qui ad eius celebrandam festiuitatcm ho- 
dierna die deuotis mentibus conuenistis, spiri- 
talium gaudiorum ct rcternorum premiorum 
uobiscum munera reportetis. Amen. 

Quod ipse :i . 



-. kal. srp. rtaut s sancti laurcntff 4 . 

Beati laurentii nos^ domine, faciat passio uene 
randa laetantes, et ut earn sufficienter recolamus 
faciat promptiores. Per 5 . 

Sccreta. 

Beati laurentii martyris honorabilem passionem 
muneribus nostris, domine, geminatis exsequi- 
mur, quae licet propriis sit memoranda principiis 
indesinenter tamen permanet gloriosa. Per (; . 



1 O. p. 330 ; Y. fol. 1 1 1 b. Z. 

3 O. P . 373. 

4 A. Probasti, domine. 
PS. Exaudi, domine. 
R. Posuisti, domine. 
V. Desidcrium. 

5 Gel. p. 652; Y. fol. in b. 

X 2 



2 V. omits this Coll. 

Ai.. Beatus uir. 
OF. In uirtute. 
CO. Qui uult uenire. 

c Ib. 



2umotljcf. 



Prcefatio. 

U. D. .-uternc dcus. Beati laurcntii natalitia 
rcpctcntes, cui fidem confessionemque ignis pas- 
sionis ingestus non abstulit, sed cum, ut magis 
luceret, accendit ; quoniam sicut aurum flammis 
non uritur sed probatur, sic bcatus martyr non 
consumitur tormcntorum incendiis, seel aptatur 
ccjestibus ornamcntis. Per christum 

Ad complendum. 

Sollcmne 2 nobis intcrcessio bcati laurentii 
martyris, quesumus, domine, pnustet auxilium, 
ut cojlcstis mcns? participatio quani sumpsirnus 
tribuat ccclcsije tu;e rcccnsitam ketitiam. Per :; . 

HI. Ual. srp. Xatalc sanctt acjaptli martuns". 

Lojtetur ccclcsia tua, dcus, bcati agapiti mar- 
tiris tui confisa suffragiis, atque eius prccibus 
gloriosis et deuota pcrmaneat, et secura con- 
sistat. Per.v 

Secreta. 

Suscipc, domine, muncra qu?e in cius tibi sol- 
lempnitate dcferimus, cuius nos confidimus patro- 
cinio liberari. Per dominum nostrum ihesum 

christum r> . 

Ad complendum. 

Satiasti, domine, familiam tuam muncribus 
sac(r)is. Eius, quesumus, semper interuentione 
nos refouc cuius sollempnia caelebramus. Per. 

H. Ual scp. Sanctt ttmotrjct martrjus 6 . 
Auxilium tuum nobis, domine, quesumus, pla- 



2 SolennisY. 



v. Tota die miscrctur. 
AL. Gloria ct honor. 
OF. In uirtute. 
CO. Beatus seruus. 



1 O. p. 331. Z. 

3 Gel. p. 662; Y. fol. in b. 

4 A. Letabitur. 

rs. Exaudi, deus, oralio- 

nem cum deprecor. 
R.Iustusnonconturbabitur. 

5 V. + Prafatio. Qui humanum genus de profundo mortis 
eripiens. captiuitatem nostram ihcsu christi filii tui domini nostri 
passione soluisti. Per quern ita uirtus antiqui hostis illisa est, 
ut eius quern ipse superauerat etiam beatum martyrem suum 
agapitum faceret esse uictorem. Cui triumphum in die quern 
sanguine suo signauit colentes, in tua gloria exultamus. Per 
christum dominum nostrum, Z. 

6 A. Salus autem. 



PS. Noli emulari. 
K. Exultabunt. 
v. Caritate dei. 



AL. Mirabilis. 
OF. Mirabilis. 
CO. Ego uos elegi. 



catus impendc, et intcrcedentc(tibus) beato(is) 
timothco martyre tuo (martyribus tuis timotheo 
et simphoriano) dexteram super nos tuae pro- 
pitiationis extendc. Per. y 

Secreta. 

Acccpta tibi sit, domine, sacratre plcbis oblatio, 
pro tuorum honorc sanctorum, quorum se mentis 
percepissc de tribulatione cognoscit auxilium. 
Per \ 

Ad complendum. 

Diuini muncris largitate satiati, quesumus, 
domine deus nostcr, intercedente(tibus) bcato(is) 
timotheo martyre tuo (martyribus tuis timotheo 
et simphoriano) cius semper participatione uiua- 
mus. Per dominum.* 



lull. scp. Cassia sancti iartvjolontcf apostoli 2 . 

OMXIPOTEXS SEMPITERXK DEUS, QUI nuius 
DIEI uenerandam sanctamquc Iretitiam beati 
apostoli tui bartholomei festiuitate tribuisti, da 
ccclcsire, quesumus, et amare quod credidit, et 
prcdicare quod docuit. Per dominum nostrum :i . 

Secreta. 

Beati apostoli tui bartholomei, domine, cuius 
sollempnia recensemus, quesumus, ut auxilio 
cius tua bcneficia capiamus, pro quo tibi hostias 
laudis offerimus. Per 4 . 

Prcefatio. 

U. D. reterne dcus. Oui ecclcsiam tuam sem- 
piterna pietate non deseris, sed per apostolos 
tuos iugiter erudis, et sine fine custodis. Per 
christum dominum nostrum 5 . 

Ad complendum, 

Sumpsimus, domine, pignus salutis aeterne, 

J V. + Prfcfatio. Tibi enim festa sollempnitas, tibi dies saciata 
celebratur, quam beati timothei martyris tui sanguis in ueritatis 
tuce testificatione profusus magnifico nominis tui honore signauit. 
Per christum. 

2 A. Mihi autem. I AL. Gaud etc. 

rs. Domine, probasti. OF. In omnem terram. 



R. Constitues. 

v. Pro patribus. 
This Festival is wanting in Bod. O. V. 
3 E. p. 134; Y. fol. 1133. * Ib. 



CO. Uos qui secuti. 



O. p. 331- 



. pjtrmetts, 



Sb* Sbabi nae. 



cclcbrantes bcati apostoli tui bartholomci uotiua 
sollemi .ia, et perpctua merita uenerantes. Per 1 . 

1. Ual, scp. Xatalc sancti Ijcnnctfs mnrtuu s V 

Deus, qui bcatum hcrmen martyrem tuum 
viirtute constantias in passione roborasti, ex eius 
nobis imitatione tribuc pro amore tuo prospera 
mundi despicere, et nulla eius aducrsa formidare. 
Per.? 

Seer eta. 

Sacrificium tibi, domine, laudis offerimus in 
tuorum commemoratione sanctorum ; da, que- 
sumus, ut quod illis contulit gloriam nobis pro 
sit ad salutem. Per. v 

Prccfatio. 

U. D. asterne deus. Quoniam fiducialiter lau 
dis tibi hostias immolamus, quas sancti hermetis 
martyris tui precibus tibi esse petimus acceptas. 
Per christum 3 . 

Ad complendum. 

Repleti, domine, benedictione caslesti, que~ 
sumus clementiam tuam, ut, intercedente beato 
herme(te) martyre tuo, quas humiliter gerimus 
salubriter sentiamus. Per." 1 



L Ual scp. DrroIIatfo sanrtt foljanm s baptists 4 . 

Perpetuis nos, domine, sancti iohannis baptists 
tuere praesidiis, et quanto fragiliores sumus tanto 
magis necessariis adtolle suffragiis. Per 5 . 

Sccrcta. 

Munera tibi, domine, pro sancti martins tui 
iohannis baptists passione deferimus, qui dum 



1 E. p. 134; Y. fol. 113 a; + Super Pop. Protege, domine, 
populum tuum, etc. apostolorum tuorum patrocinio confidentem 
perpetua defensione conseruas. Per. Z. 



2 A. Sapientiam. 

PS. Celi cnarrant. 

R. lustorum. 

v. Uisi sunt oculis. 
8 O. p. 332. Z. 
1 A. Justus ut palma. 

PS. Bonum est. 

R. Posuisti, domine. 

V. Desiderium. 

5 Pam. p. 335. For this Coll. Y. Z. substitute: Sancti io 
hannis bapt. et mart, tui, domine, quesumus, ueneranda festiuitas 
salutaris auxilii nobis prestet effectum. Per. 



AL. Exultabnnt. 
OF. Exultabunt. 
CO. Ego uos elegi. 



AL. Mirfabilis]. 
OF. Justus ut palma. 
cc. M[irabilis], 



finitur in terris factus cst caelcsti sede perpetuus . 
Per 2 . 

Prczfatio. 

U. D. per christum dominum nostrum. Qui 
pr9cursorem filii tui tanto munerc ditasti ut pro 
ueritatis preconio capite plecteretur, ct qui chris 
tum aqua baptizauerat, ab ipso in spiritu bapti- 
zatus, pro eodem proprio sanguine tingucretur. 
Prcco quippe ueritatis. qure christus cst, herodcm 
a fraternis thalamis prohibendo, carceris obscuri- 
tati detruditur, ubi solus diuinitatis tuas lumine 
frueretur, deinde capitalem sententiam subiit, ct 
ad inferna dominum precursurus dcscendit, et 
quern in mundo digito demonstrauit, ad inferos 
preciosa morte precessit. Et ideo :! . 

Ad complendum. 

Beati nos, domine, baptistas et martyri(s) iohan 
nis oratio per haec sacrificia quas sumpsimus, et 
intelligere christi tui mysterium postulet et me 
re ri. Per dominum 4 . 

Benedictio. 

Deus, qui uos beati iohannis baptistae concedit 
sollemnia frequentare, tribuat uobis et eadem 
deuotis mentibus celebrare, et suae benedictionis 
dona percipere. Amen. 

Et qui pro legis eius praeconio carceribus est 
retrusus in tenebris, intercessione sua a tenebro- 
sorum operum uos liberet incentiuis. Amen. 

Et qui (pro) ueritate, quas deus est, caput non 
est cunctatus amittere, suo interuentu ad caput 
uestrum, quod christus cst, uos faciat peruenire. 
Amen. 

Quod ipse prestare dignetur 5 . 



(Uoticm bit. NataU sancte sabmx 

Deus, qui inter cetera potential tuas miracula, 
etiam in sexu fragili uictoriam martyrii contu- 
listi, concede propitius ut cuius natalitia colimus, 
per eius exempla ad te gradiamur.i Per G . 



1 + quo-sumus, ut eius obtentu nobis proficient ad salutem. 
Per. E. Y. 

2 E. p. 136. 3 O. p. 333 ; Y. fol. 1153; Z. 

4 For this Postcom. Y. Z. substitute : Conferat nobis, quce- 
sunrus, domine, sancti iohannis, etc., as R. p. 482. 

; o. P . 374- 

Exaudi nos, deus salutaris noster, ut sicut de bcata sabing 
festiuitate gaudemus, ita pie deuotionis erudiamur effectu. Per. 
Y.fol. u<; b. 



icis, $rc., #at. 23. ^ F. 



1 58 

Secreta. 

Hostias tibi, domine, bcatre sabinc martyris 
tuc dicatas mcritis bcnignus assume, ct ad per- 
pctuum nobis tribue prouenirc subsidiumJ Per . 

Ad coinplcndum. 

Diuini muncris largitatc satiati, qucsumus, 
domine dcus nostcr, ut, intcrccdcnte bcata sabina 
martyrc tua, in eius semper participationc 
uiuamus.v Per a . 



E. Ual. srp. Sanctorum frltcts ft autiarti". 

Maicstatem tuam, domine, suppliccs dcpreca- 
mur, ut sicut nos iugiter sanctorum turum com- 
memoratione hutificas, ita (semper) supplicatione 
defendas. PerJ 

Secreta. 

Hostias, domine, tune plcbis intcndc, ct quas 
in honore nominis tui deuota mcnte cclcbrat pro- 
ficerc sibi scntiat acl salutcm. PerJ 

Ad c ample 11 du 11 1. 

Rcplcti, domine, muneribus sacris, qucsumus, 
ut, intcrcedcntibus sanctis tuis, in gratiarum tu- 
arum semper actionc mancamus. Per. Y 

5-13: . iti. srp. Xntfufias gancttc mnvix gnutvtcis lift . 

SUPPT.ICATIONEM SERUORUM TUORUM, dcus 
miserator, exaudi, ut qui in natiuitate dei gcnc- 
tricis et uirginis congregamur, eius intercessioni- 
bus conplacatus, a te de instantibus periculis 
eruamur. Per cimdcm. 1 



O. p. 374. + rr<rfatio. Et in prcesenti frstiuitale sancti marlyris 
lure sabinre tibi confitendo laudis ho>tias immolare, tuamque 
inmensam pietatem implorare, ut sicut illi dedisti cajlestis pal- 
mam triumphi, sic ea suffragante, nobis emendationem ac ueniam 
concedas peccati, ut in te exultemus misericordia, in quo ilia 
lai-tatur in gloria. Per christum. Z. 

2 Purificet nos, domine, quesumus, et cliuini perccptio sacra- 
menti, et gloriosa deprecatio sanctc sabine. Per. Y. fol. 115 b 



A. Sapientiam. 

rs. Kxultate, iusti. 

R. Gloriosus. 

v. Dextera. 
4 A. Gaucleamus. 

PS. Eructauit. 

R. Propter ueritatem. 

v r . Audi, fdia. 

AL. Adducent. 



A i.. Exultabit. 
OK. Letamini. 
CO. Quod dico uobis. 

OF. Aue, maria. 

CO. Dile.xisti. 

(EP. Ego quasi uitis. 

EV. Liber generationis). 



Sb. (Sorgonu. 

Ad missam. 

FAM LILTS TUIS, DOMINE, C/ELESTIS GRAtic C 
munus impcrtire, ut quibus bcat. u uirginis partus 
cxtitit salutis exordium, natiuitatis eius uotiua 
sollemnitas pacis tribuat incremcntum. Per do- 

minum nostrum.? 

Secreta. 

Vnigcniti tui, domine, nobis succurrat humani- 
taSjUtqui natus dc uirginc matris integritatcm non 
minuit sed sacrauit, in natiuitatis eius sollcmpniis 
a nostris nos piaculis exsuens oblationem no- 
stram sibi faciat acccptam. Oui tecum.? 

Prcefatio. 

U. D. rcterne dcus. Et prccipuc pro mcritis 
bcatrc dei gcnetricis ct perpctua: uirginis maria: 
gratia plcna(c) tuam omnipotentiam laudare. 
bcnediccre, et prajdicare. Per qucm maies- 

tatcm 1 . 

Ad complendnm. 

Sumpsimus. domine, celcbritatis annure uotiua 
sacramcnta. Prajsta, qucsumus, ut temporalis 
nobis uitaj rcmedia prcbeant ct ajtern^. Per.? 



H, ft. srp. Xatalc sanctt jjonjonii marten s 2 . 

Sanctus. domine, gorgonius sua nos interces- 
sione lajtificct, et pia faciat sollempnitatc gau- 

dcrc. Pcr ;! . 

Secreta. 

Grata tibi sit, domine, nostra? seruitutis oblatio, 
pro qua sanctus gorgonius martyr intcrucniat. 

Per 4 . 

Ad cow.phndttin. 

Familiam tuam, deus, suauitas ilia contingat et 
uegetet qua in martyrc tuo gurgonio christi tui 
bono iugiter odore pascatur. Per". 



1 Tarn. p. 593: not in Bod. E. O. V. 



2 A. Gloria ct honore. 
i S. Domine, dominus nos- 



v. Desiderium. 
AI,. Exaltabunt. 
OF. Posuisti, domine. 
CO. Posuisti. domine. 



R. Tosuisti, domine. 

3 Gel. p. 667; Y. fol. ii 7 a. 

4 Ib. -t- Prtefatio. Tequc in sanctorum tuorum confessionibus 
laudare in cuius facti sunt uirtutc uictores. Quando enim humana 
fra;_jilitas, uel passionem rcquanimiter ferre sufficeret, uel hostis 
aerii nequitias uinceret, nisi tux firmitatis subsidium ministrares, 
et sreua furentis inimici potenter arma contereres. Per chris- 
tum. Z. 

5 Gel. p. 667. 



f rotf, 



Chalt. . (Cruets. 



(Torntlu, 



59 



EEL to. Sfp. Xatak sanctorum proti ft t act ncti 
martuntm ! . 

Bcati proti nos, domine, et iacincti foucat prc- 
tiosa confessio, ct pia iugiter interccssio 2 tueatur. 
Per.* 

Secrcta. 

Pro sanctorum proti ct iacincti munera tibi, 
domine, commemoratione, qiue dcbemus, exsol- 
uimus. Projsta, quesumus, ut remcdium nobis 
perpetuc salutis operentur. Per.? 

Pnvfatio. 

U. D. ajtcrnc deus. Teque in sanctorum tu 
orum confessionibus laudare in cuius factc; sunt 
uirtutc uictores. Ouando enim humana fragilitas 
ucl passioncm ajquanimiter ferrc sufficeret, ucl 
hostis aerii nequitias uinceret, nisi tiue firmitatis 
subsiclium ministrares, et sojua furentis inimici 
potcnter arma contereres ? Per christum :i . 

Ad complendum. 

Vt pcrcepta nos, domine, tua sancta purificent, 
beati proti et iacincti, quesumus, imploret oratio. 
Per.* 

ItflEEE. Ival. 0ct. (Srxaltatio sancta: crucis. 

DEUS, QUI NOS IIODIERNA DIE cxaltationc 
sanctre crucis annua sollempnitate loitificas, pra> 
sta ut cuius mistcrium in terra cognouimus, 
eius redemptionis premia conscqui mereamur. 
Per 5 . 

Secret a. 

Deuotas, domine, humilitatis nostroj prcccs ct 
hostias misericordi.-e tuaj comitetur" auxilium, ct 

1 A. Indicant sancti. AI.. Mirabilis deus. 

PS. F.xultate, iusti. OK. Gloriabuntur. 

K. Exultabunt sancti. CO. Qui unit uenire. 

V. Cantate domino. 
^ So(.).; intercessione V. 
:l Pam. p. 593, in Nat. S. Gorgonii; omitted in Z. 

4 A. Nos autem gloriari. 
PS. Deus misereatur. 
K. Chri>lus factus est. 
V. 1 ropier cuiod deus. 

5 Gel. p. 667. Deus, qui unigeniti tui dni. nostri ihesu christi 
pretioso sanguine humanum genus redimere dignatus es, concede 
propitius ut qui ad adorandam uiuificam crucem adueniunt a 
peccatorum suorum nexibus liberentur. Per. Z. + Alia. Deus, 
qui [nos] hodierna, etc., ut supra. Z. 

6 pnccedat, Gel. E. 



AI.. Sancti tui, dominc, bcne- 

dicant. 

OF. Dextera domini. 
co. Nos atitem gloviai i. 



salutcm quam per adam in paradiso ligni clau- 
serat temcrata pr^sumptio ligni rursum fides 
aperiat. Per . 

Prccfatio. 

U.D. per christum dominum nostrum. Otii cru- 
ccm asccndit, sanguincm fudit, et omnem mundum 
a pcccato rcdemit. Ipsc est enim agnus dei, 
ipse qui abstulit peccata mundi. Qui numquam 
moritur immolatus, et semper uiuit occisus, quern 
laudant ~. 

A d complendu m . 

Ihesu christi domini nostri corporc :: saginati, 
per quern crucis est sanctificatum uexillum, que 
sumus, domine deus noster, ut per 4 h;ec sancta 
qu?E sumpsimus, perennitatis eius gloria, salutis 
potiamur effcctu. Per 5 . 

Ad populinn. 

Adesto familiar tine, quesumus, clemcns et 
misericors deus, ut in aduersis et prosperis preces 
eius cxaudias, ct nefas acluersariorum per aux 
ilium sanctae crucis digneris conterere, ut portum 
salutis tuae ualeant adprchendere. Per ". 

(0otinn tiff. Xatalc sanrtorum cornflu ct rupriani. 

Infirmitatem nostrarn, quesumus, dominc, pro 
pitius respicc, et mala omnia, qua; iuste mercmur, 
sanctorum tuorum cornelii et cipriani interces 
sione auerte. Per.* 

Sccreta. 

Adesto, dominc, supplicationibus nostris quas 
in sanctorum tuorum commemoratione deferimus, 
ut qui nostne iustitia^ fidutiam non habemus, 



1 Gel. p. 667; E. p. 138. 

2 For this Pref. Y. substitutes : Qui beate crucis patibulum, 
quod erat scclestis ad penam conuertisti redemptis ad uitam, 
concede plebem, etc. [erased]. 

Z. gives this Preface : Uere dignum. Per christum dominuni 
nostrum. 

Qui per passionem crucis mundum redemit, et antique arboris 
amarissimum gustum crucis medicamine indulcauit ; mortemque 
quae per lignum uetitum uenerat per ligni tropheum deuicit ; ut 
mirabili sure pietatis dispensatione, qui per ligni gustum a flori- 
gera sede discesseramus, per crucis lignum ad paradj si gaudia 
redeamus. Per (]uem. 

3 + et sanguine E. 

4 - 4 sicut adorare meruimus ita perennitatis eius gloria. salutari. 
Compare the Sup. Obi. in V. p. 119, Quesumus, o. d., ut quos 
diuine tribus. Z. 

5 E. p. 138. c Ib. ; off i. Y. 



i6o 



ts, upfjcmfc. 



>. Huct ff, fcc., Fig. St. 



corum, qui tibi placuerunt prccibus 1 adiuucmur. , rum, ita eorum merita uencrantium accepta tibi 

*-^^^1ofiii- r\T~\lifir^ H*-*r* Y 



Per-.? 

Ad complcndum. 

Quesumus, dominc, salutaribus reple(ti) rnys- 
teriis, ut quorum sollempnia celcbramus orationi- 
bus adiuucmur. Per.? 

;L fcal. oct. Natalr sanctf ntrcmrtus \ 



Adcsto, domine, quesumus, populo tuo, ut 
beati nicomedis martyris tui merita preclara sus- 
cipicns, ad impetrandam miscricordiam tuam 
semper eius patrociniis adiuuctur. Per.? 

Secreta. 

Suscipe, dominc, muncra propitius oblata, 
qune maiestati tuc bcati nicomedis martyris com- 
mendet oratio. Pcr. Y 

Ad complendum. 

Purificent nos, domine, quesumus. sacramcnta 
quoi sumpsimus, et, intercedentc beato nicomcde 
martyre tuo, a cunctis efficiant uitiis absolutes. 
Per.? 

XO3L ital. oct. J^Tatalc sancUt cufcmfcc inarturis. 

Omnipotens sempiterne deus, qui infirma 
mundi eligis ut fortia qucquc confundas ; con 
cede propitius ut qui bcataj cufcmiae martyris 
tiune sollemnia colimus eius apud te patrocinia 
sentiamus. Per. Y 

Secreta. 

Prrcsta, quesumus, dominc deus nostcr, ut 
sicut in tuo conspectu mors cst prctiosa sancto- 



1 merilis V. 

2 Secreta. Plebis tue, domine, munera benignus intende, qug 
maiestati tug pro sanctorum cornelii et Cipriani martyium solen- 
nitatibus sunt dicanda. Per. Y. fol. 119 b. 

Foslcom. Satiati sumus, domine, muneribus sacris, qug tanto 
nobis uberius credimus profutura, quanto sanctius hec, meritis 
intercedentibus martyrum, nos percepisse confidimus. Per. Ib. 

Prfffatio. U. D. Tnamque in sanctorum tuorum cornelii 
simul et cipriani festiuitate pmcdicare uirtutem ; quod diuersis 
terrarum partibns greges sacro diuino pane pascentes, una fide 
eademque die, pari nominis tui confessione coronasti. Per chris- 
tum. Z. 



A. Letabitur. 

PS. Exaudi, deus, oratio- 

nem. 
R. Posuisti, domine. 



v. Desiderium. 
AL. Gloria. 
OF. Gloria et. 
CO. Qui uult. 



reddatur oblatio. Per.? 

Ad complcndum. 

Sanctificct nos, domine, quesumus, tui percep- 
tio sacramcnti, et interccssio beate cufemiai mar 
tyris tuae tibi reddat acceptos. P^r.? 

trie. Sanctorum Iuc(i)c ct rjcmfntani 1 . 

Pra:sta, domine, prccibus nostris cum exulta- 
tione prouectum, ut quorum diem passionis 
annua cleuotione recolimus, etiam fidei constan- 
tiam subsequamur. Per dominum nostrum.? 

Secreta. 

Vota populi tui, domine, propitiatus intende, 
ct quorum nos tribuis sollempnia cclebrarc fac 
gauderc sufifragiis. Per dominum nostrum.? 

Ad complcndum. 

Exaudi, dominc, prcces nostras ct sanctorum 
tuorum, quorum fcsta sollempniter celcbramus, 
continuis foucamur auxiliis. Per.? 



Ual. oct. (Iltrji Iia sauctf malljcf apostolt 



Da nobis, omnipotcns deus, ut bcati mathci 
apostoli tui ct cuangclist^, quam preuenimus, 
ucncranda sollcmnitas et deuotionem nobis au- 
gcat et salutem. Per :>> . 

Secreta, 

Apostolicai rcuerentiai culm.cn offcrimus sa 
cris mystcriis inbuendum. Pra^sta, domine, que 
sumus, ut beati mathei apostoli et euangelista; 
(sufifragiis), cuius natalitia preimus, haec plebs 
semper ct sua uota dcpromat ct desiderata per- 
cipiat. Per dominum nostrum 4 . 

Ad complendum. 
Bcati mathei apostoli et euangelistae, quesu- 



1 A. lusti epulentur. 
rs. Exurgat deus. 
R. lustorum animce. 
v. Uisi sunt oculis. 

2 A. Ego autem sicut. 
rs. Quid gloriaris ? 
R. Justus ut palma. 

3 E. p. 140; Y. fol. 120 b. 



AL. Mirabilis. 
OF. Letamini. 
CO. lustorum animce. 

V. Ad adnuntiandum. 
OF. Gloria et. 
co. Posuisti, domine. 
4 Ib. with verbal variations. 



. jRItot&ei. 



jElnurtcu, cc., Cosmac, $cr. 161 



mus, clominc, supplicatione placatus, ct ucniam 
nobis tribuc, ct remcdia sempitcrna concede. 
Per 1 . 

Ad populum. 

Prncsta, qucsumus, omnipotens dcus, ut qui 
iugiter apostolica clefcnsionc munimur, nee suc- 
cumbamus uitiis, nee opprimamur aducrsis. Per 
dominum 2 . 



IL ftal. oct. ICatak sanctt matljct apostolt ct 
cuanrjdfstcc 3 . 

BEATI MATIIEI EUAXGELIST/E, DOMINIC, pre- 
cibus adiuuemur, ut quod possibilitas nostra non 
obtinet, eius nobis intercessione donctur. Per 
dominum 4 . 

Secreta. 

Supplicationibus apostolicis beati mathci euan- 
gelistae, quesumus, domine, ecclesiai tua; com- 
mendctur oblatio, cuius magnifkis predicationibus 
eruditur. Per 5 . 

Prcsfatio. 

U. D. aterne deus. Qui ecclesiam tuam in 
tuis fidelibus ubiquc pollentem apostolicis facis 
constare doctrinis, Prresta, quesumus, ut per quos 
initium dining cognitionis accepit, per eos usque 
in fmem srcculi capiat regni caelestis augmentum. 
Per christum G . 

Ad complcndum. 

Perceptis, domine, sacramentis, beato matheo 
apostolo tuo et cuangelista interuenicnte, de- 
precamur ut qua: pro eius celebrata sunt gloria 
nobis proficiant ad medelam. Per 7 . 

Ad populum. 

Sit, domine, quesumus., beatus matheus euange- 
lista nostra; fragilitatis adiuutor, ut pro nobis 
tibi supplicans copiosius audiatur. Per 8 . 



1 E. p. 140, 

3 A. Os iusti meditabitur. 
PS. Noli emulari. 

R. Beatus uir qui timct. 
v. Potens in terra. 

4 E. p. 140. 

6 O- P- 335: Y. fol. 121 a. Z. 

7 E. p. 140; Y. fol. 121 a. 



Ib. ; oni. Y. 
AL. Justus ut palma. 
OF. Posuisti, domine. 
CO. Magna est gloria. 

3 Ib. 
8 Ib.; om. Z. 



X. luil, oct. Sanctorum maurin f, ciupcrtt, cnnotot, 
ufctoris, mnoccntii l . 

Dcus, qui cs omnium sanctorum tuorum splendor 
mirabilis, quiquc hunc diem in honore beato- 
rum mauricii, exsupcrii, candidi, uictoris, in- 
noccntii, et uitalis, cum sociis corum, martyrio 
consccrasti, da ecelcsia; tua; de natalitio tante 
festiuitatis lajtari, ut apud misericordiam tuam, 
cxcmplis corum et mentis adiuuemur. Per 
dominum 2 . 

Secret a. 

Respice, domine, munera qua 1 pro sanctorum 
martyrum tuorum mauricii, exsupcrii, candidi, 
uictoris, innocentii, ct uitalis, cum sociis eorum, 
gloriosa passionc deferimus, et prasta ut quorum 
honore sunt grata, eorum nobis riant intercessione 
perpetua. Per 3 . 

Prcefatio. 

U.D. per christum dominum nostrum. Ouoniam 
cognoscimus quanta apud tc sit preclara uita sanc 
torum, quorum nos ctiam mors pretiosa latificat 
et tuctur. Ouapropter martyrum tuorum mauricii, 
exsuperii, candidi, uictoris, innocentii, ct uitalis, 
cum sociis corum, gloriosa recensentes natalitia, 
laudes tibi, domine, referimus, supplici confessionc, 
cum angclis ct archangelis, Cum tronis et domin- 
ationibus 4 . 

Ad complendum. 

Cslestibus refecti sacramentis et gaudiis, sup- 
plices te rogamus, domine, ut quorum gloriamur 
triumphis, protegamur auxiliis. PerJ 

5:1. Ital. oct. Natnlc sanctorum cosmc ct bami ant - . 

Prasta, quesumus, omnipotens deus, ut qui 
sanctorum tuorum cosmai et damiani natalitia 



AL. Mirabilis deus. 

OF. Letamini. 

CO. Posuerunt mortalia. 



1 A. Intret in conspectu. 
PS. Deus, uenerunt gentes. 
R. Gloriosus deus. 

v. Dextera tua. 

2 V. p. 133 [for St. Andrew]. Annue, q., o. d., ut nos sanc 
torum tuorum, mauricii, exupcrii, candidi. uictoris, innocentii, et 
uitalis, cum sociis eorum, hvtificet festiua sollempnitas, ut quorum 
suffragiis petimur, nataliciis gloriemur. Per. Z. 

3 Z. L. p. 298, with variations. 

4 Pam. p. 594; Y. fol. 121 b. Z. 

5 A. Sapientiam sanctorum 



PS. Exultate, iusti. 

R. Clamauerunt. 

v. luxta est domiuus. 



AL. Iusti epulentur. 
OF. Gloriabuntur. 
CO. Posuerunt. 



162 



. Jttfc&adis. 



. f^ferongmf. 



colimus a cunctis malis imminentibus eorum 
intercessionibus liberemur. Per. 

Secreta. 

Sanctorum tuorum nobis, domine, pia non 
dcsit oratio, qua; ct muncra nostra conciliet, et 
tuam nobis indulgcntiam semper obtineat. Per.v 

Prccfatio. 

U. D. rcterne deus. Et clementiam tuam 
suppliciter exorare, ut cum cxultantibus sanctis 
in crelestis regni cubilibus gaudia nostra con- 
iungas, Et quos uirtutis imitatione non possumus 
sequi, debit? uenerationis contingamus affectu. 

Per christum x . 

Ad complendum. 

Protegat, domine, qucsumus, populum tuum 
et participatio cailestis indulta conuiuii, et de- 
precatio collata sanctorum. Per. Y 

CEE. feal. oct. Ertficatto 2 basilica: 2 sanctf mic!)aljcli0 
atcljancjcli 3 . 

DEUS, QUI MIRO ORDINE ANGEI-ORUM mini- 
steria hominumque dispensas, concede propitius 
ut quibus tibi ministrantibus in Ccielo semper 
assistitur, ab his in terra nostra uita muniatur. 
Per dominum. y 

Super oblata. 

Hostias tibi, domine, laudis offcrimus, sup 
pliciter deprecantes, ut easdem angelico pro nobis 
intcrueniente suffragio et placatus accipias, ct ad 
salutem nostram prouenire concedas. Per. Y 

Prcefatio. 

U. D. reterne deus. Sancti michahelis arch 
angeli merita predicantcs. Quamuis enim nobis 
sit omnis angelica ueneranda sublimitas, qu?e in 
maiestatis tu^ consistit conspectu, ilia tamen 
est propensius honoranda, qua; in eius ordinis 
dignitate cselestis militiae meruit principatum. 
Per christum 4 . 



1 O. P . 337- Z- 

3 A. Benedicite dominum, 
rs. Benedic, anima. 

R. Benedicite dominum. 
v. Benedic, anima. 
AL. (In conspectu) 
Confitebor tibi. 

4 O. p. 337; Y. fol. I22b. Z. 



2 - 2 In ueneratione Y. 
OF. Stetit angelus. 
CO. Benedicite. 
(EP. Significant deus. 
EV. Accesserunt discipuli ad 
ihesum). 



complendum. 
Bcati archangel! tui michahelis intercessione 
suflfulti supplices te, domine, dcprccamur, ut quos 
honore proscquimur contingamus et mente. 

Pcr.v 

Ad popnhnn, 

Da nobis, omnipotcns deus, beat! archangel! 
michahelis eotenus honore profkere, ut cuius in 
terris gloriam predicamus eius precibus adiuuemur 

in cailis. Per 1 . 

Ad uespcros. 

Deus, qui per bcatissimum archangclum tuum 
michahelem orationes omnium fidelium suscipere 
es dignatus, petimus clementiam tuam, et quas 
in hoc templo pro nostris facinoribus effundimus 
preces, tu benignc suscipe, et esto propitius. Per 2 . 

EL fcal. oct. Katale sancti Ijicrom rm prcsigtcti et 
confcssoris 3 . 

Prrcsta, qucsumus, omnipotens et misericors 
deus, ut, interccdente beato hicronimo confessore 
tuo, ct a cunctis aducrsitatibus libercmur in cor- 
pore, et a prauis cogitationibus mundemur in 

mente. Per. 

Sccrcta. 

Muneribus nostris, domine, quesumus, preci- 
busque susceptis, intercedente beato hieronimo 
confessore tuo, et celestibus nos munda mysteriis 
et clementer exaudi. Per 4 . 

Ad complendum. 

Quesumus, domine, salutaribus repleti my 
steriis, ut sancti confessoris tui hieronimi, cuius 



1 Pam. p. 343 ; cm. Y. 

2 + Adesto plebi tux, misericors d., et ut graticc ture beneficia 
potiora suscipiat, beati michahelis archangeli, fac supplicem de- 
precationibus subleuari. Per. Z. 

3 A. Os iusli meditabitur. AL. lustus germinabit. 
PS. Noli emulari. OF. Ueritas mea. 

R. lurauit dominus. CO. Fidelis seruus. 

V. Dixit dominus. 

4 Gel. p. 623. In consecrat. presbyteri. 

+ Pref. U. D. ccterne deus. Qui ecclesice turc filios beati 
ieronimi facis doctrinis imbui, etc. [erased] Y. fol. 123 a. 

Postcom. Repleti alimonia celesti, quesumus, domine, ut, inter 
cedente beato ieronimo confessore tuo, misericordie tue gratiam 
consequi mereamur. Per. Ib. 

A different Mass occurs in Y. fol. 125 b, Z. fol. 104 a : 
Coll. S. hieromini nos, cine., etc. 
Sec. Nobis fiat supplicatione, etc. 
Postc. Exultat, dne., populus tuus, etc. 



. eTallfstf, Huca?. 



16 



commemorationem agimus, orationibus adiu- 
ucmur. Per.v 



oct. Xatnlc sancti mnrd papoc 1 . 

Exaudi, domine, quesumus, prcccs nostras, ct, 
interueniente beato marco confcssorc tuo atque 
pontifice, supplicationes nostras placatus intcndc. 
Per.v 

Secrcta. 

Acccpta tibi sit, domine, sacra; plcbis oblatio, 
pro tuorum honore sanctorum, quorum sc mentis 
de tribulatione percepisse cognoscit auxilium. 
Per. 

Ad complendum. 

Da, quesumus, domine, fidclibus populis sanc 
torum tuorum semper ueneratione tatari, et 
corum perpetua supplicatione muniri. Per.v 

3LIEE. fo. oct. Cassia sanctorum toganigti, rustfri, ct 
clcutfjcrii % 

Dcus, qui beatum dyonisium martyrem tuum 
uirtutc constantly in passione roborasti, quique 
illi ad predicandam gentibus gloriam tuam, 
rusticum et eleutherium sociare dignatus es, 
ex corum nobis imitatione tribu? pro amore tuo 
prospcra mundi despicere, et nulla cius aducrsa 
formidare. Per 3 . 

Seer eta. 

Salutari sacrificio, domine, populus tuns semper 
exultet, quo et debitus honor sacris martyribus 
exhibctur, et sanctificationis tuae munus adqui- 
ritur. Per 4 . 

.Ad complendum. 

Hrcc, domine, quse sumpsimus uotiua mysteria, 
festa celebrantes sollemnia, qure pro beatorum 
martyrum tuorum, dyonisii, rustic!, et cleutherii, 
gloriosa passione peregimus, ipsorum nobis, quesu 
mus, ftant intercessione salutaria in quorum nata- 
litiis sunt exultanter impleta. Per -\ 



1 A. Sacerdotes dei. 

PS. IJenedicite, omnia. 

R. Inucni dauid. 

V. Nihil proficiat. 
" A. Intrct in conspectu. 

PS. Deus uenerunt. 

R. Gloriosus dcus. 

v. Dextcra tua. 
3 R. S. Z. 



AL. Gloria et honor. 
OF. Ueritas mea. 
CO. Beatus seruus. 

AL. lusti cpulantur. 
OF. Mirabilis deus. 
CO. Posucrunt. 

L. p. 402 ; Gel. p. 677. 



5 Deus, qui hodierna die beatum dionisium in uirtute constan- 



. 10. oct. Xatalc sanctt calyxtt papcc ct mnrtorfs \ 

Deus, qui nos conspicis ex nostra infirmitate 
deficcre, ad amorcm tuum nos miscricorditer per 
sanctorum tuorum exempla rcstaura. Per. 

Secrcta. 

Mysteri(o) 2 nobis h;cc prosit oblatio, qua; nos 
et reatibus nostris expcdiat. et perpetua saluationc 
confirmet. Per dominum nostrum.? 

Ad complcndum. 

Quesumus, omnipotens deus, ut reatum nostrum 
munera sacrata purificcnt, et rccte uiuendi nobis 
operentur effectum. Per.v 



. full. nou. Sancti luce cuanrjclfstc 3 . 

Interueniat pro nobis, domine, quesumus, 
sanctus tuus lucas cuangelista, qui crucis mortifi- 
cationem iugiter in suo corpore pro tui nominis 
honore portauit. Per 4 . 

Secrcta. 

Donis nos caelestibus da, quesumus, domine, 
libera mente seruire, ut munera, qua; deferimus, 
interueniente beato cuangelista tua(o) luca, et 
medelam nobis operentur et gloriam. Per 5 . 



tire in passione roborasti, quique illi ad praxlicandum gentibus 
gloriam tuam rusticum et eleutherium sociare dignatus es, tribue 
q. ex eorum imitatione pro amore tuo prospera mundi despicere, 
et nulla eius aduersa formidare. Per. 

Hostia, due., q., quain in sanctorum martyrum tuorum dionisii, 
rustici et eleutherii nataliciis recensentes offerimns et uincula 
nostrcc pratiitatis absoluet, ct tux nobis dona misericordix con- 
ciliet. Per. 

U. D. octerne deus. Qui sanctorum martyrum tuorum dionisii, 
rustici et eleutherii pia certamina ad copiosam pcrducis uictoriam 
atque perpetuum eis largiris triumphum, ut et ecclesia; tucc sem 
per sint in excmplum, prajsta nobis, q., ut per eorum interces- 
sionem, quorum festa ccclebramus, pietatis tua.- munera capiamus. 
Per. 

Quesumus, o. d., ut qui crclestia alimenta percepimus, inter- 
cedentibus sanctis tuis dionisio, rustico et elcutherio, per haec 
contra omnia aduersa muniamur. Per. Z. 



A. Justus nonconturbabitur. 

PS. Noli emulari. 

R. Justus non conturbabitur. 

V. Tota die miseretur. 

mystica Bod. E. O. V. Y. 

A. In medio ecclesia;. 

PS. bonum est. 

R. Justus ut palma. 

v. Ad adnuntiandum. 

E. p. 144. 



AL. Beatus uir qui. 
OF. In uirtute tua. 
CO. Posuisti, domine. 



AL. lustus germinabit. 
OF. Posuisti, domine. 
co. Posuisti, domine. 

5 Ib. 



j 64 



Ftcultn 



fount s ct Mrac. 



Prcefatio. 

U. D. reterne dcus. Et te in sanctorum 
tuorum mcritis gloriosis conlaudarc, benedicere, 
ct predicare, Qui cos dimicantes contra antiqui 
scrpcntis machinamcnta, et proprii corporis blan- 
dimcnta inexpugnabili uirtutc, rex gloria:, robo- 
rasti. Ex quibus beatus lucas cuangclista tuus, 
assumpto scuto fidei, et galea salutis, et gladio 
spiritus sancti, et uiriliter contra uitiorum hostcs 
pugnauit, ct euangclice. nobis dulcedinis fluenta 
manauit. Undc 1 petimus, dominc, inmcnsam 
pietatem tuam, ut qui cum tot mcritorum donasti 
prrcrogatiuis, nos cius ct informcs excmplis, et 
adiuucs meritis. Per christum dominum no 
strum 12 . 

Ad co viplcn du m . 

Pnesta, qucsumus, omnipotens deus, ut id quod 
de sancto altari tuo accipimus prccibus euangelist? 
tui luce sanctificet animas nostras, per quod tuti 
csse possimus. Per 3 . 

{[IE. kal. ttou. nirjih a apostolorum smtcmfe ct into 4 . 

Concede, qucsumus, omnipotens deus, ut sicut 
apostolorum tuorum gloriosa natalitia pra:ucni- 
mus, sic ad tua benencia promerenda maicstatem 
tuam pro nobis ipsi prrcucniant. Per dominum 5 . 

Secreta. 

Muncribus nostris, domine, apostolorum c festa 
precedimus, humiliter postulantes ut qua; con- 
scientiae nostra piTepediimtur obstaculis illorum 
meritis grata reddantur. Per. 

Prcefatio. 

U. D. reterne deus. Ouia tu cs mirabilis in 
omnibus sanctis tuis, quos et norninis tui con- 
fessione praeclaros, et suscepta pro te fecisti 
passione gloriosos. Unde sicut illi ieiunando 
orandoque certauerunt, ut hanc possent obtinere 
uictoriam, ita nos eorum exemplis inforrnemur, 
ut ad celebranda presentia 7 festa idonci in- 



1 - 1 So O ; om. V. 

2 O. p. 338; Y. fol. 127 a. Z. 

* A. Intret in conspectu. 

rs. Deus, uenerunt. 

Uindica, domine. 
5 E. p. 145; Y. fol. 127 b. 
7 uentura O. 



3 E. p. 144. 

V. Posuerunt mortalia. 

OF. Exultabunt sancti. 

CO. lustorum animce. 

6 + simonis et iudte E. 



Sbtmonts ct Mae. 



ueniamur, et ad sterna percipienda, eorum inter- 
uentu, digni iudicemur. Per christum 1 . 

Ad complendum. 

Sumpto, dominc, sacramcnto, suppliciter de- 
precamur, ut, intcrccdentibus beatis apostolis 
tuis, quod temporaliter gerimus ad uitam capia- 
mus seternam. Per dominum 2 . 



5?l. ital nou. Slpostolorum 

DEUS, QUI NOS PER BEATOS APOSTOLOS TUOS 
4 simonem et iudam 4 , ad agnitionem tui sancti 
nominis uenire tribuisti, cla nobis eorum gloriam 
scmpiternam ct proficiendo celcbrarc et cele- 
brando proficere. Per dominum 5 . 

Secreta. 

Gloriam, domine, sanctorum apostolorum per- 
petuam uencrantes, quesumus, ut cam sacris 
mysteriis expiati dignius celebrcmus. Per domi 
num nostrum . 

Prcefatio, 

U. D. ajtcrnc dcus. Te in tuorum apostolorum 
glorificantes honore, qui et illis tribuisti beati- 
tudinem sempiternam, Et infirmitati nostras talia 
prajstitisti suffragia, per qu tua possimus adipisci 
subsidia ct pcrucnirc ad prcmia repromissa. Per 
christum 7 . 

Ad complendnm. 

Perceptis, domine, sacramentis suppliciter te 
ro<ramus, ut, interccdentibus beatis apostolis tuis 
symone et iuda, qua; pro illorum ucneranda geri 
mus passione nobis proficiant ad medelam. Per 8 . 

Ad populum. 
Exaudi nos, deus salutaris noster, et aposto- 



E. p. 145; Y. fol. 128 a. 
AL. Sancti tui, domine. 
OF. In omnem terrain. 
CO. Uos qui secuti. 



Ib. 



1 O. p. 339- z - 
3 A. Mihi autcm. 

PS. Domine, probasti. 

R. Nimis honorati. 

v. Dinumerabo. 
4 - 4 Om. E. 5 E. p. 145. 

7 O. p. 339; Y. fol. 128 b. Z. 

8 E. p. 145. O. s. d. mundi creator, etc., et rector, qui beatos 
apostolos tuos nominis tui gloriam consecutos elegisti, exaudi 
populum tuum cum sanctorum tuorum tibi patrocinio suppli- 
cantem, ut pacis dono prohciat ad fidci et caritatis augmentum. 
Per. Z. 



Ft gfl. Jpcst. mm um 



ST. OTacsarii. 



165 



lorum tuorum nos tuere presidiis, quorum do- 
nasti fklclcs csse doctrinis. Per ] . 

EL hal. nau. ^Tujflta omnium sanctorum 2 . 

Domine dcus nostcr, multiplica super nos 
gratiam tuam, et quorum prreucnimus gloriosa 
sollemnia, tribug subscqui in sancta profcssionc 
Lttitiam. Per 3 . 

Secret a. 

Altare tuum, domine dcus, muneribus cumu- 
lamus oblatis, qucsumus, ut ad salutem nostram 
omnium sanctorum tuorum prccationc proficiant, 
quorum sollemnia uentura precurrimus. Per 4 . 

Pr&fatio. 

U. D. octcrnc deus. Reuerentine tuce dicato 
ieiunio gratulantes, qua ueneranda omnium 
sanctorum sollempnia clcsideratis praeuenimus 
officiis, ut ad cadem celebranda sollempniter 
preparcmus. Per christum 5 . 

Ad complcndinn. 

Sacramentis, domine, et gaudiis oblata cele- 
britate expletis, quesumus, ut eorum precibus 
adiuuemur, quorum recordationibus exhibentur. 
Per . 

Ad uesperos^. 

Erudi, quesumus, domine, populum tuum 
spiritalibus instrumentis, et quorum prastas 
sollemnia prasuenire, fac eorum et consideratione 
deuotum et defensione securum. Per dominum 
nostrum 8 . 

3jtal. nou. Sallcmnttas fl omnium sanctorum 10 . 
OMXIPOTENS SEMPITERNE DEUS, qui nos om- 



1 E. p. 146. Z. 

2 A. Timete dominum. 
rs. Benedicam domino. 
R. Kxultabunt. 

v. Cantate domino. 
OF. Letamini. 
CO. Ego uos elegi. 

3 E. p. 146. Z. 

5 Bod. fol. 123 a; Y. fol. 129 a. 
13 E. p. 146; Y. fol. 129 a. Z. 
s E. p. 146. 
10 A. Gaudeamus omnes in 

domino. 

rs. Exultate, iusti. 
K. Timete dominum. 
V. Inquirentes. 
(Uox exultet uel). 



Z. 



(LEG. Ecce ego iohannes. 
EV. Descendens ihesus de 

monte. 
LEG. Ponite in cordibus ues- 

tris). 

4 Ib. Z. 

7 Ad populum E ; Alia Z. 

9 natalis E. 
AL. Iusti epulentur. 
OF. Mirabilis deus. 
CO. Gaudete, iusti. 
(LEG. Ecce ego iohannes. 
EV. Videns turbas ihesus). 



nium sanctorum merita sub una tribuisti celebri- 
tate uencrari, quesumus, ut desideratam nobis 
tuai propitiationis habundantiam, multiplicatis in- 
tercessionibus, largiaris. Per 1 . 

Sccreta. 

Munera tibi, domine, nostrrc dcuotionis offeri- 
mus, qu<c ct pro tuorum 2 tibi grata sunt honore 
iustorum :! , et nobis salutaria, te miserante, red- 
dantur. Per 4 . 

Prcefatio. 

U. D. a^terne dcus. Clcmentiam tuam sup- 
pliciter obsccrantes ut cum exultantibus sanctis 
in caelestis rcgni cubilibus gaudia nostra con- 
iungas 5 , Et quos uirtutis imitationc non pos- 
sumus scqui debitg uenerationis contingamus 
effectu. Per christum . 

Ad complendum. 

Da, quesumus, domine, fidelibus 7 omnium sanc 
torum semper ueneratione laetari, et eorum 
perpetua supplicatione muniri. Per dominum 
nostrum 8 . 

Ad populum. 

Omnipotens sempiterne deus, qui nos omnium 
sanctorum tuorum multiplier facis celebritate 
gaudere ; concede, quesumus, ut sicut illorum 
commemoratione temporali gratulamur officio, 
ita perpetuo laetemur affectu. Per 9 . 



tjfc. Natalc sanctf cccsarii marturfs. 
Collccta ad sanctos cosmam ct damianum. 

Adesto, domine, martyrum deprecatione sanc 
torum^ et quos pati pro tuo nomine tribuisti, fac 
tuis fidelibus suffragari. Per.? 

Ad missam. 

Deus^ qui nos beati c^sarii martyris tui annua 
sollempnitate la;tificas, concede propitius ut 
cuius natalitia colimus etiam actiones imitemur. 
PerJ 

Secreta. 

Hostias tibi, domine, beati caesarii martyris 



1 E. P 146. Z. 

3 sanctorum E. 
5 subiungas E. 
7 populis E. 
9 Bod. fol. ] 24 a. Z. 



- cunctorum E. 

4 E. p. 146. Z. 

6 E. p. 146; Y. fol. 126 a. Z. 
8 E. p. 147; Y. fol. 129 b. Z. 



i66 



, ib. Coronatorum. 



i, Jtatmt. 



tut dicatas mentis benignus assume, et ad pcr- 
petuum nobis tribue pcruenire subsidium. Per.? 

Ad complcndum. 

Quesumus, omnipotcns deus, ut qui cselestia 
alimenta pcrccpimus, intercedente beato ca:sario 
martyrc tuo, per hgc contra omnia aduersa 
muniamur. Per. Y 

IL ft. mm. Xatalc sanctorum quattuor coronatorum 1 . 

Quattnor* coronatorum nomina hccc snnt, scuc- 
rus, scucrianus, uictorinus, ct car(pd)pkonis ; 
quorum dies natalis per incuriam ncglcctns 
minimc rcppcriri potcrat ; idco statutum cst ut 
in eorum ccdcsia, horum quinquc sanctorum qui 
in missa rccitantur, illorum etiam natalis 
cclcbrctur, ut cum istis corum quoquc mcmoria 
paritcr fiat-. 

Praesta, qucsumus, omnipotens deus, ut qui 
gloriosos martires, claudium, nicostratum, sim- 
phorianum, castorium, atque simplicium, fortes in 
sua confessionc cognouimus, pios apud te in 
nostra intercessione sentiamus. PerJ 

Seer eta. 

Bencdictio tua, domine, larga descendat, qua: 
et muncra nostra, deprecantibus sanctis tuis, tibi 
reddat accepta, ct nobis sacramentum redemp- 
tionis efficiat. Pcr. Y 

Prcfatio. 

U. D. rcterne deus. Codebrantes sanctorum 
natalitia coronatorum, quia dum tui nominis per 
eos gloriam frcquentamus in nostra: fidei aug- 
mento succrescimus. Per christum dominum 
nostrum 3 . 

Ad complcndum. 

Cselestibus refccti sacramentis et gaudiis sup- 
plices te, domine, deprecamur, ut quorum glori- 



F. fo. nou. Xatale sanctt tfjcotjort martgris J . 

Deus, qui nos beat! thcodori martyris tui 
confessionc gloriosa circumdas et protegis, prazsta 
nobis eius imitationc proficcrc, et oratione fulciri. 

Per.? 

Secreta. 

Suscipc, domine, fidclium preces cum obla- 
tionibus hostiarum, et, intercedente beato theodoro 
martyre tuo, per ha:c pia: deuotionis officia ad 
ca;lestem gloriam transcamus. Per dominum. Y 

Ad complcndum. 

Prrcsta nobis, domine, qucsumus, intercedente 
beato theodoro martyre tuo, ut qua: ore con- 
tingimus pura mentc capiamus. Per dominum 
nostrum.^ 

H3E. itr. nou. X atalc sanrtt marttm fpiscopt et 
ronfcssoris 2 . 

DEUS, QUI CONSPICIS QUIA EX NULLA nostra 
uirtutc subsistimus, concede propitius, ut inter 
cessione beati martini confessoris tui contra 
omnia aduersa muniamur. Per dominum. 1 

Secreta, 

Da, miscricors deus, ut ha:c nos salutaris 
oblatio et propriis rcatibus indesincntcr cxpcdiat, 
et ab omnibus tucatur aducrsis. Per dominum.* 

Prcefatio. 

U. D. ncterne deus. Cuius munere beatus mar- 
tinus, confessor paritcr ct saccrdos, et bonorum 
opcrum incremcntis cxcreuit, et uariis uirtutum 
donis cxubcrauit, et miraculis coruscauit. Qui 
quod ucrbis edocuit, opcrum cxhibitione com- 
pleuit, et documcnto simul ct excmplo subditis 
ad c;ulcstia regna pcrgcndi ducatum praebuit. 
Unde tuam clcmcntiam petimus, ut cius, qui 
tibi placuit, cxcmplis ad bcnc agendum infor- 
mcmur, mcritis muniamur, intercessionibus adiu- 
uemur, qualitcr ad celeste regnum, illo inter- 



iominum.Y 


1 A. In uirtute tua. 
rs. Uitam petiit. 
R. Domine, preuenisti. 
v. Uitam petiit. 

2 A. Statuit ei dominus. 
I S. misericordias. 
R. lurauit dominus. 
V. Dixit dominus. 


AL. Beatus uir qui timet. 
OF. Gloria et honor. 
CO. Posuisti, domine. 

AL. lustus ut palma. 
OF. Ueritas mea. 
CO. Fidelis seruus. 


1 A. Intret in conspectu. 
PS. Deus, uenerunt. 
R. Uindica deus. 
v. Posuerunt mortalia. 
2 - 2 This passage occurs in E. 
3 0. p. 340. Z. 


AL. Mirabilis deus. 
OF. Anima nostra. 
CO. Posuerunt mortalia. 

p. 147 ; not in Bod. O. V. V. 2,, 





GTtcfltar. 



dementi s, Jclfcftati s. 167 



uenicnte, tc opitulante, pcrucnire mcrcamur. 
Per christum \ 

Ad complcndnm. 

Prrcsta, qucsumus, domine clcus noster, ut 
quorum festiuitatc uotiua stint sacramcnta, corum 
salutaria nobis intcrcessionc rcddantur. Per 
dominum nostrum 2 . 

Coticm life. Xntalc saneti mcnrtce martgrts. 

Prrcsta, qucsumus, omnipotcns dcus, ut qui 
bcati mcnnc martyris tui natalitia colimus, intcr 
cessionc ems in tui nominis amore roborcmur. 
Per.v 

Secreta. 

Muncribus nostris, quesumus, domine, pre- 
cibusque susceptis, et caclcstibus nos munda 
misteriis et clementer exaudi. Per. v 

Ad complcndnm. 

Da, qucsumus, domine deus noster, ut sicut 
tuorum commcmoratione sanctorum tcmporali 
gratulamur officio, ita perpetuo lactcmur aspectu. 
Per. 

I. fcal. bee. Natalc sanctcc ecciltcc wrrft nis 3 . 

Deus, qui nos annua beata? cecilia? martyris 
turc sollcmpnitatc lactifkas, da ut quam ucne- 
ramur officio etiam pia? conuersationis sequamur 
exemplo. Per dominum.v 

Secreta. 

Hostia hrcc, domine, placationis ct laudis, 
quesumus, ut, interueniente beata cecilia martyre 
tua, nos propitiatione dignos semper efficiat. 



Prczfatio. 

U. D. aeternc deus. Qui perfkis in infirmitatc 
uirtutem, et humani generis inimicum non solum 
per uiros sed etiam per feminas uincis. Cuius 
muncrc bcata cecilia, et in uirginitatis proposito 

1 O. p. 340; Y. fol. 131 a. Z. 

2 + Super, pop. O. s. d. sollempnitatem huius dici intucre, et 
secclesiam tuam intcrcessione beati martini, confessoris tui alque 
pontificis, continua fac celebritate gaudcre, omniumquc in te cre- 
dentium uota pcrficias. Per. Z. 



A. Loqucbar de. 
PS. Beati inmaculati. 
R. Audi, filia et. 
v. Specie tua:. 



AL. Diffusa est gratia. 
OF. Offerentur. 
CO. Coufundantur. 



ct in confcssionc fidci roboratur, Ut ncc rctatis 
lubrico ab intcntionc mut(aretur), ncc blandi- 
mentis carnalibus dcmulcc(rctur), nee scxus fragi- 
litatc detcrrc(rctur), ncc tormentorum immanitate 
uincc(rctur), Sed scruando corporis ac mentis 
integritatcm, cum uirginitatis ct martyrii palma, 
rcternam mere(rctur) adipisci beatitudincm. Per 
christum ] . 

Ad complendum. 

Satiasti, domine, familiam tuam muncribus 
sacris. Eius, qucsumus, semper intcrcessionc nos 
refoue cuius sollempnia cclcbramus. Pcr. v 



. lull bcc. Nat ale sancti dementis marten s . 

Deus, qui nos annua beati dementis martyris 
tui atque pontificis sollemnitate Iretificas, con 
cede propitius, ut cuius natalitia colimus, uirtu 
tem quoque passionis imitemur. Per domi- 
num. v 

Secreta. 

Munera, domine, oblata sanctifica, ct, interce- 
dente bcato clemcntc martyre tuo. per hxc no? 
a peccatorum nostrorum maculis emunda. Per.v 

Prccfatio. 

U. D. rcternc dcus. Et in hac die 3 quam 
beati dementis passio consecrauit, et nobis uc- 
nerabilem exhibuit, Oui apostolica predicatione 
imbutus, cloctrinis crulcstibus educatus, succcs- 
sionis dignitate conspicuus, et martyr insignis ct 
sacerdos refulsit cgrcgius. Per christum 4 . 

Ad complcndnm. 

Corporis sacri ct prcciosi sanguinis rcpleti 
libamine, qucsumus, domine deus noster, ut quod 
pia deuotione gcrimus certa redcmptione capia- 
mus. Per. Y 



tiic. Natalc sancto: fclieitatis. 

Praesta, quesumus, omnipotens deus, ut bcata. 
fellcitatis martyris tuos sollempnia rcccnscntc?, 
meritis ipsius protcgamur ct precibus. Per.v 



1 O. p. 341; Y. fol. 132 b. Z. 
A. Dicit dominus sermones. 

PS. Domine, exaudi oratio- 

nem. 

R. lurauit dominus. 
3 + gloriosius Z. 



V. Dixit dominus et non. 
A. Disposui testamentum. 
OF. Ueritas mca. 
CO. Beatus seruus. 
* O. p. 342; Y. fol. 133 b. Z. 



1 68 



CTIJrBSogom, Sbaturm m. 



Ffgtt. 



Seer eta. 

Vota populi tui propitiatus intcndc, ct quorum 
nos tribuis sollcmpnia cclcbrarc fac gaudcre 
suffragiisJ Per l . 

Ad complcndum. 

Supplices te rogamus, omnipotcns deus, ut 
intcrucnicntibus sanctis tuis et tua in nobis dona 
multiplies, ct tempora nostra disponas. Per. v 

tl3IL ftal. tree. Natalc sanctt djn ssopnt marturis 2 . 
Adesto, domine, supplicationibus nostris, ut 
qui ex iniquitate nostra rcos nos esse cognosci- 
mus, beati chrissogoni martyris tui intercessione 
libcrcmur. Per dominum nostrum.? 

Sccreta. 

Oblatis, quesumus, domine, placare muneribus, 
ct, interccdentc beato chrissogono martyre tuo, a 
cunctis nos defende pcriculis. Per doniinum.? 

Prccfatio. 

U. D. rcternc deus. Oui nos assiduis martyrum 
passionibus consolaris, et eorum sanguincm tri- 
umphalem, quern pro confessione nominis tui 
infidclibus prcbucrc fundendum, ad tuorum facis 
auxilium transirc fidclium. Per christum :i . 

Ad complcndum. 

Tui, domine, perceptione sacramenti, et a 
nostris mundcmur occultis, ct ab hostium libere- 
mur insidiis. Per. v 

E feal. fccc. Xatalc sanctf saUirm m inartun s. 

Deus, qui nos bcati saturnini martyris tui 
concedis natalitia pcrfrui, cius nos tribue mentis 
adiuuari. Per dominum nostrum.? 

Sccreta. 
Munera, domine, tibi dicata sanctifica, ct, in- 



1 This is the Ad compl. in Z. Sec. Munera tibi, dnc., pro 
sanctce felicitatis gloriosa commemoratione deferimus, obsecrantes 
ut quoe nobis huius sollempnitatis cffectum et confessione dedi- 
cauit et sanguine, miserationis quoque continuum imploret auxi 
lium. Per. Z. 



3 A. Os iusti meditabitur. 
rs. noli emulari. 
R. Inueni dauid. 
V. nihil proficiet. 
O. p. 342. Z. 



AL. Gloria et honor. 
OF. Desiderium. 
CO. Mairna est. 



tercedentc. beato saturnlno martyre tuo, per 
eadcm nos placatus intende. Y Per *. 

Ad complcndum. 

Sanctificet nos, domine, quesumus, tui per- 
ceptio sacramenti, ct intercessione sanctorum 
tibi reddat acccptos. Pcr. Y 



(Sotrrm tit c. tlujilfa sanctf antircx apostoli 2 . 

Quesumus, omnipotens deus, ut beatus andreas 
apostolus tuum pro nobis imploret auxilium, ut a 
rcatibus nostris absoluti a cunctis etiam periculis 
cxuamur. Per.v 

Secrcta. 

Sacrandum tibi, domine, munus offerimus, 
quo beati andrcai sollcmpnia recolentes purifka- 
tioncm quoque nostris mentibus imploramus. 
Pcr. Y 

Prcfatio. 

U. D. retcrnc deus. Et maiestatcm tuam sup- 
pliciter cxorare, ut qui bcati andreae apostoli 
festum sollempnibus iciuniis ct dcuotis preueni- 
mus officiis, illius apud maicstatem et adiuuemur 
mcritis, ct instruamur cxcmplis. Per 3 . 

Ad complcndum. 

Perccptis, domine, sacramcntis suppliciter cx- 
oramus, ut, intcrccdcnte beato andrca apostolo 
tuo, qure pro illius ucncranda gcrimus passionc 
nobis proficiant ad medclam. Per.? 

Ad populum. 

Exaudi, domine, populum tuum cum sancti 
apostoli tui patrocinio supplicantem, ut tuo semper 
auxilio secura tibi possit deuotione scruire. Per 
dominum nostrum. 7 



1 Pnifatio. U. D. Cuius gratia beatum saturninum in sacer- 
dotium elegit, doctrina ad prsedicandum erudiit, potentia ad per- 
seuerandum confirmauit ; ut per saccrdotalem infulam perueniret 
ad martyrii palmam ; docensque subditos prsedicando, instruens 
uiuendi exemplo, confirmans patiendo, ut ad te coronandus per 
ueniret, qui persecutorum minas intrepidus superasset. Cuius 
interuentus nos quoque a nostris mundet delictis, qui tibi placuit 
tot donorum prx rogatiuis. Per qucm maiestatem. Z. 



2 Dominus secus mare, 
rs. Caili enarrant. 

R. Nimis honorati. 
V. Dinumerabo. 

3 O. p. 343. Z. 



OF. Gloria et honor. 
CO. Uenite post me. 
(EP. Benedictio domini. 
EV. Stabat iohannes). 



Hucfo, 



169 



. kaL tier. Xatalc sancti antirat apostolt . 

MAIESTATEM TUAM, DOMINE, surplices ex- 
oramus, ut sicut ecclcsia: tii bcatus andreas 
apostolus cxstitit prcdicator et rector, ita apud 
te sit pro nobis perpetuus intercessor. Per do- 
minum nostrum."* 

Seer eta. 

Sacrificium nostrum tibi. domine, quesumus, 
bcati andrca: precatio sancta concilict, ut cuius 
honore sollempniter cxhibetur mentis efficiatur 
acceptum. Per. * 

Prefatio. 

U. D. per dominum nostrum. Oui ecclesiam 
tuam in apostolis tribuisti consistere funda- 
mentis, De quorum collegio beati andreas 2 sol- 
Jempnia celebrantes tua, domine, preconia non 
tacemus. Et idco 3 . 

Ad complcndum. 

Sumpsimus, domine, diuina mystcria bcati an 
drca: fcstiuitate ketantes, qua: sicut tuis sanctis 
ad gloriam ita nobis, quesumus, ad ueniam pro- 
desse perficias. Per dominum nostrum.? 

Ad ucsperos. 

Da nobis, quesumus, domine dcus noster, bcati 
apostoli tui andreae intercessionibus sublcuari, 
ut per quos ecclesic ture supcrni muneris rudi- 
menta donasti, per eos subsidia pcrpctuoj salutis 
impendas. Per.? 

Alia. 

Adiuuet ecclesiam tuam tibi, domine, suppli- 



1 A. Mihi autem nimis. OF. Mihi nutem nimis. 

PS. Domine, probasti. CO. Dicit andreas. 

R. Constitues eos. (EP. Corde creditur. 

v. Pro patribus tuis. EV. Ambulans ihcsus). 

AL. Dilexit andream. 

- Above this word is written in a smaller hand, beatorum apo- 
stolorum philippi et iacobi. 

;! Prccfatio. U. D. reterne deus. Quoniam adest nobis dies 
magnifici uotiua mysterii, qua uenerandus andreas apostolus ger- 
manum se gloriosi apostoli tui petri tarn praxlicatione clmsti 
tui quam conuersatione monstrauit ; ut id quod libera proxlica- 
uerat uocc nee pendens taceret in cruce, auctoremque uitce per- 
hennis tarn in hac uita sequi quam in mortis genere mcruit 
imitari: ut cuius prrccepto terrena in semetipso crucifixerat desi- 
deria, eius cxemplo ipso patibulo figeretur. Utrique igitur germani 
piscatores ambo cruce eleuantur ad ca-lum ; ut quos in huius uite 
cursu gratia tua tot uinculis pictatis obstvinxcrat, hos inmarcessi- 
bilis in rcgnum crclorum necteret et corona ; Et quibus erat 
una causa certaminis, una retributio esset et prcemii. Per chris- 
tum dominum nostrum. E. O. Y. Z. 



cando bcatus andreas apostolus, et pins inucntor 
efficiatur qui tui nominis cxtitit predicator. 
Per \? 

Eti. tier. jSTatalc sanrtcc Iun\T ui rrjt ni s -. 

Exaudi nos, deus salutaris noster, ut sicut 
bcat9 lucia: festiuitate gaudcmus, ita piai deuo- 
tionis crudiamur affectu. Per.? 

Sccreta. 

Acccpta tibi sit, domine, sacratre plebis ob- 
latio, pro tuorum honore sanctorum, quorum se 
meritis pcrcepisse de tribulatione cognoscit auxi- 
lium. Per.? 

Ad complendum. 

Satiasti. clominc, familiam tuam muneribus 
sacris. Eius, quesumus, semper intcrucntione 
nos refouc cuius sollempnia celcbramus. Per.? 



L Ual. fan. K"atale sanctf trj0mc a 

DA NOBIS, QUESUMUS, DOMINE, BEATI APO 
STOLT TUI thorny sollcmpnitatibus gloriari, ut eius 
semper et patrociniis subleuemur, et fidem con- 
grua deuotione sectcmur. Per 4 . 

Sccreta. 

Debitum, domine, nostra: reddemus seruitutis, 
suppliciter exorantes, ut suffragiis beati apostoli 
tui thomc in nobis tua munera tuearis, cuius 
honoranda confessione laudes tibi hostias immo- 
lamus. Per 5 . 

Prefatio. 

U. D. per christum dominum nostrum. Oui 
secundum promissionem tuam, domine, ineffabile 

1 Om. Z. + Deus, qui es sanctorum tuorum splendor mirabilis, 
qui hunc diem beati andrese martyris consecrasti, da ccclcsice tua^ 
de eius natalicio semper gatidere, ut apud misericord iam tuam 
exemplis eius protegamur et meritis. Per. Z. 

Alia. Exaudi, due., populum tuum cum sancti apostoli tui 
andrea. patrocinio supplicantem, ut tuo semper auxilio secura tibi 
possit deuotione scruire. Per. Z. 



2 A. Dilexisti iustitiam. 

PS. Eructauit. 

R. Dilexisti iustitiam. 

v. Propterea unxit. 
* A. Mihi autem nimis. 

PS. Domine, probasti. 

R. Constitues. 

v. Pro patribus tuis. 
1 E. p. I5 2;Y. fol. I 37 b. 



AT,. Diffusa est. 
OF. Offerentur. 
CO. Diffusa est gratia. 

AI.. Nimis honorati. 
OF. Mihi autem nimis. 
CO. Uos qui secuti. 



170 

constitutum apostoli tui thorn? confessionis su- 
pcrna dispcnsatione largiris ; Ut in ucritatc tua 
fundaminc solidate, nulla mortifcrc falsitatis iura 
prreualeant. Per quern maicstatem l . 

Ad complendum. 
Praista nobis, quesumus, domine dcus noster, 

1 For this Preface Y. Z. substitute : U. D. reterne deus. Qui 
ecclcsiam tuam in apostolicis tribuisti consistere fundamentis. 
])e quorum collegio beati thotmc solcnnia celebrantes tua, domine, 
preconia, non tacemus (fol. 137 b). 



&postolorum. 



per hrec sacrosancta mysteria qua; sumpsimus 
apostoli tui thorn? natalitia continua dcuotione 
uenerari, et in eius crebrius honorarc principiis. 
Per dominum. 

Ad populum. 

Conserua, domine, populum tuum, et quern 
sanctorum tuorum prcsidiis non desinis adiuuarc 
perpetuis tribute gauclcre rcmediis. Per domi 
num l . 

1 E. p. 152 ; cm. Z. 



[COMMUNE SANCTORUM]. 



issjc in fcstiutlattbus sanctorum. 



In itujilta sine natali unius apostoli . 

Quesumus, omnipotens dcus, ut bcatus .ill. 
apostolus tuum pro nobis imploret auxilium, ut 
a nostris rcatibus absoluti, a cunctis etiam peri- 
culis exuamur. Pcr. v 

Sccrcta. 

Sacranclum tibi, domine, munus offerimus, quo 
beati .ill. apostoli sollcmpnia recolentes purifica- 
tionem quoque nostris mcntibus imploramus. 

Per.? 

Prefatio. 

U. D. rcternc deus. Et maicstatem tuam sup- 
pliciter exorare ut qui beati .ill. apostoli festum 
sollempnibus ueneramur officiis, illius apud ma- 
iestatem tuam et adiuuemur mentis, et instruamur 
exemplis 2 . Per christum.? 

Benedictio. 

Deus, qui uos in apostolicis tribuit consistere 
fundamentis, benediccre uobis dignetur beati 
apostoli sui .///. interccdentibus mentis. Amen. 



Defenclatque uos a cunctis aduersis, apostolicis 
presidiis, qui uos eorum uoluit ornari et munerari 
exemplis et documcntis. Amen. 

Quo per corum intercessioncm perucniatis ad 
o:terne patriot hereditatem, per quorum doctrinam 
tenetis fidei integritatcm. Amen. 

Quod ipse prcstarc dignetur 1 . 

Ad compkndwn. 

Perccptis, domine, sacramcntis suppliciter ex- 
oramus, ut, intercedcnte bcato .///. apostolo tuo, 
qu;e pro illius ucneranda gcrimus sollempnitate, 
nobis proficiant ad medelam. Per. * 

Ad populum. 

Beati .ill. apostoli supplicatione, quesumus, 
domine, plebs tua benedictione[m] pcrcipiat, ut 
de eius mcritis et fideliter glorietur, et sempi- 
ternis ualeat consortiis sociata laitari. PerJ 

In natalc plurimorum apastolorum 2 . 

Deus, qui nos annua apostolorum tuorum 
.ill. sollcmnitate laetificas, praesta, quesumus, ut 



1 (Mihi autem. 
EP. lam non estis. 
GR. In omnem terram. 
AL. Uos qui secuti. 
2 In a later hand : Prof. Qui 


EV. Hoc est preceptum. 
OF. Constitues eos. 
CO. Ego uos elegi). 

ecclesiam tuam in apostolicis. 


1 O.p. 375- 
2 (Mihi autem. 
EP. lam non estis. 
GR. Nimis honorati sunt. 
AL. In omnem terram. 


EV. Facta est contentio. 
OF. In omnem terram. 
co. Vos qui secuti). 



.fftartwfs. 



quorum gaudcmus meritis instruamur cxcmplis. 
Per dominum nostrum.* 

Secreta. 

Muncra, clomine, qua; pro apostolorum tuorum 
.///. sollcmpnitate dcfcrimus propitius suscipc, 
ct mala omnia qua; mcrcmur aucrtc. Per domi 
num. * 

Prefatio. 

U. D. ajtcrne dcus. Qui ecclcsiam tuam in 
tuis fidclibus ubique pollentem apostolicis facis 
constarc doctrinis, Prresta, quesumus, ut per quos 
initium diuino; cognitionis accepit, per cos usque 
in fincm seculi capiat regni crelestis augmentum. 
Per christum. 

Ad complcndum. 

Quesumus, domine, salutaribus rcplcti mysteriis 
ut quorum sollempnia celebramus, eorum ora- 
tionibus adiuuemur. Per.* 

Ad populum. 

Protector in te sperantium, deus, familiam 
tuam propitius respice, et per beato[s] apostolos 
taos .ill. a cunctis aduersitatibus potential tua; 
brachio defcnde. Per dominum. 

En uujtlits sanctorum martfrum . 

Quesumus, omnipotens deus, ut nostra dcuo- 
tio, que; natalitia beati martyris tui .ill. antcccdit, 
patrocinia nobis eius accumulct. Per 2 . 

Secreta. 

Magnifica, domine, beati .ill. sollempnia re- 
censemus, qua; promptis cordibus ambicntes, ob- 
latis muneribus, et suscipimus et pragimus. Per 3 . 

Prcefatio. 

U. D. aeterne deus. Et gloriosi .ill. ueneranda 
passione pracucnirc, cuius honorabilis annua 
recursione sollempnitas et perpetua semper et 
noua est. Ouia in conspectu maiestatis tua; 
pcrmanet mors tuorum pretiosa iustorum, et 
restaurantur incrementa laetitiac, cum felicitatis 
a;ternc; rccoluntur exordia. Per christum. 



(Letabitur iustus. 

EP. Beatus uir qui in sa- 

pientia. 

OR. Justus nonconturbabitur. 
2 E. p. 163. 



EV. Si quis uult. 
OF. In uirtute tua. 
CO. Posuisti, domine). 



3 Ib. 



Ad complendum. 

Sancta tua, (clomine), clc beati .ill. pretiosa 
passione (sumpta sollcmnitatc) quam prajimus 
nos refoue(a)nt, quibus ct iugiter satiamur, et 
semper dcsidcramus expleri. Per 1 . 

En natalc unfits marten s 2 . 

Praesta, quesumus, omnipotens dcus, ut qui 
beati Ml. martyris tui natalitia colimus, intcr- 
cessionc eius in tui nominis amorc roborcmur. 
Per.* 

Secreta. 

Muneribus nostris, quesumus, domine, preci- 
busque susccptis, ct cclcstibus nos munda mys 
teriis, et clcmcntcr cxaudi. Per.? 

Prgfatio. 

U. D. seterne dcus. Et impresenti festiuitatc 
sancti martyris tui .///. tibi :J confitcndo, laudis 
hostias immolarc, tuamquc inmensam pietatcm 
implorare, Ut sicut illi dcdisti caclcstis palmam 
triumphi, sic, co suffragante, nobis emundationcm 
ac ueniam conccdas pcccati, ut in te exultemus 
in misericordia, in quo ille laetatur in gloria. Per 
christum.? 

Bcncdictio. 

Beati martyris sui ./ //. intcrcessione uos dominus 
benedicat, et ab omni malo defcndat. Amen. 

Extendat in uos dcxtcram suae propitiationis, 
qui eum suscepit per supplicia passionis. Amen. 

Quo eius in cado mereamini habere consortium, 
cuius deuotis mentibus in terra celebratis trium- 
phum. Amen. 

Quod ipse prcstare 4 . 

Ad complendum. 

Da nobis, quesumus, domine, deus noster, ut 
sicut tuorum commemoratione sanctorum tem- 
porali gratulamur officio, ita pcrpetuo Iretcmur 
aspectu. 



1 E. p. 163. 

2 (In uirtute tua. 

EP. Carissime, dominus 

mihi astitit. 
GR. Posuisti. 



AL. Beatus uir qui suffert. 
EV. Nisi gramen. 
OF. Posuisti. 
co. Qui uult). 



3 A later hand has written ualentini and uitalis over tui 
and tibi. 

4 O. p. 375- 

Z 2 



172 



puumotum JWartgrum. 



Fig. &&. 



litmus OTonf. 



Ad populum. 

Adcsto, dominc, fidelibus tuis, ncc cos ullis 
mentis aut corporis patiaris subiaccrc pcnculis, 
quos bcati martyris tui .ill. munit gloriosa con- 
fcssio. Per \ 

En natale plurimorum martgrum 2 . 
Deus, qui nos concedis sanctorum martyrum 
tuorum .///. natalitia colere, da nobis in aeterna 
beatitudinc dc corum socictatc gauderc. Per.v 

Seer eta. 

Munera tibi, domine, nostne deuotionis offcri- 
mus, qua; ct pro tuorum tibi grata sint honorc 
iustorum, ct nobis salutaria, te miserantc, rcd- 
dantur. Per.* 

Prefatio. 

U. D. o:tcrnc clcus. Qui sanctorum martyrum 
tuorum pia ccrtamina ad copiosam pcrducis uic- 
toriam, atquc pcrpctuum eis largiris triumphum, 
ut ecclcsiae tiue semper sint in exemplum ; Praesta 
nobis, qucsumus, ut per eorum intercessionem, 
quorum fcsta cglebramus, pictatis tug muncra 
capiamus. Per christum dominum . 

Benedictio. 

Benedicat uobis dominus bcatorum martyrum 
suorum .ill. suffragiis, ct liberct ab aclucrsitatibus 
cunctis. Amen. 

Commcndct uos eorum intcrccssio gloriosa, 
quorum in conspcctu eius cst mors prcciosa. 
Amen. 

Ut sicut illi per diuersa genera tormentorum 
caelestis regni sunt sortiti hercditatem, ita uos 
eorum mcrcamini consortium, per bonorum 
operum cxhibitionem. Amen. 

Quod ipsc praestare dignetur 4 . 

Ad complendum. 

Pre.sta nobis, domine, quesumus, intercedenti- 
bus sanctis tuis .ill. ut quae ore contingimus pura 
mente capiamus. Per.* 



En uujiltts sanctorum confcssontm. 

Concede nobis, quesumus, omnipotens deus, 
ucnturam beati confessoris tui .ill. sollemnitatem 
congruo preuenire honorc, ct uenientem digna 
cclcbrare deuotionc. Per dominum nostrum 1 . 

Sccrcta. 

Acccpta tibi sit, dominc, nostroe deuotionis 
oblatio, ut ad beati confessoris tui .///. puriorcs 
faciat nos uenire principium 2 . Per dominum ;! . 

Prcefatio. 

U. D. reterne deus. Et te in sanctorum tuo 
rum uirtute laudarc, quibus pro meritis suis 
beatitudinis premia contulisti, Quoniam semper 
in manu tua sunt, ct non tanget illos tormentum 
mortis, quos, te custodicntc, beatitudinis sinus 
intercludit, ubi pcrpetua semper exultatione laj- 
tantur, ubi ctiam beatissimus confessor tuus .ill. 
sociatus cxultat. Pctimus ergo ut mcmor sit 
miscriarum nostrarum, ct clc tua misericordia 
nobis fidentibus impetrct beatitudinis suac con 
sortium 4 . Per christum. 

Ad complendum. 

Prrcsta nobis, aetcrnc largitor, eius ubique pia 
protcgi oratio(ne), cuius natalitia per haic sancta 
qurc sumpsimus uotiuo praeucnimus obsequio. 

Per. 

Ad populum. 

Eencdictionis tuac gratiam, domine, intercc- 
dente beato confessore tuo .ill. suscipiamus, ut 
cuius prcucnicndo gloriam cclebramus, eius sup- 
plicando auxilium sentiamus. Per dominum. 

En natalc unius ronfcssorts 5 . 

Da, qucsumus, omnipotens deus, ut beati con 
fessoris tui .ill. uenerancla sollcmpnitas, et deuo- 
tionem nobis augeat et salutem. Per.* 

Sccreta. 
Sancti tui nos, quesumus, domine, ubique laeti- 





1 E. p. 167. 2 festiuitatem E. 


1 L. p. 339. 
a (Intret in conspectu. 
EP. Reddet deus. 


EV. Eleuatis oculis ihesus. 
OF. Lgtamini. 


3 E. p. 167. 
6 (Os iusti. 


4 0. P . 348- 
AL. Amauit. 


GR. Exultabit. 


CO. Dico autem). 


EI>. Dilectus deo et homi- 


EV. * 


AL. Mirabilis. 




nibus. 


OF. * 


3 E. p. 166. 4 O. p. 375- 


GR. Ecce sacerdos. 


CO. * ) 



purfmorum (Confess orttm. 



Ffrgmum et Jflartgrum. 



73 



ficent, ut dum corum mcrita recolimus, patrocinia 
.sentiamus. Per. Y 

Prcfatio. 

U. D. aeterne dcus. Et in hac die quam tran- 
situ sacro bcati confessoris tui .ill. consccrasti. 
Oucsumus ergo clcmentiam tuam, ut dcs nobis 
illam scqui doctrinam, quam illc ct ucrbo docuit 
ct opcrc compleuit, Ouatimus nos adiuuari apud 
miscricordiam tuam, ct cxcmplis cius sentiamus 
et meritis. Per christum l . 

Bcncdictio. 

Omnipotens dominus dct uobis copiam bcnc- 
dictionis, qui bcatum .///. sibi adsumit uirtute con- 
fessionis. Amen. 

Et qui ilium fecit coruscarc miraculis uos cx- 
ornct bonorum operum incrcmcntis. Amen. 

Quo cius et cxcmplis eruditi, ct intcrccssionc 
muniti, cuius depositionis diem celcbratis, illi 
possitis in caelesti rcgione adiungi. Amen. 

Quod ipse prestare 2 . 

Ad complendum. 

Praesta, quesumus, omnipotens deus, ut de 
pcrccptis muneribus gratias exhibentcs bcneficia 
potiora sumamus. Per." 1 

Ad popidum. 

Deus, qui nos sanctorum tuorum temporali tri- 
buis commemoratione gaudere, presta, quesumus, 
ut bcato .ill. confessorc tuo interucnicnte, in ea 
numcremur sorte salutis, in qua illi sunt gratia 



tua gloriosi. 



Per. 



En natak plurtmarum ranfrssorum s . 

Deus, qui nos sanctorum tuorum .ill. confes- 
sionibus gloriosis circumdas et protcgis, da nobis 
ct corum imitationc proficcre, et intcrcessionc 
gaudcrc. Per dominum nostrum.? 



tuo sint digna conspectui, sanctorum tuorum 
precibus adiuuemur. [Per.] 

Prcfatio. 

U. D. aetcrnc dcus. Et maicstatcm tuam sup- 
plici deuotione cxorarc, ut beatorum confessorum 
tuorum .ill. quorum hodic fcsta cclebramus, ob- 
tcntu mereamur tuum obtinerc auxilium. Per 
christum *. 

Benedictio. 

Sanctorum confessorum tuorum .ill, meritis 
uos dominus faciat bcncdici, et contra aduersa 
omnia eorum intcrccssionc muniri. Amen. 

Eorum uos faciat suffragatio fcliccs quorum 
fcstiuitatis diem celcbratis ouantcs. Amen. 

Quo eorum imitantcs cxempla ad caelestia 
peruenirc possitis promissa. Amen. 

Quod ipse prestare -. 

Ad coinplendnm. 

Corporis sacri et preciosi sanguinis repleti liba- 
mine, quesumus, domine deus noster, ut quod 
pia deuotione gerimus intcrccdcntibus sanctis tuis 
.ill, certa redcmptionc capiamus. Per.? 



n natale utrjjmum ct mnrtorum 3 . 

Deus, qui inter camera potential tuae miracula, 
etiam in sexu fragili uictoriam martyrii contu- 
listi, concede propitius. ut cuius natalitia colimus, 
per eius ad te exempla gradiamur. Per.* 

Alia. 

Indulgentiam nobis, domine, beata .ill. martyr 
imploret, quae tibi grata semper extitit et merito 
castitatis, et professionc uirtutis. Per.* 

Alia confessoris. 

Exaudi nos salutaris noster, ut sicut de beatoj 
.ill. festiuitate gaudcmus, ita piae deuotionis cru- 



Secreta. 

Suscipe, domine, preces et muncra qmu ut 


Secreta. 
Suscipe, domine, muncra quae in beatae .ill. 


O. p. 284. 

(Indicant sancti. 
i s. Exultabunt iusti. 
KP. Iusti autem. 
OR. Exultabunt. 
AL. Iusti epulentur. 


2 0. p. 376. 
EV. Misit ihcsus .xii. disci- 
pulos. 
OK. Exultabunt. 
co. Ego uos). 


1 O. p. 284. 
3 (Dilexisti iustitiam. 
EP. Domine, deus incus. 
GR. Dilexisti. 
AL. Specie tua. 


2 o. P . 376. 

EV. Simile est regnum celo- 
rum thesauro. 
OF. Offerentur minor, 
co. Dilexiiti). 



174 



Ftrgmum tt 



martyris tune sollempnitatc deferimus, cuius nos 
scimus patrocinio liberari. Per.? 

Prccfatio. 

U. D. per christum dominum nostrum. Pro 
cuius caritatis ardore iste(.-c) et omnes sanctae 
uirgines, a bcata maria excmplum uirginitatis 
accipientes, presentis sceculi uoluptates ac dclitias 
contempserunt. Ouoniam tuo dono actum cst, ut 
postquam uirgo dc uirgine procliit, ct sexus fragilis 
esset fortis, et in quo fuit peccandi facultas, cssct 
uincendi felicitas, Antiquusquc hostis qui per anti- 
quam uirginem genus humanum se uicisse gloria- 
batur, per sanctas nunc uirgines sequaccs potius 
marine quam euse, uincatur, et in eo maior eius 
confusio crescat, quod de eo ctiam sexus fragilis 
iam triumphat. Quaproptcr inmcnsam pietatem 
tuam humilitcr cxposcimus, ut per carum intcr- 
ccssioncm, qune ct scxum uiccrunt ct seculum, 
tibique placuerunt et uirginitatis dccore, et pas- 
sionis sure uigorc, nos mcreamur ct inuisibilem 
hostcm superarc, et unigenito tuo domino nostro 
adherere. Per qucm ] . 

Benedictio. 

Benedicat uobis dominus, qui beatre uirgini .///. 
concessit et decorem uirginitatis et gloriam pas- 
sionis. Amen. 

Et cuius opitulatione ilia meruit et sexus fra- 
gilitatem et persequentium rabicm clcuinccre, 
uos possitis et uestrorum corporum inlecebras, 
et antiqui hostis machinamenta superarc. Amen. 

Quo sicut ilia scxu fragili uirile uisa cst ccr- 
tamen adirc, et post certamcn de hostibus 
triumphare, ita uos in hac mortalitatc uiuentcs, 
ualeatis et antiquum hostem deuincerc, et ad 
crelestia regna peruenire. 

Quod ipse praestare dignetur 2 . 

Ad complcndum. 

Auxilientur nobis, domine, sumpta mysteria, 
et, intercedente bcata ML martyre tua, sempi- 
terna protectionc confirment. Per 3 . 

Ad populum. 

Adsit plebi ture, omnipotens deus, beate 
martyris tuoe Ml. ueneranda festiuitas, ut cuius 
gaudet honoribus protegatur auxilio. Per. 



1 O. P. 349- 



2 O. P . 376. 



3 V. p. ii. 



pfan morum Sanctorum. 

Item in natalc plurimorum sanctorum ccmnumttcr. 

Prresta, domine, quesumus, ut sicut sanctorum 
tuorum ML nos natalitia cclebranda non deserunt, 
ita iugitcr suffragiis comitentur. Per. 

Alia. 

Adesto, domine, populo tuo cum sanctorum 
tibi patrocinio supplicanti, ut quod propria fidutia 
non prgsumit, suffragantium mentis consequatur. 
Per dominum nostrum \ 

Sccrcta. 

Hostias tibi, domine, sanctorum tuorum dicatas 
mentis benignus assume, et ad perpetuum nobis 
tribue prouenire subsidium. Per 2 . 

Prcefatio. 

U. D. reternc dcus. Et te in tuorum honore 
sanctorum ML glorificare, qui et illis pro certa- 
minis constantia tribuisti beititudinem sempi- 
tcrnam, Et infirmitati nostrae talia praestitisti 
suffragia, quo; pro eorum meritis possis audire 
dignanter. Per christum. 

Ad complendnm. 

Magnifkantes. domine, clementiam tuam sup- 
pliciter exoramus, ut qui nos sanctorum tuorum 
frequentibus facis natalitiis intercsse, perpctuis 
tribuas gaudere consortiis. [Per] 3 . 

Ad populum. 

Da nobis, quesumus, omnipotens deus, in sanc 
torum tuorum te semper commemoratione lau- 
dare, quia rcfouere curabis quos in honore tuo 
perseuerarc conccdis. Per 4 . 

Benedictio. 

Sanctorum suorum ML meritis, uos dominus 
faciat benedici, et contra aduersa omnia eorum 
intercessione muniri. Amen. 

Eorum uos faciat suffragatio felices, quorum 
fcstiuitatis diem celcbratis ouantes. Amen. 

Quo eorum imitantes exemplo, ad coelestia 
peruenire possitis promissa. Amen. 

Quod ipse pr^stare 5 . 

1 L. pp. 31 1, 338 ; Gel. p. 677. 2 L. p. 35- 

3 Gel. p. 679. " Ib. 

5 The Commune Sanctorum of the original Sacramentary 
ends here. The two last lines on fol. 2 10 a, and the whole of the 
writing on 2iob, 211 a b (Quern laudant . . . circumadstantium) 
are in the later handwriting. 



TOimlatfonc. 



apologia: 



Quern laudant angeli atque archangeli, cherubin 
quoque et seraphin, qug non cessant iugiter clamare 
una uoce dicentes. 



in ttflmlatione]. 

Deus, qui tribulatos corde sanas, et mestificatos actu 
tetificas, ad hanc propitius hostiam dignanter adtende, 
et quia per earn totius mundi uoluisti relaxari delicta, 
hanc pro tribulatione nostra clementer assume, cuncta- 
que nostra crimina solue, tribulationem adime, mise- 
rias pelle, angustias et pressuras amoue, ut exuti ab 
omnibus qua; patimur malis, in tuis semper delectemur 
exultare deliciis. 

\Prccfatio\. 

U. D. per christum dominum nostrum. Per quem 
te, inmense deus, rogamus, ut supplicationes nostras 
propitiabili dignatione adtendens, ad hanc nostram 
orationem quam pro ereptione et releuatione nostra 
offerimus, benignus respicias. lam nos, domine, que- 
sumus, placabili uultu intende, et tua singular! miseri- 
cordia a nobis amoue quod seuitia malorum promittit, 
quod inimicorum prauitas infert, quod prauorum con- 
siliis alligatur, quod ex iudicio imminet, quod ex sen- 
tentia pendet, quod conspiratione machinatur, quod 
accusatione confingitur, quod nostra? merentur iniqui- 
tates. Non iustitiam tuam in nostris iniustitiis exerceas, 
domine, sed potius pietatem tuam in nostris iniquita- 
tibus manifesta. Non nos in persecutione deicias, non 
in tribulatione relinquas, sed exerce per pietatem, attolle 
ac rege per misericordiam, quo per te ab inimicorum 
iaculis tuti, ab omni tribulatione exempti, te deum unum 
in trinitate consona uoce laudemus, cum angelis et 
archangelis ita dicentes, 



SANCTUS, SANCTUS, SAXCTUS. 

Presta, domine, quesumus, ut terrenis affcctibus cx- 
piati, ad superni plenitudinem sacramcnti, cuius libaui- 
mus sancta, tendamus. Per dominum . 



tec snccitictis]. 

Memento mei, domine, queso, et miserere, et licet 
hxc sancta indignx tibi, sancte pater omnipotens, 
seterne deus, meis manibus ofTerantur sacrificia qui nee 
inuocare sanctum ac uenerabile nomen tuum dignus 
sum ; sed quoniam in honore, laude, et memoria glorio- 
sissimi et dilecti filii tui domini nostri ihesu christi 
offeruntur, sicut inccnsum in conspectu diuinoe mages- 
tatis tua3 cum odore suauitatis accendatur. Per do 
minum 2 . 

Memento, domine, famulorum, famularumque tua- 
rum, et omnium qui in sublimitate sunt, ut quietam et 
tranquillam in fide tua uitam agant, et quicumque mihi 
consanguinitate, uel familiaritate iuncti sunt, et qui 
cumque mihi aliquod caritatis uel pictatis officium in- 
penderunt, et qui mei memoriam in orationibus suis 
habent, et qui se indignis precibus meis cornmendaue- 
runt, quibuscunque aliquo obstaculo uel scandalo fui, 
et quicumque mihi aliquid aduersitatis intulerunt, et 
omnium congregationum monachorum et canonicorum 
sanctimonialium quorum nomina et numerum tu solus, 
deus omnipotens, agnoscis, et omnium circumadstan- 
tium ?> . 



1 V. p. 204. 2 Mart. i. p. 197. 

a The Collect breaks off here abruptly at the end of fol. 21 1 b. 



ST. 



{Erfaftate. 



. &apientfa, , (Eari tate. 



[MISS^E VOTIVE]. 



fHissa tic sancta trmttatr \ 
OMNIPOTENS SEMPITERNE DEUS, qui dcdisti 
famulis tuis in confcssionc uerc fidei rcterne 
trinitatis gloriam agnosccrc, et in potcntia maics- 
tatis adorare unitatcm, qucsumus, ut ciusdem 
fidci firmitate ab omnibus semper muniamur 

aduersis. Per. 

Secreta. 

Sanctifica, quesumus, domine clcus nostcr, per 
unigeniti tui uirtutem huius oblationis hostiam, 
et (cooperante spiritu sancto) per earn nosmetip- 
sos tibi perfice munus sternum. Per. 

Prcefatio. 

U. D. aeterne dcus. Qui cum unigenito filio 
tuo et spiritu sancto unus es deus, unus es domi- 
nus, Non in unius singularitate person?, sed in 
unius trinitatis substantial. Quod cnim de tua 
o-loria, reuelante te, crcdimus, hoc de filio tuo, 

o 

hoc dc spiritu sancto sine differentia discretions 
sentimus, Ut confessionc ucrc scmpiterncquc dei- 
tatis, et in pcrsonis proprietas, et in esscntia 
unitas, et in maiestate adoretur gqualitas. Quern 
laudant angeli. 

Ad complcndmn. 

Proficiat nobis ad salutcm corporis ct animre, 
domine deus, huius sacramenti susccptio, et scm- 
piterna sancta; trinitatis (eiusdemque indiuidue 
unitatis) confcssio. Per dominum. 

Ad populum. 

Domine deus, pater omnipotens, (nos) famulos 
tux maiestati subiectos per unicum filium tuum 
in uirtute sancti spiritus benedic et protege, ut ab 
omni hoste securi in tua iugiter laude Iretentur. 
Per eundcm 2 . 



1 This Mass occurs in Bod. fol. 136 a, in X. and in an eleventh- 
century hand at the end of O. Murat. Lit. Rom. ii. p. 382 ; R. p. 
xlii. S. p. 735*. 

Benedicite deum celi. 

Benedictus es, domine deus. 



(Benedicta sit sancta. 
Benedicamus patrem. 
Benedictus es, domine. 
2 X. p. 67. 



Benedicimus deum celi). 



fHissa tic sancta sapicntia, quc rfjristus cst 1 . 
Deus, qui per coxternam tibi sapientiam 
homincm, cum non csset, condidisti, perditumque 
misericorditcr reformasti ; presta, quesumus. ut 
eadem pectora nostra inspirante (te) tota mente 
amemus, et ad tc toto corde curramus. Per. 

Secreta. 

Sanctificetur, quesumus, domine, huius nostrae 
oblationis munus, tua cooperante sapicntia, ut 
tibi placnere possit ad laudcm, et nobis proficere 
ad salutcm. Per. 

Pr&fatio. 

U. D. cTeterne deus. Qui tui nominis agni- 
tioncm et tuae potential gloriam nobis in coxterna 
tibi sapientia rcuelarc uoluisti, Ut tuam confi- 
tentes maiestatcm, ct tuis inhgrcntes mandatis. 
tccum uitam habcamus ajtcrnam. Per christum. 

Ad complcndwn. 

Infunde, qucsumus, domine deus, per ha;c 
sancta qua; sumpsimus tua; cordibus nostris 
lumen sapienti,x, ut te ucracitcr agnoscamus, et 
fidcliter diligamus. Per. 

Ad populum. 

Dcus, qui misisti filium tuum ct ostendisti 
creature crcatorcm, respice propitius super nos 
famulos tuos et prcpara agic sophig 2 dignam in 
cordibus nostris habitationem. Per. 

fHissa tic sancta caritatc 3 . 

Omnipotens scmpitcrnc dcus, qui iustitiam 
tua; legis in cordibus credentium cligito tuo 
scribis, da nobis fidei, spei, et caritatis augmcn- 
tum, et ut mcrcamur assequi quod promittis fac 
nos amarc quod precipis. Per dominum. 



1 S. p. 796*. 

2 This is an instance of the occasional survival of Greek words 
in Western Liturgies. The whole of the Gloria in Excelsis in 
Greek words in Anglo-Saxon letters is found in a Tropary written 
in the reign of Ethelred II (979-1016). Bodleian MS. 775, 
fol. 72 a. See Galba A. xviii. ad finem, Ilarl. MS. 5643 fol. 
47 b, etc. 3 Compiled by Alcuin, S. p. 790*. 



Be cortris cmunbntfonc. 

Sccrcta. 

Mitte, dominc, qucsumus, spiritum sanctum, 
qui ct ha:c muncra prajscntia nostra tuum nobis 
cfficiat sacramcntum, ct ad hoc pcrcipicndum 
corda nostra purified. Per l . 

Prccfatio. 

U. D. per christum dominum nostrum. Per 
quern discipulis spiritus sanctus in terra datur 
ob dilectionem proximi, et dc celo mittitur prop- 
tcr dilectionem tui. Cuius infusione petimus, ut 
in nobis pcccatorum sordes cxurat, tui amoris 
ignem nutriat, et dilectionem fratcrnitatis accen- 
dat. Per quern maicstatem. 

Ad complendum. 

Spiritum nobis, dominc, tuae caritatis infunde, 
ut quos uno cselesti pane satiasti, una facias 
pietatc Concordes. Per. y 

Ad popnlum. 

Deus, uita fidelium, gloria humilium et beati- 
tudo iustorum, propitius accipe supplicum prcces, 
ut animae qua; promissioncs tuas sitiunt dc tuae 
semper caritatis (h)abundantia repleantur. Per. 

fHissa be rortu s rnuintiationc per spiritum 
sanctum postulantia 2 . 

Deus, cui omne cor patet, et omnis uoluntas 
loquitur, et nullum latet sccretum, purifica per 
infusionem sancti spiritus cogitationcs cordis 
nostri, ut perfecte te diligerc, ct dignc laudarc 
mereamur. Per. In unitate ciusdem spiritus 
sancti 3 . 

Secreta. 

Hacc oblatio, domine deus, cordis nostri ma- 
culas emundet, ut sancti spiritus digna cfficiatur 
habitatio. Per 4 . 

Prcsfatio. 

U. D. aeterne deus. Qui inspicis cogitationum 
secrcta, et omnis nostra? mentis intcntio proui- 
dentiae tuae patcscit intuitu. Respice propitius 
archana cordis nostri cubilia, et sancti spiritus 

1 L. p. 372. 

2 Compiled by Alcuin. The title of this Missa in S. is Ad 
inuocandum gratiam spiritus sancti, p. 787*. 

3 O. p. 383; R. S. pp. 579, 787*. S. p. 787*. 



&tr angelorum suffragia postulantra. 177 

rorc nostras purifica cogitationcs, ut tuaj maics- 
tati digna cogitcmus et agamus. Per christum 
dominum nostrum. 

Ad complendum. 

Sacrificium salutis nostr.x- tibi offerentes, con 
cede nobis, dominc deus, purificatis mcntibus 
sepius tug pietatis celebrare mysterium. Per 1 . 

Ad pop n him. 

Concede, qucsumus, omnipotens deus, spiritum 
sanctum nos uotis promcrcri sedulis, quatinus 
cius gratia ab omnibus libcrcmur tcmptationibus. 
et pcccatorum nostrorum indulgcntiam mere 
amur accipere. Per. 2 



Zlti anrjrlorum suffragfa postulantna 3 . 

Perpctuum nobis, domine, tuae miserationis 
prassta subsidium, quibus et angelica praestitisti 
suffragia non dccsse. Per dominum nostrum 4 . 

Sccrcta. 

Hostias tibi, domine, laudis offerimus, suppli- 
citer deprccantes, ut casdcm angelico pro nobis 
interueniente suffragio, et placatus accipias, et ad 
salutem nostram prouenire concedas. Per . v 

Prccfatio. 

U. D. a^terne deus. Ouamuis enim illius sub- 
limis angelice; substantial sit habitatio semper in 
cadis, tuorum tamen fidelium prcsumit affectus. 
pro tuae reuerentia potestatis. per hec piae deuo- 
tionis officia quoddam rctinere pignus in terris, 
adstantium in conspectu tuo iugiter ministrorum. 
Per christum dominum nostrum. 

Ad complendum. 

Repleti, domine, bcncdictione caelesti suppli- 
citer imploramus, ut quod fragili celebramus 
officio, sanctorum archangclorum omniumque 
caelestium uirtutum nobis prodessc sentiamus 
auxilio. Per.? 



1 S. p. 787*. 2 R. Drummond Castle Missal, p. 2\. 

3 Compiled by Alcuin. This Missa is entitled in S. Missa de 
angelis, S. p. 738*. 

1 Gel. p. 669 ; V. p. 386. 

A a 



(Brim s. b- JWnrfe. 



1 78 



popitlum. 

Plcbem tuam, domine. pcrpctua pictatc custodi, 
ut sccura semper et neccssariis adiuta subsidiis, 
spirituum tibimct placitorum pia semper uenc- 
ratione l.netctur. Per. 



a in Denote sancto cruets. Jena In . 1 



Dcus, qui unigcniti filii tui prccioso sanguine 
uiuificc. crucis uexillum sanctificari uoluisti; con 
cede. quesumus, cos qui eiusdcm sancta; crucis 
gaudent honorc, tua quoque ubiquc protectione 

gauderc. Per 2 . 

Seer eta. 

Hrec oblatio, domine, ab omnibus nos purgct 
offensis, qua; in ara crucis ctiam totius mundi 
tulit offensa. Per dominum nostrum ? \ 

P reef at io. 

U. D. ;utcrnc deus. Qui salutcm humani 
generis in ligno crucis constituisti, Ut unde mors 
sorticbatur, inde uita resurgerct, Et qui in ligno 
uinccbat in ligno quoque uinccretur. Per chris- 

tum 4 . 

Ad complcndum. 

Adesto nobis, domine deus nostcr, et quos 
sancta; crucis Irctari facis honorc, tuis quoque 
perpetuis defende presidiis. Per dominum no 

strum 5 . 

Ad populmn. 

Deus, qui unigeniti tui domini nostri ihcsu 
christi precioso sanguine humanum genus rcdim- 
ere dignatus es, concede propitius ut qui ad 
adorandam uiuificam cruccm aducniunt a pecca- 
torum suorum nexibus liberentur. Per."* 1 



n rjonarcm sanctcc nrartec 6 . 

Concede nobis famulis tuis, quesumus, domine 
deus, perpetua mentis et corporis prosperitate 
gaudere, et gloriosa beatrc maria; semper uir- 
ginis intercessione a present! liberari tristitia, et 
futura perfrui Irctitia. Per dominum nostrum. 7 



1 Compiled by Alcuin. Missa de sancta crucc. R. p. li ; S 

P- 748*. 

2 R. p. 61; S. p. 748*. 3 R. p. H; S. p. 749*- 
4 R. p. 225 ; S. p. 605. R. p. li; S. p. 750*. 
fl Compiled by Alcuin. 7 R. S. p. 779*. 



celesta ttbi reliquiae contmentur. 

Secrcta. 

Intcrcessio, quesumus, domine, beatnc mariai 
semper uirginis, munera nostra commend(e)t, nos- 
que in eius ueneratione tua; maicstati reddat 

acceptos. Per 1 . 

Prccfatio. 

U. D. ajtcrne deus. Humiliter deprccantes 
ut, interccdente bcata maria semper uirgine et 
omnibus sanctis, ab omnibus peccatis clemcnter 
eripias, et a cunctis inimicis misericorditcr pro- 
tcgas, et ad gaudia ;eterna perducas. Per 

christum. 

Ad complendum. 

Adesto nobis, domine deus noster, ut qiune fide- 
liter sumpsimus ct mcnte et corpore, beate maria; 
semper uirginis intercessione custodiamus. Per 2 . 

Ad populmn. 

Omnipotens sempiternc deus, nos famulos 
tuos dextera potentia; tux- a cunctis protege 
periculis, et, beata maria semper uirgine inter- 
cedente, fac nos prgsenti gaudere prosperitate et 
futura. Per. 

fHissa in rrdrsta quorum rdiquicc ibiticm contfncntur. 

Concede, quesumus, omnipotens deus, ut 
sancta dei genetrix perpctuo uirgo maria, sancti- 
que tui omnes, angcli, archangel!, patriarche, 
prophcte, apostoli, mart! res, confessores, uirgines, 
atque omnes sancti quorum rcliqui^ in ista sancta 
continentur rcclesia (ucl in isto continentur ora 
torio) nos ubiquc adiuucnt, quatinus hie et ubi 
qu;u :; in illorum present! suffragio tranquilla 
pace in tua laude letemur. Per dominum no 
strum 4 . 

Secrcta. 

Munera tuae maiestati oblata, misericors deus, 
benigno, quesumus, suscipc intuitu, ut eorum 
nobis prccibus fiant salutaria quorum sacratissime. 
in hac basilica reliquiae sunt recondit?. Per 5 . 



1 S. p. 802. 2 Compare Drummond Castle Missal, p. 73. 
= ubique. 

4 ( ). p. 386. On the margin of the vellum, alongside this 
Collect, a later English hand has written ALIA. Auxilium 
nobis, quesumus, placatus inpende, et, intercedentibus sanctis 
tuis, quorum in hac presenti ecclesia (ucl in hoc present! oratorio), 
pretiosa patrocinia colligere curauimus, fac nos ab omni aduersi- 
tate liberari, et in seterna la. titia gaudere cum illis. Per. 

5 O. p. 387- 



;3tr stiffragia &. postttlan&a. 

Ad complcndum. 

Diuina libantcs mystcria, quesumus, domino, 
ut corum nos ubiquc intcrccssio protegat, quorum 
hie sacra gaudcmus prajsentia. Per ] . 

Ad popnlnm. 

Kxaudi, dominc dcus nostcr, clementcr in hac 
clomo tua prcccs seruorum tuorum, quatinus 
illorum mentis tuam conscquamur gratiam, quo 
rum hie patrocinia ucneramur. Per. 

fHissa cotttiiana in fjonorc omnium sanctorum. 

Deus, qui nos beat maria; semper uirginis, 
ac bcatorum omnium cajlcstium uirtutum, et 
sanctorum patriarcharum, prophctarum. aposto- 
lorum, martyrum, confessorum, uirginum atquc 
omnium simul sanctorum, continua ketificas sol- 
lempnitate (ncl memoria), pmesta, quesumus, 
ut quos cotidiano ueneramur officio, etiam pie 
conucrsationis sequamur exemplo. Per^. 

Sccrcta. 

Muncra tibi, domino, nostnu dcuotionis offeri- 
mus, qua; et pro tuorum tibi grata sint honore 
iustorum, et nobis salutaria, tc miserante, re(d)- 
dantur. Per 3 . 

Ad complcndum. 

Prresta nobis, domine, quesumus, intcrccdenti- 
bus omnium sanctorum mentis, ut qua; ore con- 
tingimus pura mente capiamus. Per 4 . 

3to suCTracjt a sanctorum postulantia B , 

Concede, quesumus, omnipotens dcus, ut inter- 
cessio nos sanctaj dei gcnitricis maria;, sancto- 
rumque omnium apostolorum, martyrum, confes 
sorum, ac uirginum, et omnium elcctorum tuorum 
ubique laetificct ; ut dum corum mcrita recolimus, 
patrocinia sentiamus. Per dominum 6 . 

Secreta. 

Oblatis, dominc, placarc muneribus, et, inter- 
cedentibus omnibus sanctis tuis, a cunctis nos 
defendc periculis 7 . 

1 o. p. 387. 2 O. P . 3 s 4 . 3 Ib * Ib 

= Ad poscenda suffragia sanctorum, R. p. Ixxviii; De omni 
bus sanctis per totum annum, S. p. 826*. 

6 S. p. 827*. 7 Ib- 



Htgibus. ^ro 



179 



Ad complcndum. 

Sumpsimus, clomine, sanctorum tuorum sol- 
lempnia (//^/mcrita). celebrantes (ncl recolentes) 
sacramenta c. dcstia ; pnesta, quesumus, ut quod 
tcmporaliter gerimus, ,-utcrnis gaudiis conscqua 
mur . 

fHissa pro rcrftmts 2 . 

Deus, rcgnorum omnium et christiani maximc 
protector imperil, da semis tuis regibus nostris 
.///. triumphum uirtutis tua, scicnter excolere, ut 
qui tua constitutione sunt (est) principcs (prin- 
ceps) tuo semper munere sint (sit) potentes 
(potens). Per dominumJ 

Secreta. 

Suscipe, dominc, prcces et hostias ccclcsi.-L- 
tua; pro salute famulorum tuorum All. (rcgis 
nostri) supplicantis, et in protectione fidclium 
populorum antiqua hrachii tui opcrare miracula 
ut. superatis pacis inimicis, sccura tibi scruiat 
Christiana libertas. 



In fractione . 

Hanc igitur oblationem famuli tui .///. quam 
tibi offcrimus ministcrio officii sacerclotalis, pro 
eo quod potestatem imperil conferrc dignatus es, 
propitius et benignus assume, et exoratus nostra 
obsecratione concede, ut maiestatis tuai protec 
tione confidens et 9110 augeatur et regno. PerJ 

Ad complcndum. 

Deus, qui ad predicandum ajterni regis euan- 
gelium romanum (ncl christianum) impcrium 
preparasti, pretcndc famulis(o) tuis(o) princi- 
pibus (rcgi) nostris (nostro) .///. arma caelestia, ut 
pax ecclesiarum nulla turbetur tempestatc bel- 
lorum. Pcr.Y 

fHissa rotftiana pro rcgc. 

Quesumus, omnipotens deus. ut famulus tuus 
(rex noster) .///. qui tua miseratione suscepit 
regni gubernacula, uirtutum etiam omnium per- 
cipiat incrementa, quibus deccnter ornatus, et 
uitiorum monstra deuitare. et ad te qui uia, 



1 S. p. 827*. 

2 So V. Missa pro rege, S. p. 784*; pro imperatore, R. p. Ixxx. 

3 So O ; Infra actionem V. 

A a 2 



i So $r 

ueritas, et uita es, gratiosus ualeat pcruenire. 

Per.? 

Seer eta. 

Munera, domine, quesumus, oblata sanctifka, 
ut et nobis unigeniti tui corpus et sanguis fiant, 
et illi regi ad obtincndam animrc corporisquc 
salutem, ad pcragcndum iniunctum officium, tc 
largientc., usquequaquc profkiant. Per.? 

Ad ccnnplendum. 

H.-EC, domine, oblatio salutaris famulum tuum 
.ill. ab omnibus tucatur aducrsis, quatinus et 
ecclesiasticc pacis obtincat tranquillitatcm, et 
post istius temporis decursum ad ojtcrnam per- 
ueniat hereditatcm. Per.? 

fHissa pro rrrjc titrcntia trmporc sinotiis. 

Omnipotcns sempitcrne deus, qui famulum 
tuum regni fastigio dignatus es sublimarc; tribuc 
ei, quesumus, ut ita imprcsenti collccta multitu- 
dine cunctorum in commune salutem disponat. 
quatinus a tua; ueritatis tramite non receclat. 

Per.? 

Alia. 

Deus. qui scis genus humanum nulla sui uir- 
tutc posse subsistere, concede propitius ut famu 
lus tuus .///. quern populo tuo uoluisti preferre, 
ita tuo fulciatur adiutorio, quatinus quibus potuit 
praccssc ualeat et prodcssc. Per.? 

Alia. 

Omnipotcns sempitcrne deus, cadcstium tcrres- 
triumque moderator, qui famulum tuum .///. ad 
regni fastigium dignatus cs prouchcrc ; Concede, 
quesumus, ut a cunctis aclucrsitatibus liberatus, 
et ecclesiasticc pacis dono muniatur, et ad ;eternc 
pacis gaudia, te donantc, peruenire mereatur. 

Per? 

Sccreta. 

Concede, quesumus, omnipotens deus, his 
salutaribus sacrificiis placatus, ut famulus tuus 
.///. ad pcragendum regalis dignitatis officium 
inueniatur semper icloneus, et celcstis patrie 
gaudiis reddatur acceptis(u). Per.? 

Prccfatio. 

U. D. aequum et salutare. Qui cs fons uita;, 
origo luminis, et auctor totius bonitatis, et ma- 



JWt ssa 



icstatem tuam totis uiribus implorare, ut famulo 
tuo .ill. cui concessisti regendt populi curam, tri- 
buas id secundum tuam uoluntatem cxsequendi 
cfficatiam. Et quibus tuo dono imperat, eis tua 
opitulatione fultus salubriter prosit, Ut pariter ab 
omnibus uitoj pcriculis cxuti, et uirtutum spiri- 
talium ornamcntis induti, fidci spei, caritatisque 
gcmmis ornati, et mundi cursus pacifice eis 
toto ordine dirigatur, et in sanctis operibus, te 
auxiliante, pcrseucrent, bcatorumquc spirituum 
coheredes effici mcreantur. Per christum ] . 

Ad complendum. 

Hrec, domine, salutaris sacrificii perceptio fa 
muli tui .///. pcccatorum maculas diluat, ct ad 
regendum secundum tuam uoluntatem populum 
idoneum rcddat, ut hoc salutari mysterio contra 
uisibiles et inuisibiles hostcs reddatur inuictus, 
per quod mundus est diuina dispcnsatione re- 
dcmptus. Per dominum nostrum.? 

Alia. 

Deus, qui miro ordine uniuersa disponas, et in- 
cffabiliter gubcrnas, pra^sta, qucsumus, ut famulus 
tuus .ill. hxc in present! conuentu, ct in huius 
scculi cursu, te adiuuante, peragat, ct agenda 
decernat, undc tibi in perpctuum placere ualeat. 
Per.? 

i Hfssa gpcctalts saccrtotfs. 

Omnipotcns sempiterne deus, tuai gratis 
pietatem supplici dcuotione deposco, ut omnium 
malorum meorum uincula soluas, cunctisque meis 
criminibus ct pcccatis clcmenter ignoscas ; ct quia 
me indignum ct peccatorem ad ministerium tuum 
uocare dignatus cs, sic me idoneum tibi ministrum 
efficias, ut sacrificium de manibus meis placide 
ac benignc suscipias, clectorumque saccrdotum 
me participem facias, et de preceptis tuis in 
nullo me obcrrare permittas. Per.? 

Alia. 

Fac me, qucso, omnipotens deus, ita iustitia 
indui, ut in sanctorum tuorum merear exultatione 
Isetari; quatinus emundatus ab omnibus sordibus 
peccatorum, consortium adipiscar tibi placentium 
saccrdotum. mequc tua misericordia a uitiis omni- 

J O. p. 189. 



Jttissa Sbaccrtrotfs. 

bus cxuat, qucm rcatus proprig conscicntig 
grauat. Per.* 

Secreta. 

Dcus, qui tc prccipis a pcccatoribus cxorari, 
tibiquc sacrificium contriti cordis offcrrc, hoc 
sacrificium quod indignis manibus mcis offcro, 
acccptarc dignare, ct ut ipsc tibi hostia ct sacri 
ficium cssc mcrear, miscratus concede, quo per 
ministerii huius exhibitioncm pcccatorum mcorum 
omnium pcrcipiam rcmissioncm. Per dominum 
nostrum. 1 

Prcefatio. 

U. D. rctcrne dcus. Qui, clissimulatis humane 
fragilitatis peccatis, sacerdotii dignitatem conccdis 
indignis, Et non solum pcccata dimittis, ucrum 
etiam ipsos peccatores iustificarc dignaris ; Cuius 
est muncris ut non cxistcntia suma(n)t exordia, 
exorta nutrimentum, nutrita fructum, fructuosa 
perscucrandi auxilium. Qui me non existcntcm 
crcasti, crcatum fidci firmitatc ditasti, fidelcm, 
quamuis peccatis squalcntcm, sacerdotii dignitate 
donasti. Tuam igitur omnipo[te]ntiam supplex 
exposco, ut me a pretcritis peccatis emacules, 
m mundi huius cursu in bonis operibus corrobores, 
ct in pcrseuerantiae soliditate confirmes. Sicque 
me facias tuis altaribus clescruire, ut ad corum, 
qui tibiplacueruntjSacerdoturn consortium ualcam 
pcrucnirc. Et per cum tibi sit meum acceptabile 
uotum, qui se tibi obtulit in sacrificium, qui est 
omnium opifex, ct solus sine peccati macula 
pontifex, ihesus christus dominus nostcr. Per 
quern maiestatem tuam.* 

Ad complendum. 

Huius mihi, clomine, sacramcnti perceptio sit 
peccatorum remissio, ct tu<x> pietatis optata pro- 
pitiatio, ut per h.tc, te opitulante, cfficiar sacris 
mystcriis dignus, qua; dc tua pietatc confisus 
frequentare presume indignus. Per."* 

Etcrn missa saccrfcotts spccfalfs. 

Dcus, fons bonitatis et pietatis origo, qui 
pcccantcm non statim iudicas, sed ad pcnitcntiam 
miscratus expcctas, tc qucso ut facinorum mco 
rum squalorcs abstcrgas, ct me ad peragcndum 
iniunctum officium dignum efficias, et qui altaris 
tui ministerium suscepi indignus, perago trc- 
pidus, ad id peragendum rcddar strenuus, ct , 



iSi 

inter cos, qui tibi placuerunt, inueniar iustificatus. 
Per.* 

Sccreta. 

Sacrifices prcscntibus, qugso, clomine, oblatio 
mca cxpurget facinora, per quod totius mundi 
uoluisti rclaxari pcccata, illiusque frequentationc 
cfficiar dignus, quod, ut frequentarem, suscepi 
indignus. Per. 

Prcefatio. 

U. D. o. tcrnc dcus. Qui dum libenter nostne 
penitudinis satisfactioncm suscipis, ipse tuo iu- 
dicio quod crramus abscondis, Et preterita pcccata 
nostra dissimulas, ct nobis sacerdotii dignitatem 
conceclis. Tuum est enim me ad ministrandum 
altari tuo dignum cfficere, quern ad peragcndum 
id officii indignum dignatus cs promouere, Ut 
preteritorum actuum meorum mala obliuiscens, 
presentium ordincm in tua uoluntatc disponcns, 
futuris custodiam imponens, per cum uitiorum 
squaloribus expurger, uirtutum nutrimentis cxor- 
ner, eorum saccrdotum consortio, qui tibi plac 
uerunt, aduner, quern constat esse ucrum sum- 
mumque pontificem, solumque sine peccati 
contagio sacerdotem, ihesum christum, dominum 
nostrum. Per quern.* 

Ad complcndum. 

Huius, dominc, perceptio sacramcnti pecca- 
torum mcorum maculas tergat, et ad peragendum 
iniunctum officium me idoncum reddat. Per.* 



Etcm alia mfssa sacrrtioti s. 

Suppliciter tc, deus pater omnipotcns, qui 
es creator omnium rerum deprecor, ut dum me 
famulum coram omnipotentia maiestatis tuai 
grauiter deliquisse connteor, per intercessionem 
beat? marioi semper uirginis et omnium sancto 
rum tuorum, manum misercordiae tua; mihi 
porrigas, quatinus dum et ego hanc oblationem 
ante conspectum ture pietatis offerrc prcsumo, 
quod nequiter admisi clemcntissime digneris 
ibsoluere. Per . 

Sccreta. 

Deus miscricordi?, deus pietatis, dcus in- 
dulgentie,peccaminum indulge, quujso, ct miserere 
mci, sacrificium quoque quod pietatis tu;u gratia 



182 



CTontra^mptatfontm. ^ro&bftate. Eter agtntibus. 



humilitcr offero benigniter(e) dignare(eris) sus- 
cipcrc, ut intercedentibus omnibus sanctis tuis, 
ct pcccata qua; labcntibus uitiis contraxi, pius 
ac propitius, et (ac) miscrator(us) indulgeas, et 
locum penitent^ ac flumina lacrimarum con- 
cessa, ueniam a te merear accipere dclictorum. 
Per 1 . 

Prcefatio. 

U. D. Per christum dominum nostrum. Oui 
pro amore hominum factus in similitudinem 
carnis peccati formam serui dominus assumpsit, 
et in specie uulnerati medicus ambulauit. Hie 
nobis dominus et magister salutis, aduocatus et 
iudex, sacerdos et sacrificium. Per hunc te, 
sancte pater omnipotens, suppliciter deprecor, 
ut dum reatum conscience mere recognosco, 
quod in preceptis tuis prcuaricator extiti, et per 
delictorum facinus in ruinam corrui. Tu me, 
domine, erigere digneris, quern lapsus peccati 
prostrauit, inlumina cecum, quern tetrcpcccatorum 
calieines obscuraucrunt; solue compeditum quern 

o 

uincula peccatorum constringunt. Presta per 
sanctum et gloriosum et adorandum dominum 
nostrum, ihesum christum filiuni tuum, quern 
laudant angcli et non ccssant clamare dicentcs, 
Sanctus, sanctus, sanctus. 

/;/ fractione. 

Hanc igitur oblationem quam tibi offero ego 
tuus famulus et sacerdos, ob diem in quo me 
dignatus es ministerio sacro constituerc sacer- 
dotcm, obsecro, domine, placatus accipias, unde 
maiestatem tuam supplex exoro, ut quod in me 
largire dignatus es propitius custodire digneris. 
Diesque nostros in tua pace. 

Ad complendum. 

Omnipotens sempiterne deus, ihesu christe 
domine, propitius csto peccatis mcis, per assump- 
tionem corporis et sanguinis tui, ct (per) inter- 
cessionem (omnium sanctorum tuorum) sancte 
mariae et omnium sanctorum tuorum. Tu cnim 
loquens dixisti, Oui manducat meam(b) car- 
nem(a) et bibit meum(b) sanguinem(a) in me 
manet et ego in eum(o). Ideo supplex te depre 
cor, ut in me cor mundutn crees, et spiritum 
rectum in uisceribus mcis innoues, et spiritu 

1 O. P- 385- 



principali me confirmare digneris, et ab omnibus 
insidiis diaboli atque uiciis emundcs, ut gaudiis 
caelcstibus merear esse particeps. Per (qui uiuis). 



fHissa contra tctnptaticncm carnis. 

Vre igne sancti spiritus renes meos (nostros), 
et cor meum (nostrum), domine, ut tibi casto 
corpore seruiam(us), et mente placeam(us). Per 

dominum ^ 

Secret a. 

Muneribus nostris, domine, precibusque sus- 
ceptis, et celcstibus nos munda mistcriis et 
clcmcntcr exaudi. Per. Y 

Ad complcndum. 

Domine, adiutor et protector noster, rcfloreat 
caro mca (nostra) uigorc pudititirc, et sanctimonie 
nouitatc, ercptamquc dc manu tartari in re- 
surrcctionis gaudium iubeas me presentari. Per 2 . 



$r0 abbnte ct comjrrgatfonc. 

Omnipotens sempiterne deus, qui facis mira- 
bilia magna solus, pretende super famulum tuum 
abbatem .ill. et super cunctam congregationem 
illi commissam spiritum gratire salutaris, et ut 
in ucritate tibi complaceant, perpetuum eis 
rorem tug bcnedictionis infunde. Per dominum 

nostrum. 1 

Secret a. 

Hostias, domine, famulorum tuorum placatus 
intcnclc, et quas in honorem nominis tui cleuota 
mente pro eis celebramus proficere sibi sentiant 
ad medelam. Pcr. Y 

Ad complendum. 

Ouos caelesti recreas munere pcrpetuo, domine, 
comitare presidio, et quos fouere non dcsinis dig- 
nos fieri scmpiterna redemptione concede. Per.? 



pro tter agcntifaus. 

Adesto, domine, supplicationibus nostris, et 
uiam (nostram) famuli tui .ill. in salutis tux 
prosperitate dispone ; ut inter omncs uise et uitae 



1 O. P . 387. 



Ib. 



nabfganttbus. 



pace. 



ijjro pcccatis. In trflntlatfone. 18. 



huius uarictatcs tuo semper protcgatur(mur) 
auxilio. Per. 7 

Secret a. 

Propitiarc, dominc, supplicationibus nostris, ct 
has oblationes quas tibi offerimus pro famulo tuo 
(nobis) .ill. bcnignus assume ; ut uiam (nostram) 
illius et preccdcntc gratia tua dirigas, ct sub- 
scqucnte comitari digncris ; ut de actu atquc 
incolumitate eius (nostra) sccundum miscricordig 
tug presidia gaudcamus. Per.* 

Ad complcndum. 

Exaudi, dominc, preces nostras, ct itcr (nostrum) 
famuli tui .ill. propitius comitarc, atquc miscri- 
cordiam tuam,, sicut ubiquc es, ita et ubique 
largire ; quatinus ab omnibus aduersitatibus tua 
opitulatione defensus(si), iustorum desidcriorum 
potiatur(mur) effcctibus. Per. 7 



fHt ssa pro nnuigantibus fitodibus. 

Dcus, qui transtulisti patrcs nostros per mare 
rubrum, et transucxisti per aquam nimiam laudcm 
tui nominis dccantantcs ; supplices deprecamur, 
ut in hac naui famulos tuos, rcpulsis aduersitatibus, 
portu semper obtabili, cursuque tranquiJlo tucaris. 
Per dominum. 7 

Secreta. 

Suscipe, quesumus, dominc, preces famulorum 
tuorum cum oblationibus hostiarum ; ct tua 
mystcria cclebrantes ab omnibus defende pcri- 
culis. Per. 1 

Ad complcndum. 

Sanctificati diuino mistcrio maiestatcm tuam, 
domine, supplicitcr deprecamur ct petimus, ut 
quos donis facis crclestibus interessc, per lignum 
sanctai crucis et a pcccatis abstrahas, et a pcri- 
culis cunctis miscratus cripias. Per." 



pro parr, 

Dcus, a quo sancta desidcria, recta consilia, 
ct iusta sunt opera, da seruis tuis illam quam 
munclus dare non potcst pacem, ut et corcla 
nostra mandatis tuis dcdita, et hostium subJata 
formidinc, tempora sint tua protectionc tran- 
quilla. Per.* 



Secreta. 

Dcus, qui crcdentcs in tc populos nullis sinis 
concuti tcrroribus, dignarc preces ct hostias 
dicatc tibi plcbis suscipere ; ut pax tua pictatc 
conccssa christianorum fines ab omni hostc faciat 
essc secures. Per dominum nostrum. 7 

Ad complcndum. 

Dcus, auctor pacis ct amator. quern nosse 
uiucre,cui scruircrcgnare est; protege ab omnibus 
inpugnationibus supplices tuos, ut qui in dc- 
fensione tua confidimus, nullius hostilitatis arma 
timcamus. Per. 7 



fHt ssa pro prccatt s. 

Exaudi, quesumus, dominc, supplicum preces, 
et confitentium tibi parce peccatis, ut paritcr 
nobis indulgcntiam tribuas bcnignus et paccm. 
Per.? 

Secreta. 

Hostias tibi, domine, placationis offerimus, ut 
ct dclicta nostra miseratus absoluas, et nutantia 
corda tu dirigas. Per dominum nostrum. 7 

Ad complcndum. 

Prajsta nobis, ajtcrne saluator, ut percipientcs 
hoc muncre ucniam peccatorum deinccps pcccata 
uitcmus. Per. 7 



fflissa tic quarumquc tn lmlatfonc \ 

Incffabilem misericordiam tuam nobis, dominc, 
clementer ostcndc, ut simul nos et a peccatis 
exuas, et a pcenis, quas pro his meremur, cripias. 
Per.v 

Secreta. 

Purificet nos, dominc, quesumus, muneris 
prcscntis oblatio, ct dignos sacra participatione 
pcrficiat. Per. 7 

Ad complendnm. 

Pra^sta nobis, dominc, quesumus, ut tcrrcnis 
affcctibus expiati, ad supcrni plenitudinem sacra- 
mcnti, cuius libauimus sancta, tcndamus. Per. 7 



(A. Salus populi. 
PS. AcHenclitc, populc. 
<;R. Oculi omnium, 
v. Apcris tu. 



ALL. Deus index iusstus. 
or. Super flumina. 
GO. Amen, dico uobis,quic- 
quid). 



Item nlm. 



Contra oblopcntcs. n contcntume. 



lit cm alia. 

Dominc dcus, qui ad hoc irasceris ut subuenias, 
ad hoc minaris ut parcas, intercedentibus omnibus 
sanctis tuis, lapsis manum porrigc, et laborantibus 
multiplici miscrationc succurre, ut qui per tc 
sunt rcdempti, ad spcm uitrc futcrnc tua moder- 
atione saluentur. Per 1 . 

Alia. 

Deus, qui contritorum non despicis gcmitum, 
et merentium non aspcrnaris affectum, adesto 
precibus nostris, quas pietati tua; pro tribulatione 
nostra offerimus, implorantes ut nos clementer 
suscipias, ct solo bonitatis tua; intuitu tribuas, 
quatinus quicquid contra nos diabolice atque 
humane admoliuntur aducrsitatcs ad nihilum 
rediras, ct consilio misericordia; tua; allidas ; 

O 

quo nullis aduersitatibus la;si, scd ab omni tri 
bulatione ct angustia libcrati, gratias tibi in 
ecclesia tua referamus l9ti. Per. 

Secreta. 

Sacrificia, dominc, cum ecclcsia; precibus im- 
molanda, qucsumus, corda nostra purificent, et, 
intercedentibus omnibus sanctis tuis, indulgentiae 
I IKE nobis dona concilicnt, ct dc aducrsis pros- 
pera sentirc faciant. Per. 

Prcefatio. 

U. D. a;ternc dcus. Qui fragilitatcm nostram 
non solum misericorditer donis(b) tcmporalibus(a) 
consolaris, ut nos ad ojtcrna prouehas, sed ctiam 
ipsis aduersitatibus scculi benignus crudis, ut ad 
caelestia regna perducas. Per christum dominum 2 . 

Ad complendum. 

Ouos muncre ca;lcsti reficis, domine, inter 
cedentibus omnibus sanctis tuis, diuino tucre 
presidio, ut tuis misteriis pcrfruentes, nullis sub- 
damur aduersis. Per 3 . 

Alia. 

Dimitte, domine dcus, pcccata nostra, ct tribue 
nobis misericordiam tuam, orisque nostri alloquio 
deprecatus nostram adtende humilitatcm, uin- 
cula solue, delicta dele, tribulationcm inspice, 



1 Gel. p. 708. 



Z. fol. 191 a. 



3 Gel. p. 708. 



aduersitatcm repclle, a(e)ffectumque petitionis 
nostram iuqitcr ct clementer cxaudi. Per. 



fHt ssa centra cblaqucntcs. 

Presta, qucsumus, dominc, ut mcntium re- 
proborum non curemus obloquium, scd eadem 
prauitate calcata, exoramus, ut nee terrcri nos 
lacerationibus patiaris iniustis, ncc captiosis adu- 
lationibus implicari, sed potius amare qua; pre- 
cipis. [Per.]" 

Secreta. 

Oblatio, dominc, tuis aspcctibus immolanda, 
qucsumus, ut et nos ab omnibus uitiis potenter 
absoluat, ct a cunctis dcfcndat inimicis. Per 
dominum.* 

Ad complendum. 

Prresta, dominc, qucsumus, ut per ha;c sancta 
quo; sumpsimus, dissimulatis lacerationibus im- 
proborum, cadcm, te gubcrnante, qua; recta sunt, 
cautius exsequamur. Per. 7 

fHissa in ccmtcnticmc. 

Omnipotcns sempiternc deus, qui superbis 
rcsistis, et gratiam pncstas humilibus, tribue, 
qucsumus, ut non indignationem tuam prouoce- 
mus elati, scd propitiationis tuae capiamus dona 
subiecti. Per dominum nostrum.* 

Secreta. 

Ab omni reatu nos, dominc. sancta quc tracta- 
mus absoluant, ct cadcm muniant a totius (ab 
omni) prauitatis incursu. Per dominum nostrum. 1 

Ad complcndinn. 

Ouos rcfccisti, dominc. cxlesti mysterio(a), 
propriis ct alienis, qucsumus, absoluc dclictis, 
ut diuino muncre purificatis mentibus pcrfruamur. 
Per.* 

fHissa contra ttrtrirrs male arjcntcs. 

Ecclesia; tux, dominc, prcces placatus admitte, 
ut, destructis aduersitatibus uniuersis, secura tibi 
seruiat libertatc. Per.* 

Secreta. 

Protege nos, domine, qucsumus, tuis mysteriis 



CTontra urttfces malt agtntcs. 

seruicntes, ut diuinis rebus ct corporc famulemur 
ct mcntc. Per dominum.v 

Ad complendum. 

Quesumus, dominc dcus noster. ut quos diuina 
tribuis participatione gaud ere, humanis non sinas 
subiacere pcriculis. Per.v 

fHt ssa tcmporc belli. 

Deus. regnorum omnium rcgumquc dominator, 
qui nos et percuticndo sanas, ct ignoscendo con- 
seruas, prctcnde nobis miscricordiam tuam, ut 
tranquillitate pacis, tua potcstate firmata, ad 
remedia corrcctionis utamur. Per. 

Alia. 

Deus, qui conteris bclla, et inpugnatores in te 
sperantium potentia tu.ne defensionis expugnas, 
auxiliare implorantibus misericordiam tuam, ut 
omnium gentium feritate comprcssa, indefessa te 
gratiarum actione laudcmus. Per. * 

Secreta. 

Sacrificium, domine, quod immolamus intende, 
ut ab omni nos exuat bellorum nequitia, ct in 
tua; protections securitate constituat. Pcr.v 

Ad complcndnm. 

Sacrosancti corporis et sanguinis domini nostri 
ihcsu christi refectione uegetati, supplices te ro- 
gamus, omnipotens dcus, ut hoc remedio singular! 
ab omni nos contagionc purificcs, et a pcriculorum 
munias incursione cunctorum. Pcr.v 

tnn alia tni ssa. 

Omnipotens deus, christiani nominis inimicos 
uirtute, qucsumus, tuae comprime maiestatis, ut 
populus tuus et fidei integritate Lxtetur, et 
temporum tranquillitate semper exultet. Per.* 

Alia. 

Hostium nostrorum, quesumus, domine. elide 
superbiam, et dexter? tua: uirtute prosterne. 
Per.v 

Secreta. 

Huius, domine, quesumus, uirtute mysterii, ct 
a nostris mundcmur occultis, et ab inimicorum 
libercmur insidiis. Pcr. v 



re belli. Contra pganos. 



Ad complendum. 

Vmificet nos, domine, quesumus participatio 
tui sancta mysterii, ct pariter nobis cxpiationem 
tribuat et munimen. Per.v 

tcm alia mt ssa. 

Deus, qui prouidentia tua c.x-lcstia simul et 
tcrrcna modcraris, propitiare christianorum rebus 
ct regibus, ut omnis hostium fortitude, te pro 
nobis pugnante, frangatur. Per.v 

Alia. 

Deus, scruientium tibi fortitudo regnorum, pro- 
pitius christianorum adcsto semper principibus, 
ut quorum tibi subiecta cst humilitas, corum 
ubiquc excellentior sit potcstas. Per.v 

Secreta. 

Propitiare, domine, prccibus ct hostiis famu- 
lorum tuorum, et propter nomen tuum christiani 
nominis defende rcctores, ut salus scruientium 
tibi principum, pax tuorum possit esse populorum. 
Per.* 

Ad complendum. 

Protege, domine, famulos tuos subsidiis pacis 
et corporis, et spiritalibus cnutriens cos alimentis, 
a cunctis hostibus rcddc secures. Pcr.v 

fEt ssa contra parjanos. 

Domine deus, qui ad hoc irasceris ut sub- 
ucnias, ad hoc minaris ut parcas, lapsis manum 
porrige, et laborantibus multiplici miscratione 
succurre, ut gentcm paganam, quam pro pcccatis 
nostris super nos cognoscimus prcualerc, te 
miscrante, sentiamus cessarc. Per dominum. 

Alia. 

Sempiterna trinitas deus, cuius est potentia 
prosterncrc fortia et eleuare humilia, in his sacris 
ccrimoniis clemcntiam tuam suppliciter deprc- 
camur, ut omni ecclcsie tua; pnustes auxilium ; et 
sicut libcrasti filios israhel dc manibus ;x?giptiorum, 
ita libcra populum tuum christianum de op- 
pressione paganornm, et da uictoriam scruis tin s, 
quatinus ccclcsia: tua; status crigatur in sublime, 
et perfidi deiciantur in infima, ut christiani 
gaudeant de hereditate tua, et in omnibus, tua 

Bb 



186 



petition* Incrgmarum. 



protegente dcxtcra, semper catholica gratuletur 
ecclesia. Per dominum ( * * deus noster qui 
unus in trinitate uiuis et rcgnas deus per omnia) \ 

Secreta. 

Sacri(fi)cium, clomine, quod immolamus in- 
tende, ut ab omni paganorum nos exuat bellorum 
ncquitia, et in tug protcctionis sccuritate con- 

stituat. Per 2 . 

Prefatio. 

U. D. zEternc deus. Sub cuius potestatis ar- 
bitrio omnium regnorum continctur potestas, te 
humiliter deprecamur ut principibus nostris pro- 
pitius adesse digneris, Ut qui tua expetunt se 
protectionc defend!, omnibus sint hostibus forti- 
ores. Per christum dominum nostrum. 

Ad complendum. 

Ouos caelesti, dominc, dono satiasti, praista 
quesumus, ut a nostris mundcmur occultis, ct ab 
hostium liberemur insidiis ; et famulis tuis cum 
omnibus suis fluctuantibus in aducrsis prebe suf- 
fragium, nc plebs christiana per infidelium dis- 
crimcn ullum possit habere dispendium, sed, tc 
opitulante, mercatur (b) de (a) tuo (a) gratulari 

solatio. Per ;! . 

Alia. 

Protector noster, aspice, deus, et a paganorum 
nos defcnde pcriculis, ut, omni perturbatione 
submota, libcris tibi mentibus seruiamus. Per.* 

fRissa pro petition* lacrintarum 4 . 

Omnipotens mitissime deus, qui sitienti 
populo fontem aqua; uiuentis de petra pro- 
duxisti, educ de cordis nostri duritia compunc- 
tionis lacrimas, ut peccata nostra plangere 
ualeamus, remissionemque, te miserante, mere- 
amur accipere. Per . 

Alia. 

Omnipotens aeterne deus, da capiti nostro 
habundantiam aqug, et oculis nostris fontem 
lacrimarum, ut peccati macula abluti, ultrices 

1 S. p. 824*. 2 Gel. pp. 646, 728 ; V. p. 201. 

3 S. p. 825*; comp. Gel. p. 687. 

4 This Missa appears to have been composed by Alcuin, Ep. 
ad Fulclenses, ed. Froben. i. p. 256. 

5 S. p. 819*; R. p. Ixxxiv. 



. En mortalttate. 



pcenarum flammas fletus ubertate uincamus. Per 

dominum. 

Secreta. 

Per has, quesumus, domine, oblationes, ut non 
tantum oculis nostris lacrimas infundas, sed ct 
cordi nostro nimium (habere) peccatorum luctum 

tribuas. Per. 

Ad complendum. 

Corpore et sanguine tuo satiati, quesumus, 
clomine, ut pro nostris semper peccatis, nobis 
compunctionem cordis, et luctum, fluminaque 
lacrimarum largiaris, quatenus caelestem in future 
consolationem mereamur. (Qui uiuis) \ 



fRissa monarfjorunt ptoprt a 2 . 

Familiam huius (sacri) c^nobii, quesumus, 
dominc, interccdente bcata maria semper uirgine 
(ct sancto bcnedicto confcssore tuo) et omnibus 
sanctis, perpetuo guberna moderamine, ut adsit 
cis (nobis) et in sccuritate cautela, et inter aspera 

fortitude. Per. 

Secreta, 

Hostias nostras, quesumus, domine, placatus 
intende, et quas in honorem nominis tui deuota 
mente pro congregatione ista cclebramus, pro- 
ficere sibi scntiant ad mcdelam. Per. 

Ad complendum. 

Suscipe, quesumus, domine, preces nostras, ct 
muro custodic; tug hoc sanctum ouile circumda ; 
ut, omni aduersitate depulsa, sit semper domi- 
cilium incolumitatis et pacis. Per. 



In tampon quofc absit inortalitatts. 

Deus, qui non mortem sed penitentiam de- 
sideras peccatorum, populum tuum, quesumus, 
ad te conucrte propitius ; ut, dum tibi deuotus 
extiterit, iracundiae tuae flagella ab eo amoueas. 
Per dominum nostrum 3 . 



1 S. p. 819*. 

- This Mass was probably compiled by Alcuin, Ep. ad 1 
denses, ed. Froben. i. p. 256. (On the margin, in a later hand), 
Defende, quesumus, domine, intercedente beato benedicto, ab 
omni aduersitate congregationem istam, et tibi^toto corde pros- 
tratam ab hostium tuere propitius clementer insidiis. Per. 

3 Gel. p. 712. See also V. p. 269. 



3,i3ro pcstc anfmnlium. 

Alia. 

Populum tuum, qucsumus, omnipotcns dcus, 
ab ira tua ad te confugicntcm patcrna recipe 
pictatc ; ut qui turc maicstatis flagclla formidant 
do tua mcrcantur(b) scmpcr(a) ucnia gratulari 
Per 1 . 

Sccrcta. 

Subueniat nobis, qucsumus, dominc, sacrifkii 
prcscntis opcratio, qua; nos ct ab crroribus 
uniucrsis potcntcr absoluat, ct a totius cripiat 
perditionis incursu. Per 2 . 

Prcefatio. 

U. D. rctcrne dcus. Tc toto corclc supplicitcr 
exorantcs, ut prctcritorum conccdas ucniam dc- 
lictorum, et ab omni mortal itatis incursu con- 
tinua nos miscrationc protcgas. Quia tune 
dcfcnsioncm tuam non diffidimus adfuturam, 
cum a nobis ea quibus tc offendimus dignanter 
expulcris. Per christum. 

A d co niplcndu ni . 

Tucre nos, qucsumus, domine, tua sancta 
sumcntcs, et ab omni propitius iniquitatc defend c 
Per ;! . 

Alia. 

Aures tuae pictatis, quesumus, dominc, prc- 
cibus nostris inclina, ut qui peccatorum nostrorum 
flagellis percutimur, miserationis tua; gratia libcre- 
mur. Per. * 

Alia. 

Memor esto, dominc, fragilitatis humane., ct 
qui iuste uerberas pcccatorcs, parce propitiatus 
afflictis. Per.? 



fHtssa pro pcslc am malmm. 

Dcus, qui laboribus hominum etiam de mutis 
animalibus solatia subrogasti, supplices tc ro- 
gamus, ut sine quibus non alitur humana con- 
ditio, nostris facias usibus non perire. Per.? 

Secreta. 

Sacrificiis, domine, placatus oblatis opem tuam 
nostris temporibus clementer impende. Per.v 

1 Gel. P . 712. a Ib 

3 Gel. p. 216. 



n stcrflitnte. 



pfttbia. 



187 



Prcfatio. 

U. D. ;ctcrnc dcus. Qui idco mails prcscntibtis 
nos^flagcllas, ut ad bona futura pcrducas, Idco 
bonis tcmporalibus consolaris, ut sempiternis 
cfficias ccrtiores, Quo tc ct in prospcris ct in 
aducrsis pia semper confcssionc laudcmus. Per 
christum \ 

Ad complendum. 

Bencdictioncm tuam, dominc, populus fidclis 
accipiat, qua corporc saluatus ac mcntc, con- 
gruam tibi cxhibcat seruitutcm, ct propitiationis 
tuae beneficia semper inueniat. Per."* 1 

Alia. 

Auertc, qucsumus, dominc, a fidclibus tuis 
cunctos miseratus crrores, et scuicntium mor- 
borum depellc perniticm, ut quos merito flagcllas 
deuios, foueas tua miscratione correctos. Per. * 

fHt ssa in strrflftatc trrrcr. 

Da nobis, qucsumus, domine. pi\- supplicationis 
cfifectum, et pcstilentiam famcmquc propitiatus 
auerte; ut mortalium corda cognoscant, et, tc 
indignante, talia flagella prodirc, et, tc miscrantc, 
cessare. Per -. 

Secreta. 

Deus, qui humani generis utramquc substan- 
tiam prcsentium muncrum et alimento ucgctas, 
ct rcnouas sacramento ; tribue, qucsumus, ut 
eorum et corporibus nostris subsidium non dcsit 
et mentibus. Per :i . 

Ad complendum. 

Guberna, qucsumus, domine, ct temporalibus 
adiumentis quos dignaris aitcrnis informare my- 
steriis. Per 4 . 

ittt ssn ati pfuufam postulantiam. 

Dcus, in quo uiuimus, moucmur, ct sumus, 
pluuiam nobis tribue congruentcm, ut prescntibus 
subsidiis sufficienter adiuti, scmpitcrna fiducialius 
appetamus. Per. Y 

Sccrcta. 

Oblatis, domine, placare muneribus, ct oportu- 



1 O. p. 354; Z. fol. 192 b. 

2 Gel. p. 715. 



Ib. 
B b 2 



Ib. 



i88 



sercm tatt. Contra tempestntcm. 



twtptati onibus. 



num nobis tribue pluuise sufficientis auxilium. 

Per.? 

Ad complendum. 

Tuerc nos, domine, quesumus, tua sancta 
sumentes, ct ab omnibus propitius absolue pec- 
catis. Per dominum. Y 

Alia. 

Delicta fragilitatis nostrse, domine, quesumus, 
miseratus absolue, et aquarum subsidia prebe 
ccelestium, quibus terrena conditio uegetata sub- 
sistat. Per.? 



afc poscmtiam scrrni tatcm. 

Ad te nos, domine, clamantes clementer exaudi, 
et aeris serenitatem nobis tribue supplicantibus ; 
ut qui pro pcccatis nostris iuste affligimur, miseri- 
cordia tua preueniente, clementiam sentiamus. 

Per? 

Secreta. 

Pr^ueniat nos, quesumus, domine, gratia tua 
semper et subsequatur, et has oblationes quas 
pro peccatis nostris nomini tuo consecrandas 
deferimus, bcnignus assume ; ut per intcrces- 
sionem sanctorum tuorum cunctis nobis pro- 
fkiant ad salutcm. PerJ 

Ad complendum. 

Plebs tua, domine, capiat sacre. benedictionis 
augmentum, et copiosis beneficiorum tuorum 
subleuetur auxiliis, quac tantis intcrccssionum de- 
precationibus adiuuatur. Per dominum. 1 

Alia. 

Domine deus, qui in mysterio aquarum salutis 
tuoe nobis sacramenta sanxisti ; exaudi orationem 
populi tui, et iube terrores inundantium cessare 
pluuiarum, flagellumque huius elementi ad effec- 
tum tui conuerte mysterii, ut qui se regeneranti- 
bus aquis gaudent renatos, gaudeant, his casti- 
gantibus, esse correctos. Per.? 

fHissa atJ rrpcllmtjatn trmpcstaUm. 

Deus, qui omnium (rerum) tibi seruientium 
naturam per ipsos motus aeris ad cultum tuse 
maiestatis instituis ; tranquillitatem nobis miseri- 
cordiae tuse remotis largire terroribus ; ut cuius 
iram expauimus, clementiam sentiamus. Per.? 



Secreta. 

Offcrimus, domine, laudes et munera, pro con- 
cessis beneficiis gratias referentes, et pro conce- 
dendis semper suppliciter deprecantes. Per. 7 

Ad complendum. 

Omnipotens sempiterne deus, qui nos et casti- 
gando sanas, et ignoscendo conseruas ; presta 
supplicibus tuis, ut et tranquillitatis huius optate; 
consolationis laetemur, et dono tuc pietatis sem 
per utamur. Per.? 

fHfssa pro temptationibus. 

Cordium, inimiconim inuisibiliwn, ct cogitationi- 
bus inmundis. 

(A. exaudi, deus, orationem, et ne deus). 

Omnipotens mitissime deus, respice propitius 
preces nostras, et libera cor nostrum de malarum 
temptatione cogitationum, ut sancti spiritus dig- 
num fieri habitaculum mereamur. Per T . 

Lectio ad co ri ntliio s 2 . 

Fratres, qui se existimat stare uideat ne cadat. 
Temptatio uos non adprehendat, nisi humana. 
Fidelis autem deus cst, qui non patietur uos 
temptari super id quod potestis, sed faciet 3 cum 
temptatione etiam 4 prouentum, ut possitis sus- 
tinere. 

(Gr. Ad dominum). 

(Al. In te, domine). 

Secundum marcum 5 . 

In illo tempore dixit ihesus discipulis suis, 
Habete fidem dei. Amen dico uobis, Ouia si (i 
quis G dixerit huic monti, Tollere et mittere in 
mare, et non hesitauerit in corde suo, sed credi- 
diderit quia quodcumque dixerit fiet 7 , fiet ei. 
Propterea dico uobis, Omnia qusecumque orantes 
petitis, credite quia accipietis, et uenient 8 uobis. 
Et cum stabitis ad orationem 9 , dimittite si quid 
habetis aduersus aliquem, Ut et pater uester, qui 
in celis est, dimittat uobis delicta 1 " uestra. 

(Of. Deus, uiuifica). 



1 O. p. 203. 

8 Vul. + etiam. 

5 Marc. xi. 22-25. 
7 Vul. fiat. 

9 Vul. orandum. 



- i Cor. x. 12, 13. 

4 Vul. cm. 
6 - 6 Vul. quicumque. 
8 Vul. euenient. 
10 Vul. peccata. 



nmuo fitrclf. 



nmtco. 



Secrcta. 

Has tibi, domine dcus, ofFerimus oblationcs 
pro salute nostra; quatinus animam nostram 
sancti spiritus gratia inluminarc digncris. Per. 
In unitatc eiusdcm \ 

Prcfatio. 

U. D. a^ternc dcus. Humiliter tuam deprc- 
cantes clementiam, ut gratiam sancti spiritus 
anime; nostra; clementer infundcrc digncris, ut te 
perfectc diligerc ct dignc lauclarc mcrcamur. 
Per christum. 

(Dico uobis, Gaudcte). 

Ad complendmn. 

Per hoc, quesumus, dominc, sacrificium quod 
tua; obtulimus pietati, ab omnibus inmundis 
temptationibus (cogitationibus) cor nostrum 
emundes. Per dominum nostrum 2 . 

Alia. 

Deus, qui inluminas omnem hominem uenien- 
tem in hunc mundum, inlumina, (quesumus), cor 
nostrum gratia; tua; splendore, ut digna ma- 
iestati tun; cogitare, et diligere mereamur. Per". 



fHissa pro nmtco fitirlf. 

Deus, qui iustificas impium, et non uis mortem 
peccatorum, maiestatem tuam supplicitcr depre- 
camur, ut famulum(a) tuum(a) .ill. de tua miseri- 
cordia confidentem, caslesti protegas benignus 
auxilio, et assidua protcctione conserucs, ut tibi 
iugiter famulctur, et nullis temptationibus a te 
separetur. Per.? 

Secrcta. 

Huius, domine, quesumus, uirtute mysterii et 
a propriis nos munda delictis, ct famulum(a) 
tuum(a) .ill. ab omnibus absoluc peccatis. Per." 1 

Prcfatio. 

U. D. retcrne deus. Et pietatem tuam sup- 
plici deuotionc exposccre, ut ha;c oblatio, quam 
tibi pro famulo(a) tuo(a) .ill. offerimus, sit in 
oculis tuis semper accepta, Et sicut sanctos tuos 
fides recta prouexit ad coronam, ita eum(a) de- 
uotio perducat ad ueniam ; Qualiter hac oblatione 



O. p. 203. 
Ib. 



- O. p. 204. 



placatus(a) a cunctis cum(a) emundes sordibus 
delictorurn, ct dites fructu operum bonorum. 
Per 1 . 

/;/ fractionc ~. 

ITanc igitur oblationem, quam tibi offerimus 
pro famulo(a) tuo(a) .///. ut omnium peccatorum 
suorum ueniam consequi mereatur, quesumus, 
domine, placatus accipias ; et miserationis tua; 
largitate concedas ut fiat ei ad ueniam delic- 
torum et actuum emendationem, ut et hie ualeat 
bene uiuere, et ad ajternam beatitudincm feliciter 
peruenire. Dicsque nostros.? 

Ad complendum. 

Purificent nos, domine, quesumus, sacramcnta 
quo; sumpsimus, ct famulum(a) tuum(a) .ill. ab 
omni culpa liberum(a) csse concede ; ut quiCa,-) 
conscicntiai reatu constringitur, cajlcstis remcdii 
plenitudine glorietur. Per. v 

tcm pro anuco. 

Omnipotens sempiternc deus, miserere famulo 
tuo (rcgi nostro) .///. (famuleque tuc rcgine) et 
dirige cum (cos) sccundum tuam clementiam in 
uiam salutis a;terne ; ut, te donante, tibi placita 
cupia(n)t et tota uirtute perficia(n)t. Per."- 

Secrcta. 

Proficiat, quesumus, domine, ha;c oblatio, 
quam tua; supplices offerimus maiestati, ad salu- 
tem famuli tui .///. ut tua prouidentia eius uita 
inter aduersa ct prospera ubique dirigatur. Per. Y 

Prcfatio. 

U. D. aeterne dcus. Cuius omnipotentia de- 
precanda cst, miscricordia exoranda. pietas am- 
plectanda ; Cuius maiestatem humili prece de- 
poscimus, ut famulo tuo .///. intercedcntc beato 
.///. remissionem peccatorum tribuas. eiusque 
uiam in uoluntate tua dirigas, eumque a cunctis 
malis cripias ; Quatinus a cunctis aduersitatibus 
liberatus, in omnibus bonis confirmatus, et ad 
bonorum dcsideriorum uota perueniat. et qua; 
iuste postulat, te largiente, percipiat. Per chris 
tum 3 . 



O. p. 352 ; Z. fol. 189 b. 
O. p. 351. 



? Infra actionem V. 



nmfco. 



peccata confitentflbus. 



In fractions. 

Hanc igitur oblationcm quam tibi offcrimus 
pro pcccatis atquc offcnsionibus famuli tui .ill. ut 
conscqui mercatur rcmissioncm omnium pecca- 
torum, Ouesumus, dominc. 

Ad complendum. 

Sumcntes, dominc, pcrpctua sacramcnta sa- 
lutis, tuam deprccamur clementiam, ut per ea 
famulum tuum .///. (rcgcm nostrum famulamque 
tuam rcginam) ab omni aducrsitatc protcgas. 

Per? 

Alia. 

Famulum tuum. qucsumus. dominc, tua semper 
protcctionc custodi, ut libcra tibi mcntc cleser- 
uiat, et, te protcgcntc, a malis omnibus sit se- 
curus. Per.* 

tcm pro nnn ro. 

Adcsto, dominc, supplicationibus nostris, ct 
hanc famuli tui oblationcm benignus assume ; ut 
qui auxilium tua; miscrationis implorat, ct sancti- 
ficationis gratiam pcrcipiat, et qua; pire prccatur 

obtineat. Per."* 

Seer eta. 

Grata tibi sit, dominc, hrec oblatio famuli tui 
.///. quam tibi offcrimus in honorcm bcati martyris 
tui ./ //. Ouesumus ut eidcm proficiat ad salutcm. 

Per dominumJ 

Prcefatio. 

U. D. reternc deus. Qui es iustorum gloria, 
et misericordia pcccatorum. Pictatem tuam 
humili prece deposcimus, ut famulum tuum .ill. 
benignus respicias, et pietatis tiue custodiam 
impendas, Ut ex toto corde et ex tota mentc 
deseruiat tibi, ct sub tua semper protcctionc 
consistat; Ut quando ei extrema dies ucnerit. 
societatem sanctorum pcrcipiat, cum quibus in- 
enarrabilem gloriam sine fine possideat. Per 

christum. 

Ad complendum. 

Huius, domine, qucsumus, uirtutc mystcrii et 
propriis mundemur occultis, et famulum tuum 
.ill. ab omnibus absolue peccatis. Per.* 

Jttnn pro amico uiuo. 
Exaudi, quesumus, omnipotens deus, preces 



nostras, quas in conspectu pietatis tua; cffundere 
prcsumimus, supplicitcr deprecantes ut famulum 
tuum .ill. in tua misericordia confidcntcm bcnc- 
dicas, et omnia cius corum(b) pcccata(a) dimittas, 
tuaque eum(cos) protcctionc conserua, ut possi(n)t 
tibi dignus(i) fieri, ct ad aeternam beatitudinem 
ualea(n)t perucnire. Per. 

Seer eta. 

Suscipe, clcmentissime pater, hostias placationis 
et laudis, quas ego pcccator(b) ct indignus(a) 
tuus famulus tibi offcrre presume acl honorcm 
ct gloriam nominis tui, pro incolumitate famuli 
tui .///. ut omnium dclictorum suorum ueniam 
conscqui mercatur. Per. 

Ad complendum. 

Da, quesumus, dominc, famulo tuo .ill. rcmis 
sioncm omnium pcccatorum ; ct pnusta, ut tuo 
semper munere gubcrrictur, ct ad gaudia ncternc 
rcdcmptionis, tc duccnte, perucnire mereatur. 

Per. 

A lia. 

Conscrua, quesumus, dominc, famulum tuum 
.ill. et tuo nomini fac dcuotum, ut diuinis sub- 
icctus officiis, ct tcmporalia uirilitcr, ct xtcrna 
dona pcrcipiat. [Per]. 

fHtssa pro ro qttf sua prccata ronCtctur. 

Omnipotens sempitcrne deus, famulo tuo .ill. 

tibi confitcnti pro tua pictate peccata relaxa, ut 

non plus ci noceat conscientiai rcatus ad pcenam, 

quam indulgentia tua; pietatis ad ueniam. Per. 

Secreta. 

Pra;sta, quesumus, omnipotens ct miscricors 
deus, ut hnec salutaris oblatio famulum tuum 
.ill et propriis reatibus indesinentcr expediat, ct 
ab omnibus tueatur aducrsis. Per dominum. 

Pr&fatio. 

U. D. aeterne deus. Maiestatem tuam sup- 
pliciter deprecantes ut famulum tuum .ill. ab 
omnibus peccatis clementer cripias, et a cunctis 
protegas benignus inimicis. Per christum domi 

num nostrum. 

Ad complendum. 

Omnipotens et misericors deus, qui omnem 
animam penitcntem et confitentem magis uis 



famflmrftms. 



fifcclffms. 



;}3ro bibfs ct 



191 



emendare quam pcrdcrc, rcspicc propitius super 
hunc famulum tuum .ill. ct per h;ec sacramenta 
qti;e sumpsimus aucrte ab co iram indignationis 
tu;c, et dimitte ci omnia peccata sua. Per do- 
mi num. 

Item pro uimiliartlms nu ssa. 

Deus, qui caritatis dona per gratiam sancti 
spiritus tuorum cordibus fidclium infudisti ; da 
famulis et famulabus tuis .///. pro quibus tuam 
deprecamur clementiam, salutcm mentis et cor- 
poris, ut te tota uirtutc diligant, et qiuu- tibi 
placita sunt tota delectione perficiant. Per.* 

Seer eta. 

Miserere, dominc deus, famulis et famulabus 
tuis .ill. pro quibus hoc sacrificium laudis tuae 
offcrimus maicstati, ut per ha:c sancta supcrnre 
beatitudinis gratiam optineant et gloriam aetcrne 
bcatitudinis adquirant. Per." 1 

Prefatio. 

U. D. aetcrne dcus. Clementiam tuam pronis 
mentibus obsecrantcs, ut famulos tuos quos 
sanct. u dilectionis nobis familiaritate coniunxisti, 
tibi facias toto corde seruire subiectos, Ut tuoj 
caritatis spiritu rcpleti, a terrenis mundentur 
cupiditatibus, et caelesti bcatitudine, te clonante, 
digni cfficiantur. Per christum l . 

Ad complendmn. 

Diuina libantes mysteria, quesumus, dominc, 
ut hacc salutaria sacramenta illis proficiant ad 
prospcritatem et pacem, pro quorum dilectione 
hajc tuoj obtulimus maiestati. Per.? 

fRissa pro omnibus ftticlrbus uiuts. 

Pretende, dominc, fidclibus tuis omnibus epi- 
scopis. presbyteris, monachis, canonicis, siue rcgi- 
bus et gubernatoribus, atque consanguineis nostris, 
et his qui se in nostris commendaucrunt ora- 
tionibus, et suas nobis largiti sunt elemosinas, sen 
etiam ccteris fidclibus utriusque sexus, dexteram 
cajlestis auxilii, ut te toto corde perquirant, et 
quaj digne postulant consequi mereantur. Per -. 

Sccrcta. 
Propitiare, domine, supplicationibus nostris. ct 

1 O. p. 352 ; Z. fol. 190 b. 

2 This is an extension of Coll. in V. pp. 43, 252. 



has oblationcs quas tibi pro incolomitatc omnium 
episcoporum, prcsbytcrorum, abbatum, monacho- 
rum, canonicorum, sine gubernatorum. atque con- 
sanguineorum nostrorum, ct corum qui se in 
nostris commendaucrunt orationibus, et suas 
nobis largiti sunt elemosinas, seu etiam cetero- 
rum utrorumque scxuum fidelium. (/feruntur 
benignus assume, ut nullius sit irritum uotum, 
nullius uacua postulatio ; prestaque ut ([uod 
fideliter petimus cfficacitcr conscquamur. Per 1 . 

Prefatio. 

U. D. ajtcrnc deus. Propitiare supplicationi 
bus nostris, ct miserere fidelibus famulis et 
famulabus tuis, omnibus episcopis, presbyteris, 
abbatibus, monachis, canonicis, siuc rcgibus ct 
gubernatoribus, atquc consanguineis meis, et his 
qui sc in nostris commendaucrunt orationibus. ct 
suas nobis largiti sunt elemosinas, scu etiam 
ccteris fidelibus utriusque sexus, Ut cunctis eorum 
sceleribus amputatis, ita sint, domine, tux mise- 
rationis defensione protccti, ut in obscruatione 
mandatorum tuorum mereantur essc perfccti ; 
Ouatinus et in hac uita uniucrsis facinoribus 
careant, et ad conspectum glorias tiune quancloque 
sine confusione perucniant. Per christum. 

Ad complendum. 

Ua famulis et famulabus tuis, quesumus, do 
mine, omnibus episcopis, presbyteris, abbatibus, 
monachis, canonicis, siuc rcgibus et gubernatori 
bus, atque consanguineis nostris, ct his qui se in 
nostris commendauerunt orationibus, et suas 
nobis largiti sunt elemosinas, seu etiam ccteris 
fidelibus utriusque sexus, in tua fide et sinccritate 
constantiam, ut in caritate diuina firmati nullis 
temptationibus ab eius integritate ucllantur. 
Per. 

i Hfssa pro salute ufuorum ticl rrqut c tirfunrtonnn. 

Sanctae dci gcnitricis marias, ac beatorum 
apostolorum, martyrum, confcssorum, uirginum, 
atque omnium sanctorum tuorum, quesumus, 
omnipotens deus, me famulum tuum (.A 7 .) inter- 
ccssionibus protege, pariterquc mihi familiaritate 
atque consanguinitate coniunctos ; et omncm 



1 Collects resembling this occur in Gel. p. 763, V. p. 224. 



fafbis et foefunctfs. 



fatbt s et fccfumtt s. 



populum christianu.il ab omni prauitatc defcndc ; 
commissos etiam mihi ad regcndum custodi ; ct 
animabus famulorum famularumque tuarum .///., 
uel cunctorum(quc) fidclium dcfunctorum re 
quiem tribue bcnignus scmpiternam. et sanctorum 
tuorum cctibus consotiarc digncris propitius. 

Per. 

Seer eta, 

Oblatione(i)s huius, domine, placarc muneribus 
ct, intercedentibus sanctis tuis omnibus, (me 
famulum tuum et) omncm populum christianum 
a cunctis defcndc pcriculis ; et animabus famu 
lorum (famularumque) tuarum (Ml.} cunctorum- 
(que) fidclium per ha:c sancta sacrificia rcmis- 
sionem omnium tribue peccatorum. Per. 

Pr&fatio. 

U. D. a^terne deus. Et tuam clcmentiam pro- 
fusis prccibus imploramus. ut intcrccdcnte beata 
ct gloriosa semper uirginc dei gcnitricc maria, 
et omnibus sanctis tuis, cunctorum peccatorum 
meorum ucniam consequi mcrear. Et quos mihi 
cura rcgiminis sociasti, ac familiaritatc et con- 
sanguinitate iunxisti. ct omni(cm) populo(um) 
christiano(um), angclorum. omniumque sancto 
rum tuorum tucrc prcsidiis ; Et animabus(s) 
famulorum (famularumque) tuarum .///. cuncto- 
rum(que) fidclium dcfunctorum, ut in pacis ac lucis 
rcgione constituas, dcprccamur. Per christum. 

Infra actioncin. 

Hanc igitur oblationcm quam tibi pro me 
famulo tuo atquc grege mihi commisso. ct pro- 
pinquitate uel familiaritate coniunctos(i), ac pro 
salute cunctum(i) populum(i) christianum(i) sup- 
pliciter immolamus, qucsumus, domine, bcnignus 
accipias, ct tua pictatc conccdas, ut illis proficiat 
huius pietatis affectus, ct animas(jE) famulorum 
(famularumque) tuarum .///. uel omnium(que) 
fidelium dcfunctorum impetrent bcatitudinem 
sempiternam. Diesque. 

Ad coinplcndnm. 

Purificct me famulum tuum, quesumus. domine, 
diuini sacramenti libatio, et gloriosa sanctai dci 
genitricis marire, et omnium sanctorum tuorum 
oratio, et grcgi mihi commisso, ac familiaritatc 
ct consanguinitate uinctis, ct omni populo chris- 
tiano miscricordiam tuam ubiquc pretende, ct 



animabus famulorum (famularumque) tuorum (a) 
All. et cunctorum(que) fidelium dcfunctorum, 
rcmissioncm omnium tribue peccatorum. Per. 

tcm alia mt ssa tjrncralis. 

Sanctorum tuorum intercessionibus, qucsumus, 
domine, ct nos protege, ct famulis et famulabus 
tuis, quorum commemorationem agimus, uel 
quorum clcmosinas susccpimus, scu etiam (his) 
qui nobis familiaritate uel consanguinitate iuncti 
sunt, misericordiam tuam ubiquc pretende ; ut 
ab omnibus inpugnationibus defcnsi tua opitula- 
tionc salucntur; ct animas famulorum famula 
rumque tuarum, omnium, uidelicet, fidclium 
catholicorum orthodoxorum, quorum commemo 
rationem agimus, ct quorum corpora circumqua- 
que rcquicscunt, uel quorum nomina ante sanctum 
altarc tuum scripta adcsse uidentur, electorum 
tuorum iungcre digncris consortio. Pcr. y 

Sccrcta. 

Propitiarc, domine, supplicationibus nostris, ct 
has oblationes quas pro incolumitate famulorum 
famularumque tuarum, ct pro animabus omnium 
fidelium catholicorum orthodoxorum, ct quorum 
nomina ante sanctum altarc tuum scripta adessc 
uidentur, nomini tuo consecrandas essc defcrimus 
bcnignus assume, ut sacrificii prcscntis oblatio 
ad rcfrigcrium animarum eorum, tc miscrante, 
pcrucniat. Per dominum nostrum.? 

Ad coviplcnduin. 

Purificct nos. qucsumus, domine, ct diuini 
sacramenti pcrccptio, et gloriosa sanctorum tuo 
rum oratio. ct animabus famulorum famularumque 
tuarum quorum commemorationem agimus, rc- 
missionem cunctorum tribue peccatorum. Per. 7 

tcm alia tjrncralis. 

Pictate tua, quesumus, domine deus, nostrorum 
solue uincula dclictorum, ct, intcrceclcntc beata 
dci genitrice maria. ct omnibus sanctis tuis, nos 
famulos tuos ct cunctum populum catholicum in 
omni sanctitate custodi ; omnesque consanguini 
tate ac familiaritatc, uel confessionc ct orationc 
nobis iunctos, a uitiis omnibus purga, uirtutibus 
inlustra. pacem nobis tribue, hostes remoue, pcs- 



3jJro tub is et tefunctfs. 

tcm rcpcllc, inimicis caritatcm largire, ct omni 
bus fidclibus uiuis ct dcfunctis in terra uiucntium 
uitam concede. Per dominum nostrum. 

Sccrcta. 

Dcus, qui singular! corporis tui hostia totius 
muncli soluisti delicta, hac oblationc placatus 
maculas scclcrum nostrorum absterge, ct omnium 
christianorum uiuorum ct dcfunctorum pcccata 
dimittc, eisquc prcmia eterna concede. Per. 

Ad complendum. 

Sumpta sacramenta, quesumus, domine, crimina 
nostra dctergant, omncmquc prauitatem et ho- 
sticam inpugnationem uisibilium et inuisibilium, 
mentis sanctorum omnium procul repcllant, ct 
omnibus fidclibus uiuis ct dcfunctis prosint ad 
ucniam, pro quorum quarumquc tibi sunt oblata 
salute. Per. 

iHissa uiuorum ct fccfunctorum. 

Omnipotens sempiterne deus, qui uiuorum do- 
minarissimuletmortuorum,ommumquemisereris, 
quos tuos fide et operc futures esse prgnoscis ; 
tc supplicitcr exoramus, ut pro quibus cffundcre 
preces decreuimus, quosque ucl prcsens adhuc 
scculum in carne retinet, ucl futurum iam exutos 
corporc suscepit, pietatis tuaj dementia dclicto- 
rum suorum omnium ueniam, et gaudia conscqui 
mcrcantur a^terna. Per dominum.* 

Sccrcta. 

Deus, cui soli cognitus est numerus clcctorum 
in supcrna felicitate locandus, tribuc, qucsumus, 
ut uniuersorum quos in oratione commendatos 
susccpimus, uel omnium fidelium, nomina bcatc 
prcdestinationis liber adscripta retincat. Per.* 

Ad complendum. 

Purificent nos, quesumus, omnipotcns ct mise- 
ricors deus, sacramenta quae sumpsimus, ct praista 
ut hoc tuum sacramentum non sit nobis reatus ad 
pocnam, scd intcrccssio salutaris ad ueniam ; sit 
ablutio scelerum, fortitude fragilium ; sit contra 
mundi pcricula firmamentum ; sit uiuorum atquc 
mortuorum fidelium remissio omnium pcccato- 
rum. Per.? 



mfirmfs. 



195 



fttissa pro infirmfs . 

Omnipotens sempiterne deus, salus ajterna 
credcntium, cxaudi nos pro famuli.s(o) tuis(o) .ill. 
pro^quibus (quo) miscricordi.-e tu;e imploramus 
auxilium, ut reddita sibi sanitate, gratiarum tibi 
in ecclesia tua referant(at) actioncm. Per domi 
" 



Sccrcta. 

Dcus, cuius nutibus nitre nostnt momenta 
decurrunt, suscipc preces et hostias famulorum 
famularumque tuarum, pro quibus (quo) miscri- 
cordiam tuam a;grotaiitibus(ti) imploramus ; ut 
de quorum (cuius) pcriculo metuimus, dc corum 
(cius) salute kutcmur. Per.? 

Prcefatio. 

U. D. actcrnc deus. Qui famulos tuos ideo 
corporaliter ucrbcras, ut mcntc proficiant, Po- 
tenter ostendens quod sit pietatis turc praeclara 
saluatio, dum prasstas ut opcrctur nobis ctiam 
ipsa infirmitas salutcm. Per christum dominum 
nostrum 2 . 

Ad complendum. 

Deus infirmitatis humane singulare presidium. 
auxilii tui super mfirmos(um) nostros(um) os- 
tcnde uirtutem ; ut ope miscricordinc tua: adiuti 
(tus) ecclesig tug sanctaj rcpresentari mereantur 
(atur). Per.* 

Alia. 

Omnipotcns sempiterne deus, qui egritudincs 
et animarum dcpcllis ct corporum, auxi(li)i tui 
super infirmos(um) nostros(um) ostcnde uirtutem, 
ut ope miscricordi.-u tuaj ad omnia pietatis tua; 
reparentur(re) officia. Per 3 . 

iPro rrttiitn sanitate. 

Oratio. 

Domine sancte, pater omnipotens. reternc deus, 
qui benedictionis tuae gratiam cgris infundendo 
corporibus facturam tuam multiplici pietate cus- 
todis ; ad inuocationem nominis tui benignus 
assiste^ et hunc famulum tuum .ill. libcratum 

1 On the margin, in a later hand 



A. Inclina, domine, aurcm. 
PS. Letifica animam. 
GR. Miserere mihi, domine. 
V. Conturbata sunt. 
0-P-35 + . 



Ai.. Qui sanat contritum. 
or. Miserere mihi, domine. 
CO. Redinie me, deus. 

2 Gel. p. 736. 
C C 



194 



mfirmfs. 



cgritudinc, et sanitate donatum dcxtcra tua 
crigas, uirtutc confirmcs, potcstatc tucaris, ec- 
clcsi. u tua; sanctisquc altaribus tuis, cum omni 
desiderata prospcritate rcstituas. Per.? 

Kceonciltatto pcmteittt s irtJ mortem. 

Deus miscricors, deus clemcns, qui secundum 
multitudinem miscrationum tuarum pcccata pe- 
nitcntium deles, ct prctcritorum criminum cul- 
pas ucnia remissionis cuacuas ; rcspicc super 
hunc famulum tuum, et rcmissioncm sibi omnium 
pcccatorum suorum tota cordis confcssionc pos- 
centem dcprecatus cxaudi. Rcnoua in co, piis- 
simc pater, quicquid tcrrcna fragilitate corrup- 
tum, uel quicquid diabolica fraud c uiolatum 
est, et in imitate corporis ecclcsiaj tuc membro- 
rum pcrfccta rcmissionc rcstituc. Miserere, do- 
mine, gcmituum, miserere lacrimarum, et non 
habcntem fidutia(m), nisi in tua miscricordia, ad 
sacramcntum reconciliationis admittc. Pcr.^ 

Alia. 

Maiestatcm tuam, dominc, supplices dcprc- 
camur, ut huic famulo tuo longo squalorc pceni- 
tcntirc maccrato miscrationis tuaj ueniam largiri 
digneris, ut, nuptial! ucstc rcccpta, ad regalcm 
mcnsam, uncle eiectus fucrat, mereatur introire. 
Pcr.v 

fHtssa pro fnfmno quf prarimus cst mortf 1 . 

Omnipotcns scmpitcrnc deus, conscruator ani- 
marum, qui quos diligis corripis, ct quos recipis 
pix ad emendationem coherccs, tc inuocamus, 
clomine, ut medelam tuam conferrc digneris in 
animam famuli tui, qui in corpore patitur incm- 
brorum dcbilitationem, uim laboris, stimulos 
infirmitatum. Da ei, dominc, gratiam tuam, ut 
in bora exitus sui de corpore, absque peccati 
macula tibi datori proprio per manus sanctorum 
angelorum representari mereatur eius anima. 
Per dominum nostrum. 

Sccreta. 

Adesto, domine, pro tua pictate, supplicationi- 
bus nostris, et suscipc hostiam, quam tibi offeri- 
mus pro famulo tuo .ill. iaccntem in grabatto, 
salutem non corporis scd anima; suae petenti. 



1 S. p. 639; Tournay Missal, edit. 1540. 



3{3ro fcefuwtfe. 

Prrcsta, omnipotens deus, indulgentiam omnium 
iniquitatum suarum, propter inmcnsam miscricor- 
diam tuam, ct per intcrcessionem omnium sanc 
torum tuorum ; ut per hoc quod sustinet flagellum 
a sanctis angclis tuis susccpta peruenirc mereatur 
ad tuc; gloric. regnum. Per. 

In fractionc. 

Hanc igitur oblationcm quam tibi offcrimus, 
dominc, pro famulo tuo ML ut des ci celeste 
desidcrium in hora exitus corporis sui et spiritum 
refrigcrii, Oucsumus, dominc, ut placatus acci- 

pias. 

Ad compknduin. 

Gratias agimus, dominc, multiplicibus largita- 
tibus tuis, ex quibus animas in te spcrantium, 
satiare consucsti. Nam fide tua pictate preca- 
mur ut miserere digneris famulo tuo .///. ne 
preualcat aducrsus cum aducrsarius in hora 
exitus sui de corpore scd transitum haberc mere 
atur ad uitam. Per. 

fHtssa super episeapum tirfunctum \ 

Da nobis, clomine, ut anima famuli tui ct 
saccrdotis tui cpiscopi .///. quam dc hoc saoculo 
cducens laborioso certamine sanctorum tuorum 
ca^tui tribuas cssc consortem. Per. Y 

Secret a. 

Annug nobis, domine, ut anime famuli et saccr 
dotis tui All. episcopi ha^c prosit oblatio, quam 
immolando totius mundi tribuisti rclaxari clelicta. 
PerJ 

/;/ fractionc. 

Ilanc igitur oblationem quam tibi offcrimus pro 
commcmorationc clepositioni(s) animc famuli et 
saccrdotis tui All. episcopi quesumus, domine, ut 
placatus accipias, ct quern in corpore constitutum 
gubernaculo apostolicai sedis prgessc uoluisti. in 
electorum tuorum numcro constitue sacerdotum. 
Dicsque nostrosJ 

Alia. 

Memento etiam, clomine, famulorum famula- 
rumque tuarum All. qui nos precesserunt cum 
signo fidci et dormiunt in somnum pacis. Istis 
et omnibus, domine, in christo quiescentibus 

1 Super dipticia O. V. 



ipro tefunctfe. 

locum refrigerii, lucis, ct pacis indulgentiam dc- 
precamur. Per christum dominum nostrum. 7 

Ad complendum. 

His sacrificiis, qucsumus, omnipotens dcus, 
purgata anima ct spiritu famuli tui .ill. cpiscopi 
ad indulgentiam ct rcfrigcrium scmpiternum pcr- 
uenire mercatur. Per. 7 

Alia. 

Inclina, dominc, aurcm tuam ad preces no- 
stras, quibus miscricordiam tuam suppliccs dc- 
precamur, ut animam famuli tui .ill. episcopi et 
sacerdotis tui quam de hoc sacculo migrare 
iussisti, in pacis ac lucis rcgionc constituas, et 
sanctorum tuorum iubcas csse consortcm. Per. 7 



pro fccfuncto sarcrtotr. 

Deus, qui inter apostolicos sacerdotes famulum 
tuum .ill. pontifical! fecisti dignitate censcri, 
prasta, qucsumus, ut quorum uicem ad horam 
gessit in terris, eorum quoque consortio laetctur 
in crelis. Per 1 . 

Sccrcta. 

Suscipe, quesumus, dominc, pro anima famuli 
tui ct sacerdotis tui .ill. quas oflfcrimus hostias, 
ut cui pontificalc mcritum donasti, dones ct pre 
mium. Per 2 . 

In fractionc. 

Hanc igitur oblationem quam tibi offerimus 
pro deuotionc famuli et sacerdotis tui .///. que 
sumus, dominc, placatus intcndc, pro quo ma- 
iestati tu suppliccs preces fundimus, ut cum in 
numero tibi placentium censed facias sacerdotum. 
Diesque nostros 3 . 

Ad complcndum. 

Propitiare, domine, supplicationibus nostris, et 
animam famuli et sacerdotis tui .///. in uiuorum 
regione seternis gaudiis iubeas sociari. Per 4 . 

Alia. 

Preces nostras, quesumus, domine, quas in 
depositione famuli tui .///. deferimus, propitiatus 
exaudi, ut qui nomini tuo mysterium defendit, 
perpetuo sanctorum societate lactetur. Per. 5 

1 S. p. 870. Compare L. p. 454, Gel. p. 752. 

2 Gel - P- 75 2 - 3 Ib. 



3Pro frefunctts. 195 

fHtssa pro ticfuncta in ipsa tnr. 
Deus, cui proprium est miscreri semper et 
parcerc, tc suppliccs dcprccamur pro anima 
famuli tui .ill. quern hodic ex hoc sajculo migrarc 
iussisti, ut non tradas eum in manus inimici, ncc 
obliuiscaris in fincm, sed iube cam a sanctis 
angclis suscipi, ct ad patriam paradcysi pcrdu- 
ccrc, ut clum in tc sperauit et credidit, non 
pcenas infcrni sustincat, sed gaudia ajterna possi- 
deat. Per dominum. 

Seer eta. 

Propitiare, dominc, qucsumus, animre famuli 
tui .ill. pro qua hostias placationis tibi immo- 
lamus, maiestatem tuam suppliciter dcprecantes, 
ut per haec pioe placationis officia, pcruenire 
mereatur ad requiem sempiternam. Per 1 . 

Prcefatio. 

V[crc dignum], <xtcrnc dcus. Cui non pcreunt 
moriendo corpora nostra sed mutantur in melius, 
et timoris tui obscruationc defunctis locus pcr- 
pctuus adquiritur. Quaproptcr tibi, piissimc 
pater, suppliccs fundimus preces, et maiestatem 
tuam clcuotis mentibus cxoramus, ut anima 
famuli tui .ill. pcccatorum uinculis absoluta, 
transitum mereatur habcre ad uitam. Per chris- 
tum dominum nostrum 2 . 

In fractionc. 

Hanc igitur oblationem, quam tibi offerimus 
pro anima famuli tui .///. quesumus, domine, ut 
placatus accipias, humili prece deposccntes, ut 
quicquid in ea reatus conscicntiai accusat misera- 
tionis tuae pietas absoluat ; quia si reatus debite; 
misericordi9 tuae benignitas non relaxat, nullus 
a culpa liber existat. Diesque nostros. 

Ad complendum. 

Praesta, qucsumus, domine. ut anima famuli 
tui .///. his purgata sacrificiis indulgentiam pariter 
et requiem capiat sempiternam. Per. 

Alia. 

Annue nobi s, domine, ut anima famuli tui 
.ill. remissionem, quam semper obtauit, mereatur 
accipere peccatorum. Per. 7 



1 Compare Coll. in Gel. p. 756, V. p. 219. 

2 Z. fol. 215 b. 

C C 2 



196 



trefunctfe. 



fHtesa tmius fccfunrtt laicf. 



Omnipotens sempitcrne deus, cui nunquam 
sine spc misericordi.ne supplicatur, propitiate 
anima famuli tui Ml. ut qui dc hac uita in tui 
nominis confcssione discessit, sanctorum tuorum 
numero facias adgregari. Per.* 

Secret a. 

Propitiare, dominc, quesumus, animc famuli 
tui Ml. pro qua tibi hostias placationis offcrimus, 
et quia in hac luce in fide mansit catholica, in 
futura uita ei retributio condonctur. Per.* 

In fractions . 

Hanc igitur oblationem quam tibi pro requic. 
anime. famuli tui .* //. offcrimus, quesumus, do- 
mine, ut placatus accipias, ct tua pietatc con- 
cedas, ut mortalitatis nexibus absoluta, inter 
fideles tuos mercatur habere portionem. Diesque 
nostros in tua. Y 

Ad complendum. 

Pn-esta. quesumus, omnipotcns deus, ut anima 
famuli tui .ill ab angelis lucis susceptam in 
preparatis habitaculis deduci facias bcatorum. 
Per.* 

fHtssa pro tirfunrta fcmina. 

Quesumus, dominc, pro tua pictatc miserere 
aninic; famulc tug ML ct a contagiis mortalitatis 
cxuta, in ,-eterne saluationis partem rcstituc. 

Per 1 . 

Secreta. 

His sacrificiis, dominc, anima; famuLne tug .///. a 
peccatis omnibus cxuatur, sine quibus a culpa 
nemo liber cxistit ; ut per h;ec pia placationis 
ofikia pcrpetuam misericordiam conscquatur. 

Per 2 . 

Ad complendum. 

Inueniat, quesumus, dominc, anima famuLne 
tua; .ill. lucis reterna; consortium, cuius pcrpctua 
misericordia consecuta est sacramentum. Per 3 . 

fHissa pro ticfuncto mipcr iaptrjato. 

Deus, qui ad celeste regnum non nisi rcnatis 
per aquam et spiritum sanctum pandis introitum, 



S.p. 



Ib. Comp. V. p. 281. 



3 Ib. 



^ro tefunctfe. 

multiplica super animam famuli tui .///. miseri 
cordiam tuam ; ut cui donasti cselestem et in- 
contaminatum transitum post baptism! sacramen 
tum, da ei reternorum plenitudinem gaudiorum. 
Per dominum nostrum.^ 

Secreta. 

Propitiare supplicationibus nostris pro anima 
famuli tui .///. pro qua tibi offerimus sacrificium 
laudis, ut earn sanctorum tuorum consortio so- 
ciare digneris. Per. 1 

Ad complcndnm. 

Propitiare, dominc, animre famuli tui Ml. ut 
quern in fine istius uita; rcgcnerationis fonte 
mundasti, ad ca^lestis regni beatitudinem facias 
peruenire. Per.* 

fHfssa pro t>csitjctanti6us pornftcnttam rt nunfmc 
ronscqucntifaus. 

Si qnis pcnitcntiam fctcns dnm saccrdos -iicnit 
fncrit officiinn liugmc prinatus, constitutmn cst, 
nt si idonea testiinonia hoc diver nnt, ct ipsc per 
motns aliqnos satisfacit, saccrdos implcat oinnia 
circa pccnitcntcin, sicnt mos cst. 

Ad miss a in. 

Omnipotens et misericors deus, in cuius hu- 
mana conditio potestate consistit, animam famuli 
tui .///. quesumus, ab omnibus absoluc peccatis ; 
et pcenitentia^ fructum, quern uoluntas eius ob- 
tauit ; praiuentus conditionc mortalitatis non 

perdat. Per.* 

Secreta. 

Satisfaciat tibi, dominc, quesumus, pro anima 
famuli tui .ill. sacrificii prcscntis oblatio, et pec- 
catorum ucniam quam quesiuit inueniat ; et quod 
officio lingue implere non potuit, desiderate 
pcenitcntiai compcnsatione pcrficiat 1 . Per. 1 

Ad complendum. 

Deus, a quo speratur humani corporis omne 
quod bonum est ; tribue per hcec sancta, quesu 
mus, ut sicut anim? famuli tui .Wins, poenitentix 
uclle donasti, sic indulgentiam tribue miseratus 
optatam. PerJ 

1 percipicat V. 



Munctfe. 



;}3ro trrfttnctts. 



197 



fHfssa m nnnfurrsario imius fcrfunctt. 

Prncsta, dominc, qucsumus, ut anima famuli 
tui .ill. cuius anniucrsarium dcpositionis diem 
celebramus, his purgata sacrificiis (omnium pur 
gata contagiis pcccatorum), indulgentiam pariter 
ct requiem capiat sempiternam. Per.* 

Sccrcta. 

Propitiare, dominc, supplicationibus nostris 
pro anima et spiritu famuli tui .///. cuius hodic 
annua dies agitur, pro qua tibi offerimus sacrifi- 
ciumlaudiSjUt earn sanctorum tuorum consociarc 1 
digneris. Pcr. Y 

In fractionc 2 . 

Hanc igitur oblationern, domine, quam tibi 
offerimus pro anima famuli tui .ill. cuius hodie 
annua dies agitur, qucsumus, placatus intende 
eamque mortalitatis nexibus absolutam inter 
tuos fideles ministros habere perpctuam iubcas 
portionem. Quesumus, domine, ut. v 

Ad complcndinu. 

Suscipe, domine, prcces nostras pro anima 
famuli tui .///. ut si qucc macula: de tcrrcnis con 
tagiis adheserunt, rcmissionis tu misericordia 
deleantur. Per.? 



phtn morum brfunrtorunt. 

Propitiare, qucsumus, domine, animabus fa- 
mulorum famularumquc tuarum misericordia 
scmpiterna ; ut mortalibus nexibus expedite, lux 
eas aetcrna possideat. Per.? 

Sccrcta. 

Ilostias tibi, domine, humili placationc deferi- 
mus, ut animoc famulorum famularumquc tuarum 
per IIRJC placationis officia tuam miscricordiam 
conscquantur. Pcr. v 

Prccfatio. 

U. D. aiterne deus. Et maiestatem tuam de- 
uotis mentibus exoramus, ut animc famulorum 
famularumque, quorum diem commemorationis 
celebramus, mortis uinculis absolute;, transitum 
mcrea(n)tur ad uitam, ct in ouium tibi placita- 



1 consortio sociare V. 



- Infra actionem O. V. 



rum bcncdictionc, ajternum numercntur ad rcg- 
num. Per christumJ 

Hanc, igitur, oblationem, quam tibi pro rcqui;e 
animarum famulorum famularumque tuarum of 
ferimus, qucsumus, domine, propitius intucrc ; et 
concede ut mo(r)tuis prosit ad ueniam, quod 
cunctis uiucntibus preparare dignatus ad mccle- 
lam. Diesque nostros. 

Ad complcndum. 

Inucniant, qucsumus, domine, anima: famulo 
rum famularumque tuarum illorum et illarum, 
omniumquc in christo quiesccntium, lucis .xterne 
consortium, qui in hac luce positi tuum consecuti 
sunt sacramcntum. PerJ 



Etcm alia [mt ssn]. 

Fidclium, deus, omnium conditor et redemptor, 
animabus famulorum famularumque tuarum re- 
missioncm cunctorum tribue pcccatorum ; ut in 
dulgentiam, quam semper obtauerunt, piis sup 
plicationibus consequantur. Per." 

Sccrcta. 

Hostias, quesumus, domine, quas tibi pro ani 
mabus famulorum famularumque tuarum offeri 
mus, propitiatus intende ; ut quibus fidei chris- 
tiane meritum contulisti, dones ct premium. 
Per.v 

Ad complendum. 

Animabus, qucsumus, domine, famulorum fa 
mularumque tuarum ./ //. oratio proficiat suppli- 
cantium ; ut cas et a peccatis exuas, et tua_- 
rede[m]ptionis facias csse participes. Per." 1 

Alia. 

Animabus, quesumus, domine, famulorum fa 
mularumque illorum ct illarum misericordiam 
concede perpctuam ; ut eis proficiat in sternum, 
quod in te sperauerunt et crcdidcrunt. Per. 7 

fHfssa m tit e ticposftfont s tirfunrtf, ttcl .tit. url .bit. 
ttcl .I ll, ltd annrucrsana. 

Adesto, quesumus, dominc, pro anima famuli 
tui .ill. cuius in dcpositione sua officium com 
memorationis impcndimus ; ut si qua cum s;ecu- 
laris macula inhabit, aut uicium mundialc in- 



198 



Jn coemcterffs. 



fecit, dono tua; pictatis inclulgcas ct cxtergas. 

Per . 

Alia. 

Ouesumus, dominc, ut famulo tuo .ill. cuius 
iii.(um) vii.(um) xxx.(um) uel anniucrsarium 
obitum sui diem commcmoramus sanctorum 
atque clcctorum largire consortium, ct rorem 
miscricordise tua; pcrcnncm infundc. Per do- 

minum 2 . 

Secreta, 

Adesto, dominc, supplicationibus nostris, et 
hanc oblationem, quam tibi offerimus ob diem 
depositionis iii.(tii) vii.(mi) xxx.(mi) uel anni- 
ucrsarii, pro anima famuli tui .ill. placatus ac 
bcnignus assume. Per . 

Prcsfatio. 

U. D. per christum dominum nostrum. Per 
quern salus mundi, per quern uita hominum, per 
quern rcsurrcctio mortuorum, per ipsum tc. 
dominc, suppliciter deprccamur ut anima famuli 
tui AIL cuius diem ./ //. celcbramus, indulgen- 
tiam largiri cligncris perpetuam, atquc contagiis 
mortalitatis exutam in ajterne saluationis partem 
restituas. Cum angelis et archangclis 4 . 

/// fractione. 

Hanc igitur oblationem, quam tibi offerimus, 
dominc, pro anima famuli tui .///., cuius depo 
sitionis diem iii.(um) vii.(um) xxx.(um) uel an 
niucrsarium cclebramus, quo, deposito corporc, 
animam tibi creatori rcddidit quam cledisti ; pro 
quo petimus diuinam clementiam tuam, ut mortis 
uinculis absolutus transirc mereatur ad uitam. 
Diesquc nostros. 

Ad complendum. 

Omnipotens sempitcrne deus, collocarc dig- 
ncris corpus et animam et spiritum famuli tui 
All. cuius depositionis iii.(um) vii.(um) xxx.(um) 
uel anniuersarium diem celebramus, in sinibus 
abrahfc, isaac, et iacob, ut cum dies agnitionis 
ucncrit, inter sanctos ct electos tuos cum rcsus- 
citari precipias. Per 5 . 



fHissa in cumftcriis. 
Deus, cuius miseratione animae fidelium requi- 



E. p. 217. 2 Ib. 

4 Ib.; Z. fol. 2i8b. 



3 Ib. 

5 E. p. 217. 



$ro Kefunctfs. 

escunt, famulis tuis AUis ct illas. uel omnibus hie 
in christo quicsccntibus, da propitius ueniam 
peccatorum, ut a cunctis reatibus absoluti sine 
fine Lttentur. Per cundem. 7 

Secret a. 

Pro animabus famulorum tuorum All o rum etil- 
lannn. et hie omnium catholicorum dormientium, 
hostiam, dominc, suscipe benignus oblatam, ut 
hoc sacrificio singular! uinculis horrcnde mortis 
exiitc. uitam mcrcantur aetcrnam. Per. 1 

Ad coinplcndnm. 

Deus, fidelium lumen animarum, adesto sup 
plicationibus nostris, et da famulis ct famulabus 
tuis Allis ct illas. uel quorum corpora hie rcqui- 
cscunt, refrigerii scdcm, quietis beatudinem, lu- 
minis claritatcm. Per. 7 

13nutu cttci in trmporc Ijostilitatis \ 

Populi tui, qucsumus, clomine, propitiare peccatis, et 
totius hostilitatis a nobis errorcs aucrte. Amen. 

Omnisque populus in tua deuotionc semper cxultct, 
et in tuis laudibus perseueret, et tibi domino subdito 
famulatu dcseruiat. Amen. 

Tua potentia contcre uirtutem inimicorum eius, et 
delicta nostra quorum nobis causa dominantcr cmunda. 
Amen. 

Cum mentibus nostris infuderis puritatem, et pacem 
ubiquc in patria largiaris. Elide omnium aduersario- 
rum nostrorum supcrbiam, et uirtutc dcxtrg tug pros- 
terne hostium uirtutem. Amen. 

Fidelem hunc populum potential tug muniat inuicla 
clefensio, et ab inferis liberetur inimicis, et in tua gratia 
semper perseueret in omnibus bonis. Amen. Ille 
nos. 

Encipit ortia tit nrjcntia mortuorunt. 

Mox antcni utcnin nidcrint ad cxitnm propi/iguarc, 
communicandus cst dc sacrificio sancto, ctiamsi 
conicdissct ipsa die, qnia connnnnio crit ci dcfen- 
sor ct adintor in rcsurrcctionc ins t arum, ct ipsa 
cnin rcsuscitabit. Post communionem perccptam 
legcndc snnt passioncs doniinicce ante corpus in- 
firnii, sen a prcsbytcris, sen a diaconibns, qno- 
nsqnc cgrcdiatnr anima dc corporc. Primitns 

1 This Benediction is not part of the original Sacramentary, 
but has been inserted on a blank space by a later Anglo-Saxon 
scribe. 



^ro tollmen s. 

cnim lit an i ma dc corporc egrcssa fucrit,ponatur 
supercilicium, ct canantnr i<ii. psalmi pccnitcn- 
lialcs, ct agenda cst hctaiiia, pront tcmpns fncrit. 
l^n it is ante in sanctorum nominibus, mox incipi- 
atitr : 

R. Subucnitc, sancti clci ; occurritc, angcli 

* o 

domini. 

vS. Requiem ruternam. 

Scquitnr antiphona. 

AN. Suscipiat to christus, qui uocauit tc, ct 
in sinu abrahc angeli deducent te. 
[Ps.] In cxitu Israel. 

Seqimntiir ct alii psalmi nsqnc 
Ad dominum cum tribularer. 

(Drat fours super tirfuurtum. 

Pio recordationis affectu, fratrcs karissimi, 
commemorationem facimus cari nostri .ill. quern 
dominus de tentationibus huius seculi assumpsit; 
obsecrantes misericordiam dci nostri, ut ipse ci 
tribuerc dignctur placidam et quictam man- 
sionem ; ct rcmittat omncs lubricc temcritatis 
offensas, ut conccssa ucnia plcne indulgently, 
quicquid in hoc scculo proprio reatu deliquid, 
totum ineffabili pietate ac benignitatc sua cleleat 
ct abstergat. Quod ipsc prcstare dignctur, qui 
cum patrc ct spiritu sancto uiuit ct regnat dcus 



focfunctfs. 



199 



Suscipc, dominc, animam scrui tui .ill. ad te 
rcucrtentcm dc xgypti partibus ct proficisccntcm 
ad tc. Emittc angelos tuos sanctos obuiam ci, 
ct uiam iustitire dcmonstra ei. Aperi ei portas 
iustitirc,, et rcpcllc ab ea omncs principes tcnc- 
brarum. Agnoscc, dominc, crcaturam tuam non 
ex diis alienis crcatam, scd a te dco uiuo et uero, 
quia non est alius dcus prater te, dominc, ct non 
cst sccunclum opera tua. La^tifica, dominc, ani 
mam scrui tui .///. Nc mcmincris iniquitatum 
cius antiquarum ct cbrietatum, quas suscitauit 
furor mali dcsidcrii. Licet cnim peccaucrit, 
tamen patrem ct filium ct spiritum sanctum non 
negauit, sed crcdidit, ct zclum dci habuit, ct 
dcum, qui omnia fecit, adorauit. Per 1 . 

Alia. 

Tu nobis auxilium prestarc cligneris ; tu opcm, 
tu misericordiam largiaris, ct spiritum ctiam 

1 Gel. p. 748. 



famuli tui can nostri .ill. uinculis corporalibus 
libcratum in pace sanctorum rccipias, ut hie 
locum pu>nalcm ct gchcnnn,- igncm flammasquc 
tartari in rcgionc uiucntium cuadat. Oui rcgnas 
cum patrc et spiritu sancto per omnia sajcula 
saeculorum 2 . 

Alia. 

Suscipc, dominc. animam scrui tui .ill. quam dc 
ergastulo huius sajculi uocare dignatus es, et 
libcra cam dc principibus tcncbrarum, ct dc locis 
pojnarum, ut absoluta omnium uinculo pccca 
torum, quictis ac lucis ajternc bcatitudinc per- 
fruatur, et inter sanctos et elcctos tuos in rcsur- 
rectionis gloria rcsuscitari mcrcatur. Per. 1 

Alia. 

Non intres in iudicium cum scruo tuo. dominc, 
.ill. quoniam nullus apud tc iustificabitur homo, 
nisi per tc omnium pcccatorum tribuatur rcmissio; 
non ergo cum tua, quesumus, iudicialis scntcntia 
prcmat, qucm tibi ucra supplicatio fidci christian;u 
commcndat ; scd, gratia tua illi succurrcntc. mc- 
reatur cuadcrc iudicium ultionis, qui dum uiucrct 
insignitus cst signaculo trinitatis. Pcr.v 

Alia. 

Fac, quesumus, dominc, hanc cum scruo tuo 
.ill. misericordiam, ut factorum suorum in pcunis 
non recipiat uicem,, qui tuam in uotis tenuit uo- 
luntatcm ; ut sicut cum hie ucra fides iunxit 
ficlelium turmis, ita cum illic tua miscratio socict 
angelicis choris. Pcr. Y 

Alia. 

Inclina, dominc, aurcm tuam ad preces nostras, 
quibus misericordiam tuam suppliccs deprccamur, 
ut animam famuli tui .ill. qucm dc hoc scculo 
migrare iussisti in pacis ac lucis rcgionc constituas, 
ct sanctorum tuorum iubcas esse consortem. 
Pcr.v 

Alia. 

Absoluc. domine, animam famuli tui .ill. ab 
omni uinculo delictorum, ut in resurrectionis 
gloria inter sanctos tuos rcsuscitatus respirct. 
Per.v 

Alia. 

Annue uobis, dominc, ut anima famuli tui .///. 
remissionem quam semper optauit mcrcatur pcr- 
cipcre pcccatorum. Per. y 

- Gel. p 748. 



2OO 



trcfunctts. 



rattoncs quanta indpcrmt corpus lauarr. 
Suscipc, dominc, animam scrui tui .ill. rcucr- 
tcntcm ad tc ; ucste easiest! indue cam, ct laua 
cam sancto fontc uitc netcrne ; ut inter gaudentes 
gaudcat, ct inter sapicntcs sapiat, ct inter mar- 
tires consedeat, ct inter patriarchas proficiat, et 
inter prophctas ct apostolos christum sequi stu- 
deat, ct inter angelos ct archangelos claritatcm 
dei preuideat, ct inter paradysi rutilos lapidcs 
gaudium possidcat, ct notitia[m] mystcriorum 
dei aq-noscat : ct inter chcrubin ct scraphin clari- 

o 

tatcm dei inucniat, et inter uiginti ct quattuor 
seniores cantica canticorum audiat, ct inter la- 
uantcs stolas in fontc luminis lauct uestcm, ct 
inter pulsantcs pulsans portas apcrtas cxlestis 
hicrusalcm rcppcriat, et inter uidcntcs clcum facie 
ad facicm uideat, ct inter cantantcs canticum 
nouum cantet, ct inter audicntcs auditum cailcs- 
tem audiat. Per 1 . ) 

Alia. 

Deus, qui iustis supplicationibus semper presto 
cs, qui pia uota dignaris intucri, da famulo tuo 
.ill. cuius depositionis die officia pcragimus, cum 
sanctis ct clectis beati muncris portioncm. Per.* 

Alia. 

Deus, uitrc dator, ct humanorum corporum re- 
parator, qui tc a pcccatoribus cxorari uoluisti ; 
cxaudi prcces quas, speciali dcuotione, pro anima 
famuli tui .///. tibi lacrimabilitcr fundimus ; ut 
libcrarc cum ab inferorum cruciatibus, ct collocare 
inter agmina sanctorum tuorum digneris ; ucstc 
quoque easiest!, ct stola immortalitatis indui, ct 
paradysi amoenitatc confoueri iubcas. Per ihcsum 
christum dominum nostrum. 

Et post lanationcm corporis dcfcratur in ccclcsiam 
cum antipJwnis et rcspo\nso~\riis, ct cum adpro- 
pinquaucrint cede sice content psalmum. 

Miserere mini, dcus. 

Kyrrie eleison. 

Pater noster. 

Non intres in iudicium. 

Credo uidere bonum. 

A porta infcri. 

Rcquicscat in pace. Amen. 

Oremus. 

Suscipc, domine, seruum tuum .ill. in bonum ha- 
1 Gel. p. 748. 



^ro treftmctis. 

bitaculum rcternum, et da ci requiem ct rcgnum, 
id est, hicrusalem caelestcm ; ct in sinibus patriar- 
charum nostrorum, id cst, abrahaj, isaac et iacob 
collocare digneris ; ct partem habeat in prima 
rcsurrcctionc ; ct inter surgcntcs surgat, ct inter 
suscipicntcs corpora in die resurrcctionis corpus 
suum suscipiat, ct cum bencdictis ad dextcram 
patris uenicntibus ucniat, ct inter possidentes 
uitam a:tcrnam possidcat. Per ^ 

Alia. 

Deus, qui humanarum animarum aitcrnus 
amator cs, animam famuli tui .///. quam ucra, 
clum in corpora mancrct, tcnuit fides, ab omni 
cruciatu inferorum redcle cxtorrcm, ut segregata 
ab infcrnalibus claustris, sanctorum mcrcatur 
adunari consortiis. Per." 

In ccclcsia antcni rcqnicscat corpus dcfnncti, quo- 
usque pro cius anima missa cclcbrctur, ct offc- 
ratur ab omnibus quibus uisum fucrit. Post 
missam autcm stat saccrdos iuxta fcrctrum, ubi 
corpus cst, et die at orationcm Jianc : 

Oremus. 

Omnipotcntis dei misericordiam dcprccemur, 
cuius iudicio aut nascimur aut finimur, ut spiritum 
fratris nostri .ill. qucm domini pictas dc incolatu 
huius mundi transire prcccpit, requics ajterna 
suscipiat, ct cum bcata rcsurrectionc reprcscntet, 
ct in sinibus abrahc, isaac, ct iacob collocare dig- 
netur. Per 2 . 

Scquitur rcsponsorium. 

R. Subuenitc, sancti dei; occurritc, angcli do- 
mini ; suscipicntes animam cius, ofcrentcs cam in 
conspcctu altissimi. 

V. Requiem a:tcrnam dona ei, domine, ct lux 
perpctua luceat ci. 
Offcrentcs. 

Et trcs uiccs dices : 

Kyrrie elcyson. 

Oremus. 

Deum iudicem uniucrsitatis, dcum caslestium 
ct tcrrcstrium ct infcrnorum, depreccmur pro 
spiritu cari nostri .///. ut cum dominus in requiem 
collocare dignctur, ct in parte prim? resurrec- 
tionis rcsuscitat. Per". 



1 S. Manual, p. 60. 

2 Gel. p. 750. 



3 Gel. p. 749. 



$ro fccf unfits. 

Scquitnr altcrum rcsponsorium. 

lieu mihi, dominc, quia pcccaui nimis in uita 
mca. Quid faciam miser? Ubi fugiam nisi 
ad tc, dcus mcus ? Miserere mei, dum ueneris in 
nouissimo die. 

/ . Anima mca turbata est ualde, sed tu, do- 
mine, succurre ci, dum ueneris. 

Et Hi. kyrric. 

Oremus. 

Deus, qui uniuersorum es creator ct conditor, 
qui cum sis tuorum beatitude sanctorum, pnusta 
nobis petcntibus, ut spiritum fratris nostri .ill. a 
corporis ncxibus absolutum in prima rcsurrcc- 
tionc facias prcsentari. Per 1 . 

Et sic Icuatiir corpus de ccclcsia, ct dcportctur 
usque ad locum sc pultun? cum antiphoua. 

Au. Aperitc mihi portas iustitire, ct ingrcssus 
in cas confitcbor domino. Hajc porta domini, 
iusti intrabunt per cam. 

Ps. Confitemini domino. 

Orcmns. 

Tc, dominc, sancte pater, omnipotcns a^tcrne 
deus, suppliccs deprccamur, pro spiritu famuli tui 
.-ill. qucm ab originibus huius scculi ad te acccr- 
siri prcccpisti ; ut digneris, dominc. dare ei locum 
lucidum, locum rcfrigcrii et quictis. Liccat ci 
transirc portas infcrnorum ct pomas tcncbrarum, 
mancatquc in mansionibus sanctorum, ct in luce 
sancta, qua; olim abrahre promisisti ct scmini cius. 
Nullam Ltsionem scntiat spiritus cius, scd cum 
magnus illc dies rcsurrectionis ac rcmuncrationis 
aduenerit, rcsuscitare eum digncris, dominc, una 
cum sanctis ac fidclibus tuis. Dcleas ci delicta 
atque pcccata usque in nouissimum quadrantcm, 
tccumquc immortalitatis uitam ct rcgnum conse- 
quatur rctcrnum. Per 2 . 

Alia An. Ingrediar 3 in locum tabcrnaculi, et 
admirabilis, usque ad domum dei. 

Ps. Sicut ceruus desidcrat. 

Sequitur oratio. 

Oremus. 

Diri uulncris nouitate perculsi, et quodammodo 
cordibus sautiati, misericordiam tuam, mundi 
redemptor, flebilibus uocibus imploramus, ut 



fccfunftts. 



2OI 



1 Gel. p. 750. 



Ib. 749. 



3 Transibo V. 



cari nostri animam proprium ad tc datorem rc- 
ucrtcntem blandc Icuitcrquc suscipias ; ut si qua 
ex carnal! contagionc contraxit maculam tu, deus 
inolita bonitatc clcmcntcr deleas, pi.x- indulgeas 
obhuioni imperpetuum tradas ; atque candcm 
laudcm tibi cum cctcris reddituram, ct ad corpus 
quandoquc reucrsuram sanctorum tuorum ccutibus 
adgrcgari prccipias. Per . 

Et ponitnr in scpulcJiro. 

An. Hu2c rcquics mca in scculum scculi ; hie 
habitabo, quoniam clegi cam. 
Ps. Memento, dominc, dauid. 

ratio. 

Oremus, fratres carissimi, dcum omnipotentem 
pro spiritu cari nostri Ml. qucm dominus de 
laqueo huius srcculi libcrarc dignatus est, cuius 
corpusculum hoclic sepulture traditur, ut eum 
domini pietas inter sanctos et clcctos suos, id est, 
in sinu abrahai, isaac, et iacob, collocare dignetur 
et partem habcat in prima resurrectionc, quarri 
facturus cs, deprccantibus nobis. Per.* 

Sequitur antipJiona. 

DC terra plasmasti me, ct carnc induisti me, 
redemptor mcus, domine, resuscita me in no 
uissimo die. 

Ps. Dominc, probasti. 

Oremus. 

Opus misericordiaj tuaj est, pater omnipotcns, 
aeterne dcus, rogari pro aliis, qui pro nobis non 
sufficimus. Suscipe, dominc, animam famuli tui 
.ill. reuertcntem ad tc ; adsit ei angclus testa 
ment! tui michahcl; libcra earn, domine, de 
principibus tcncbrarum, et dc locis pcenarum ; ne 
famulus tuus .///. prime natiuitatis uel ignorantia; 
confundatur crroribus ; agnoscatur a tuis, et 
miscricordia bonitatis tu? ad locum refrigcrii ct 
quietis in sinu transferatur abrahae. Per. 

rationcs post srpultum corpus. 

Debitum human! corporis sepclicndi officium 
fidelium more complcntcs, dcum cui omnia uiuunt 
fideliter depreccmur, ut hoc corpus cari nostri 
.ill. a nobis in infirmitate scpultum, in uirtute 

1 Gel. p. 747. 

Dd 



202 



ttcfunctis. 



fctfunctis. 



ct ordinc sanctorum rcsuscitet ; ct cius spiritum 
cum sanctis ac fidclibus iubcat aggrcgari ; cuiquc 
in iudicio miscricordiam tribuat ; qucmquc mortc 
rcdcmptum, dcbitis solutum, patri reconciliatum, 
boni pastoris humcris reportatum, spiritu sancto 
protectum,in comitatu asterni regis perenni gaudio, 
ct sanctorum consortio perfrui conccdatur. Oui 
cum patrc ct spiritu sancto uiuis ct rcgnas deus 
per omnia sccula 1 . 

Slia. 

Omnipotcns scmpitcrne dcus, qui humano cor- 
pori a te ipsoanimam inspirarc dignatus es, clum, 
tc iubente, puluis pulucri rursum rcdditur, tu 
imaginem tuam una cum sanctis ct clcctis tuis 

O 

reternis scdibus prccipias sociari. Per L . 

alia. 

Dcus. apud qucm mortuorum spiritus uiuunt, 
ct in quo clcctorum anime. clcposito carnis oncrc 
felicitate Lnctantur; prajsta supplicantibus nobis, 
ut anima famuli tui .///. qua: tcmporali per corpus 
uisionis huius luminis caruit uisu, ;etcrnc illius 
(lucis) solatio potiatur. Non cum tormcntum 
mortis adtingat ; non dolor horrcnde uisionis j 
afficiat; nonpoenalis timor excrucict ; non reorum 
proxima catena constringat, scd, conccssa sibi 
delictorum omnium uenia, optata quietis consc- 
quatur gaudia rcpromissa. PcrJ 

alia. 

Obsecramus miscricordiam tuam, omnipotens 
;etcrnc deus, qui homincm ad imaginem tuam 
crcare dignatus cs, ut spiritum et animam famuli 
tui .///. qucm hodicrna die rebus humanis cximi 
ct ad tc accersiri iussisti, blancle et misericorditer 
suscipias. Non ci dominentur umbrc mortis ; non 
tcgat cum chaos ct caligo tcnebrarum ; scd cx- 
utus omnium criminum labe, in sinu abrahc; 
collocatus, locum lucis et rcfrigerii se adcptum 
csse gaudeat, ut cum dies iudicii aducncrit, cum 
sanctis ct electis tuis eum rcsuscitari iubeas. 
Per.? 



Dcus, cui soli competit medicinam prrestarc 
post mortem, prrcsta, qucsumus, ut anima famuli 
tui .///. terrcnis exuta contagiis, in tuc redemp- 
tionis parte numcretur. Per dominum :; . 

1 V. p. 217; Gel. p. 751. " tk-1. P- 75 1 - 

L. p. 452 ; Gel. p. 758 (with variation). 



Deus, cui omnia uiuunt, et cui non pcreunt 
moriendo corpora nostra, sed mutantur in melius, 
te suppliccs dcprccamur ut (et) quicquic anima 
famuli tui .ill. uitiorum tucque uoluntati contra- 
rium, fallente diabolo ct propria iniquitatc atque 
fragilitatc, contraxit, tu plus et misericors ablue 
indulgendo, camquc suscipi iubeas per manus 
sanctorum angclorum tuorum dcduccndam in 
sinus patriarcharum tuorum abraham, scilicet, 
amici tui, et isaac clccti tui, atquc iacob dilecti 
tui ; quo aufugit dolor, atquc tristitia, ct suspi- 
rium ; fidelium quoque animg felici iocunditate 
hetantur ; et in nouissimo magni iudicii die inter 
sanctos et clcctos tuos cam facias pcrpctiiQ glo- 
ri;e percipere portioncm, quam oculus non uidit, 
ct auris non audiuit, et in cor hominis non as- 
cendit quai preparasti diligentibus te. Per.? 

alia. 

Temcritatis quidcm cst, domine, ut homo 
homincm, mortalis mortalem, cinis cincrcm tibi 
domino d[c]o nostro audeat commcndare. Sed 
quia terra suscipit terrain, ct puluis conucrtitur 
in puluercm, donee omnis caro in suani redigatur 
originem, incle tuam, dcus, piissimc pater, lacri- 
mabilitcr qucsumus pictatem, ut huius famuli tui 
animam quam dc huius mundi uoraginc ccnulenta 
ducis ad patriam, abrahe amici tui sinu rccipias, 
et rcfrigerii rore pcrfundas. Sit ab ojstuantis 
gehcnnc truci inccndio scgrcgata, et bcata rcquici, 
tc donantc, coniuncta. Kt si que illi sunt, domine, 
digne cruciatibus culpg, tu cas gratia mitissimq 
lenitatis indulge ; ncc pcccati rccipiat uiccm, sed 
indulgcntia: tuaj piam scntiat bonitatcm. Cum- 
quc, finite mundi tcrmino, supermini cunctis 
inluscrit regnum, nouns homo sanctorum cxtui 
adgrcgatus omnium, cum electis tuis rcsurgat in 
parte dextcra coronandus. PerJ 

Tune rogct sacerdos pro eo or arc. 

Pater noster. 

Requiem e.ternam. 

Anima eius in bonis, domine 1 . 

Ne tradas bestiis animam 2 . 

In memoria ctcrna 3 . 

Conuertere, anima mea 4 . 



1 Ps. xxiv. 13. 
4 Ps. cxiv. 7. 



2 Ps. Ixxiii. 19. 



$Iro trcfunctfs. 

Exurgc, clominc, in requiem tuani . 
Non intrcs in indicium-. 
Redimct dominus animas :i . 
A portu inferi cripc. 
Rcquiescat in pace. Amen. 

Oremus. 

Fartcm bcate rcsurrcctionis obtincat, uitamquc 
ajtcrnam habcrc mcrcatur in cajlis, per tc, christc 
ihcsn, qui cum patre ct spiritu sancto uiui.s 
ct rcgnas dcus per omnia sajcula snjculorum. 
Amen 4 . 

Miserere mci, deus. 

Seqiiitur oratio. 

Absolue, qucsumus, domine, animam famuli 
tui .ill. ab omni uinculo dclictorum, ct in rcsur 
rcctionis gloria inter sanctos tuos rcsuscitatus re- 
spiret. Per.? 

Finit. 

(Tommrntiatia ammo:. 

Tibi, domine, commcndamus animam famuli 
tui .///. ut defunctus scculo tibi uiuat, ct si qua 
per fragilitatem mundane conucrsationis pcccata 

admisit, tu uenia misericordissimc pietatis abstcro-e 
Per.v 

SKa. 

^ Misericordiam tuam, domine, sanctc pater, om- 
nipotens ojtcrnc dcus, pietatis affcctu rogarc pro 
alns cogimur, qui pro nostris supplicarc pcccatis 
ncquaquam sufficimus, tamcn dc tua confisi gra- 
tuita pietate, et inolita bonitate, clemcntiam tuam 
dcposcimus, ut animam serui tui ad tc reuertcn- 
tem .///. cum pietate suscipias. 

Adsit ei angclus testament! tui michahcl, et 
per manus sanctorum angelorum tuorum inter 
sanctos ct clcctos tuos, in .sinibus abrarnu, isaac, et 
iacob, patriarcharum tuorum, cam collocarc clig- 
ncris ; Ouatinus liberata de principibus tencbra- 
rum ct ^dc locis pcenarum, nullis iam prime 
natiuitatis, uel ignorantie., aut propric iniquitatis 
seu fragilitatis confundatur erroribus, seel potius 
agnoscatur a tuis, ct sancte. beatitudinis rcquic 
perfruatur. Atquc cum magni iudicii dies ad- 
uencrit, inter sanctos et electos tuos rcsuscitatus, 
gloria manifestate contemplationis tuc pcrpetuo 
satietur. Per 5 . 



23cnctnctfoncs. 



1 Ps. cxxxi. 8. 
4 York Man. p. 5;. 



2 Ps. cxlii. 2. 
5 Ib. p. 55- 



Ps. xxxiii. 23. 



20 



Commendamus tibi, domine, animam fratris 
nostri Ml. prccamurquc ut propter quam ad ter 
rain tua pietate dcsccndcras, patriarcharum 
tuorum [sinibus] insinuare non rcnnuas, miserere 
qui uiuis et regnas in secula seculorum. Amen . 

rationrs in rommrmovalumOms sanctorum 2 . 

Dcus, qui sanctorum nobis intercessionc succurris 
da, qucsumus, ut eorum cxultcmus mcritis, et palrocinui 
protegamur. Per. 

Protcgat ccclcsiam tuam, deus, oratio ucncrancla 
sanctorum, et cui frequcntiam deuotionis impendit 
perpetuum poscat rcdcmptionis effectum. Per. 

Bcnedictio tua deus implcat corda fidelium, talesque 
perficiat qui et martyrum tuorum honorificent pas- 
siones, et remedia salutis x-terne, solem 3 patrocinanti- 
bus, assequamur. Per. 

Deus, quern omnia opera I)enedicunt, quern cccli 

conglorificant, angelorum multitudo conlaudat, quesu- 

i te, ut sicut tres pueros de camino ignis incendii 

non solum inlisos sed etiam in tuis Jaudibus con- 

idantes liberasti ; ita nos peccatorum nexibus abso- 

lutos, uelut dc uoragine ignis eripias, ut dum te deum 

benedictione laudamus, criminum flammas 

operumque carnalium inccndia superantes, hymnum 

tibi dcbitum iuro mcritiquc reddamus. Per dominum. 

BmcWrtio irpiia. En pun Cratiant sanrtx maria 5 . 
Domine, sancte jiatcr, omnipotens ceterne deus 

>enedicere et sanctificarc digneris ignem istum quod 
nos mdigni susccpimus per inuocationem unigeniti 
filii tui ihesu christi, quern hodic in templo represen- 
tatum iustum simeonem diu expcctantem in ulnas sus- 
cepisse nouimus, et salutarc tuum ante faciem omnium 
populorum esse lumen scilicet gentibus, et gloriam 
plebi tua israhel prophetico spiritu docuisti ; quesu- 
mus,^ domine, benedicere digneris lumen istud, et 

mnibus eum manibus gestantibus, per uerum lumen 
tug maiestatis concede, ut te agnosccntes per uiam 
uirtutum ad te ualeant peruenire. Per. 

ratio super rrrcos. Cn purificaiione sanrtcc marfr. 
Domine^hesu christe, qui inluminas omnem homi- 

1 Gel. p. 75,. 

2 This page, a blank side of a leaf of Lcofric A, has been 
covered with Collects in later handwritings, and is to be con 
sidered as part of Leofric C. 

3 Perhaps for sanctis. 
Perhaps for iure mcritoque. 

Foil. 254 a 261 b are intercalated leaves, not part of the 
original sacramentary, and covered with Collects, etc., in various 
English handwritings, of the eleventh century. 

D d 2 



2O4 



nem ucnientem in hunc mundum, effunde benedic- 
tionem luam super hos cereos, ct sanctinca eos lumine 
ratiai tuce ; ct concede propitius ut sicut luminaria 
igne uisibili accensa nocturnas depellunt tenebras, ita 
corda nostra inuisibili igne, id est, sancti spiritus splen- 
doribus inlustra, ut omni uitiorum cecitate careant, et, 
purgato mentis oculo, ea cernerc semper possimus qua? 
tibi sunt placita, et nostre salutis utilia, quatinus per 
huius seculi caliginosa discrimina ad lucem indefi- 
cientem peruenire mercamur. Per te, christe ihesu 1 . 

alia. 

Omnipotens sempiterne deus, qui moysen famu- 
lum tuum purissimum olei liquorem, ad luminaria ante 
conspectum tuum iugiter concinnenda praparare ius- 
sisti ; benedictionis tue gratiam super hos cereos be- 
nih(g)nus infunde, quatinus sic administrent lumen 
exterius, ut, te donante lumen, spiritus tui nostris non 
desit mentibus interius. Per. 



Domine deus, creator celi et terre, rex rcgum et 
dominus dominantium, exaudi nos indignos famulos 
tuos clamantes ad te et orantes adte; precamur, itaque, 
te, domine, sancte pater, omnipotens oeternc deus, 
quoniam ex nihilo creasti, et iussu tuo per opera apum 
hunc liquorem ad perfectionem cerei euenire fecisti ; 
et qui hodiernam die petitionem (iusti) simeonis 
implesti : te humiliter deprecamur ut has candelas ad 
usus hominum et animarum, siue in terra, siue in 
aquis, per inuocationem sanctissimi nominis tui, et per 
intercessionem sanctoe marioe genitricis tuai, cuius 
hodiai festa percolimus, per precesque omnium sanc 
torum tuorum benedicere et sancti ficare digneris ; ut 
hax plebs tua illas (honorifice) in manibus portans, 
cantando teque laudando tucatur ; uocesque illorum 
de cejo sancto tuo exaudias, et de sede maiestatis tua; 
propitius sis omnibus clamantibus ad te, quos rede- 
misti pretioso sanguine tuo. Qui -. 

His peracti s cantdur anliphona ad stationem sancte 
marie. 

Aue, gratia plena, dei genetrix, uirgo. 

Quam sequatur oratio. 

Quesumus, omnipotens deus, tua nos protectione, et 
castimoniam mentibus nostris atque corporibus, inter- 
cedente beata maria, propitiatus indulge, ut uenienti 
sponso filio tuo unigenito, accensis lampadibus no 
stris, dignum prestemus occursum. Per. 

1 R. p. 3^2. 

2 R. p. 381; S. p. 698, commencing differently. 



Sequatur an/iphona here, 
Adorna thalamum tuum, sion, ct suscipe regem. 

Quam sequatur oratio. 

Domine ihesu christe, qui hodierna die in nostre, 
carnis substantia inter homines apparens, a parcntibus 
in templo es presentatus, quern simeon, uenerabilis 
senex, lumine spiritus sancti inradiatus, agnouit, sus- 
cepit, et benedixit, presta propitius, ut eiusdem spiri 
tus sancti gratia inluminati atque edocti te ueraciter 
agnoui(sca)mus ct fideliter diligamus. Per a . 

Sequalur antiphona. Postquam redtetur subsequens 
oratio. 

(Ucsponsum. Accepit simeon.) 

Perfice in nobis, quesumus, domine, gratiam tuam, 
qui iuste(i) symeonis expectationem implesti, ut sicut 
illc mortem non uidit, priusquam christum dominum 
uidere mereretur, ita et nos uitam optineamus oeternam. 
Per. 

His finilis, accensis luminaribus matcrialiliis, in cor- 
dibus nostris amore christi ardentes, in obuiam chrislo 
uero sponso tccdcsie uenturi spcrantes, uerum lumen, a 
quo inluminamur confitentcs, term s trino anfip(h}oms 
coHeclisque laudato, et in sinibus cccclcsie fidelium ac- 
cepto congratulantes, misscc sollempnia donee finiantur 
expectemus. 

Bcnctitrtta super ctncrcs. 

Deus, qui non mortem sed poenitentiam desideras 
peccatorum, fragilitatem conditionis humane benig- 
nissime respice, et hos cineres, quos causa proferende 
humilitatis, atque promerende. ueniai capitibus nostris 
imponi decernibus(m) benedicere pro tua pietate dig 
neris, ut qui nos cineres esse uoluisli, et ob pra- 
uitates(i) nostrg meritum in puluerem reuersuros 
creasti, peccatorum ueniam et premia nobis repromissa 
petentibus misericorditer concedas. Per 2 . 

tnu alia. 

Omnipotens sempiterne deus, parce metuentibus, 
propitiare supplicibus, et mittere digneris sanctum an- 
gelum tuum de cglis, qui benedicat, et sanctificet 
cineres istos, ut sint remedium salubre omnibus no- 
men tuum humiliter imploraritibus ; ac semetipsos pro 
conscientia delictorum suorum accusantibus, atque 
ante conspectum diuine. clementiai tug facinora sua 
deplorantibus, uel 3 serenissimam(que) pietatem tuam 

R. p. 382. 2 R. P . 49 ; S. P . 1 33. 

3 Erased by the later hand which has added que. 



. ab&on, etc. Cut&bcrtf. 



205 



supplicaciter obnixeque flagita(n)tibus ; prcsta, quesu- 
mus, per inuocationem sanclissimi nominis tui, ut qui- 
cumque cos super se asperserint, pro redcmptione 
pcccatorum, corporis sanitatem ct anime tutclam per- 
cipiant. Per 1 . 

Brnctu ctia fn tii c palmarum. 

Deus, cuius filius pro salute generis human! de cajlo 
deseendk ad terras, et, adpropinquante bora passionis 
succ, bierosolimam in asino uenire et a turbis rex ap- 
pellari ac laudari uoluit, benedicere dignetur bos pal 
marum ceterarumue frondium ramos ; ut omnes qui 
eos laturi sunt ita benedictionis eius dono reppleantur, 
quatinus et in hoc seculo hostis antiqui temtamenta 
superare, el in future cum palma uictorie, et fructu 
bonorum operum, ei ualeant apparere. Per eundem - . 

Alia. 

Pelimus, sanctce pater, omnipotens ccterne deus, ut 
respicere digneris super hanc creaturam oliue., quam 
ex ligni materia prodere iussisti ; quam columba re- 
diens ad arcam proprio protulit ore ; et benedicere et 
sanctificare digneris ; ut quicumque ex ea acceperint 
accipiant profectionem anime. et corporis, fiatque, 
domine, nostre salutis remedium tuce gratie. sacra- 
mentum. Per 3 . 

\Litanid\. 

Christc, audi nos. [Sjancta maria. [Sjancta maria. 
[Sjancta maria. [Sjanctc gabricl. [Sjancte raphacl. 
[Sjancte michael. [Sjancte iacobe. [Sjancte iohan- 

[nes. 

Sancte petre. Sancte laurenti. Omnes sancti. 

Sancte paule. Sancte martinc. Propitius esto. 

Sancte andrea. Omnes sancti. Parce nobis. do- 

[mine. 

Sancte stephane. Ab omni malo, libcra nos. 
Sancte hilari. Per crucem tuam, libcra nos. 

Omnes sancti. Peccatores, te rogamus, audi nos. 
Vt pacem nobis dones, te rogamus, audi nos. 
Vt domnum apostolicum nostrum in sancta re- 
ligione conseruare digneris, te rogamus, audi nos. 
Vi ecclesiam tuam inmaculatam custodirc digneris. 
Ut rcgem anglorum et excrcitum eius conseruare 
digneris. 

Vt eis uitam et sanitatem atque uictioriam dones, 
te rogamus. 

Vt sanitatem nobis dones, te rogamus, audi nos. 
Ut pluuiam nobis dones, te rogamus, audi nos. 
Vt aeris temperiam bonam nobis dones, te ro 
gamus. 



1 R. P . 48. 



S. p. 256. 



3 R. p. 127. 



Ut fructum terre nobis dones, tc rogamus. 

Fili dei, te rogamus, audi nos. 

Agne dci, qui tollis peccata mundi, parce nobis, 
domine. 

Agne dei, qui tollis peccata mundi, dona nobis 
pacem. 

Agne dei, qui tollis peccata mundi, miserere nobis. 

Christe, audi nos. 

Kyrie eleison, .iii. Christe eleyson, .in. 

Deus, celi tcrrequc dominiator, qui das escam omui 
carni, et imples omne animal benedictione, bcnedic 
et sanctifica hanc creaturam carnis, ut nobis dona tua 
sumentibus animce corporisque sanitatem propitius 
concedas. Per dominum. 

EEE. hal. atuj. Xatalc sanctorum abfton rt scnnrn . 
\Pref atio\. 

U. D. ceterne deus. Et te laudare mirabilem 
deum in sanctis tuis, quos ante constitutionem mundi 
in aeternam tibi gloriam preparasti, ut per eos huic 
mundo ueritatis tuce lumen ostcnderes. Quos ita 
spiritu ueritatis armasti, ut formidinem mortis per 
infirmitatem carnis euincerent. De quorum collegio 
sunt martyres tui abdon et sennes, qui in ecclesia; tua? 
praio, sicut rosce et lilia floruerunt. Quos unigeniti 
tui sanguis in prcelio confessionis roseo colore per- 
fudit, et ob premium passionis niueo liliorum splen- 
dore uestiuit. Per quern 2 . 

HEE. fcal. aprilis. En natalc sanclt rutf^crijtt 
pcntiftn s. 

Omnipotens sempiternc deus, qui meritis sancti 
cuthberhti pontificis tui semper es et ubique mirabilis ; 
quesumus clementiam tuam, ut sicut ei eminentem 
gloriam contulisti, sic ad consequendam misericordiam 
tuam eius nos facias precibus adadiuuari :i . Per . 

Seer eta. 

Haec tibi, quesumus, domine, beati cuthberhti pon 
tificis tui intercessione mine grata reddatur oblatio, ct 
per earn gloriosam nostrum famulatum purifica. Per ". 

Prefatio. 

U. D. seterne deus. Cuius misericordia inesti- 
mabilis, sapientia inmarcessibilis mirabiliter erit in 
sanctorum meritis. Quibus igitur diffusis in fide 

1 The Missa ior these saints occurs uiihout a Preface in A on 
fol. i Si a. - O. p. ^2~. 

3 A line has been drawn through the first two letters of this 
word. 

4 Y. fol. 83 a. 5 Ib. 



2O6 



Inbentfone ?. duct s. 



. Bionusff, Itettct, etc. 



saluatoris ihcsu christi coruscantibus diuine religionis 
plebs X pulis doctrine uariis depasla ad sinum matris 
conduit ajcclesie.. Licet enim alii suppliciis coronati, 
alii studio pie; conuersationis muncrati, cgteri quoque 
adquisitionc talentorum a patre familias ditati tamen 
j)arilem gerentes militiam unico filio tuo domino cum 
glorie. triumpho adsistunt. Quorum numcro beati cuth- 
bcrhti presulis decorem sancitatis festa rccolentes, tibi, 
dominc, fauorc uirlutum magnifico iocundemur. Eius, 
itaque, facibus gemine. caritatis mentcm sic dignatus 
es inflammare, et facundiam sermonis nectare superno 
mellire, ut diuersarum terminos gentium, exemplis et 
documentis in tui famulatus obscquium prcpararet, 
ubiquc copiam adquisiti talenti fidclis seruus afferret. 
In pueritia quidem spiritual! uaticinio ad prcsulatus 
officium meruit inuitari \ qui postmodum multimodis 
miraculorum indiciis sinu occa(ni) angles fide! do- 
minicg cultu roborauit -. 
Et ideo cum an[gelis]. 

Postcommunio. 

Deus, qui nos sanctorum tuorum temporal! tribuis 
commemoratione gauderc ; presta, quesumus, ut, beato 
cuthbcrhto interueniente, in ea numcrcmur sorte 
salutis, in qua ill! cuncta sunt gratia tua gloriosa. 
Per 3 . 

Alia. 

Conserua, domine, populum tuum sub umbra pro- 
tectionis tug, per inuocationem nominis sancti et summi 
pontificis tui cuthberhti ; ut illius adiuuemur exemplis, 
et nos esse participes regni mereamur cejestis. Per. 

Item. 

Deus, qui sanctorum tuorum libenter suscipis uota, 
intercedente beato cuthbcrhto, familiam tuam misera- 
tionis tug dextera semper et ubique protegat. Per. 

[En mucnticmc sanctcc crucfs]. 

Prefatio 4 . 

U. D. per christum dominum nostrum. Pre- 
cipue in die ista in qua fdii tui unigeniti a iudeis 
lignum crucis a(b)sconditum gloriosum inuentum est 
(lignum) triumphi. Qui protoplast! facinus, quod 
per ligni uetiti gustum humano generi deriuatum est, 
per idem lignum crucis simul quoque nostram secum 
christus ad(f)fixit delicta dedi(le)sti. Cuius lypum 



1 This miracle is recorded in Bedce, Vit. S. Cutliberti, cap. i. 

2 There is a different Preface in Y. 

3 Y. fol. 83 b. 

* A different Preface is given in the Missa on fol. 1 70 a. 



uirga tcnuit in scparatis aquarum undis, et uiam populo 
moysi (ducc) preparauit securam. Per cuius quoque 
umbram aspcra mors populis ligni deducta cucurrit; 
in quo pendens redemptor noster (sanctus pro nobis) 
ut maledictum (ut nos a maledicto) eriperet (legis) per 
lignum crucis. Cuius ligni mysteriis saluari credimus 
omnes, ut cum omnibus sanctis comprehendere ualea- 
mus, que. sit latitude, longitudo, sublimitas et profun- 
dum. In quibus gradiamur iustitice armis, per quern 
nobis crucifixus est mundus, ct nos crucifiga(i)mur 
inundo. Quo signo inimici pellimus tcla, cunctaquc 
iacula calliditatis salubriter trucidantcs, expediti com- 
pedibus, hoc fronte nostra fcrimus (signum). Iluius 
tutela confisi callem adgredimur tenuem ; per quod de 
torrente in uia bibit saluator ; propter (mod multum 
(exaltatum) a terris in dcxtcra tua nostrum saluabit 
(subiit) caput. Et ideo. 

[Xatalc sanctorum triomsii, rustici, ct clcutrjcm 1 ]. 

Presta. quesumus, omnipotens deus, ut sicut deuotis- 
sime christianus populus tuus ad sanctorum martirum 
tuorum, dionisii, rustici, et eleuthcrii temporalem sollem- 
nitatem concurrit, ita perstruatur etcrna, et quod uotis 
amantissime celebrat, pio comprehendat affectu. Per 
dominum. 

[Aha]. 

Annua martirum tuorum, domine, dionisii, rustici, 
et eleutherii festa recolimus, maicstatem tuam supli- 
citer deprecantes, ut cum temporalibus incrementis 
eternc prosperitatis capiamus augmentum. Per do 
minum. 

[Secreta]. 

Oblata tibi, domine, munera populi tui pro tuorum 
honore sanctorum martirum, dionisii, rustici, et eleu 
thcrii suscipe propitius, quesumus, et eorum nobis 
intercessione sanctifica. Per dominum. 

[Pre/atio], 

U. D. aiterne deus. Et innumeras laudes diuinis 
dare uirtutibus, ct gloriosis preconiis insignia pre- 
ferre miracula, Qui in diuinitatis presentia gloriosissi- 
morum martirum, dionisii, rustici, et eleutherii, fidei 
ornamenta prospexit; cuius forti(tu)dine 2 roborati, 
aduersus seuissimi ac rabidi hostis confluctationes 
dimicarunt ; et pro del nomine forti congressione luc- 
tantes, agonis sui certamine desudarunt ; Qui futura 
cogitauerunt, presentia contempserunt. Horum quo- 

1 A different Missa for these saints is given on fol. 195 a and 
in Y. 

2 A mutilated leaf, about half of it being cut away. 



CDrnttoncs. 



rntfoms. 



20 



que dominus ihcsus christus insignia triumphorum 
trophea reseruauit ; Quihus rcmunerationis sue palmas 
uinccntibus tribuit, ct uircntibus paradysi floribus suos 
milites coronauit. Et idoo cum. 

\Poslcommunio\. 

Sumptis, domino, sacramenlis, qucsumus, ut inter- 
cedentibus beatis martyribus tuis, dionisio, rustico, cl 
eleutherio, ad rcdcmptionis cetcrne proficiamus aug- 
mentum. Per dominum. 



[Pre/a/io]. 

[Uere dignum], o;tcrne deus. Qui nobis in christo, 
unigenito filio, domino nostro spcrn bcate rcsurrec- 
lionis concessisti, projsta, quesumus, ut anime., pro qui- 
bus hoc sacrificium redemptions nostre. tug ofTerimus 
maiestati, ad beate. resurreclionis requiem, le miscrante. 
cum sanctis tuis perucnire mcreantur. Per christum 
dominum. 



ratio pro familiarits. 

Deus incomprehcnsibilis et incnarrabilis, qui 
pro peccatoribus saluandis in mundum ucnisti ; 
propitius csto famulis tuis, bcniuolis omnibus, 
et bencfactoribus, atquc consanguineis nostris ; 
sen ct his qui sc nostris manibus ucl orationibus 
commendaucrunt, ucl qui nobis selemosinarum 
suarum reditus crogauerunt ; succurre cis ubi- 
que, ct manum protcctionis tuae porrigc, ut 
auxilio miscricordia; t/ne malis omnibus exuti. ct 
in hoc corpore tibi pcrfectc dcscruiant, ct sem- 
piternc;. rccompcnsationis participes existant. 
Per dominum nostrum. 

ratio pro omni popttlo ratrjoliro. 

Domine dcus, rex ca;li ct terra;, per qucm 
omnia crcata subsistunt et gubernantur, cxaudi 
prcccs nostras, ct regcni nostrum, cum coniuge, 
et natis cius, et cum uniuersa ccclesia fidclium 
tuorum seu ctiam infidelium protcgcrc ct con- 
scruarc digneris. Da ei paccm et salutem con- 
tinuam ; da omnibus fidelibus tuis in fide recta 
et opcrc bono pcrsistcrc ; infidelibus autcm ad 
te deum uerum salubritcr conucrti, et tibi in 
grcmio clcctorum perpctuo famulari. Per domi 
num nostrum. 

ratio rjcncrali s pro omni populo. 

Domine dcus omnipotens, exaudi me propi 
tius, et exaudi, quesumus, prcces omnium famu- 
lorum ac ficlelium tuorum, ct conscrua in bono 
opcre uiamque rcctitudinis ac pacis omnes rcges 
et principcs terra;, duccs et indices, cpiscopos ct 
prgsbitcros, omnemque clcrum ecclesiae cum 



catcrua omnium monachorum, congrcgationcs 
sanctarum uirginum, monachorum, ct contincn- 
tium, coniugatorum omnium christianorum, puc- 
rorum et pucllarum 1 , omniumque dclinquentium 
lapsus ad bonum reflectc opus ; cgcntium quoquc. 
uiduarum, paupcrum, ct debilium angustias ct 
miserias respicc, et tuam eis miscricordiam ct 
consolationem impcndc ; ct dc opprcssionc ma- 
lorum et omnium iniquorum clefendc, ct ad tui 
nominis agnitioncm ct fidei ucritatcm omncm 
populum christianum digneris perduccrc, ct in 
bono opcre cum tranquillitatc tcmporum, et 
hubertate fructuum, ucl sanitate corporum, tua 
gratia gubcrnante,, usque in fincm perseuerare 
concede, ct omnium fratrum nostrorum sororum- 
quc nostrarum animas, quorum nomina tu scis 1 , 
domine dcus, qui nos in dominica partc cum 
signo fidei precesscrunt, indultis culparum crrori- 
bus, in augmentum a;tcrne ccclesia; cajlcsti rcgno, 
ad laudcm ct gloriam nominis tui nos sociarc 
digneris. Qui in trinitate pcrfecta uiuis et domi- 
naris et regnas dcus per infinita sajcula sa:culo- 
rum. Amen 1 . 

ratio in arjcntia incrtuonun- 

Oremus clomini miscricordiam pro spiritibus 
defunctorum ct defunctarum ; quorum et quarum 
nomina commendata sunt nobis, ct pro illis, 
sacras hostias immolarnus ; et pro spiritibus alio- 



1 The comprehensiveness of this and the following Prayer, the 
tenderness of its expressions, the presence of the phrases puen et 
puellae, (|uorum nomina tu scis, pagiiuv sanct;c, pausare, 1 
mark them as of (Jallican rather than of Roman origin. See Lit. 
and Ril. of Celtic Church, pp. 233, 240, 258, 265. 



2o8 



Omnium 



3J3ro pcccatoribus. 



rum ct aliarum, quorum ct quarum muncra 
accipimus ; et pro animabus defunctorum no 
strorum fidelium utriusquc scxus. qui ct qua; dc 
nostra cognationc spccialitcr cxorti ct cxort.c 
sunt ; ct pro spiritibus omnium quorum ct qua- 
rum corpuscula in tumulis huius ccclcsi9 sc- 
pulta sunt, si illorum ct illarum omnium nomina 
inter cetera spccialitcr a nobis non rccitantur, te 
tamcn obsccramus ut illis omnibus sit indulgentia 
tuoi miscrationis, domine, sicut tu uis ct sicut tu 
scis. Farce et miserere quasi in sanctis paginis ] 



mcmoraliter in crelis nominarcntur. Ita tibi pro 
illis offerimus in tcrris si animo almitatis turc non 
displicucrit in cnjlis, quorum ct quarum tibi fides 
cognita est ct nota clcuotio, et pro spiritbus 
sanctorum et sanctarum omnium qui ct quac in 
hac die annua festiuitatc dc hac luce fclicitcr 
migraucrunt ad christum, ct pro spiritibus cunc- 
torum ct cunctarum pausantium 1 , qui ct qua? nos 
in dominica pace preccsserunt ab adam usque in 
hodicrnum diem 2 . Per cundem dominum. 



/,//. and Kit. of Celtic Church, p. 264, note 140. 
This phrase occurs in the Stowc Missal, il>. p. 240. 



ffitssa in lautic sanctorum omnium. 

Pens, inenarrabilis gloria; et pietatis inmense, qui 
sanctos tuos ante mundi constitutionem in ojternam tibi 
gloriam preparasti, suscipe propitius preccs et munera 
que. in honore et ueneratione beate del genitricis mari?, 
el beatorum apostolorum, martyrum, confessorum, ac 
uirginum, omniumque eleclorum tuorum in conspectu 
pietatis tug humilitcr doferimus, et prcsta, ut apud ma- 
gestatcm tuam, et remissioncm peccatorum, et beatitu- 
dinis su? nobis impetrent consortium. Per. 

Super oblala. 

Munera, domine, que pro omnium sanctorum tuo 
rum ueneratione, tibi deuote deferimus, propitius sus 
cipe; et illorum suffragantibus mentis, per hxc a pec 
catorum nostrorum maculis emunda. Per. 

Post communioncm. 

Sacro munere satiati, supplices te, domine, depre- 
camur, ut quod debit? seruitutis cclebramus officio, 
intercedentibus omnibus sanctis tuis, saluationis tu? 
sentiamus aumentum. Per dominum. 



non. atiij. Emimtfo rotporis sancti strpf)ani 

Deus, qui sanctum corpus protomartyris stephani 
tuis fidelibus ad suffragia reuelare dignatus es ; da 
nobis, per eius intercessionem nostrorum peccaminum 



1 (A. lustus ut palrna. 
I S. Bonum est confiteri. 
GR. lustus non conturba- 
bitur. 



v. Tota die miseretur. 

AL. lustus germinabit. 

OF. Desiderium anime. 

CO. Posuisti, domine.in capite). 



rcmissionem, et in tuo sancto seruitio iugem perse- 
uerantiam. Per. 

Seer eta. 

Sume, omnipotcns dcus, benigne has oblationes, et 
concede pro meritis beati protomarytris stephani, ut 
nostra delicta absoluant, et perpetuam felicitatem nobis 

adquirant. Per. 

Prefatio. 

V[cre] d[ignum], xlcrne deus. Beati leuitoe stephani 
sacri corporis inucntionem celebrantes. Precamur 
ergo omnipotentiam tuam, ut, ipsius suffragantibus 
meritis, nos ab omnibus uitiorum sordibus emacules, 
ct uirtutibus cunclis adornes. Per christum dominum 

nostrum. 

Ad complendum, 

Sacrificia tua, domine, quesumus, corda nostra puri- 
ficent ; ct, intercedente sancto leuita stephano, remedia 
nobis optineant sempiterna. Per. 

Alia. 

Da, quesumus, domine, hanc presenti familie tue 
gratiam, ut que beati martyris tui et leuite stephani 
inuentionem annuo ueneratur obsequio, eo suffragante, 
tc misericordem inuenire mereatur in celo. Per domi 
num. 

[fHt ssa pro pcrcatarilnis]- 

[A.] Domine, refugium factus es nobis a generatione 
et progenie, a seculo in seculum tu es. 

[Ps.~] Priusquam fierent monies. 

Omnipotens sempitern? deus, una maiestas et una 
deitas, qui in trinitate permanes, et in unitate semper 



Hftanfa. 



209 



consistis; presta, quesumus, ut qui peccatorum no- 
strorum pondere premimur celerem indulgentiam con- 
sequi mereamur. Per. 

Ad romanos l . 

[O] altitude diui(ti)arum sapientie. et scientie. dci, 
quam inconprehensilia ~ sunt iudicia eius, (et inuestiga- 
biles uie eius). Quis enim cognouit sensum domini ? 
aut quis consiliarius eius fuit ? aut quis prior dedit illi, 
et retribuetur ei ? Quoniam ex ipso, et per ipsum, et 
in ipso sunt omnia. Ipsi gloria in secula seculorum : \ 

[GV.] Dirigatur oratio mea sicut incensum in con- 
spectu tuo. 

[ K] Eleuatio manuum mearum sacrificium uesper- 
tinum. 

[A!.] Jubilate deo omnis terra, seruite domino in le- 
titia. 

\Secundum mar cum 4 ]. 

In illo tempore uenit ad ihesum leprosus deprecans 
eum et genuilexo dixit : Si uis, potes me mundare. 
Ihesus autem misertus eius extendit manum suam et 
et r> tangens eum ait illi : Volo, mundare. Et cum 
dixisset, statini discessit ab eo lepra, et mundatus est. 



1 Rom. xi. 33-36. 

3 Om. Vul. ; H- Amen. Vul. 

5 Om.\M\. 



2 incomprehensibilia Vul. 
4 Marc. i. 40-42. 



[O/.] In te speraui, domine, dixi, Tu es deus meus, 
in manibus tuis tempora mea. 

[Secreta], 

[Ojblationes nostras, quesumus, domine, propitiatus 
intende, quas in honore nominis tui consecrandas de- 
ferimus, ut et maculas(i) peccatorum nostrorum, que. 
neglegenter gessimus, te propitiante, ueniam consequi 
mereamur. Per. 

[Prefatio]. 

[Uere dignum], Dsterne deus. Qui solus habes in- 
mortalitatem, et lucem habitas inaccessibilem. Cumque 
omnem altitudinem throno tug dominationis excedis, 
super humilia tamen corda maiestas (tua) requiescit ; 
Te humiliter deprecamur, ut in nostris habitare digneris 
cordibus, actusque nostros preuenire, adiuuando sub- 
sequi. Per christum. 

[Com.] Intellege clamorem meum ; intende uoci 
orationis mee. * meus et deus meus, quoniam ad te 
orabo, domine. 

\Postcommunio\. 

[Pjerceptis, domine, sacramentis, tua nos non deserat 
pietas, quia in confessione sancte trinitatis nos credi- 
mus esse saluandos. Per. 





[Mania]. 




ClIRISTE, AUDI NOS l . 


Sancte thoma, 


ora. Sancte clemens, 


Christe, audi nos. 


Sancte iacobe, 


Sancte syxte, 


ClIRISTE, AUDI NOS. 


Sancte philippe, 


Sancte Cornell, 




Sancte bartholomee, 


Sancte ciprianc, 


Sancta maria, 


ora. Sancte matheae, 


Sancte laurenti, 


Sancte michahel, 


Sancte symon, 


Sancte ypolite, ora. 


Sancte gabrihel, 


Sancte tathdec, 


Sancte romanc, 


Sancte raphahel, 


Sancte mathia, 


Sancte cosmas, 


Sancte iohannes, 


Sancte marce, 


ora. Sancte damiane, 


Sancte pctre, 


ora. Sancte luca, 


ora. Sancte fabiane, ora. 


Sancte paule, 


Sancte barnaba, 


Sancte sebastiane, 


Sancte andrca, 


SANCTK STEPHANE, 


Sancte audifax, 


Sancte iacobc, 


Sancte line, 


ora. Sancte abacuc, 


Sancte iohannes, 


Sancte clete, 


Sancte ualcntinc, 



1 For the many French saints invoked in this Litany, see In- 
tro l. 22. The order of Invocation was thus arranged by 
Alcuin, on the supposed authority of St. Jerome : Angeli, Arch- 
angeli, Virtutes, Potestates, Principes, Dominationes, Throni, 
Cherubim, Seraphim, Patriarchs, Prophete, Apostoli, Martyres, 



Confessores, Episcopi. Presbyleri, Diaconi, ( )mnes Sancti, Eccle- 
siastici, Anchorchv, Monachi, Virgines, \"idiuv, Sapientes, et 
omnes Sancti qui nos pri\_cessen.inl ab Adam usque in hodiernum 
diem. Migne, Bib. Pat. Eat. ci. 5^1. 



E e 



2IO 



Uftanfa. 



Sancte uitalis, ora. 

Sancte georgi, 

Sancte cyriace, 

Sancte pancrati, ora. 

Sancte alexander, ora. 

Sancte euenti, 

Sancte theodole, 

Sancte gordiane, 

Sancte epimachi. ora. 

Sancte urbane, 

Sancte nicomedis 

Sancte basilidis, 

Sancte nazari, ora. 

Sancte uincenti. 

Sancte geruasi, 

Sancte protasi, ora. 

Sancte iuliane, 

Sancte felicissime, 

Sancte agapite, 

Sancte caliste, ora. 

Sancte felix, 

Sancte audacte, 

Sancte prote, 

Sancte iacincte, ora. 

Sancte dionisi cum sociis tuis, 

Sancte quintine, 

Sancte firmine, ora. 

Sancte crispine, ora. 

Sancte crispiniane, 

Sancte maurici, cum sociis, 

Sancte christophore, 

Sancte georgi, 

Sancte luciane, cum sociis, 

Sancte lantberte, 

Sancte ragnulfc, 

Sancte salui, ora. 

Sancte iuste, 

SANCTE SILUESTER 

Sancte marcelle, 

Sancte leo, ora. 

Sancte athanasi. 

Sancte hilari, 

Sancte martine, 

Sancte bricci, ora. 

Sancte ambrosi, 

Sancte hieronime, 

Sancte augustine, 

Sancte maximine. 

Sancte pauline. 



Sancte eusebi, 
Sancte bencdicte, 
Sancte grcgori, 
Sancte antoni, 
Sancte hilarion, 
Sancte basili, 
Sancte machari. 
Sancte efifrem, 
Sancte pemen, 
Sancte arseni, 
Sancte pior, 
Sancte moyses, 
Sancte donate, 
Sancte rcmigi, 
,aX Or i<l 
Sancte audomare, 
Sancte bertine, 
Sancte germane, 
Sancte mcdarde, 
Sancte amande, 
Sancte audoene, 
Sancte filiberte, 
Sancte richari, 
Sancte uualarice, 
Sancte fursce, 
Sancte bauo, 
Sancte trudo, 
Sancte fortunate, 
Sancte albine, 
Sancte bonefaci, 
Sancte patrici, 
Sancte cudberte, 
Sancte gudlace, 
Sancte paulinc, 



ora. 



ora. 



ora. 



ora. 



ora. 



ora. 



ora. 



ora. 



Sancte 

Sancte 

Sancte 

Sancte 

Sancte 

SANCT 

Sancta 

Sancta 

Sancta 

Sancta 

Sancta 

Sancta 

Sancta 

Sancta 

Sancta 

Sancta 

Sancta 

Sancta 

Sancta 

Sancta 

Sancta 

Sancta 

Sancta 

Sancta 

Sancta 

Sancta 

Sancta 

Sancta 

Sancta 

Sancta 

Sancta 

Sancta 

Sancta 

Sancta 



lupe, 
urse, 
modeste, 
hucberte. 
arnulfe, 
A FELICITAS, 
perpctua, 
petronella, 
anastasia, 
agathes, 
agnes, 
cecilia, 
lucia, 
iuliana, 
eufemia, 
p raxed is, 
potcntiana, 
sabina, 
cristina, 
theodora, 
fausta, 
martha, 
columba, 
iustina,, 
scholastica, 
paula, 
brigida, 
eusebia, 
gcnouefa, 
rictrudis, 
aldcgundis, 
radegundis, 
uictoria, 
oportuna, 



Omnes sancti, orate pro nobis, tcr. 

Propitius csto. parcc nobis, dominc. 

Propitius esto, libcra nos, dominc. 

A peccatis nostris libcra nos, domine. 

A morbo malo libcra nos, domine. 

A peste, et cladc, et fame libcra. 

Ab insidiis diaboli libera nos. 

A uariis languoribus libcra. 

Ab omni malo libcra nos, domine 

PECCATORES TE ROGAMUS, AUDI NOS. 

Ut pacem nobis dones te rogamus. 

Ut iram tuam a populo tuo auferre digneris. 



ora. 



ora. 



ora. 
ora. 



ora. 



ora. 



ora. 



ora. 



<&rtu natfo (fBstiarii. 



2IT 



Ut rcgcs nostros ct cxcrcitum corum conseruarc digncris, tc rogamus. 

Ut cis uitam, ct sanitatcm, atquc uictoriam clones, tc rogamus. 

Ut episcopum nostrum, cum omni plcbc sibi commisso conseruarc digncris, tc. 

Ut paganorum scuitiam comprimcrc digncris, te, rogamus, audi. 

Ut acris temperiem nobis doncs, tc. 

Ut fructum tcrrc nobis clones, tc rogamus. 

Ut remissionem pcccatorum nostrorum nobis tribuerc digneris, tc rogamus, audi nos. 

Ut nos cxaudirc cligneris, tc rogamus, audi. 

Fili dci, tc rogamus, audi nos, tcr. 

Agnus clci, qui tollis, parcc nobis, dominc. 

Agnus dci, qui tollis, parcc, dona nobis paccm. 

Agnus dci, qui tollis pcccata, miserere nobis. 

Christe, audi nos. Christc, aucli nos. Christc, audi nos. 

Kyrric, clcyson. Christc, clcyson. Kyrric, clcyson 1 . 



1 The rest ol this page, originally blank, has been covered with companied with musical notation ; the former in larger Lombanik 
the Benediction, and Office for the Blessed Virgin Mary by later , characters, 
scribes, the latter being written in a very small clear hand, ac- 



\Benediclio\. 

Benedicat uos deus omni benedictione celesti, sanc- 
tosque et puros efficiat in conspectu suo ; superabun- 
dent in uos diuitia? glorico eius; uerbo ueritatis instruat; 
euangelio salutis erudiat, omniumque sanctorum cari- 
late Iccupletet. Per. 

[In Fes /is B. M. V>\ 

A. Salue, sancta parens, enixa puerpera regem. qui 
celum terramque regit in secula seculorum. 

Ps. Pre gaudium matris habens cum uirginitatis ho- 

nore, 

Nee primam similem uisa es ncc habcre se- 
quentem. 



(Drtunatia ostinru 1 . 

Ostiarius cum ordinatnr> postquam ab archidia- 
cono in s true tns fncrit. qualiter in doino dci- dc- 
bcat conncrsari, ad suggcstionem archidiaconi 
tradat ci cpiscopus chines dc altari, diccns : 
(+) Sic age, quasi rcdditurus dco rationcm pro 

his rebus qu;u istis clauibus rccluduntur. 

Et tradat ci archidiaconus ostinm cede site. 

Pncfatio ostiarii. 
Deum patrem omnipotentem suppliciter dc- 

1 This and the following Offices agree very closely, but not 
verbatim, with the forms provided in the Pontifical of Egbert. 
Suit. Soc. xxvii. p. u. 



R. Benedicta et uenerabilis es, uirgo maria, que sine 
tactu pudoris inuenta es mater saluatoris. 

V. Virgo, dei genitrix, quern totus non capit orbis, 
In tua se clausit uiscera factus homo. Alle 
luia. 

Aue, maria, gratia plena, dominus tecum, benedicta 
tu in mulieribus. 

Off. Felix namque es sacra uirgo maria, et omni 
laude dignissima, quia ex te ortus est sol iustitice, 
christus deus noster. Alleluia. 

Com. Alma dei genitrix. succurre precantibus cunctis. 
nos quoque una precamur supplices ut tuis precibus 
adiuti laudemus trinitatem. 



precamur, ut hunc (hos) famulum(los) suum(os) 
.ill. bcnediccre dignetur, quern (quos) in officium 
ostiarii cligcrc dignatus cst, ut sit ei (eis) fklelis- 
sima cura in dicbus ac noctibus, ad distinctionem 
horarum, ad inuocandum nomen domini J . Per. 

Bcnedictio cinsdcin. 

Domine, sanctc pater, omnipotens a;ternc 
deus, bcnedicere digncris hunc (hos) famulum(lcs) 
tuum(os) ostiarium(os), ut inter ianitores ec- 
clcsuc parct(cnt) obscquia, ct inter clcctos tuos 
partem merca(an)tur haberc mcrcedis 2 . Per. 



1 Gel. p. 621. 



E e 2 



212 



Hectorfs. dFxomstae. 



glcolftf. 



rbmatfo Uctovis 1 . 

Lector, cum ordinatitr , facit dc illo cpiscopns ucr- 
biini ad plcbcm, ind leans tins fidcm etc uitam 
atqitc ingcuium ; post Jiccc, expect ante populo, 
trad at ci codiccin dc quo Ice turns est d ice us: 
(+) Accipe, ct csto uerbi dci rclator, habiturus 

si fidclitcr implcucris officium, partcm cum his 

qui uerbum dei ministrauerint \ 

Prccfatio Ice tor is. 

Eligunt te (uos) fratrcs tui (ucstri) ut sis (sitis) 
lcctor(rcs) in domo dci tui (ucstri), ct agnoscas 
(catis) officium tuum (ucstrum) ut implcas(atis) 
illud. Potcns cst cnim detis ut augcat tibi (uo- 
bis) gratiam - . Per. 

Benedictio clicsdc m . 

Dominc, sanctc pater, omnipotens retcrne dcus. 
bcncdiccrc digneris famulum(los) tuum(os) hunc 
(hos) .///. in officio Icctoris ; ut assiduitatc Icctio- 
nimi distinctus(ti) atquc ornatus(ti) curis mo- 
dulis, spiritali clcuotione, gratia lingua rcsonct 
ecclcsia:. Per dominum nostrum :! . 

rtrinatt crordstar . 

Exorcista. cum ordinatnr, acclpiat dc mauu cpi- 
scopi libcllum, in quo scripti sunt exorcismi, 
diccutc sibl episcopo : 

(+) Accipe. et commcnda memoriae, ct habc 
potestatcm imponcndi manum super energumi- 
num, sine baptizatum, siue caticuminum. 

Prccfatio cxorcistm. 

Deum, patrem omnipotcntcm suppiiccs dcprc- 
camur, ut hunc (hos) famulum(los) tuum(os) .ill, 
benedicere dignetur in officium exorcistoi ; ut sit 
(sint) spiritalis(les) imperator(res) ad abicicndos 
demones dc corporibus obsessis cum omni ne- 
quitia corum multiformi " . Per. 

Benedictio ciusdcm. 

Domine, sanctc pater, omnipotens seternc deus, 
benedicere digneris hunc (hos) famulum(los) 
tuum(os) .///. in officio exorcistae, ut per imposi- 



1 Pontif. Egb. p. 12. 

3 Ib. 

5 Gel. p. 621. 



2 Gel. p. 621 . 

4 Pontif. Egb. p. 13. 



tionis manuum et oris officium eum(os) eligerc 
digneris ; et impcrium habeat(ant) spirituum in- 
mundorum cohercendo, et probabilis(li) sit (sint) 
medicus(ci) ecclesi;e. gratia curationum uirtute 
confirmatus(ti) 1 . Per eundcm. 



rtiinatio ncoltti 2 . 

Acolitiis, cum ordinatnr, primum ab episcopo do- 
ccatur qnalitcr in officio suo agcrc dcbcat ; sed 
ab arcJiidiacono accipiat ccrofcra r inm cum ccrco. 
ut sciat sc ad acccudcnda ccclcsue luminaria 
mancipari. Accipiat ct urccolum uacuum ad 
fundcndnm uinnin in eucJiaristia corporis 
cJiristi " . 

Prcrfatlo acoliti. 

Omnipotens sempitcrne deus, fons lucis et 
origo bonitatis. qui per ihcsum christum filium 
tuum. lumen ucrum, mundum inluminasti, cius- 
que passionis mystcrio redcmisti, benedicere 
digneris hunc (hos) famulum(los) tuum(os) .///. 
quern (quos) in acoliti officium consecramus, po- 
sccntes tuam clemcntiam, ut cius (eorum) lumen 
et mentcm scientia inlustrcs, et pietatis tua: rorc 
inriges, ut ita pcrccptum ministerium, te auxiliante, 
peragat(gant) qualitcr ad ajternam remunera- 
tioncm pcruenirc m$rea(an)tur. Per eundem. 

Benedictio acoliti. 

Domine, sancte pater, omnipotens .-utcrnc 
dcus, qui per ihcsum christum filium tuum in 
hunc mundum lumen claritatis misisti, ct in 
cruce passionis sure triumphum sanguincm et 
aquam ex latcre pro gencrc humano dignatus cs 
funderc, et per apostolos tuos in hoc sreculo 
lumen grati;u spiritalis misisti ; ita benedicere 
digneris hunc (hos) famulum(los) tuum(os) .///. 
in officio acoliti, ut [ad] accendendum claritatis 
ecclesiac tu;u, et ad suggcrendum uinum et 
aquam, ad conficiendum sanguinis tui [myste- 
rium] in offerendo eucharistia[m] sanctis altari- 
bus tuis subministret(trent). Acccnde, clomine, 
cius (eorum) mentem et corda ad amoris tui 
ca^leste, et gratiaj miserationis tuse uirtute con- 
firma. Per. 

1 Gel. p. f>22. ~ Pontif. Egb. p. 13. 

3 Gel. p. 620 ; but although the rubric occurs, the Pra/atio 
and Benedictio are omitted. 



Sbubtrfaconf. 



21 



rbmatfo sttbtu acom . 

Snbdiacoims, cum ordinatnr, qitia manus iniposi- 
tionmn non accipit, pataiam dc inann cpiscopi 
accipiat nacnam, ct caliccm uacuani. DC viann 
archidiaconi accipiat itrccolmn cinn aqua manili 
ac manutergitim, ct dicat 2 : 
(+) Uidc cuius ministerium tibi traditur ; et idco, 
si usque nunc fuisti tardus ad ccclcsiam, amodo 
debes cssc assiduus ; si usque nunc somnolcntus, 
amodo uigil ; si usque nunc cbriosus, amodo so- 
brius, si usque nunc inhonestus, amodo cautus. 
Oblationes quc ucniunt in altari panes proposi- 
tionis appellantur. DC ipsis oblationibus tantum 
debct in altari poni quantum populo possit suffi- 
cere, ne aliquid putridum in sacrario remaneat. 
Palle uero quae sunt in substratorio in alio uase 
debent lauari, in alio corporales pall-e. Ubi palle 
corporales lauate fucrint, nulluni linteamen ibi 
dem aliud lauari debet ; ipsa aqua in baptisterio 
debct ucrgi. Idco te ammoneo, tu talem te 
exhibe, ut deo placere possis. 

Et tradat ci caliccin et patoiam. 

Prcfatio sitbdiaconi. 

Orcmus deum ac dominum nostrum, ut super 
seruum(uos) suum(os) .ill. qucm (quos) ad sub- 
diaconatus officium uocare dignatus es, infundat 
bencdictionem et gratiam suam ; ut in conspcctu 
suo fidclitcr serviens(tes) prajdcstinata sanctis 
premia consequatur(quan), auxiliante domino 
nostro ihcsu christo, qui cum eo uiuit et rcgnat 
deus 3 . Per. 

Bcncdictio cinsdcm. 

Domine, sancte pater, omnipotens a:-terne 
dcus, bcncdiccre digneris famulum(los) tuum(os) 
hunc (hos) qucm (quos) ad subdiaconatus offi- 
cium eligcre dignatus es ; ut eum(os) sacrario 
tuo sancto strenuum(os) sollicitumque(osque) 
c;tlesti militioe instituas ; et sanctis altaribus 
fidcliter subministrct(trcnt), et rcquiescat super 
eum(os) spiritus sapiential et intellectus, spiritus 
consilii et fortitudinis, spiritus sciential ct pietatis. 
Repleas cum(os) spiritu timoris tui, et eum 
ministerio diuino confirmes, ut obcediens(tcs) 
factus(ti) atque clicto parens(tcs) tuam gratiam 
conscquatur(quan) 4 . Per. 

Ponlif. Kyb. p. 14. 2 Gel. p. 620. 

3 Gel. p. 622. 

4 Gel. p. 622, followed by the unction of the hands, which 
is here omitted. 



2tti orbt nantmm lu acomnn . 

O ratio. 

Oremus, dilcctissimi, dcum patrcm omnipoten- 
tcm ut super hunc (hos) famulum(os) suum(os), 
quem(os) in sacrum ordincm dignatur assumere 
bcnedictionis suaj gratiam clementer effundat ; 
eique (eisque) donum consecrationis indulgcat, 
per (mod eum(os) ad premia ajtcrna perducat, 
auxiliante domino nostro ihesu christo, qui cum 
eo uiuit ct regnat deus L> . Per. 

Alia. 

Exaudi. domine, preccs nostras ct super hunc 
(hos) famulum(os) tuum(os) spiritum tu?e bene- 
dictionis emitte ; ut easiest! muncrc clitatus(ti) 
ct 1119 gratiam possit maiestatis adquirere, ct 
bcne uiucndi aliis exemplum prebere :! . Per. 

Alia. 

Deus, qui es conlator sacrorum magnificus 
clignitatum ; qucsumus ut hunc(os) famulum(os) 
tuum(os) qucm(os) ad officium leuitarum uo 
care dignaris, altaris sancti mynisterium tribuas 
sufHcicntcr implere, cunctisque donis gratia; re- 
dundantem, et fidutiam sibi tuai maiestatis ad 
quirere, ct aliis prebere facias perfecte dcuotionis 
exemplum. Per. 

Consccratio. 

Adesto, qucsumus, omnipotens deus, bonorum 
dator, ordinum distributor, officiorumque disposi- 
tor, qui in tc manens innouas omnia, et cuncta 
disponens per uerbum, uirtutem, sapientiamque 
tuam, ihcsum christum, filium tuum, dominum 
nostrum, sempiterna prouidentia pra:paras, et 
singulis quibusque temporibus aptanda dispen- 
sas ; cuius corpus, ecclesiam tuam, crelestium 
gratiarum uarietate distinctam suorumquc discrc- 
tione mcmbrorum per legcm mirabilem totius 
compagis unitatem in augmentum templi tui 
crcscerc clilatarique largiris, sacri muneris serui- 
tutem trinis gradibus ministrorum nomini tuo 
ministrare constituens ; elcctis ab initio Icui filiis. 
qui misticis operationibus domus tu:e fidelibus 
excubiis pcrmanentes, hercditatem bcncdictionis 
aiterna; sorte perpetua possiderent, super hunc 
(hos) quoquc famulum(los) tuum(os), qucsumus. 



1 Pontif. Egb. p. 19. 



Ib. 



214 



f st ue Dtaconf. 



placatus intcndc, qucm (quos) tuis sacrariis serui- 
turum(ros) in officium diaconii supplicitcr decli- 
camus. Et nos quidcm tamquam homines di- 
uini scnsus et summe rationis ignari, huius 
(horum) uitam, quantum possumus, axstimamus. 
Te autcm, dominc, ca qua: nobis sunt ignota non 
transcunt. Tc occulta non fallunt. Tu cognitor 
secretorum. Tu scrutator cs cordium. Tu cius 
(eorum) uitam cajlcsti potcris examinari iudicio, 
quo semper pncualcs ct amissa purgare, et ca 
quo: sunt agenda conceclcrc. Emittc in cum 
(eis), domine, qucsumus. spiritum sanctum, quo 
in opus ministerii fideliter exscquendi, septiformis 
gratia: muncre roborctur(rcn) in instar illorum, 
quos in cxordio nascentis ecclcsia: apostoli tui 
adiutores sibi et comites addidcrunt. Abundet 
in eo (eis) totius forma uirtutis, auctoritas mo- 
desta, pudor constans, innocentire puritas, ct 
spiritalis obseruatio discipline. In moribus cius 
(eorum) precepta tua fulgcant, et sum castitatis 
exemplo imitationcm sanctam plebs adquirat ; 
ct bonum conscience tcstimonium profercns 
(tes) in christo firmus(mi) ct stabilis(les) perse- 
ueret(rent), dignisquc succcssibus dc inferior! 
gradu per gratiam tuam potiora capcrc mcrcatur 
(an) l . Per dominum. 

ffit ssa in ortnnaticmr prcsbitrri sine tiinroni. 

Exaudi, domine, supplicum preccs, ct dcuoto 
tibi pectore famulantcs perpetua defensionc cus- 
todi ; ut nullis perturbationibus impcditi, libcram 
seruitutcm tuis semper cxhibcantur officiis 2 . 
Per. 

Super oblata. 

Omnium nostrorum,quesumus, dominc, hostias 
propitius intuere ; ut et quod actum est per ob- 
sequium deputatum, ct ficlclium uota populorum 
tua potius propitiationc firmctur. Per. 

Prefatio. 

U. D. rcterne dcus. Suppliciter dcprccantes, 
ut nostram pariter et illius qucm per tui muneris 
largitatem sacra: familiar subrogamus antistitcm, 
uel prcsbiterum, sine diaconem, bene tibi placi- 
tam perficias seruitutem. Per christum. 

1 Pontif. Egb. p. 19 ; L. p. 423 ; Gel. p. 515. 

2 L. p. 412; Gel. p. 517. 



In fractionc. 

Hanc igitur oblationem, quam tibi offerimus, 
dominc. pro famulo tuo .///. qucm ad pontifica- 
Jcm, ucl presbiterii, sine diaconii gradum pro- 
mouerc dignatus es, quesumus, domine, ut pla 
catus accipias, et qua: ci diuino munere contulisti 
in co propitius tua dona custodi. Per christum. 

Ad coniplcndnin. 

Da nobis, quesumus, omnipotcns dcus, boni 
operis incremcnta pcrcipere, et quern tcmpore 
prouchis sacris mystcriis effice promptiorem. 

Per. 

Super pop nl inn. 

Totum corpus ccclesia: tua:, qucsumus, do 
mine, sic bencdictio supplicitcr implorata dis- 
ponat. ut ct superiorum firmitatc mcmbrorum 
subiccta congaudcat. ct subditorum sinceritatc 
summa hutctur. Per. 

Oralt nti ovtii nantium prrsfaitcrum. 

Orcmus, dilcctissimi, dcum patrcm omnipo- 
tcntem, ut super hunc (hos) famulum(os) suum 
(os) qucm(os) acl i)i csbitcri munus eligit, cajlcstia 
dona multipiicct, ct (}u;u cius dignationc suscipit 
(piunt) cius exsequatur(an) auxilio. Per 1 . 

Alia. 

Exaucli nos. dcus salutaris nostcr, ct super 

hunc(os) famulum(os) tuurn(os) benedictionem 

! sancti spiritus et gratia: saccrdotalis cffunde 

j uirtutcm ; ut quem(os) tua.- pictatis aspectibus 

offerimus consccrandum(os) perpetua muneris 

tui largitate proscquaris 2 . Per. 

Consccratio. 

Dominc, sanctc pater, omnipotcns mtcrnc dcus, 
honorum omnium auctor, ct distributor omnium 
dignitatum, per qucm proficiunt uniucrsa, per 
quern cuncta firmantur, amplificatis semper in 
mclius naturre rationabilis incrcmentis, per or- 
dinem congrua rationc dispositum. Unde et 
sacerdotalcs gradus, atque officia leuitarum sa- 
cramentis mysticis instituta crcuerunt, ut cum 
pontifices summos regendis populis prafecisses, 
ad eorum societatis ct operis adiumentum, se- 



1 Pontif. Egb.p. 21 ; Pontif. Rom. p. 48 ; L. p. 424; Gel. p. 513. 

2 Ib. 



(Sptscopt. 



2I 5 



qucntis ordinis uiros, et secundc dignitatis cligcrcs, 
Sic in heremo per septu^aginta uirorum prudentium 
mcntcm moysi spiritum propagasti, quibus ille ad- 
iutoribus usus in populo innumeras mukitudincs facile 
gubcrnauit. Sic in cleazoro ct itamar filiis aaoron, 
paternx plcnitudinis habundantiam Iransfudisti, ut ad 
hostias salutarcs et frequentioris offitii sacramenta 
ininisterium sufllceret sacerdotum. I lac prouidentia, 
domine, apostolis filii tui doctorcs fidci comites addidisti 
quibus illi orbem totum secundis predicatoribus im- 
plcuerunt. Quapropter infirmitati quoque nostrx-, 
domine, qucsumus, hrec adiumenta largirc, qui quanto 
raagis fragiliores sumus, tanto his pluribus indigemus. 
Da, qucsumus, omnipotens pater, in hunc famulum 
tuum presbiterii dignitatem, innoua in uisceribus cius 
spiritum sanctitatis ; acceptum a te, deus, secundi 
merit! munus obtineat. ccnsuramque morum exemplo 
sure conuersationis insinuet. Sit probus cooperator 
ordinis nostri, et luceat in eo totius forma iustitice, ut 
bonam rationcm dispensationis sibi credits} redditurus 
0, terna} beatitudinis premia consequatur 2 . Per do- 
minum. 

Consecrentur manus istce per istam unctionem et 
nostram benedictionem, ut qugcumque benedixerint 
benedicta sint, et que,cumque sanctificauerint sanctifi- 
centur. Per". 

\Colkc ta\. 

Commune uotum permaneat, communis oratio pro- 
sequatur; ut hie (uel hi) totius ccclesioe prece qui in 
diaconatus ministerio preparatur(n), ct leuitice. benedic- 
( + )tionis spiritali conuersatione prefulgens (ud tes) 
per gratiam sanctificationis eluceal(n). Per dominum. 

[Senedz cti o].* 

Domine, sanctse spei, fidei, gratiae, profectuum nume 
rator, qui celestibus et terrenis ministeriis angelorum 
ubique dispositis, per omnia elementa uoluntatis tuas 
diffundis affectum, hunc (uel hos) quoque famulum(os) 
tuum(os) .ill. speciali affectu tueri digneris; ut mis 
obsequiis cxpeditus (ttel ti) sanctis altaribus minister 
(ud tri) purus (uel ri) clarescat(n), et indulgentia prioris 
gradus eorum, quos apostoli tui in septenario numero, 
beato stcphano ducente, spiritu sancto auctore, ele- 
gerunt, dignus (uel i) existat(n) et uirlutibus uniuersis, 

1 This leaf (fol. 274^, b) is palimpsest, the Collect from this 
point being re-written in an English hand. 
- Pontif. Kgb. p. 22 ; Pontif. Rom. p. 48. 

3 Pontif. Kgb. p. 24; Gel. p. 622. The greater part of this 
page is blank, the older hand having been erased beyond 
recovery. 

4 This Collecta and Benedictio belong to the Office Ad Ordi- 
nandum Diaconum. Pontif. Egb. p. 20; Gel. p. 526. 



quibus te seruirc oportct, instructus(ti) polleat(n). Per 
dominum. 

\Bemdictio ad sin] as ucl planetas\. 
Deus, inuictc uirtutis triumphator, et omnium rerum 
creator ac sanctificator. iniende propitius preces nostras, 
et has stolas siue planetas leuiticaj ac sacerdotalis 
gloria} ministris tuis fruendas tuo proprio ore bcne + 
dicere, ac sanctificare,consecrareque digneris, omnesque 
eis utentes, tuisque mysteriis a nobis indignis con- 
secratis uel consccrandis aptos, et tibi in eis deuote et 
amabiliter seruientes grUos eflicere tibi concedas, et 
nunc et per infmita secula seculorum . Amen. 

[ Oratio post stolam impositam\. 

In nomine sanctce trinitatis ct unice, diuinitatis, accipe 
stolam quam tibi dominus per humilitatis nostre. famu- 
latum, seu et per manus nostras accipiendam preparauit, 
per quam scias sarcinam domini dei tui ceruicibus tuis 
impositam, et ad humilitatcm adque amministrationem 
te esse conexum. et per quam te cognoscant fratres 
tui ministrum dei essc ordinatum, ut qui in diaconatus 
ministerio es constitutus, leuiticoe benedictionis ordine 
clarescas, et spiritali conuersatione prefulgens gratia 
sanctificationis eluceas ; sed et in christo ihesu firmus 
et stabilis perseueres, quatenus hoc quod per hanc 
stolam significatur, in die districti iudicii ante tribunal 
domini sine macula representare ualeas, ipso auxiliante, 
cui est honor et gloria I 



ratio in drctfcnc rpfscopf. 

Oremus, fratres, ut deus et dominus noster ihesus 
christus nos et electum nostrum gratia spiritus sancti 
inlustrare dignetur. Qui uiuit et regnat. Amen. 

Amonilio episcopi. 

Iloec sollicita mente et studio uigilanti conserua, 
et tibi commissis nota facere cura, ut unanimes uno 
ore collaudetis deum de suis erga uos beneficiis cx- 
hibendis, (cui) est honor et gloria per omnia. 

Oratio post profesionem. 

Memor(sis) sponsionis,etdcsponsationis ecclesiastic?, 
etdilectionis domini dei tui, in die qua assecutus es hunc 
honorem. Caue ne obliuiscaris illius. 

Hie dandus est anulus ". 
Accipe ergo anulum discretions et honoris, fidei 



1 Pontif. Egb. p. 1 6. 2 Ib. p.i;. 

3 The formula: accompanying the bestowal of the ring and the 
staff in the present Roman Pontifical are very different. 



2l6 



(JBpfscopf. 



<2Bptscopf. 



signum, ut que. signanda sunt signes, et que, aperienda 
sunt prodas, que_ liganda sunt liges, que. soluenda sunt 
soluas, atque credentibus per fidem baptismatis, lapsis 
autem sed penitentibus, per ministerium reconciliationis 
ianuas regni celestis aperias. Cunctis uero de thesauro 
dominico noua et uetera proferas ad eternam salutem, 
omnibus consulas gratia domini nostri ihesu christi, 
cui cum patre et spiritu sancto est honor et gloria in 
secula seculorum. 

Hie dandus est baculus. 

Accipe baculum, sacri regiminis signum, ut inbecilles 
consolides, titubantes confirmes, prauos corrigas, rectos 
dirigas in uiam salutis rcternte, habeasque potestatem 
erigendi dignos et corrigendi indignos, cooperante 
domino nostro ihesu christo, (qui) cum patre in unitate 
spiritus sancti, cui est (honor) et imperium per omnia 
secula seculorum. Amen. 

Nunc inchoandum est introitum. 

Elegi(t) te dominus sibi sacerdotem magnum, et 
aperiens thesaurum suum obtimum habundare te faciat 
in omnibus bonis. 

Ps. Exaudiat te. 

R. Mittat tibi. 

R. Memor sit dominus omnis sacrificii tui, et 
olocaustum tuum pingue fiat. 

V. Mittat tibi auxilium de sancto, et de sion [tuejatur 
te. 

Trac. Desiderium. 

Of. Memor sit dominus omnis sacrificii tui, et ho- 
locaustum tuum pingue fiat. Aeuia. Alleluia. 

V. Letificabimur in salutari tuo, ct in nomine domini 
dei magnificabimur. 

Miuat tibi auxilium de sancto, et de sion tueatur te. 

Com. Unguentum in capite, quod desccndit in 
barbam, in barbam aaron, quod descendit in oram 
uestimenti eius. Mandauit dominus benediclionem in 
sseculum. 

R. Ecce quam bonum. 

Item. 

Sicut fui cum moyse, ita ero tecum, dicit dominus, 
confortare populum meum,neque timeas. Ecce dominus 
deus tuus ante te est, et non te derelinquet. 

Ps. Exaudiat te. 

R. Mittat. 

R. Mittat tibi dominus auxilium de sancto, et de 
sion tueatur te. 



V. Exaudiat te dominus in die tribulationis, protega, 
te nomen dei iacob. 

Alleluia. Disposui. 

V. Veritas. 

Com. Letabimur. 

Alleluia. Statuit ei. 

R. Domine, per. 

V. Vitam. 

Of. Gloria et honore. 

Com. Beatus seruus. 

Benedixit te hodie deus, et unxit te oleo letitise pre 
consortibus tuis. 

Item. Memor esto nominis domini dei tui. 

Ps. Deus deorum. 

R. Immola deo sacrificium laudis, et redde altissimo 
uota tua. 

V. Congregate. 

R. Desiderium. 

Of. Benedic, anima. 

Ps. Eunles predicate euangelium regni, gratis ac- 
cepistis, gratis date. 

Ps. Nolite possidere aurum, neque argentum, neque 
pecuniam in qui(zo)nis uestris. 

Aliiim. Congregate illi sanctos eius qui ordinauerunt 
testamentum eius super sacrifida, et adnuntiabunt cceli 
iustitiam eius quia deus tuus ego sum. 

Ps. Deus deorum. 

R. Immola deo. 
V. Congregate. Alleluia. 
V. Disposuit. 

Of. Benedic, anima. 

Com. Messis quidem multa, operarii autem pauci, 
rogate dominum mcssis ut eiciat operarios in messem 
suam. 

Ps. Ut supra. 

V. Misit ihesus discipulos suos binos ante faciem 
suam in omnem ciuitatem et locum quo erat ipse 
uenturus, et dicebat illis. 

Com. Messis quidem. 



\Epistold\ . 

Karissimi, fidelis sermo, si quis episcopatum desiderat 
bonum opus desiderat. Oportet ergo episcopum in- 
reprehensibilem esse, Unius uxoris uirum, Sobrium, 
prudentem, pudicum", ornatum 2 , hospitalem, doctorern, 
Non uinolentum, non percussorem. sed modestum, non 
litigosum, non cupidum, Sue; domui bene prepositum, 
filios habentem subditos, cum omni castitate. Si quis 



i Tim. iii. 1-7. 



2 trans. Vul. 



<piscop(. 

autem domui suoe precsse nescit, qtiomodo e(c)clesicc 
dei diligentiam habebit ? Non neophitum, ne in 
superbiam clatus in iuclicium incidat diaboli. Oportet 
autem ilium et tcstimonium habere bonum ab his 
qui foris sunt, Ut doctrinam L dei nostri ornet in 
omnibus . 

\_Euangdiuni\ 2 . 

In illo tempore facta est contentio inter discipulos 
quis eorum uideretur esse maior. Dixit hautcm eis 
ihesus : Rcges gentium dominantur eorum, et qui 
potestatem habent super eos benefici uocantur, uos 
autem non sic ; Sed qui maior est in uobis fiat sicut 
iunior ", Et qui processor est sit sicut minister 4 . Quis 
eninv maior est? qui recumbit an qui ministrat ? In ; 
gentibus quidem fi qui recumbit ; in uobis hautem non 
sic, sed qui ministrat. Ego hautem in medio uestrum 
sum sicut qui ministrat. Uos autem estis qui pcr- 
mansistis mecum in temptationibus meis. Et ego 
dispono uobis sicut disposuit mihi pater meus regnum, 
ut edatis et bibatis super mensam meam in regno meo 
et sed(e)atis super thronos duodecim 7 iudicantes duo- 
decim tribus israhel. 



rnttoncs rt prcrrs in artinatiotu cptsrcpi. 

Orcmus, dilectissimi nobis, ut huic (his) uiro 
(ris) ad utilitatem ecclesiae prouchendo(os) benig- 
nitas omnipotentis dei gratia^ suae tribuat largi- 
tatem 8 . Per dominum nostrum. 

Alia. 

Adesto supplicationibus nostris, omnipotens 
deus, et quod humilitatis nostr^ gerendum est 
ministerio, tuae uirtutis impleatur efTectu 9 . Per. 

Alia. 

Propitiare, domine, supplicationibus nostris, et 
inclinato super hunc (hos) famulum(los) tuum(os) 
.ill. cornu gratiae sacerdotalis, benedictionis tuse 
in eo(os) uirtutem effunde 10 . Per. 

Consecratio. 
Pater sanctc, omnipotens deus, qui per dominum 



pfscopi. 



217 



- 1 non in opprobrium incidet et laqueum diaboli Vul. 

2 Luc. xxii. 24-30. 

3 minor Vul. ministrator nam Vul. 
5 0>.Vul. 6.6 nonneVul. 

7 Om, Vul. s Pontif. Egb. p. i. 

9 Ib. Ib. 



nostrum ihesum christurn, ab initio cuncta for- 
masti ct postmodum in fine tcmporum, secumlum 
pollicitationem quam abraham patriarcha nostcr 
acccpcrat, ecclesiam quoque sanctorum congre- 
gationc fundasti, ordinatis rebus per quas Icgibus 
a te datis discipline religio regeretur ; presta, ut 
hie (hii) famulus(ti) tuus (tui) sit (sint) minis- 
tcriis cunctisquc fidclitcr gcstis officiis dignus 
(ni), ut antiquitus instituta possit sint) sacra - 
mcntorum mysteria celcbrare. Per te in sum- 
mum ad quod assumitur(muntur) sacerdotium 
consecre(cren)tur. Sit super cundcm (cosdcni) 
benedictio tua licet manus nostra sit. Prccipe, 
domine, huic (his) pascerc oues tuas, ac tribuc ut 
commissi gregis custodia sollicitus(ti) pastor(es) 
inuigilet(lent). Spiritus huic (his) sanctus tuus 
caelestium carismatum diuisor adsistat, ut sicut 
ille electus gentium doctor instituit, sit (sint) 
iustitia non indigens(tes), bcnignitate pollens, 
(tes) hospitalitate diffusus(si), scruet(uent) in 
exortationibus alacritatem, in persecutionibus 
fidem, in caritate patientiam, in ueritate constan- 
tiam, in hcresibus ac uiciis omnibus odium sciat 
(ant), in aemulationibus nesciat(ant), in iudiciis 
gratiosum(sos) esse non sinas, et tamcn gratum 
(os) esse concedas. Postremo omnia a te lar- 
giter discat(cant) quae salubriter tuos doceat(ant). 
Sacerdotium ipsum opus esse existimet(ment) 
non dignitatem. Proficiant ei honoris augmenta, 
etiam ad incrementa meritorum, ut per haec sicut 
apud nos nunc adsciscitur(untur) in sacerdo 
tium, ita apud te postea adsciscatur(antur) in 
regnum. Per. 

Item alia consccratio. 

Deus honorum omnium, deus omnium digni- 
tatum, quas glori<j tu? sacris famulantur ordini- 
bus, deus qui moysen famulum tuum secret? 
familiaritatis affectu, inter cetera ccelestis docu- 
menta culturac, de habitu quoque indumenti 
sacerdotalis instituens electum aaron, mystico 
amictu uestiri inter sacra iussisti, ut intelligentiai 
sensum de excmplis priorum capcrct secutura 
posteritas, ne eruditio doctrine tuae ulli deesset 
astati, cum et apud ueteres reuerentiam ipsa 
significationum species obtineret, et apud nos 
certiora essent experimenta rerum quam enig- 
mata figurarum. Illius namque sacerdotii ante- 
rioris habitus nostroe mentis ornatus estj et ponti- 

Ff 



218 tf 

ficalem gloriam non iam nobis honor commendat 
uestium, seel splendor animarum, quia et ilia 
quit tune carnalibus blandicbantur obtutibus, ea 
potius qua; in ipsis erant intclligenda poscebant. 
Et iclcirco huic (his) famulo(lis) tuo(is) quern 
(quos) ad summi saccrdotii ministerium clcgisti, 
hanc, quesumus, domine, gratiam largiaris, ut 
quicquid ilia uclamina in fulgorc auri, in nitorc 
gemmarum, in multimodi operis uarictate signa- 
bant, hoc in eius (corum) moribus actibusque 
clarescat(cant). Comple in saccrdotc(tibus) tuo 
(is) mystcrii tui summam, et ornamentis to- 
tins glorificationis instructum(tos) cajlcstis un- 
guenti florc sanctifka 1 . Hoc, dominc, copies? 
in eius (corum) caput influat, hoc in oris subiccta 
decurrat, hoc in totius corporis extrcma dc- 
sccndat, ut tui spiritus uirtus et intcriora eius 
(eorum) rcpleat, ct cxteriora circumtcgat. Abun- 
tlet in co (cis) constantia fidei, puritas dilcctionis, 
sinccritas pacis, sint speciosi munere tuo pedcs 
eius (eorum) ad euuangclizandam paccm, ad 
cuuangclizandum bona tua. Da ei (eis), domine, 
ministerium reconciliationis in uerbis, et factis, 
et uirtutibus, et signis, et prodigiis. Sit sermo 
(nis) eius (eorum) prcdicatio non in pcrsuaclibili- 
bus human? sapicntiaj uerbis, sed in ostensionc 
spiritus ct uirtutis. Da ci (cis), domine, claucs 
regni cailorum. Utatur(tan) nee glorietur(en) 
potestate quam tribuis in axlificationcm et non 
in destructioncm. Ouodcumque ligaucrit(rint) 
super terrain, sit ligatum et in cnclis, ct quodcum- 
que soluerit(rint) super terrain, sit solutum ct 
in cailis. Quorum detinucrit(rint) peccata, 
detenta sint, et quorum dimiserit(rint) tu di- 
mittas. Qui benedixerit ci (cis) sit bcncdictus, 
et qui maledixerit ci (eis) maledictionibus re- 
pleatur. Sit (sint) fidelis(li) scruus(ui) et pru- 
dens(tes) quem(os) constituas, domine, super 
familiam tuam ut det (dent) illis cybum in tern- 
pore necessario ; ut exhibcat(ant) omncm homi- 
nem perfectum. Sit (sint) sollicitudinc inpigcr 
(gri). Sit (sint) spiritu feruens(tes). Oderit 
(int) superbiam. Diligat(ant) ueritatem, nee 
cam umquam deserat(rant) aut lassitudine aut 
timore superatus(ti). Non ponat lucem tenebras, 
nee tenebras lucem. Non dicat(cant) malum 
bonum, nee bonurn malum. Sit (sint) sapienti- 



1 In margine, manu recentiore : Hie ponendum oleum super 
caput. 



CFcdcsfac. 



bus et insipientibus debitor(rcs), in fructum de 
profcctu omnium conscquatur(quan). Tribuas 
ci (eis), dominc, cathcdram episcopalcm ad re- 
gendum ccclcsiam tuam et plcbem uniucrsam. 
Sis ci (cis) auctoritas ; sis ei (eis) firmitas ; sis ei 
(eis) potestas. Multipliccs super eum (eos) bene- 
dictionem et gratiam tuam, ut ad exorandam 
misericordiam tuam tuo munere semper idoneus 
(nei) tua gratia possit(sint) esse deuotus(ti). 
Per 1 . 

Super obi at a. 

Suscipc, domine, quesumus, munera qua; tibi 
offerimus pro famulo(lis) tuo(is) .ill. et propitius 
in eodem(is) tua dona custodi. Per dominum 
nostrum-. 

Infra act ion on. 

Hanc igitur oblationem quam tibi offerimus, 
domine, pro famulo(lis) tuo(is) Ml. qucm(os) 
ad pontificalem gloriam promouere dignatus es, 
quesumus, domine, ut placatus accipias, ut quod 
diuino munere consecutus(ti) cst (sunt) tua in 
co (eis) protcctione firmetur. Per christum . 

Ad complcndnm. 

Adesto, misericors deus, ut quod actum est 
nostrai scruitutis offtcio tua benedictionc firmetur. 
Per 4 . 

Ad popnlmn. 

Ecclesiam tuam, domine, bcnignus inlumina, 
ut et grcgis tui proficiat ubiquc succcssus, et 
grati fiant nomini tuo, te gubernantc, pastores. 
Per 5 . 

(Dvntfoncs ft prcrcs in fcctu rationc tasilfrr noucc 6 . 

Frimum agatur Icztania ante fores cede SICE. 
Scqidtur oratio. 

Ore inns. 

Domum tuam, domine, quesumus, clementer 
ingredere, ct in tuorum corda fidclium perpe- 
tuam constitue mansionem, ut cuius sedificatione 
subsistit, huius fiat habitatio preclara. PerJ 

1 Pontif. Egb. p. 2 ; L. p. 422 ; Gel. p. 625. 

2 Pontif. Egb. p. 5 ; L. p. 421 ; Gel. p. 626. 

3 Pontif. Egb. p. 5. * L. p. 421. 

5 L. p. 434. 

6 Pontif. Egb. p. 31, where the order and ritual of consecration 
are very different. 



Drtricatfone 



IDctricattone 



219 



Scqnitur antiphona. Tollc portas, principcs, 
ucstras. 

Ps. Domini est terra. 

Dcindc bcncdictio fontis. Postca antipliona. 

An. Asperges me, domine, ysopo, et munda- 
bor ; lauabis me et super niuem dcalbabor. 
Ps. Miserere mei, deus. 

Ecclcsia qnoqnc aspcrgatnr tcr intns, fora, 
scmcl, altarcquc laitatnr, ac cornua altaris sor- 
sitin dcorsumqne linicntnr clirismatc sancto, di 
ce utc cpiscopo, 

Pax tibi. 

Respondentc clcro. 
Et cum spiritu tuo. 

Et super illnm thymiama, dicitnrqnc antiphona. 
Altaria tua, domine. 
Ps. Bcati qui habitant. 
Angulosque cede six ct pastes ostium eadcm untionc 

linicntur. Scqnitur antipJtona. 
Unxit te dominus oleo laetitiae. 
Postea pontifex solleninibns ucstibus induitur, pro- 

ccdcns ad miss am. 
Ad introitum antipJiona, 
An. Terribilis est locus. 
Ps. Dominus regnauit, decorem. 
Gloria in excels is dco. 

Ad missam. 

Deus, qui sacrandorum tibi auctor es munerum, 
effunde super hanc orationis domum benedic- 
tionem tuam, ut ab omnibus hie inuocantibus 
nomen tuum, defensionis auxilium sentiatur. 
Per 1 . 

Alia. 

Deus qui ex omni cooptatione sanctorum 
aeternum tibi condis habitaculum ; da edificationi 
tuas incrementa caelestia, ut quorum hie reliquias 
pio amore amplectimur, corum semper mentis 
adiuuemur. Per 2 . 

Et rcliqnice tenentur in manibus. 

Lectio dc apostolo seqnitnr. Responsorinm. 
R. Locus iste a deo factus. 

V. Deus, cui adstat angelorum. 
A 1. Adorabo ad templum sanctum. 

Postea Euangelium. Et oratione super oblata 
facia per A men, dicitur alta uoce ; 



1 Gel. p. 614; V. p. 241. 



Ib. 



Orcmns. 

Deus, sanctificationum omnipotens dominator, 
cuius pietas sine fine scntitur ; Deus, qui aulestia 
simul et tcrrcna complcctcris, Servians miscricor- 
diam tuam populo tuo ambulanti ante con- 
spectum gloria:- tune ; exaudi prcccs scruorum 
tuorum, ut sint oculi tui aperti super clomum 
istam die ac nocte ; Hancque basilicam in honore 
sancti tui .ill. sacris mysteriis institutam, clc- 
mentissimus dedica, miserator inlustra, proprio 
splcndorc clarifica, omnemquc hominem ueni- 
entem adorare in hoc loco placatus admitte, 
propitius dignarc respicerc, et propter nomcn 
tuum magnum, manu forti et brachio excclso in 
hoc habitaculo supplicantes libens protege, dig- 
nanter exaudi, aeterna defcnsione conserua ut 
semper felices, semperque tua religione laetantcs, 
constanter in sanctae trinitatis fide catholica per- 
seuerent. Per 1 . 

Hac oratione finita offeruntur oblationcs. 
Off. Domine deus, in simplicitate. 
V. Fecit Salomon. 

Super oblata. 

Deus uirtutum caelestium, qui in omni loco 
dominationis ture totus assistis et totus operaris 
accepta sacrificium nomini tuo benignus obla- 
tum ; et huius domus. cuius es fundator, esto pro 
tector. Nulla hie fidelium nobis nequitia con 
tra rise potestatis obsistat, ut uirtute sancti 
spiritus fiat hie semper seruientium tibi deuota 
libertas. Per. 

Alia. 

Altare tuum, domine, sacrifices caslestibus in- 
choandum reuerenter aptamus. Concede, quc- 
sumus, ut et grata semper oculis tuaj maiestatis 
appareant, et salutaria fieri populis christianis 
beatus ille martyr, cuius tibi dicantur honore, 
optineat. Per dominum nostrum. 

Alia. 

Apostolicg reuerentiae culmen offerimus sacris 
mysteriis imbuendum. Prxsta, quesumus, do 
mine, ut beati illius sufifragiis haic plebs tua 
semper et sua uota depromat, et desiderata 
percipiat. Per dominum a . 

Prcefatio. 
U. D. aetcrne deus. Per quern te supplices 



1 Gel, p. 609. 2 Gel. p. 675, with variations. 

F f 2 



22O 



(Eonsmattones. 



dcprccamur, ut altare hoc sanctis usibus prae- 
paratum cailcsti dedicatione sanctifkes, ut sicut 
mclchiscdcch sacerdotis prrecipui oblationcm 
dignationc mirabili susccpisti, ita imposita nouo 
huic muncra altari semper accepta ferre digneris ; 
Ut populus tuus in hac ccclesire domo sancta 
conuenicns per ha^c pura libamina caelcsti sancti- 
ficationc saluatus, animarum quoque suarum sa- 
lutcm perpetuam consequatur. Per christum. 

Alia. 

U. D. Sterne deus. Obsccrantcs ut haec atria 
tin s initianda sacramcntis propitius semper as- 
pitias, et implorantibus opem tuam miscricors 
largiaris ; praxipue, cum huius basilicc praesul 
adscitus uencrabilis andrcas oblator existat, Qui 
bcati pctri principis apostolicae dignitatis, et 
felicibus uitno primordiis et crelcstis honorc 
collegii et magnifico pcrmanet fine gcrmanus. 
Per christum. 

Alia. 

U. D. rcterne deus. Tu etcnim, domine, non 
solum maiestati tun; fabricari sacraria dicariquc 
tribuisti, sed sanctorum quoque largitus es meritis 
applicari, Ut et diuini nominis inchoationem 
pnuberct uencranda constructio, et supplican- 
tium uotis digna patrocinia non deessent. Per 
christum. 

Infra actioncin. 

Hanc quoque oblationem scruitutis nostrae ct 
cunctse familiar turc, sed et famuli tui .///. quam 
tibi offerimus hodierna die conscc(r)ationis sancti 
loci huius celebrantes in honore sanctorum mar- 
tyrum tuorum .illoriim. petimus, domine, placatus 
accipias. Diesque nostros. 

Postcoimmmio. 

Omnipotens sempiterne deus, effunde super 
hunc locum gratiam tuam, et omnibus in tc 
sperantibus auxilii tui munus ostcnde, ut hie et 
sacramentorum uirtus, et uotorum optineatur 
effectus. Per dominum nostrum. 

Super populum. 

Deus, qui de uiuis et electis lapidibus aeternum 
maiestati tuae condis habitaculum, auxiliare po- 
pulo supplicanti ; ut quod ecclesiae tuas cor- 



poralibus profkit spaciis, spiritalibus amplificetur 
augmentis. Per.? 

C0n0crati0 nltaris. 

Deus omnipotens, sub cuius inuocatione al- 
tarium in honorcm sancti .ill. consccramus, cle- 
mens et propitius prcces nostrae humilitatis ex- 
audi ; et pra^sta ut in hac mensa sint tibi libamina 
accepta, sint grata, sint pinguia et spiritus sancti 
tui rore perfusa, ut omni tempore in hoc loco 
supplicantis tibi familiar tuns anxietates releues, 
egritudines cures, prcces cxaudias, uota suscipias, 
desiderata connrmcs, postulata concedas. Per 
dominum. 

Alia. 

Dei patris omnipotentis misericordiam, clilec- 
tissimi fratres, deprecemur, ut hoc altarium 
sacrificiis spiritalibus consccrandum, uocis nostrae 
exorandus officio, pracsenti bcncdictionc sancti- 
ficct. ut in eo semper oblationcs famulorum suo- 
rum studio sunc deuotionis impositas benedicere 
et sanctificare dignetur, et spiritali placatus in- 
censo, precanti familiae 3119 propitiatus exauditor 
adsistat 1 . Per. 

Alia. 

Deus sanctificationum. omnipotens dominator, 
cuius pictas sine fine sentitur, effunde super hoc 
altare gratiam tuae benedictionis, ut ab omnibus 
hie inuocantibus te auxilium tue_ misericordiae 
sentiatur. Per dominum 2 . 

Consccratfo tafiulrc. 

Omnipotentem deum et dominum nostrum 
uotis exultantibus deprecemur, ut qui per omnem 
mundum ndcm sparsit, ecclesiam congregauit, 
quam lapis excisus de monte sine manibus angu- 
lari compage solidauit, hanc quoque tabulam 
serenus inlustrct, eamquc impetu osterni fluminis 
irrigatam ita diuersis per membra charismatibus 
locupletct, ut super illam admirandam filii sui 
hostiam ipse benedicat impositam, ipse suscipiat 
consecratam. Per 3 . 

Consccratia patcnx. 
Consecramus et sanctificamus hanc patenam ad 

1 Gel. p. 610; Pontif. Egb. p. 40. 

2 Gel. p. 6 10. 3 Pontif. Egb. p. 41. 



Consccrationcs. 



(Eonsccrattoncs. 



221 



conficiendum in ca corpus domini nostri ihcsu 
christi paticntis crucem pro salute nostra om 
nium, qui uiuis ct rcgnas in sgcula sgculorum l . 

Alia. 

Consecrare ct sanctificare digneris, dominc, 
patenam hanc, per istani unctioncm ct nostram 
bcncdictioncm, in christo ihcsu domino nostro, 
qui uiuit ct rcgnat per omnia sa^cula saeculorum 2 . 

(Tonsrrvatfa raltris. 

Oremus, dilcctissimi fratres, ut dominus dcus 
noster calicem suum in ministerio consecrandum 
caelestis gratias inspiratione sanctificet, ut ad 
humanam bcnedictionem plcnitudinem diuini 
fauoris accommodct. Per 3 . 

Alia, 

Dignare, domine, calicem istum in usum minis- 
terii tui pia famuli tui deuotione formatum ca 
sanctificatione perfundere, qua melchiscdcch 
famuli tui sacramcnto calicem perfudisti, et quod 
arte uel metallo effici non potest altaribus tuis 
clignum fiat ad omnia tua benedictione precio- 
sum. Per 4 . 

Consccratfo super patcnam ct calt crm. 

Dominum dcum, cadi et terrx conditorem, di- 
lectissimi, supplicamus ut hoc mynisterium quod 
manus hominum ad gloriam et laudem tuo no- 
mini fabricauit, tu pius ac clemens aspicere et 
consecrare digncris. Per. 

Alia. 

Deus, bcnedictionis indultor, qui ministerium 
quod Salomon in templo hicrusalcm destinauit, 
per sacerdotes tuos benedicere dignatus es, sup 
plicamus per bonum ct benedictum dominum 
nostrum ihesum christum filium tuum, ut haec 
sacrificii mynistcrii uasa, quo; in tuo nomine 
fabricata sunt ad immolandum, benedicere tua 
pietate digneris. Per. 

(Conscctatio corporalis. 
Domine, sancte pater, omnipotens aeterne deus, 

1 Gel. p. 611; V. p. 185; Pontif. Egb. p. 47. 

2 Ib. 3 Ib.; not in V. 
4 Gel. p. 612 ; V. p. 1 86 ; Pontif. Egb. p. 48. 



misericorcliam tuam supplices dcprccamur, ut 
sicut ab initio hominibus utilia et ncccssaria 
crcasti, quemadrnodum uestimenta pontificalia 
sacerdotibus ac leuitis, ornamcntaque et lintca- 
mina famulo tuo moysi quadraginta diebus do- 
cuisti, qua; sibi omnia etiam maria texuit, et 
fecit in usum mynistcrii tabcrnaculi tui fuxleris, 
sanctificare, domine, et benedicere digneris hoc 
linteamcn in usum altaris tui ad tcgendum uelan- 
dumque corpus et sanguincm filii tui domini 
nostri ihcsu christi. Per 1 . 

Alia. 

Domine, sancte pater, omnipotens aeternc deus, 
misericordiam tuam supplices deprecamur, ut 
hoc linteamcn super altare tuum impositum, in 
spiritale consecrandum officium, presenti bene 
dictione sanctifices, et in eo, seu super illud, ob- 
lationem famulorum tuorum studio purificationis 
impositam benedicere digneris, ct spiritali pla- 
catus incenso precantis familiae tuae promptus 
exauditor existas. Per. 

Ccnsccratio altnrfs, ft raltds, ct patcnr, ct 
corporalis. 

Dignare, domine deus omnipotens, rex regum, 
et dominus dominantium, saccrdos omnium, pon- 
tifex uniucrsorum, per quern una cum patre 
sanctoque spiritu facta sunt uniuersa, christe 
ihesu, benedicere, consecrare, et sanctificare uasa 
hxc cum altario, linteaminibus, ceterisque uasis ; 
et quemadmodum sanctificasti officia tabcrnaculi 
tcstimonii olim, cum area, oraculo, chcrubin, 
ansulis, uclis, columnis, candelabro, altaribus, 
argenteis basibus, tabulis dcauratis, holocaustis, 
hostiis, ac sacrum altare cum ajneis uasis, tentoriis, 
funibus, oleo unctionis, et cetcris aliis in figura 
nostri per manus sanctorum sanctificasti sacerclo- 
tum ; ita nunc manens in aeternum, summe sacer- 
dos sacerdotum secundum ordinem melchisedech, 
ut diximus, patenam hanc, ct calicem hunc, et 
omnia instrumcnta altaris huius ecclcsi;c seu 
basilic^, quae inter nostras palmas habentur, 
corde precamur, bene+dicas, purifices, consecres, 
et consummes, quibus inter nos et aeternam uni- 
tatcm in supremo meatu sine fine constare credi- 
mus. Per. 



1 Tontif. Egb. p. 43. 



222 



Ucnetiictioncs. 



Sto innnus unposftfancm. 

Omnipotcns sempitcrne deus, qui regcncrare 
dignatus es hunc(os) famulum(os) tuum(os) ex 
aqua et spiritu sancto, quiquc dcdisti ci(is) 
rcmissioncm omnium pcccatorum. Tu, dominc, 
inmitte in eum(is) scptiformem spiritum tuum 
sanctum paraclitum dc crclis. Das ci(is) spiritum 
sapiential, ct intellectus. spiritum consilii et forti- 
tudinis, spiritum sciential et pictatis. Adimple 
eum(os) spiritu timoris dei et domini nostri ihesu 
christi, et consigna eum(os) signo sanctai crucis 
tua: propitiatus in uitam xternam. Per cundem 
dominum nostrum ihesum christum filium tuum, 
cum quo uiuis ct rcgnas, deus per omnia sc_cula 
scculorum. Amen. 1 

Accipe signum crucis chrismate salutis in 
christo ihesu in uitam ,-utcrnam. Amen. 

Ecce sic benedicctur omnis homo qui timet 
dominum. Bencdicat tibi (uos) dominus cxion, 
et uidcas(tis) qua; bona sunt in hierusalem om 
nibus diebus dicbus uitne tuae (uestrae). Amen. 

(Cansrrratfo rfjristrtalts. 

Orcmus, fratrcs carissimi, ut deus omnipotens 
hoc ministerium filii sui domini nostri ihesu 
christi gerulum beneclictione sanctificationis tuta- 
mine dcfcnsionis et donationis implcrc dignetur, 
orantibus nobis. Per eundem 2 . 

Alia. 

Omnipotcns sancta trinitas, deus, manibus 
nostris opem tua: benedictionis infundc, ut per 
nostram bcnedictioncm, hoc uasculum sanctifi- 
cctur, et corporis christi nouum scpulchrum 
spiritus sancti gratia perficiatur. Per :! . 

jFrrt a ti. (Trcna Ijommi. 

Conficitur chrisma in ultimo ad mis sain, ante quam 
dicatur, Per qucm hec omnia, dominc, semper 
bona creas. Leuantur duo; ampulle, quas 
offcrunt populi, ct bcncdicit tarn doinnus papa 
quam omnes prcsbytcri. 

Bencdictio. 
Emitte, domine, spiritum sanctum tuum para- 

1 + corporis Gel. 

2 Pontif. Egb. p. 48; Gel. p. 612. 

3 Tontif. Egb p. 48; Gel. p. 613. 



clitum de cnclis in hanc pinguedinem oliue;, 
quam de uiridi ligno produccre dignatus es ad 
refcctionem corporis. Ut tua sancta benedic- 
tionc sit omni ungcnti tangcnti tutamentum 
mentis ct corporis, ad euacuandos omncs do- 
lores, omncsquc infirmitates, omncm rcgritudi- 
nem corporis, undc unxisti sacerdotes, reges, pro- 
phctas, ct martyrcs chrisma tuum perfectum, 
domine, a te bencdictum. In nomine domini 
nostri ihesu christi. Per qucm hcc omnia, do 
mine . 

Incipit bcncdictio chrism a tis principal is. 

Sursum corda. 

7v. Habemus ad dominum. 

Gratias agamus domino deo nostro. 

K. Uignum et iustum cst. 

U. D. oeternc deus. Oui in principle inter 
cetera bonitatis et pietatis tua: munera terra m 
producere fructifera ligna iussisti, Inter qua; 
huius pinguissimi liquoris ministry oleai nas- 
ccrentur quarum fructus sacro chrismati deser- 
uirct. Nam ct dauid prophetico spiritu gratiai 
tuai sacramenta pramoscens, uultus nostros in 
olco exhilarandos esse cantauit, I H It cum mundi 
crimina diluuio quondam expiarentur effuso, 
similitudinem diuini muneris futuri columba de- 
monstrans per oliu^ ramum paccm terris reddi- 
tam nuntiauit, quod in nouissimis temporibus 
manifestis est effectibus declaratum, cum baptis- 
matis aquis omnium criminum commissa de- 
lentibus haec olei unctio uultus nostros iocundos 
cfficit ac sercnos ; Inde etiam moysi famulo tuo 
manclatum dcdisti, ut aaron fratrem suum, prius 
ac|ua lotum, per infusionem huius unguenti con- 
stitucrct sacerdotem. Accessit ad hoc amplior 
honor cum films tuus ihesus christus dominus 
noster lauari a iohanne undis iordanicis exegisset, 
ut spiritu sancto in columbae similitudine desuper 
misso, unigenitum tuum, in quo tibi optime com- 
placuisset testimonio subsequentis uocis osten- 
dcrcs, Et hoc illud essc manifestissime compro- 
bares, quod eum oleo Lxtitia; prns consortibus 
suis unguendum dauid propheta cccinisset. 

Te igitur deprecamur, domine, sancte pater, 
omnipotens aeterne deus, per eundem ihesum 
christum filium tuum dominum nostrum, ut huius 
creature pinguedinem sanctificaretuabenedictione 

1 Gel. p. 555 ; V. p. 55. 



(Eonsccrationcs. 



(Eonsrcrationcs. 



22 



digncris, ct sancti spiritus ci ammisccrc uirtutcm, 
coopcrantc potcntia christi tui, a cuius sancto 
nomine chrisma nomen acccpit, Undo unxisti 
saccrdotcs, rcges, prophctas, ct martyrcs, ut sit 
his qui rcnati fucrint ex aqua et spiritu sancto 
chrisma salutis, eosquc ajternae uitaj participcs 
et cojlcstis gloria facias csse consortes. Per 
cundem dominum nostrum ihcsum christum 1 . 



(Jriordsmus olrt. 

Deus, qui uirtutc sancti spiritus tui imbccilla- 
rum mcntium rudimcnta confirmas, tc oramus, 
dominc, ut ucnturi ad beatc regcnerationis laua- 
crum tribuas per unctionem istius creature pur- 
gationem mentis ct corporis, ut si quo; illis 
aduersantium spirituum inhgserc reliquire, ad 
tactum sanctificati olei huius abscedant, Nullus 
spiritalibus nequitiis locus, nulla refugis uirtutibus 
sit facultas, Nulla insidiantibus mails latendi 
licentia relinquatur, scd ucnicntibusad fidcm ser- 
uis tuis ct sancti spiritus tui operatione mundan- 
dis,sit unctionis huius pr^paratio utilis ad salutem, 
quam etiam cadcstis rcgenerationis natiuitate in 
Sacramento sunt baptismatis adcpturi. Per do 
minum nostrum ihesum christum, qui uenturus 
est iudicare uiuos ct mortuos, et sseculum, per 
ignem. Amen."* 

Consccratfc irjnfs ct rcrcc. 

Domine, sancte pater, omnipotens eternc deus, 
in nomine tuo et filii tui ihcsu christi domini no- 
stri, bene -f dicimus hunc ignem cum -f c^ra et om 
nibus cius alimoniis ; sanctificamusquc et signo 
crucis christi ihesu filii dei uiui altissimi signamus 
intus ucl foris. Accensusque qua: noceant non 
incendat, sed omnia ad usus hominum necessaria 
urat uel calescat siue inluminet ; et qune ex hoc 
igne fuerint conflata siue calefacta sint bcne-f- 
dicta et omni humane, saluti utilia, ut non cum 
nadab et abiud ignem tibi offerentibus alienum 
inccndamus ; sed cum aaron pontifice et cius 
filiis elcazaro et ithamaro hostias tibi pacificas, 
sancti spiritus igne assatas, immolari ualcamus, et 
semper tui spiritus sancti igne uitia nostra exure, 
cordaque luce sciential tuai inlumina, et animas 
nostras calore fidei clarifica. Per. 

1 Gel. p. 556; V. p. 55. 



Alia. 

Exultet iam angelica turba crelorum ; exultent 
diuina mysteria ; et pro tanti regis uictoria tuba 
intonct salutaris. Gaudcat se tellus inradiata 
fulgoribus, et ajterni regis splendore lustrata 
totius orbis se sentiat amisisse caliginem. La> 
tetur et mater ecclesia, tanti luminis adornata 
fulgoribus, et magnis populorum uocibus h;ec 
aula resultet. Quapropter astantibus nobis, fra- 
trcs karissimi, ad tarn miram sancti huius luminis 
claritatem, una mccum dei omnipotentis queso 
misericordiam inuocate, Ut qui me non meis 
mentis intra sacerdotum numerum dignatus est 
adgregare luminis sui gratia infundente cerei 
huius laudem implerc perficiat. Per dominum 
nostrum ihesum christum filium tuum qui tecum 
uiuit et regnat, deus in unitatc spiritus sancti, 
per.* 

Alia. 

Domine, sancte pater, omnipotens neternc deus, 
exaudi nos, lumen indcficiens. Tu es cnim, 
dominc deus noster, conditor omnium luminum. 
Benedic, domine, ct hoc lumen, et hanc cajram, 
quod a te inccnsum, sanctificatumque ac bene- 
dictum est. Tu qui inluminasti omnem mundum, 
ab eo lumine accendamur, et inluminemur igne 
claritatis tuai. Tu cs ignis qui famulo tuo moysi 
in rubo apparuisti. Tu cs columna ignis qui 
populum israhel in nocte defendebas ct inlumin- 
abas. Tu enim tres pueros de fornace ignis 
liberasti, domine, cum filio tuo ihesu christo et 
sancto spiritu tuo, qui in igne super apostolos 
singulos die pentacosten, ct post tempus super 
cornelium, cum omni domo sua, tibi primum ex 
gentibus credentem de cejo clescendisti, ut sicut 
eos omnes conseruasti et inluminasti, ita scnsus 
nostros cordaque ct animas nostras in hac pas- 
chali sollempnitate et omni uitae nostrae tempore 
inluminare igne spiritus sancti digneris, ut ad 
uitam aetcrnam peruenire mereamur in cadis. 
Per eundem dominum T . 

Alia. 

Oramus te, domine deus noster, ut cxreus iste 
in honorem nominis tui consecratus ad noctis 
huius caliginem destruendam indcficiens perse- 
ueret. In odorem suauitatis acceptus supernis 

1 K. p. 171; S. p. 335. 



224 



idcnttofctfonts. 



luminaribus misceatur. Flammas eius lucifer 
matutinus inucniat, Illc, inquam, lucifcr qui 
nescit occasum, Illc qui regrcssus ab inferis 
humano generi screnus inluxit. 

Alia. 

Prccamur ergo te, dominc, ut nos famulos tuos. 
omncm clerum et dcuotissimum populum, una 
cum beatissimo papa nostro .ill. quictc tcmporum 
concessa, in his paschalibus gaudiis conseruarc 
digneris. Per dominum nostrum. 

33fnrtH cti0 foiUt s, lartis, ct mdlt s. 
Beneclic, dominc, ct has crcaturas fontis, lactis, 
et mcllis, et pota famulos tuos dc hoc fonte pcr- 
enni, qui es spiritus ucritatis. et enutri eos de 
hoc melle et lactc ; Tu cnim, dominc, promisisti 
patribus nostris, abrahe, isaac, ct iacob, dicens : 
Introducam uos in terrain repromissionis, terrain 
fluentem lac ct mcl. Coniungc. dominc, famulos 
tuos spiritui sancto, sicut coniunctum cst hoc lac 
et mel in christo ihcsu domino nostro, per quern, 
omnia, dominc . 

Brrtclu ctia pants. 

Benedico te, crcatura panis, in nomine patris et 
filii, et spiritus sancti, per uirtutcm dominie? pas- 
sionis et resurrcctionis a mortuis, ut sanctificata 
uerbi del bcnedictioncm assumas aduersus omnes 
nequitias spiritalcs, ct uniucrsas ualitudines in- 
firmitatesque mcmbrorum, ut quicunque te sump- 
serint, sis eis in tutelam mentis et corporis, in 
honorem domini nostri ihcsu christi, qui cst 
benedictus in sa^cula sajculorum. Amen. 

Alia. 

Benedic, dominc, hanc creaturam nouam panis, 
sicut benedixisti quinquc panes in dcserto quin- 
que millibus hominum saturatis(ndis) ut sit do- 
minis eiusdem abundans in annum alimentum, 
gustantesque ex eo accipiant tarn corporis quam 
anim? sanitatem. Qui uiuis ct rcgnas cum deo 
patre 2 . 

Bcnctjfctia nurc ttcl fabrc. 
Benedic, domine, hos fructus nouos uu,3e uel 

1 L. P . 3I 8. 

2 V. p. 229, with variations. 



fab?, quos tu. domine, per rorem crcli, et inundan- 
tiam pluuiarum, et tempora serena atque tran- 
quilla, ad maturitatcm perduccre dignatus cs 
ad percipicndum nobis cum gratiarum actione, in 
nomine domini nostri ihesu christi, qui est bene 
dictus 1 . 

Brnrbt ctt o pomorum. 

Tc dcprccamur, omnipotcns deus. ut bencdicas 
hunc fructum nouum pomorum, ut qui esu inter- 
dictai arboris kutalis pomi in protoparentc iuste 
funeris scntcntia multati sumus, per inlustrati- 
onem unici filii tui rcdemptoris, dei ac domini 
nostri ihcsu christi, ct spiritus sancti bencdic- 
tioncm, sanctificata omnia atque benedicta, de- 
pulsis atque abicctis uetusti hostis atque primi 
facinoris incentoris insidiis, salubriter ex huius 
dici anniucrsaria sollcmpnitate diucrsis terr? 
edcndis gcrminibus fruamur. Per dominum 
nostrum 2 . 

ISmctitrtto pomorum ct nuclrum. 

Sanctifica, dominc. poma, et nuces, nucleos- 
quc, et omncs fructus tarn arborum quam herba- 
rum, qui tuo impcrio usum omnibus animantibus 
prcbent, per tc, ihesu christe, qui uiuis et rcgnas 
in sajcula sseculorum. 

Bcnrttrtto nti ftucjcs nouos. 

Domine, sancte pater, omnipotcns seterne 
dcus, qui crelum, et terram, mare, et omnia 
creasti ; te supplices quesumus, ut hunc fructum 
nouum bencdicerc et sanctificare digneris et mul- 
tiplicarc habundanter offercntibus tibi, et impleas 
eorum cellaria cum fortitudine frumenti et uini, 
ut lajtantes in eis referant tibi dco omnipotent 
laudes et gratias. Per. 

Bcnrttctto ut nf. 

Domine, omnipotcns christe, qui ex quinque 
panibus et duobus piscibus quinque millia homi 
num satiasti, et in chana galile? ex aqua uinum 
fecisti, qui es uitis uera ; multiplica super seruos 
tuos misericordiam pietatis tuse, quemadmodum 
fecisti cum patribus nostris in tua misericordia 
sperantibus ; et benedicere et sanctificare digne- 



1 Seefol. 182 b. 



Gel. p. 747. 



23cnrtn ctioitts. 



225 



ris hanc crcaturam uinf, quani ad substantiam 
scruorum tuorum tribuisti ; ut ubicunquc ex hac 
crcatura fusum fucrit, uel a quolibct potatum, 
diuinc bencdictionis tua; opulcntia rcplcatur, ut 
accipientibus ex eo cum gratiarum actione sanc- 
tificctur in uisceribus corum. Qui cum patrc et 
spiritu sancto. 

Brncoi cttcf ruin s. 

Rogamus te, domine, sanctc pater, omnipotcns 
Sterne dcus, ut digncris bcncdiccrc hoc lignum 
crucis tua;, ut sit rcmcdium salutarc gcncri 
humano, sit soliditas fidei, profcctus bonorum 
opcrum, rcdemptio animarum, protcctio ac tutela 
contra seua iacula inimicorum. Per. 

Alia. 

Benedic, domine, hanc cruccm tuam, ex qua 
cripuisti mundum a po(tcs)tatc dajmonum, et 
superasti passionc tua suggestorcm pcccati, qui 
gaudcbat prcuaricationc primi hominis ; tristis 
enim dimisit per lignum crucis tua; quos scductos 
habuit per lignum uetitum. Per. 

An. Ecce lignum crucis in quo salus mundi 
pependit. Uenite, adoremus. 

Ps. Dcus, miserere. 

Alia. 

Omnipotens sempiterne deus, qui per lignum 
pcrdito mundo lignum redcmptionis tuam cruccm 
praedestinasti ; qucsumus, ut benediccre digncris 
hoc lignum similitudine crucis tua; signatum, et 
prepara in co tuis fidelibus uirtutem, inimicis 
autem obstaculum, et augendum nomini tuo cre- 
dentium chorum uirtute ca;lesti. Per. 

Bntctu ctto super uasa fn lora nntfqua rrpcrta. 

Omnipotens sempiterne deus, inscrc tc officiis 
nostris, ut hsec uascula arte fabricata gcntilium, 
sublimitatis tune potentia ita emundare digncris, 
ut omni inmunditia depulsa, sint fidelibus tuis 
tempore pacis atquc tranquillitatis utenda. Per.? 

Benetrictia putd. 

Deprecamur, domine, clementiam pietatis tua;, 
ut aquam putei huius caelcsti benedictione sane- 
tifices,et ad communem uitam concedas salubrem, 
et ita ex eo fugare digneris omnem diabolica; 



temptationis incursum, ut quicumque ex co ab- 
hinc hauserit biberituc, uel in qui(bus)libet nc- 
cessariis usibus hausta aqua usus fucrit, totius 
uirtutis ac sanitatis dulccdinc perfruatur, ut tibi 
sanctificatori et saluatori omnium domino gratias 
agere mereatur. Per.? 

Bcnclu clfo super fonlcm ubt nliqua nnjlujcntta 
rontujrrit. 

Domine, sanctc pater, omnipotcns ;utcrnc deus, 
qui per inuisibilitatis tua; potcntiam has aquas 
ex nihilo conditas in huius materi.-e formam uisi- 
bilis prcbuisti, atque ex abditis inucstigabilibus 
concauam per abyssi magnitudincm largitatis tua: 
gratia humanis usibus fluenta fontibus influxisti. 
te tui famuli suppliccs cxoramus, uti has aquas 
quas negligcntia polluit, sancti spiritus tui gratia 
ad munditiam reuocct, atque purificet. ct spiritus 
callidi hostis abscedat, ac deinceps sanctificatas 
familiar tuc potabilcs tribuas, ut ct potantium 
mundent corpora, cordaquc sanctificcnt. Per. 

Alia. 

Deus, qui ad hoc in iordanis alueum sanctifica- 
turus (aquas) descendisti, ut a te munditiam 
potius caperent quam mundarent, dum ad tactum 
sacri corporis sanctificasti lauacrum ; has aquas 
influente gratia spiritus tui sancti, digneris ad 
munditiam reuocare per donum, qui in chana 
galileae initio (signo)rum tuorum ostcnso uirtutis 
(tuc) mysterio aquas mutarc dignatus es in uinum, 
ct sicut eliseus amaras orando mutauit aquas in 
latices, ita ad preccs fidelium tuorum clcmenter 
abstergas ab his aquis pollutionis originem. Per. 

BnutJtctt toomus. 

Adesto, domine, supplicationibus nostris. et 
hanc domum screnis oculis tuaj pietatis inlustra; 
descendat, quesumus, super habitantes in ea 
gratia; tua; larga bcnedictio, ut in his manufactis 
habitaculis cum salubritate mancntes, ipsi tuum 
semper sint habitaculum. Per . 

Alia. 

Exaudi nos, domine, sancte pater, omnipotens 
rcterne deus, ut si qua sunt aducrsa. si qua con- 



1 Gel. p. 737; v. p. 227. 



226 



ifjenttffttioneg. 



traria, in hac domo famuli tui .///. auctoritatc ma- 
iestatis tua; pellantur. Per 1 . 

ratio contra fulrjura. 

Priminn spargatur aqna bcncdicta. Scqnitnr 

oratio. 

Omnipotens scmpitcrne deus, parce mctuen- 
tibus, ct propitiare supplicibus, ut post noxios 
ignes nubium ct uim procellarurn, in materiam 
transeat laudis comminatio potcstatis. Per 2 . 

ratio post manfcatum. 

Adesto, domine, officio nostrre scruitutis, quia 
tu pedcs lauarc dignatus cs tuorum discipulorum, 
opera manuum tuarum ne despicias, quo; nobis 
retinenda mandasti, et sicut hie cxteriora ablu- 
untur inquinamcnta, sic a te omnium nostrorum 
purgentur peccata. Quod ipsc prestarc dig- 
nctur. 

ratio ati arjapcm pattpmnn. 

Da, quesumus, domine, famulo tuo .ill. spcrata 
suffragia obtinerc, ut qui tuos paupcres ucl tuas ; 
ecclesias muncrauit, sanctorum omnium simul, ! 
et beati laurentii martyris tui mcrcatur consortia, 
cuius cst excmpla sccutus. Per dominum no 
strum. 

ratio atf capillahtram. 

Omnipotens scmpitcrne dcus, rcspice propitius 
super hunc famulum tuum .ill. qucm ad nouam 
tondcndi gratiam uocarc dignatus cs, tribucns ci 
remissionem omnium peccatorum, adque (ad) 
caelestium donorum peruenirc consortium. Per.? 

ratio ali iarbas tontmttias. 

Dcus, cuius spiritu creatura omnis incrcmcntis 
adulta congaudet, exaudi prcces nostras super 
hunc famulum tuum .ill. iuuenilis setatis decore 
Isetantem, et primis auspitiis adtondcndum ; 
exaudi, domine, ut in omnibus protections tua; 
auxilio munitus cselestcm bencdictioncm accipiat 
et prescntis uitae presidiis gaudeat ct xternc. 



1 Gel. p. 737 ; V. p. 227. 2 Gel. p. 741 ; V. p. 227. 



ratio atJ rlcrirum faciendum. 

Orcmus, dilectissimi fratres, dominum nostrum 
ihesum christum pro hoc famulo tuo .ill. qui ad 
deponcndam comam capitis sui pro cius amore 
festinat ; ut clonct ei spiritum sanctum, qui habi- 
tum rcligionis in eo pcrpctuum conseruct, et a 
mundi impedimento uel sneculari desidcrio cor 
cius defcnclat ; ut sicut immutatur in uultu, ita 
manus clcxtera cius ei uirtutis tribuat incrcmenta, 
et ab omni cecitate humana oculos cius aperiat, 
et lumen ei acterne gratia; concedat. Per.* 

Alia. 

Adesto, domine, supplicationibus nostris, ct 
hunc famulum tuum .///. bcnediccre dignare, cui 
in tuo sancto nomine habitum rcligionis sacre 
imponimus ; ut, tc largiente, et dcuotus in cccle- 
sia pcrsisterc, et uitam a;ternam mereatur per- 
cipere. Pcr. v 

Dum tondis, diets antiphonam. 

An. Tu es, domine, qui rcstitucs mihi hcredi- 
tatem mcani.? 

Ps. Dominus pars hercditatis mea; ct calici.s 
mci. Tu es dcus. Et gloria. Y 

An-. ILnec est generatio quercntium dominum, 
querentium facicm dci iacob 1 . 

Ps. Domini est terra. Et erloria. 

o 

Oratio. 

Pi\Tcsta. omnipotcns deus, huic famulo tuo Ml. 
cuius hodie capitis comam pro cliuino amore de- 
posuimus. ut in tua dilectionc pcrpetuo maneat, 
et cum sine macula in scmpiternum custodias. 
PcrJ 

ratio at( tifaronissam facfcnbam. 

I^xaudi, domine, prcces nostras, et super hanc 
famulam tuam .///. spiritum tua; benedictionis 
emittCj ut Cculesti munere ditata ct tua; gratiam 
possit maiestatis adquirere, et bcnc uiuendi aliis 
cxemplum prebere. Pcr. Y 

53cnctiictia ucsttum ufoua; ucl uirrjfnt s. 

Dcus, qui, uestimentum salutare et indumen 
tum acterne iocunditatis tuis fidelibus promisisti ; 

1 O. P . 183. 



clementiam tuani suppliciter cxoramus, ut hrcc 
indumenta humilitatcm corclis ct contemptum 
muncli significantia quibus fnmula tua .ill. sancto 
uisibilitcr informanda cst proposito, propitius 
bencdicas, ct beat? castitatis habitum, quern, tc 
inspirantc, suscepcrit, tc protegente, custodiat. 
Per.v 

Alia. 

Dcus, bonarum uirtutum ct omnium bcnc- 
clictionum largus infusor, cxaudi prcccs nostras, 
ct hanc ucstcm quam famula tua .///. pro 
conscruando castitatis signo sc ad opcriendam 
exposcit, benediccrc ct sanctificare digncris. 
Per.v 

Brnrtn ctt itirrjinfs ab rpfsropo ftt rrntia. 

Rcspicc, dominc, propitius super hanc famu- 
lam tuam .///. ut sanctne uirginitatis propositum, 
quod, tc inspirantc, susccpit, tc gubernantc, cus- 
tocliat. Per.^ 

Qnando sacrum uclaincn accipit diccndum cst. 

Accipcj puclla, sanctum pallium, quod pcrfcras 
sine macula ante tribunal domini nostri ihcsu 
christi . 

R. Amen. 

Consecratio. 

Tc inuocamus, domine, sancte pater, omnipo- 
tens xtcrne deus, super hanc famulam tuam .///. 
qiut tibi unit scruirc pura mente mundoquc 
cordc, ut cam sociarc digneris inter ilia centum 
quadraginta quattuor milia infantum qui uirgines 
permanserunt, et se cum mulieribus non coinqui- 
nauerunt, in quorum ore dolus inuentus non 
est ; ita et hanc famulam tuam facias permanerc 
inmaculatam usque ad fincm. Per immaculatum 
dominum nostrum ihesum christum, cum ([uo 
uiuis et regnas deus per omnia secula seculo- 
rum 2 . 

Alia. 

Dcus, castorum corporum benignus inhabita- 
tor et incorruptarum amator animarum ; qui 
humanam substantiam in primis hominibus dia- 
bolica fraudc uitiatam ita in ucrbo tuo, per quod 
omnia facta sunt, rcparas, ut cam non solum ad 
prime originis innoccntiam reuoces, sed ctiam ad 
experientiarn quorundam bonorum quae in nouo 



1 Lit. and Kit. of Celtic Church, p. 23. 



2 Gel. p. 631. 



22 7 

sacculo sunt habcnda pcrducas, ct obstrictos ad- 
huc conditione mortalium, iam ad similitudincm 
prouchis angclorum ; rcspice, dominc, super hanc 
famulam tuam .///. qu;e tibi dcuotioncm suain 
offert, a quo et ipsa idem uotum sumpsit. Sit 
in ca, dominc, per donum spiritus tui cor prudcns, 
modestia sapiens, benignitas, grauitas, lenitas. 
casta libcrtas ; ferueat in caritate, ct nihil extra 
tc chligat, laudabilitcrque uiuat, et laudari non 
appctat ; tc tirncat, tibi amorc seruiat ; tu ci 
honor, tu gaudium ; tu in mcrorc solatium ; tu in 
ambiguitatc consilium, tu in iniuria clefensio, in 
tribulationc paticntia, in paupcrtatc abundantia, 
in ieiunio cibus, in infirmitatc medicina. Per tc 
quern diligerc super omnia appetit. quod cst pro- 
fessa custodiat, ut ct hostcm antiquum dcuincat, 
ct uitiorum squalores cxpurgct ; quatinus ccn- 
tcsimi fructus dono uirginitatis clccorari, uirtu- 
tumque lampadibus cxornari, ct electarum tuarum 
uirginum consortio, te donantc, mcreatur uniri. 
Per l . 

El cm afc ttclanfcam uftiuain. 

Consolare, clomine, hanc famulam tuam .ill. 
uiduitatis mcrorc constrictam, sicut consolare 
dignatus es saraptenam uiduam per hcliam pro- 
phetam ; concede ci pudicitioj fructum, ut anti- 
quarum non mcmincrit uoluptatum ; ncsciat 
etiam incentiua desidcria, ut soli tibi subdat pro- 
prium collum. quo possit pro laboribus tantis 
sexagesimum granum percipere, munus delecta- 
bile sanctitatis. Per 2 . 

Alia. 

Dcus, castitatis amator, et contincntiae conscr- 
uator, supplicationem nostram benignus exaudi, 
ct hanc famulam tuam (.///.) propitius intuerc, ut 
qua; pro timore tuo continentiae pudicitiam uouct, 
tuo auxilio, conscruetur, utque (ut) sexagesimum 
fructum contincnti?, et uitam ajtcrnam, tc lar- 
gicnte, percipiat. Per 3 . 

ratio ab abbatrm url abbatt ssam fan rnbtnn. 

Concede, quesumus, omnipotcns deus, ct fa- 
mulum(am) tuum(am) .ilium ucl illam. quern ad 



. i 



1 Compare (Je . p. 629. 

2 (Jel. p. 726. 



Ib. 632. 



regimen animarum eligimus, gratia? turc dono 
prosequcre, ut, te largicntc, cum ipsa tibi nostra 
electione placeamus. Per? 

Alia. 

Deus, institutor cunctorum, qui per moysen 
famulum tuum ad gubernandas ecclesias preposi- 
tos instituisti ; tibi preces suppliccs fundimus, 
teque deuotis mcntibus cxoramus ut hunc(anc) 
famulum(am) tuum(am) .ilium iicl illam. qucm 
hodie electio famulorum(arum) tuorum(arum) 
abbatem uel abbatissam ouium tuarum esse 
instituit, clementer respicias, pietatis tuae miseri- 
cordia inlustres ; sicque rcgat subclitos, quasi 
commendatos non proprios, quatinus, te opitu- 
lante, apostolicis iugiter doctrinis fultos, simul 
cum ipsis laetus(ta) portas paradysi introeat, 
atque, tc donante, mercatur audire ; cuge bone 
serue et fidelis ! quia super pauca fuisti fidelis, 
supra multa te constituam, intra in gaudium 
domini tui. Quod ipse praestarc digneris, qui 
uiuis et regnas in secula seculorum. 



ratio pro ccmtujjanln s. 

Exaudi nos, domine, sancte pater, omnipotens 
aiterne deus, et institutis tuis, quibus propaga- 
tionem humani generis ordinasti, benignus ad- 
siste, ut quod, te auctore, iungitur, te auxiliante, 
seruetur. Per. 

trm aft sponsas bcnrtu ccnfoas. 

Exaudi nos, omnipotens ct misericors deus, ut 
quod nostro ministratur officio tua benedictione 
potius impleatur. Per 1 . 

Sccrcta. 

Suscipe, domine, qucsumus, pro sacra conubii 
lege munus oblatum, ut cuius largitor es operis 
esto et dispositor. Per dominum nostrum 2 . 

Pr&fatio. 

U. D.j aequum et salutare, [seterne deus.] Qui 
fcedera nuptiarum blando concordiae iugo, et 
insolubili pacis uniculo nexuisti ; ut multiplican- 
dis adoptionum filiis sanctorum conubiorum 



1 Gel. p. 723; V. p. 244. 



2 L. p. 446 ; V. p. 244. 



focunditas pudica seruaretur. Tua enim, domine, 
prouidentia, tua gratia ineffabilibus modis utrum- 
que dispensatur ; ut quod generatio ad mundi 
e(di)dit ornatum, regcneratio ad ecclesiae per- 
ducat augmentum. Et ideo. 7 

In fractione. 

llanc igitur oblationem famulorum tuorum, 
quam tibi offerimus pro famula tua .ill. quam 
perducere dignatus cs ad statum mensurae et ad 
diem nuptiarum, pro qua maiestati tuae fundimus 
suppliccs preces, ut earn propitius cum uiro suo 
copulare digneris, Qucsumus, domine, ut pla- 
catus.? 

Antcquam dicatur, Pax domini, die orationcm 
is tarn. 

Propitiarc, domine, supplicationibus nostris, et 
institutis tuis, quibus propagationem humani 
generis ordinasti, benignus assiste, ut quod, te 
auctore, iungitur. tc auxiliante, seruetur. Per.? 

Bencdictio. 

Deus, qui potcstatc uirtutis tuae de nihilo 
cuncta fccisti, qui dispositis uniuersitatis exordiis, 
homini ad imaginem dei facto ideo inseparabile 
mulicris adiutorium condidisti, ut feminco cor- 
pori de uirili dares carne principium, docens quod 
ex uno placuisset institui numquam liceret dis- 
iungi. Dcus, qui tarn cxcellenti mysterio coniu- 
galcm copulam consecrasti, ut christi et ecclesiai 
sacramentum prcsignaret in f<jdere nuptiarum. 
Deus, per quern mulier iungitur uiro, et societas 
principalitcr ordinata ea benedictione donatur, 
quac sola ncc per originalis peccati pcenam, nee 
per diluuii cst ablata sententiam, respice propitius 
super hanc famulam tuam (.ill.} quae, marital! 
iungencla consortio, tua se expetit protectione 
muniri. Sit in ea iugum dilectionis et pacis, 
fidelis et casta nubat in christo, imitatrixque 
sanctarum permancat feminarum. Sit amabilis, 
ut rachel, uiro, sapiens, ut rebecca, longeua et 
fidelis, ut sara ; Nihil in ea ex actibus suis ille 
auctor preuaricationis usurpet ; nexa fidei man- 
datis(que) pcrmaneat Uni thoro iuncta ; con- 
tactus inlicitos fugiat ; muniat infirmitatem suam 
robore disciplinae. Sit uerecund(i)a grauis, pu- 
dore uenerabilis, doctrinis caelestibus erudita. 
Sit fgcunda in sobole, sit probata et innocens, et 



rattonts. 

ad beatorum requiem atque ad caelcstia rcgna 
pcrucniat, ct uidcat filios filiorum suorum usque 
in tertiam et quartam progeniem, et ad optatam 
perueniat senectutem. Per.? 

Pax domini sit semper uobiscum. 

Ad complendum. 

Ouesumus, omnipotens deus, instituta proui- 
dentiae tuae pio amore comitarc, ut quos legitima 
societate conectis, longeua pace custodias. Per.? 

ratio in stcrilttntc multmim. 

Deus, qui, anxietatem sterilium pie respiciens, 
in eis fecunditatem etiam in sua desperatione 
mirabiliter operaris ; concede propitius ut famula 
tua .ill. de percipienda sobole quod per se non 
ualet serui tui gregorii mereatur precibus opti- 
nere. Per T . 

Alia. 

Omnipotens sempiterne deus, qui maternum 
effectum nee in ipsa sacra semper uirgine maria, 
quae redemptorem nostrum genuit, denegasti ; 
Concede propitius, ut eiusdem dei genetrix(cis) 
precibus famula tua .ill. genetrix (b) esse (a) mere 
atur. Per 2 . 

Becondltatio fjcrcttcorum. 

Domine deus omnipotens, pater domini nostri 
ihesu christi, qui dignatus es hunc famulum tuum 
.ill. ab errorc et mendatio heretic^ prauitatis 
eruere, et ad ecclesiam tuam sanctam catholicam 
perduccre. Tu, domine, spiritum tuum para- 
clitum in cum emittere dignare, spiritum sapicn- 
tiae et intellectus, spiritum consilii et uirtutis, 
spiritum scicntiae et pietatis ; et adimple eum, 
domine, spiritu timoris tui, ut in nomine domini 
nostri ihesu christi signo crucis signetur in 
uitam aeternam. Per eundcm clominum nostrum 
ihesum christum filium tuum, qui uiuit et regnat 
deus semper una cum spiritu sancto, per omnia 
secula seculorum 3 . 

Signat te dominus signo crucis in uitam aeter- 
nam in consignatione fidei. Amen. [P]ax 
tecum. [E]t cum spiritu tuo. 

1 Gel. p. 725. 2 Ib 726 

3 This Collect occurs in Gel. p. 607, where it is entitled Bene- 
dictio super eos qui de Arriana ad catholicam redeunt unitatem. 
In the Gel. text the words heereseos Arrianae are subslitued for 
hereticg prauitatis. 



(JDrattones. 



229 



ratio super cos qui inortfrt num cotnrtjcrint. 
Dcus, qui hominem ad imaginem tuam con- 
ditum in id rcparas quod crcasti, rcspice pro 
pitius super hos famulos tuos .ill. et quicquid 
corum ignorantia ac necessitate hostili et dia- 
bolica fraude subreptum cst, indulgentia tiue 
pietatis ignoscat et absoluat, ut altaribus sacris 
rcccpta ucritatis tuae communione redda(n)tur. 
Per 1 . 



&cccnciliatto altarts tun fjamfcfoutm pcrpcttatum 
fumt. 

Dcum indultorem criminum, dcum sordium 
mundatorem, deum qui mundum originalibus 
peccatis depressum aducntus sui nitore purifi- 
cauit, fratres carissimi, supplices deprecemur, ut 
contra diaboli furentis insidias fortis nobis pugna 
consistat, et si quid eius uires et calliditates 
cotidianis inscctationibus in nobis maculatum 
corruptumue fuerit, efficiatur caclesti miseratione 
purgatum quod fuerat ipsius diaboli fraude pol- 
lutum, quia sicut illius est solidum perfectumque 
quassare, ita auctoris nostri est lapsa restituere, 
nutantia stabilire. Per. 

Alia. 

Deus, cuius bonitas et misericordia non habuit 
principium, ita tamen (quoque) non habet finem ; 
qui pietate tua eligis in nobis magis restituere 
perdita quam percutere peritura ; si quid etiam 
negligentia polluit, aut ira commisit, aut ebrietas 
stimulauit, aut libido subripuit sustines, ut ante 
purificcs per gratiam quam percutias per furorem, 
ne operis tui prodigus plastes uidearis, eligis 
potius erigere iacentia quam punire dampnanda ; 
te supplices deprecamur, ut huius tabernaculi 
receptacula placatus accipias, et altare tuum 
quod insectantis est inimici fraude pollutum per 
infusionem gratia; cadestis purificcs, purificatum- 
que possideas, ac sic in posterum omnis nequitia 
spiritalis eliminetur, extinguaturque antiqui ser- 
pentis inuidia, ut cum fraudibus suis diaboli 
turma pellatur. ErTerat secum maculam quam 
(in)gessit, et perennibus quandoque supplicibus 
dcputandus, operum suorum secum semina colli- 
gat peritura. Nihil postmodum noceat preteriti 



1 Gel. p. 609. 



21O 



culpa contagii ; nihil sit quod maneat inimici 
fraude pollutum ; quandoquidem per spiritus est 
infusioncm purgatum, resurgat ^cclesic tu<j pura 
simplicitas ; et candor innocentiae, hactcnus ma- 
culata,dum rccipit gratiam, rcuertatur ad gloriam ; 
at populorum ista turba conueniens, dum peti- 
tiones ingerit, uotorum sentiat obtinuisse suffra- 
gia. Per. 

ratio pro rejjnaittilms. 

Omnipotens et misericors deus, cuius regnum 
regnum est omnium saeculorum, supplicationes 
nostras clementer exaudi, et romanorum regum 
tibi subditum protege principatum ; ut in tua 
uirtute fidentes, et tibi placcant et super omnia 
regna prascellant. Per. 

Alia. 

Omnipotens sempiterne deus qui regnis omni 
bus aeterno dominaris imperio ; inclina ad preces 
humilitatis nostrae aures misericordiae tune, et 
romani regni adesto principibus, ut, tranquillitate 
concessa, tua slnt semper uirtute uictores. Per. 

Alia. 

Deus, in te sperantium salus et tibi seruientium 
fortitude, suscipe propitius preces nostras, et ro 
mani imperii auxiliare principibus ; ut tua pro- 
tectione muniti, omnibus sint hostibus fortiores. 
Per. 

ratio super milftarttos. 

Deus, perpetuitatis auctor, dux uirtutum om 
nium, cunctorumque hostium uictor, benedic hos 
famulos tuos tibi sua capita inclinantes ; effunde 
super eos gratiam firmam, et in militia in qua 
probati consistunt, prolixa sanitate et prosperi- 
tate eos conserua, et ubicunque uel pro quibus- 
cunque auxilium tuum inuocauerint, cito adsis, 
protegas, et defendas. Per. 

Benctrtctioncs super regent nouitcr clcetum. 
Te inuocamus, domine, sancte pater, omni- 
potens seterne deus, ut hunc famulum tuum .ill. 
quem tuae diuinae dispensationis prouidentia in 
primordio plasmatum 1 , usque ad hunc presentem 
diem iuuenili flore laetantem crescere concessisti, 
eum tuae pietatis dono ditatum plenumque ueri- 

1 Lit. and Rit. of Celtic Church, p. 168, n. i. 



tatis gratia de die in diem coram deo et homini- 
bus ad meliora semper proficere facias, ut summi 
regiminis solium, gratia superna largiente, gau- 
dens suscipiat, ct misericordiae tuas muro ab 
hostium aduersitate undique munitus, plebem 
sibi commissam, cum pace propitiationis, et uir 
tute uictorire, feliciter regere mereatur. Per. 

Alia. 

In dicbus eius oriatur omnibus aequitas et 
iustitia, amicis adiutorum, inimicis obstaculum. 
humilibus solatium, elcuatis correptio, diuitibus 
doctrina, pauperibus pictas, percgrinis auxilium, 
propriis in patria pax ct securitas. Unumquem- 
quc secundum suam mensuram moderate guber- 
nans, se ipsum sedulus discat, ut tua irrigatus 
compunctione toti populo tibi placita prebere 
uitae possit excmpla, et per uiam ueritatis cum 
grege sibi subdito gradiens, opes fragilcs abun- 
danter adquirat. Simul et salutcm non solum 
corporum sed etiam cordium a te concessam 
cunctis accipiat. Sicque in te cogitatum animi 
consiliumque omne componens, plebis guber- 
naculum cum pace simul et sapientia semper 
inucnirc uideatur ; teque auxiliante, presentis 
uitac prolixitatem percipiat, et per temporalia 
bona usque ad summam senectutem perueniat, 
priusque fragilitatis fincm perfectum ab omnibus 
uitiorum uinculis tue^ pietatis largitate libcratus, 
et infinity prosperitatis premia perpetua, angelo- 
rumque asterna commertia consequatur. Per. 

Alia. 

Deus, electorum fortitudo, et humilium celsi- 
tudo, qui in primordio per effusionem diluuii 
crimina mundi castigare uoluisti, et per colum- 
bam ramum oliue; portantem pacem terris red- 
ditam demonstrasti, iterumque aaron famulum 
tuum per unctionem olei sacerdotem sanxisti, et 
postea per huius ungucnti infusionem ad regen- 
dum populum israheliticum sacerdotes, reges, et 
prophetas perfecisti, uultumque ecclesie; in oleo 
exhilarandum per propheticam famuli tui uocem 
dauid esse predixisti ; ita, quesumus, omnipotens 
pater, et per huius creaturae pinguedinem, hunc 
seruum tuum sanctificare tua benedictione dig- 
neris, eumque in similitudinem columb^ pacem 
simplicitatis populo sibi subdito prestare, et ex- 
empla aaron in dei seruitio diligenter imitari, 
regumque uestigia in consiliis scientiae et aequi- 



tatc iudicii semper asscqui, uultumque hilaritatis 
per hanc olei unctionem tuamquc bencdictionem, 
tc adiuuantc, commissc; plebi paratum habcre 
facias. Per. 

Benedictio. 

Bencdic, domine, hunc presulcm principcm, 
qui regna regum omnium a so;culo moderates. 
Amen. 

Et tali cum bcnedictione glorifica, ut dauitica 
tcncat sublimitate sccptrum salutis, ct sanctifi- 
catus protinus rcpperiatur merito. Amen. 

Da ei a tuo spiramine cum mansuetudinc ita 
rcgerc populum, sicut salomonem fecisti regnum 
obtincre pacificum. Amen. 

Tibi semper cum timorc sit subclitus, tibiquc 
militet cum quiete ; sit tuo clypco protcctus cum 
proccribus, et ubique mancat sine fine uictor. 
Amen. 

Sis ci contra facies Inimicorum lurica, in ad- 
uersis galea, in prosperis pacientia, in protectione 
clypeum sempiternum. Amen. 

Uiuat inter gentium cateruas magnanimus ; 
sit in iudiciis aequitas singularis. Amen. 

Locupletet cum tua predita dextcra, frugalcm 
contineat patriam, ct suis libcris tribuat profu- 
tura. Amen. 

Da ei prolixitatem uitc; per tempora, et in 
diebus eius oriatur iustitia. Amen. 

A te robustum teneat rcgiminis solium, ut 
cum iucunditatc et iustitia aeterno glorietur in 
rcgno. Amen. 

Et praesta ut gcntcs illi tcncant fidem, proccres 
sui habcant pacem diligant caritatem. Amen. 

Tu eius menti bcnignus inlabcrc, ut amorc te 
timeat ct timore diligat. Amen. 

Tu ci honor sis, tu gaudium, tu gaudium, tu 
uoluntas, tu in merore solatium, in ambiguitate 
consilium, in itinere consolator. Amen. 

Tu in iniuriis defensor, in tribulationc paci 
entia, in egritudine medicina. Amen. 

In te habeat omnc consilium, per tuam discat 
commissa sapientiam rcgni gubernacula modc- 
rari, ut semper fclix, semper a te gaudens, de 
tuis mereatur beneficiis gratulari, ct cetcrnis 
ualeat commerciis copulari. Amen. 

Ut quern tu nobis hodie tua misericordia io- 
cundum presentare dignatus es, tua facias multo- 
rum annorum curriculis protectione securum. 
Amen. 



Et ita populus iste pul(l)ulct coalitus bcnedic 
tione a^ternitatis, ut semper maneant tripudiantes 
in pace uictores. Amen. 

Quod ipsc prujstare digncris, qui cum ojterno 
patre, simul cum spiritu sancto, uiuis et regnas 
deus, per omnia sccula seculorum. Amen 1 . 

Etcm super rrtjrm. 

Omnipotens dcus, det + tibi dc rore cadi et de 
pinguedine terras abundantiam frumenti et uini 
ct olei, et scruiant tibi populi, et adorcnt te 
tribus ; esto dominus fratrum tuorum, et incur- 
uentur ante te filii matris tua;, ct qui bene + dixerit 
tibi bencdictionibus repleatur, et deus erit ad- 
iutor tuus. Omnipotens bene + dicat tibi bene + 
dictionibus ca^li desupcr, bene -f dictionibus abyssi 
iacentis deorsum, bene + dictionibus ubcrum 
ct uuluae ; bcne + dictiones patrum antiquorum 
confortatc sint super tc -. 

Alia. 

Bencdic, domine, fortitudinem principis nostri, 
et opera manuum illius suscipe, et bcnedictione 
tua terra eius repleatur, de bonis fructuum cadi, 
ct rorc, atquc subiacente abysso, de bonis fruc 
tuum solis ac Iun9, dc uertice antiquorum mon- 
tium, de bonis aetcrnorum collium, et de frugibus 
terra; et plcnitudine eius. Bene + dictio illius 
qui apparuit in rubo ucniat super caput .ill. et 
plenus erit benedictione domini in filiis, et tingat 
in olco pcdem suum. Cornua rinocerotis cornua 
eius, in ipsis ucntilabit gcntcs usque ad terminos 
terra;, quia ascensor caeli auxiliator eius 3 . Per. 

Tune die at omnis populus cum episcopo .Hi. nicibns. 
Uiuat rex .ill, in sempiternum. R. Amen. 

Et confirmabitur cntn bcnedictione oinni popnlo in 
solio rcgni, ct osculant principc s, in scinpitcrnnin 
dicenteS) 

Amen, Amen, Amen. 

Deus, perpetuitatis auctor, dux uirtutum om 
nium, cunctorumquc hostium uictor, bene -(-die 
hunc famulum tuum .///. tibi suum caput incli- 
nanti ; effunde super cum gratiam firmam, et in 
militia in qua probatus consistit, prolixa sanitate, 
et prospera felicitate cum conscrua ; ut ubicunque 



1 Pontif. Ejjb. p. 102. 
3 Ib. 103. 



3 Ib. 



232 



rattones. 



rattones. 



uel pro quibuscunquc auxilium tuum inuocauerit, 
cito aclsis, protegas, et defendas l . Per. 

Rcctitudo rcgis cst nouiter ordinati, et in solium 

snblimati, populo tria preccpta sibi snbdito prc- 

cipere : 

Inprimis, ut ecclesia dei et omnis populus 
christianus ueram pacem seruent in omnipotent! 
deo. R. Amen. 

Aliud est, ut rapacitates et omnes iniquitatcs 
omnibus gradibus interdicat. R. Amen. 

Tertium est, ut in omnibus iudiciis aequitatem 
et misericordiam prccipiat, ut per hoc nobis 
indulgeat misericordiam suam clemcns et miseri- 
cors deus. Amen. 

rationes qua tucentia: sunt super arrfjicpiscopo 
antequam pallium acn piat. 

Dcus, omnipotens pater, qui non propriis suffra- 
gantibus mentis, sed sola ineffabili gratia? tuae 
largitate istum famulum tuum .ill. populo tuo 
pr^esse iussisti ; tribuc per gratiam spiritus 
sancti tui dignc tibi persoluere ministerium sacer- 
dotalis officii, et ecclesiasticis conuenienter seruire 
ministeriis, plebemque commissam ad gloriam 
tui nominis, te in omnibus protegente, gubernare 
concede. Per dominum nostrum. 

Alia. 

Deus, innocentiae rcstitutor et amator, dirige 
himc famulum tuum All. spiritus tui feruore, ut 
in fide inueniatur stabilis, et in operibus suis 
efficax. Inlumina eum lumine sapientiae ; munda 
eum et sanctifica ; da ei consilium rectum, doc- 
trinam sanctam ; et qui eum inter summos sacer- 
dotes uoluisti numerare, concede ut quod humano 
ore eum uoluisti uocari, hoc in conspectu tuo per 
gratiam tuae pietatis possit fieri ; ut cum electis 
tuis aeterne uitae beatitudinem percipere me- 
reatur. 

Sequitur oratio postqiiam acceptnm fitcrit. 

Domine, sancte pater, omnipotens seterne deus, 
rex regum, et dominus dominantium, clementiam 
tuam humiliter exoramus, necnon et unigeniti 
filii tui domini nostri ihesu christi, qui, omnes 
aeterno pontificatu supereminens, solus sine 
macula sacerdotale ministerium impleuit, simul- 
que sancti sp